ლუიზა ფანცულაია

ზღაპრული ყვავილნარი ხონში ადგილი, რომელიც ერთხელ მაინც აუცილებლად უნდა ნახო

9081
(განახლებულია 17:10 18.06.2018)
დასავლეთ საქართველოში, მდინარე ცხენისწყალსა და გუბისწყალს შორის მდებარე პატარა ქალაქი ხონი ძალიან მდიდარია თავისი ისტორიული თუ კულტურული ტრადიციებით, ისევე, როგორც ბუნებრივი ლანდშაფტით. ნამდვილად ღირს, რომ ერთ უქმეებზე ამ ქალაქს ესტუმროთ...

და მოსანახულებელ ღირსშესანიშნაობათა სიაში აუცილებლად შეიტანეთ ულამაზესი პატარა ბაღი, ფერთა ფეიერვერკი, რომელიც ხონის მკვიდრმა, მოყვარულმა მებაღემ ლუიზა ფანცულაიამ შექმნა.

ლუიზა ფანცულაია
ლუიზა ფანცულაია

ქალბატონი ლუიზა პროფესიით კავშირგაბმულობის ინჟინერია. პოლიტექნიკური ინსტიტუტის დამთავრების შემდეგ გარკვეული პერიოდი ხონის ავტომატურ სატელეფონო სადგურს ხელმძღვანელობდა. თუმცა 2010 წელს რთული რეალობის წინაშე დადგა — დაკარგა სამსახური…

საყოველთაოდ ცნობილია, რა რთულია საქართველოში სამსახურის პოვნა და ქალბატონმა ლუიზამ, რომელსაც მშობლებისგან მოსდგამდა მცენარეების სიყვარული, გადაწყვიტა დეკორატიული მცენარეების მოშენება დაეწყო. თუმცა, მოგეხსენებათ, მარტივად ვერასდროს მიიღებ იმ სილამაზეს, რაც შემდეგ დიდ სიამოვნებას განიჭებს…

ლუიზა ფანცულაია
ლუიზა ფანცულაიას ბაღი

მუხლჩაუხრელი შრომის, არაერთი სირთულის გადალახვის შემდეგ ქალბატონი ლუიზას ბაღი დღეს ქალაქის სტუმრებისათვის ერთ-ერთ საყვარელ დასასვენებელ ადგილად იქცა. დამეთანხმებით, ეს უკვე მრავალზე მეტყველებს. ამ ბაღის მშენებლობას რვა წლის წინ დაუდო სათავე და დღემდე რუდუნებით ზრუნავს მის სილამაზეზე.

ლუიზა ფანცულაია
ლუიზა ფანცულაიას ბაღი

„თავიდან ცოტა ყვავილები მქონდა. მერე ნელ-ნელა გავაფართოვე. დიდი შრომით, ჯაფით მოვედი აქამდე. ბავშვობიდან მიყვარდა ყვავილები. დედას ძალიან ლამაზი ბაღი ჰქონდა და ყოველთვის ვეხმარებოდი მცენარეების მოვლაში. სწორედ აქედან იღებს სათავეს ჩემი ყვავილებისადმი ესოდენ დიდი სიყვარული. თუ ეს საქმე არ გიყვარს, ისე არაფერი გამოგივა“, — ამბობს ქალბატონი ლუიზა.

ლუიზა ფანცულაია
ლუიზა ფანცულაიას ბაღი

ერთია გიყვარდეს ყვავილები და მეორეა პროფესიულად დაკავდე ამ საქმით. უნდა გააცნობიერო, რომ ყვავილი ცოცხალი ორგანიზმია და მას არსებობისთვის გარკვეული პირობები, მოვლა და ყურადღება სჭირდება. ყველა მცენარეს ინდივიდუალური განათება, ტემპერატურა და ტენიანობა ესაჭიროება. ამ ყველაფერს კი ცოდნა, გამოცდილება უნდა, რაც დიდი შრომის შედეგად მოდის. ასე იყო ქალბატონი ლუიზას შემთხვევაშიც.

ლუიზა ფანცულაია
ლუიზა ფანცულაიას ბაღი

„ყველა მცენარე, ისევე, როგორ ყველა ადამიანი, ინდივიდუალურია, სჭირდება განსხვავებული მოვლა, პირობები. თავიდან ბევრი რამ არ ვიცოდი. ცოდნა გამოცდილებასთან ერთად მოვიდა. ძირითადად ინტერნეტის საშუალებით ვიღებდი ინფორმაციას. გარდა ამისა ჩვენი ახლობელი, დარეჯან ბენიძე არის ამ საქმის სპეციალისტი, რომელიც დღემდე გვაძლევს რჩევებს და გვეხმარება ყველა საკითხში“, — განაცხადა ქალბატონმა ლუიზამ.

ყვავილები თესლიდან გამოჰყავს. ამბობს, რომ ეს განსაკუთრებით სასიამოვნო პროცესია. ბედნიერია, როცა უყურებს, როგორ იბადება, იკვირტება და იფურჩქნება ახალი სიცოცხლე, ბუნების ულამაზესი ქმნილება. საოცარი შეგრძნებაა, როცა ხედავ, როგორ აფერადებენ ეს „არსებები“ თავისი ლამაზი პალიტრით გარემოს.

ლუიზა ფანცულაია
ლუიზა ფანცულაიას ბაღი

მის ბაღში შეხვდებით როგორც ერთწლიან, ისე მრავალწლიანი და მარადმწვანე მცენარეებს – სურნელოვან მიხაკებს, ხუჭუჭა ტუხტებს, ჯუჯა გვირილებს, ლომისპირებს, კორეოფსისს, მონარდას, ლობელიას, კამპანულას, გლიცინიას, სხვადასხვა ფერის კლემატისსა და ლონიცერას, ტეკომას, პასიფლორას, კოლხურ და დეკორატიულ სუროს, ლიატრისს, ვერბენას, გაზანიას და ა.შ.

ლუიზა ფანცულაია
ლუიზა ფანცულაიას ბაღი

სხვადასხვა ფერის ჯუჯა გეორგინა, ექინაცეა, ასკლეპია, ლიზიმახია, ცინერარია, ცერასტიუმი, ალისუმი,  ფერადი კალები, ლილიები, ქრიზანთემები, კალუნა, სპირეა, აბელია, სხვადასხვა ჯიშის დეკორატიული კოწახური, ლავანდა, პეტუნიები, ბალზამინები,  როზმარინი ბაღში ულამაზეს ფერთა გამას ქმნის. შეგვიძლია დაუსრულებლად გავაგრძელოთ იმ მცენარეების ჩამონათვალი, რომლებსაც ქალბატონი ლუიზას ბაღში შეხვდებით, თუმცა ეს შორს წაგვიყვანს…

ლუიზა ფანცულაია
ლუიზა ფანცულაიას ბაღი

„მცენარეები გამოგვყავს ჩვენ მიერ შეზავებულ მიწაში, შემდეგ კი ვრგავთ კონტეინერებში. საკვებად ვიყენებთ მხოლოდ ორგანულ სასუქს, გადამწვარ ნაკელსა და ბიოდეპოზიტს. კონტეინერში ჩარგული მცენარე  კარგად ეგუება გადარგვის შემდეგ ნიადაგს და კარგად ხარობს“, — გვითხრა ქალბატონმა ლუიზამ.

ლუიზა ფანცულაია
ლუიზა ფანცულაიას ბაღი

მისი საყვარელი ყვავილი ვარდია. მისთვის ვარდი  სიყვარულთან, სპეტაკ გრძნობებთან და საოცარ სურნელთან ასოცირდება. დღეს ქალბატონი ლუიზას ბაღში 150 სახეობის ვარდი ბინადრობს.

ლუიზა ფანცულაია
ლუიზა ფანცულაიას ბაღი

„ვარდი საოცარი მცენარეა, ულამაზესი. სურნელი და ფერთა გამაც საოცარი აქვს. დაახლოებით 150-მდე ჯიშის ვარდი მაქვს. განსაკუთრებით ლამაზია ხვიარა ვარდების ხეივანი. ძირითადად მაქვს ცნობილი სელექციონერების ვარდები: ოსტინის, კორდესის, ქარუთის, ტანტაუს, ფრაიერის, ჰარქნისის, მეიანის, დელბარდის, ადამის და სხვა, რომლებიც გამოირჩევინ უხვი, განმეორებითი ყვავილობით და დაავადებების მიმართ მაღალი მედეგობით და დიდხანს მიხარებენ გულს“, — ამბობს ქალბატონი ლუიზა.

ლუიზა ფანცულაია
ლუიზა ფანცულაიას ბაღი

მიუხედავად იმისა, რომ ვარდების საკმაოდ კარგი კოლექცია აქვს, ოცნებობს კიდევ უფრო მეტი ეგზემპლარი შემატოს მას და მასთან მისულ სტუმარს ზღაპრული გარემო დაახვედროს. თვლის, რომ ვინც ყვავილების სენით დაავადდება, მისთვის ეს უკმარისობის განცდა უცხო არ არის. ამასთან, მცენარეები ერთ-ერთი ყველაზე მადლიერი არსებები არიან დედამიწის ზურგზე — რასაც დასთეს, აუცილებლად მოიმკი და ეს მომკილი დაგავიწყებს ამ ქვეყნად ყველა პრობლემას, სირთულეებს და დადებითი ენერგიით დაგმუხტავს…

9081
თემები:
მასტერკლასები დამწყები მებაღეებისა და ფლორისტებისათვის (12)
ტყემალი

ტყემალი ბუნების საგანძური ადამიანის ჯანმრთელობისთვის

775
(განახლებულია 15:41 25.05.2020)
ტყემალს უამრავი სასარგებლო თვისება გააჩნია. მაგალითად, დამტკიცებულია, რომ ტყემლის რეგულარული მიღება ორგანიზმს რადიაციისა და დასხივების მოქმედებასთან შებრძოლებაში ეხმარება. კარგად მოქმედებს ის მამაკაცებზეც...

ტყემალი (Prúnus cerasiféra) ვარდისებრთა ოჯახის კურკოვანთა გვარის მრავალწლოვანი ხეხილოვანი მცენარე. არის ხე ან ხისმაგვარი ბუჩქი. მისი სამშობლოა ამიერკავკასია.

ტყემალი ველურად და კულტურაში გავრცელებულია ბალკანეთში, შუა და მცირე აზიაში, ირანში და სხვა ქვეყნებში.

საქართველოში უძველესი დროიდან თითქმის ყველგანაა გავრცელებული ზღვის დონიდან 1600-1800 მეტრამდე სიმაღლეზე. ამჟამად დარაიონებული ჯიშებია „გულდედავა“, „გაზაფხულის მერცხალი“, „წითელი დროშა“, „ქუთაისი“, „რიონი“, „ხვავიანი“ და სხვ.

ტყემალს ქართულ სამზარეულოში მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს. ტყემლისგან მზადდება საუკეთესო ხარისხის წვენი, კომპოტი, მურაბა, სანელებელი, ტყლაპი და ტყემლის სახელგანთქმული საწებელი, რომელიც ქართული სუფრის ერთ-ერთი განუმეორებელი და უნიკალური შემადგენელი ნაწილია.

ტყემლის შემადგენლობა და კალორიულობა

ტყემლის კალორიულობა 100 გრამ პროდუქტზე 34 კკალორიაა.

ტყემალი
ტყემალი

ტყემალში უამრავი სასარგებლო ნივთიერებაა. ესენია ნახშირწყლები, ორგანული მჟავები, პექტინები, ვიტამინები С, В-ჯგუფის, პროვიტამინი А, ბევრია მასში კალიუმი, რკინა, მაგნიუმი, კალციუმი, ფოსფორი. ტყემლის ფერი მისი შემადგენლობით განისაზღვრება. მაგალითად, ყვითელში ბევრია შაქარი და ლიმონმჟავა და თითქმის არაა მთრიმლავი ნივთიერებები, ხოლო მუქი ფერის ნაყოფში ბევრია პექტინები.

ტყემლის სასარგებლო თვისებები

უდავოა ტყემლის სასარგებლო ზემოქმედება ადამიანის ჯანმრთელობაზე. მასში ჭარბადაა ასკორბინის მჟავა, რის გამოც ის გამოიყენება ავიტამინოზის პროფილაქტიკისა და მკურნალობისთვის.

ამასთან, ამ ხილის რეგულარული გამოყენება დადებითად მოქმედებს იმუნიტეტზე.

კალიუმის არსებობა ტყემლის შემადგენლობაში გულის ნორმალურ მუშაობას უწყობს ხელს.

ხილის შემცველობაში შაქრის მცირე რაოდენობის გამო მისი მიღება შეუძლიათ შაქრიანი დიაბეტით დაავადებულებსაც.

ფითრი – „ყველაფრის მკურნალი" პარაზიტი მცენარე>>

ტყემალი შესანიშნავი ბუნებრივი ანტიოქსიდანტია. ის გამოიყენება ორგანიზმის გაწმენდისა და გაახალგაზრდავებისთვის. რადგანაც ტყემალი დაბალკალორიულია, მისი მიღება ნებადართულია ჭარბი წონის დაკლების პროცესში.

ტყემალი კარგი საშუალებაა რესპირატორული, კუჭის დაავადებების დროს, ასევე როგორც მსუბუქი გამხსნელი საშუალება.

დამტკიცებულია, რომ ტყემლის რეგულარული მიღება ორგანიზმს რადიაციისა და დასხივების მოქმედებასთან შებრძოლებაში ეხმარება.

ტყემალი ასევე გამოიყენება კოსმეტიკური მიზნებისთვის. მაგალითად, ტყემლის ნაყენი შესანიშნავი საშუალებაა დაბანისთვის. ის კანის ცხიმიანობას ებრძვის. ხილის ნაყოფის რბილობის გამოყენება შეიძლება ნიღბის სახით, ეს ნაყენი სახეს გამონაყარისგან წმენდს. ნაყოფისა და დაქუცმაცებული კურკის ნარევი შესანიშნავი საშუალებაა სახის კანის, ყელისა და დეკოლტეს ზონის გაახალგაზრდავებისთვის.

კრიალოსანა და მისი სამკურნალო თვისებები>>

ამასთან, ხალხურ მედიცინაში გამოიყენება ტყემლის ყვავილიც. ყვავილზე დამზადებული ნაყენი მამაკაცებს ეხმარება პროსტატის მკურნალობასა და ერექციის გაუმჯობესებაში. ტყემლის მურაბით, როგორ სიცხის დამწევი და ამოსახველებელი საშუალებით, მკურნალობენ ინფექციურ და ვირუსულ დაავადებებს.

რადგანაც ტყემლის შემადგენლობაში ამიგდალინის მჟავა შედის, მისი გამოყენება შეიძლება ბრონქული ასთმის შეტევის დროს.

ტყემლის მიღება არარეკომენდებულია:

ინდივიდუალური აუტანლობის დროს, კუჭის წვენის გაზრდილი მჟავიანობის, გასტრიტისა და კუჭის წყლულის დროს.

ტყემლის კურკაში არის მავნე ნივთიერებები, რამაც მოწამვლა შეიძლება გამოიწვიოს.

ტყემლის ნაყოფი ადამიანმა ზომიერი რაოდენობით უნდა მიიღოს. წინააღმდეგ შემთხვევაში შეიძლება კუჭის აშლილობა გამოიწვიოს.

 

775
თემები:
სასარგებლო რჩევები
პომიდვრის ჩითილები

ბოსტანი საკუთარი ხელით - როგორ მივიღოთ ჯანსაღი ჩითილები

498
(განახლებულია 19:16 17.05.2020)
თანამედროვე ყოფაში სულ უფრო პოპულარული ხდება საკარმიდამო ნაკვეთების გაცოცხლება, რამაც აუცილებელი გახადა ბოსტნეულ-ბაღჩეული კულტურების მოყვანის წესების გახსენება და სწავლა, საკუთარი ხელით რომ შეძლოთ ბოსტნის მოწყობა. თუ ჯერ არ დაგიწყიათ, ჯერ კიდევ არ არის გვიანი.

პირველ რიგში ის კულტურები უნდა მოიყვანოთ, რომლებსაც ძირითადი ადგილი უკავია კვების რაციონში: ქინძი, ოხრახუში, ნიახური, კამა, სტაფილო, ყაბაყი, პომიდორი, კიტრი, ბადრიჯანი, წიწაკები, რეჰანი, ლობიო, ბარდა, პიტნა, ნიორი, ხახვი, სალათა და სხვ. მათი ჩამოთვლა შორს წაგვიყვანს.

ზოგი ბოსტნეულის თესვა უკვე დაგვიანებულია, თუმცა, არც თუ მცირეა მცენარეები,  რომელთა დათესვას მაისსა და ივნისში, ზოგისას უფრო გვიანაც შეიძლება.

საგაზაფხულო სათეს კულტურებში ყოფენ ორ ჯგუფს: საადრეო საგაზაფხულო (ითესება მარტსა და აპრილში) - მათი თესლები დაბალ ტემპერატურაზე იოლად ღივდება და აღმონაცენი მცირე ყინვებს უძლებს. ზრდა-განვითარებისთვის ოპტიმალური ტემპერატურაა დღისით +120C ... +200C, ღამით +60C ... +120C. ესენია: კომბოსტო, ბარდა, ცერცვი, ისპანახი, წიწმატი, ხორბალი, ქერი, სელი, ბარდა და სხვ.

მეორე ჯგუფია საგვიანო საგაზაფხულო კულტურები, მათი თესლის გაღივებისთვის საჭიროა ნიადაგი +10 0C და მეტად იყოს გამთბარი. აღმონაცენი მცირე წაყინვასაც ვერ უძლებს. ოპტიმალურია დღისით +160C ... +240C, ღამით +80C ... +120C. ესენია: სიმინდი, კარტოფილი, ჭარხალი, სტაფილო, ბოლოკი.

საგვიანო საგაზაფხულო კულტურებს მიეკუთვნება აგრეთვე, სითბოს მოყვარული მცენარეები - საზამთრო, ნესვი, კიტრი, ბადრიჯანი, წიწაკა, გოგრა, პომიდორი, ლობიო. მათი განვითარებისთვის ოპტიმალური ტემპერატურაა დღისით +280C ... +300C, ღამით +140C ... +180C. ამ ჯგუფის მცენარეები სათანადო ტენის პირობებში +400C სიცხეს უძლებენ, +130C ქვევით მათი ზრდა-განვითარება ჩერდება, ხოლო მცირე ყინვის დროს (-10C ... -20C) იღუპებიან.

რაც შეეხება საშემოდგომო კულტურებს, ითესება ოქტომბერ-ნოემბერში, როცა  მინდვრის სამუშაოებისთვის ხელსაყრელი პირობებია.

მწვანილი და ზოგიერთი ბაღჩეულ-ბოსტნეული კულტურა პირდაპირ ითესება მუდმივ ადგილზე, მეორე ნაწილისათვის უმჯობესია დაჩითილება და შემდეგ გადატანა ღია გრუნტში, ან სათბურში.

ჩითილი - თესლიდან გაზრდილი ნორჩი მცენარე, რომელზეც ლებნები (ჩანასახოვანი ფოთლები) და პირველი ნამდვილი ფოთლებია (მაგ.: კომბოსტოს ჩითილზე 3, კიტრზე 3-5, პომიდორზე 5-7, წიწაკაზე 5-7 ფოთოლი და ა.შ.). დასაჩითილებლად იყენებენ პოლიეთილენის ფირით გადახურულ სათბურს, ან თბილ შენობას, სადაც მაღალი ტემპერატურის და ჰაერის ტენიანობის შექმნაა შესაძლებელი.

დაჩითილებით მოყავთ კიტრი, პომიდორი, წიწაკები, ბადრიჯანი, კომბოსტო, საზამთრო, ნესვი და სხვ.

ღია გრუნტში დასარგავად ჩითილების გამოყვანას იწყებენ დაცულ გრუნტში (სათბურში, ორანჟერეაში, ან სულაც ოთახის პირობებში), სპეციალურად გამოყოფილ კვლებში, ან მცირე კონტეინერებში (კასეტებში, ქოთნებში, ყუთებში) თესვის ვადების დაწყებამდე 2-3 კვირით, ან უფრო ადრე. სათბურში დასარგავად ჩითილები გამოყავთ წლის სხვადასხვა დროს, ამ კულტურებისათვის საჭირო პირობებში.

დაჩითილებით მცენარის ვეგეტაციის ხანგრძლივობა 30-35 დღით მცირდება და მიიღება ადრეული მოსავალი, რაც განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ცივ რაიონებში, სადაც მოკლე ზაფხული და გრძელი ზამთარია.

ბოსტნეული კულტურები მომთხოვნია ნიადაგების მიმართ და მათი კარგი ზრდა-განვითარებისთვის აუცილებელია ნიადაგის წინასწარ მომზადება – გამდიდრება ორგანული და მინერალური სასუქებით, განსაკუთრებით - თესლების აღმოცენების და დაჩითილებისთვის.

ჩითილების გამოსაყვანად საჭიროა ნოყიერი, მცენარის ზრდა-განვითარებისათვის აუცილებელი მიკრო და მაკროელემენტებით მდიდარი სუბსტრატი (საკვები არე), რომელიც შეგიძლიათ შეიძინოთ უკვე მზა სახით, ან თავად მოამზადოთ სხვადასხვა კომბინაციით. ამისთვის დაგჭირდებათ:

ü  1 წილი ბაღის მიწა : 3 წილი ფოთლოვანი  ტყის ნეშომპალა : 1 წილი აგრო პერლიტი;

ü  ან 1 წილი გადამწვარი ნაკელი : 1 წილი ბოსტნის მიწა, ან ტორფი;

ü  1 წილი ბოსტნის მიწა : 1 წილი ბიოჰუმუსი, ან პერლიტი;

ü  ჩითილების გამოსაყვანად შესაძლებელია გამოყენებული იქნას მხოლოდ ტორფი.

ასეთი სუბსტრატები მსუბუქია და გამოიყენება სუსტი, ნაზი და ზედაპირულფესვებიანი კულტურების დასათესად, ჩითილების გამოსაყვანად, დასაკალმებლად.

მზა სუბსტრატი ჩაყარეთ კასეტებში, ან ერთჯერად ქოთნებში, ჩაყარეთ 1-2 თესლი 1 - 1,5 - 2,5 სმ სიღრმეზე, თესლის ზომის გათვალისწინებით, დაფარეთ მიწით, მსუბუქად მოტკეპნეთ და მორწყეთ.  

სხვადასხვა კულტურების თესლები ითესება სხვადასხვა სიღრმეზე მათი ზომის, ნიადაგის სტრუქტურის და მცენარის ბიოლოგიური თავისებურებების გათვალისწინებით. ნორმაზე უფრო ღრმად ჩათესვისას აღმონაცენი ვითარდება ძალიან წვრილი და სუსტი, შეიძლება თესლის საერთოდაც ვერ აღმოცენდეს. არასაკმარის სიღრმეზე თესვისას აღმონაცენი კი იოლად იზრდება, მაგრამ მიწის ზედა ფენის სწრაფი გამოშრობის გამო მისი შემდგომი განვითარება ფერხდება. ორივე შემთხვევაში მოსავლიანობა მცირდება.

რაც უფრო წვრილია თესლი, მით ნაკლებ სიღრმეზე ითესება, რადგან ღრმად თესვისას ჩანასახს არ ყოფნის სამარაგო საკვები მიწის ზედაპირზე ამოსასვლელად. უფრო დიდი ზომის თესლები შეიძლება ღრმად ჩაითესოს. მაგ.: სიმინდის თესლებს თესენ 7-12 სმ. სიღრმეზე, ხორბლის 7-9 სმ., კომბოსტოს, ქინძის, თალგამის - 1-2 სმ., კიტრის, გოგრის 5-7 სმ., პომიდვრის, წიწაკის, ბადრიჯნის 2-2,5 სმ და სხვ.

ზოგჯერ თესლს დასაჩითილებლად სათბურებში პირდაპირ, მობნევით თესავენ. ასეთ დროს ნათესი ხშირი გამოდის, მცენარეების ფესვები ერთმანეთში იხლართება და ჩითილების ამოღების დროს, ხშირ შემთხვევაში, ზიანდება. ასეთი ჩითილები მუდმივ ადგილზე გადარგვისას ადაპტაციას ძნელად გადის, 1-2 კვირით ანელებს ზრდას, მომწიფებას აგვიანებს, იოლად ავადდება და ზოგჯერ იღუპება კიდეც.

უმჯობესია დაჩითილება სპეციალურ ქოთნებსა და კონტეინერებში მოახდინოთ, სადაც მცენარის ფესვთა სისტემა ჭურჭლის შიგნით მოცულობას იკავებს და გადატანისას არ ზიანდება. ასეთი მცენარე შემდეგაც იოლად ხარობს, სწრაფად იზრდება, გამძლეა მავნებელ-დაავადებების და სიცივის მიმართ.

სუბსტრატის მომზადებასთან ერთად, აუცილებელია ჩითილებისთვის სპეციალური მიკროკლიმატის შექმნა. ჯანსაღი ჩითილის მისაღებად თესლების აღმოცენებამდე სათბურში უნდა შევინარჩუნოთ  +220C ... +240C, აღმოცენების შემდეგ (4-5 დღის მანძილზე) +160C ... +180C, შემდეგ, მზიან ამინდში +220C ... +240C, ღრუბლიან ამინდში +180C ... +190C, ღამით +16 0C, ჩითილების ნორმალური განვითარებისთვის აუცილებელია დღის სინათლე 12-16 სთ. იყოს. მორწყვა - რეგულარულად, რომ არ მოხდეს სუბსტრატის გამოშრობა. 1მ2-ზე თავსდება საშუალოდ 280-300 ჩითილი.

პირშუშხა
ნინო ფოცაძის პირადი არქივი

ჯანსაღი ჩითილი მუქი მწვანე ფერის, მსხვილ ღეროიანი და კარგად დატოტვილია. სუსტი და უფერული ჩითილებიდან ძლიერი მცენარეების განვითარება ვერ ხდება და შესაბამისად, მოსავლიანობაც იკლებს.

ჩითილების გადატანა ხდება 5-7 ნამდვილი ფოთლის ფაზაში. ზოგიერთ ჩითილს (პომიდორი, ბადრიჯანი, წიწაკები) გადატანისას უკეთებენ პიკირებას - აჭრიან ძირითადი ფესვის 1/3 და ღია გრუნტში ისე რგავენ, რომ ფოთლები ახლოს იყოს, მაგრამ მიწას არ ეხებოდეს. ასეთ ჩითილებზე ფესვებს მიწაში მოქცეული ღეროც ივითარებს და მოსავლიანობა იზრდება. ჩითილებს გადატანისას ფრთხილად აცლიან ჩანასახოვან ფოთლებს (ლებნებიდან განვითარებულს).

გადარგვამდე ორჯერადად, აღმოცენებიდან მე-20 და 30-ე დღეს სასურველია ჩითილების გამოკვება ნატრიუმის გუმატით (1გრ/20ლ წყალზე), ან კრისტალონით (20 გრ/10ლ წყალზე).

4-5 ნამდვილი ფოთლის ფაზაში და ჩითილების გადარგვამდე 3 დღით ადრე სასურველია ორჯერადად პროფილაქტიკური ღონისძიების გატარება: ანტრაკოლი + პრევიკურ ენერჯი (30 გრ ანტრაკოლი/ 20 გრ პრევიკურ ენერჯი / 10 ლ წყალი) ნარევის შესხურებით.

გადარგვამდე სასურველია სარგავი ორმოების მორწყვა. თუ ჩითილები ბიოდეგრადირებად ქოთნებშია გამოზრდილი, პირდაპირ იდგმება ორმოებში, თუ არადეგრადირებადშია, ჩითილი ფრთხილად, ისე რომ არ დაზიანდეს, მიწის კომით უნდა გადაიტანოთ. გადატანილი ჩითილები ირწყვება 3-5 დღის შემდეგ.

ღია გრუნტში გადარგვისას გასათვალისწინებელია ნიადაგის ტემპერატურა 10 სმ სიღრმეზე, რომელიც სხვადასხვა კულტურისთვის განსხვავებულია.

მაგ.: კომბოსტოების ჩითილები ირგვება, როცა ნიადაგის ტემპერატურა +8°-ს მიაღწევს. პომიდვრის ჩითილის გადარგვა ღია გრუნტში უმჯობესია მაშინ, როცა ნიადაგის ტემპერატურა +14°C, ხოლო ჰაერის +18°C და მეტია. სასურველია სარგავ ორმოში გადარგვის დროს ყოველ ძირზე 1 ს.კ. მიწაში შერეული სუპერფოსფატის შეტანა, რაც ფესვთა სისტემის ინტენსიურ განვითარებას და მცენარის დაჩქარებულ ზრდას უწყობს ხელს.

პომიდორთან შედარებით, ბადრიჯანი და წიწაკა სითბოს მოყვარული კულტურებია და ერთნაირ პირობებში უფრო ნელა იზრდება. მათი ჩითილების გამოყვანას 2-3 კვირთ მეტი ჭირდება, თუმცა, 18-20°C ტემპერატურაზე ეს ვადა 40-45 დღემდე შეიძლება შემცირდეს. ბადრიჯნის და წიწაკის ჩითილებს უფრო ფაქიზი ფესვთა სისტემა აქვთ და გადარგვისას ძნელად ეგუებიან ახალ გარემოს.

რაც შეეხება მუდმივ ადგილზე ნიადგის მომზადებას, ბოსტნეული კულტურების მოსაყვანად ოპტიმალურია კარგი წყალგამტარობის, კარგი აერაციის, საკმარისად ფხვიერი, ოდნავ ნოტიო, ნაყოფიერი ნიადაგები, რომლებშიც კარგად ინახება საკვები ნივთიერებები და სითბო. მათ უმრავლესობას ნეიტრალურთან მიახლოებული, ოდნავ მჟავე (pH = 6.06.5.) ნიადაგები მოწონს.

სათბურისთვის კარგია მინდვრის და კორდის მიწის, ქვიშის, ნაცრის და ორგანული სასუქის (ნაკელი, ნეშომპალა, ქათმის სკორე) ნარევი, კარგად დაშლილი ტორფი, ტორფიანი და ნაკრები კომპოსტები. ასეთ სუბსტრატში დამატებით შეაქვთ სხვადასხვა მინერალური სასუქი. ყოველი ორი წლის შემდეგ სასურველია გადამუშავებული გრუნტის შეტანა.

გასანოყიერებლად საუკეთესოა ტორფის, გადამწვარი ნაკელის და ყამირი მიწის ნარევი. ყურადღება მიაქციეთ რომ მიწა გაწმენდილი იყოს სარეველებისგან, საიდანაც შესაძლებელია სხვადასხვა მავნებელ-დაავადებების გავრცელება.

ორგანულ და არაორგანულ სასუქებს შორის  საუკეთესოდ ითვლება გადამწვარი ნაკელი, რომელიც 2-3-ჯერ მდიდარია მცენარისათვის საჭირო აუცილებელი საკვები ელემენტებით, ვიდრე ყველაზე ნაყოფიერი მიწა. გადამწვარი ნაკელი მცენარეების კვებასთან ერთად, აუმჯობესებს ნიადაგის სტრუქტურას, არეგულირებს მასში ჰაერისა და წყლის გამტარობას და ა.შ.

ღია გრუნტში მრავალწლოვანი, მსხვილი და ძლიერფესვიანი მცენარეებისათვის კარგია:  2 წილი ბაღის  (ნოყიერი) მიწა : 1 წილი გადამწვარი ნაკელი : 1 წილი  სილა  (უმჯობესია მდინარის) : 2  წილი  აგრო პერლიტი.

 

 

 

498
დაკეტილი კაფე მცხეთაში

კორონავირუსი საქართველოში: საგანგებო მდგომარეობის შემდეგ შეზღუდვების სრული სია/28 მაისი

78495
23 მაისიდან საქართველოში საგანგებო მდგომარეობა აღარ მოქმედებს, მაგრამ მთავრობამ შეზღუდვების ნაწილი ძალაში დატოვა.

თბილისი, 28 მაისი – Sputnik. საგანგებო მდგომარეობის რეჟიმის მოხსნის შემდეგ, კორონავირუსით ინფიცირებულთა რაოდენობის ზრდის თავიდან აცილების მიზნით, საქართველოს მთავრობამ შეზღუდვების და აკრძალვების ნაწილი ძალაში დატოვა. ეს შესაძლებელი გახდა პარლამენტის მიერ დამტკიცებული ცვლილებებით კანონში „საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის შესახებ“. ახლა მთავრობას მიენიჭა უფლება შემოიღოს შეზღუდვები საგანგებო მდგომარეობის რეჟიმის მოხსნის შემდეგ.

ცვლილებები 15 ივლისამდე იმოქმედებს.

მოქმედი ძირითადი შეზღუდვების ჩამონათვალი:

  • რესტორნები, სასტუმროები, ტანსაცმლისა და ფეხსაცმლის მაღაზიები, სავაჭრო მოლები, სპორტდარბაზები ივნისის დასაწყისიდან ეტაპობრივად გაიხსნება;

  • რესტორნებს აქვთ მხოლოდ კერძების მიწოდების სერვისით მუშაობის უფლება, აგრეთვე ფეხსაცმლისა და ტანსაცმლის მაღაზიებს შეუძლიათ ონლაინ ვაჭრობა;
  • ტაქსის მძღოლისთვის სავალდებულოა პირბადის ტარება, ტაქსით ორზე მეტი მგზავრის გადაყვანა არ შეიძლება, ისიც უკანა სავარძელზე
  • აკრძალულია კულტურული და სპორტული ღონისძიებების გამართვა;
  • კაზინოების და ტოტალიზატორების მუშაობა დაშვებულია მხოლოდ ონლაინ;

მთავრობა საქართველოს ყველა მოქალაქეს მოქმედი რეკომენდაციების დაცვისკენ მოუწოდებს.

ტრანსპორტი

  • აკრძალულია საერთაშორისო სამგზავრო სახმელეთო და საზღვაო მიმოსვლა;
  • აკრძალულია პირდაპირი საერთაშორისო რეგულარული ავიარეისები, ჩარტერულის გარდა, რომელიც ინიშნება მხოლოდ საქართველოს მოქალაქეთა დაბრუნების მიზნით;
  • აკრძალულია სარკინიგზო ტრანსპორტით მგზავრთა გადაყვანა;
  • აკრძალულია საქალაქთაშორისო და მუნიციპალიტეტების ტერიტორიაზე მგზავრთა გადაყვანა სამარშრუტო ტაქსებითა და ავტობუსებით;
  • აკრძალულია საზოგადოებრივი ტრანსპორტით, მათ შორის, მეტროპოლიტენითა და საბაგიროთი გადაადგილება.

საზოგადოებრივი ცხოვრება

  • აკრძალულია 10-ზე მეტი ადამიანის თავშეყრა ტრადიციულ სოციალურ ღონისძიებებზე (ქორწილი, ნებისმიერი იუბილე, ქელეხი და ა.შ.);
  • ყველა სახის ტრენინგი, კონფერენცია და სემინარი უნდა ჩატარდეს დისტანციურად;
  • სკოლებსა და უნივერსიტეტებში სასწავლო პროცესი კვლავ დისტანციურად განხორციელდება;
  • დასაშვებია უნივერსიტეტში პრაქტიკული/ლაბორატორიული სამუშაოებისა და გამოცდების ჩატარება არადისტანციურად, მაგრამ რეკომენდაციების შესაბამისად;
  • კულტურული ღონისძიებები მხოლოდ დისტანციური ფორმით ჩატარდება;
  • აკრძალულია მასობრივი სპორტული ღონისძიებების, შეკრებების და შეჯიბრებების ჩატარება;

ეკონომიკური საქმიანობა

  • აკრძალულია რესტორნებში, ბარებში, კაფეებსა და სასადილოებში მომხმარებლის ადგილზე კვების მომსახურება;
  • აკრძალულია ფეხსაცმლისა და ტანსაცმლის მაღაზიების მუშაობა;
  • აკრძალულია სავაჭრო ცენტრების და ბაზრობების მუშაობა, აგრარული ბაზრობების გარდა;
  • აკრძალულია სპორტული, კულტურული და გასართობი ღონისძიებების ორგანიზება და გამართვა;
  • აკრძალულია ვალუტის გადამცვლელი პუნქტების მუშაობა;
  • აკრძალულია სპორტულ-გამაჯანსაღებელი აქტივობები და პროცედურები.

ამ მომენტისათვის ინფიცირებულთა რაოდენობა 735 ადამიანს შეადგენს, აქედან 557 გამოჯანმრთელდა, 12 კი გარდაიცვალა. კიდევ სამი ინფიცირებული მოქალაქე სამკურნალოდ სხვა ქვეყნებიდან ჩამოიყვანეს. ეპიდემიოლოგები მიიჩნევენ, რომ ჯერჯერობით აუცილებელია სოციალური დისტანციის უზრუნველყოფა და მოქალაქეთა მობილობის შეზღუდვა.

კორონავირუსით ინფიცირების ახალი შემთხვევების უმრავლესობა შიდა გადაცემას უკავშირდება.

საქართველო სხვა ქვეყნებისთვის კორონავირუსთან ბრძოლაში სამაგალითოა >>

უწყებათშორისი საკოორდინაციო საბჭო ოპერატიულად აფასებს სიტუაციას და შეიმუშავებს ახალ რეკომენდაციებს და შეზღუდვებს.

მთავრობის სპეციალურ ვებ-გვერდზე stopcov.ge გამოქვეყნებული ბოლო მონაცემების თანახმად, საკარანტინო სივრცეში იმყოფება 3076, სტაციონარებში მეთვალყურეობის ქვეშ კი 250 ადამიანია.

მთავრობა მოსახლეობას მოუწოდებს, ქვეყანაში კორონავირუსთან დაკავშირებით მხოლოდ და მხოლოდ გადამოწმებულ და ოფიციალურად დადასტურებულ ინფორმაციას ენდონ. ყველა ინფორმაციის მოძიება შესაძლებელია მთავრობის მიერ სპეციალურად შექმნილ ვებ-გვერდზე StopCoV.ge.

„ცხელი ხაზის“ ნომრები: ცხელი ხაზი კარანტინის რეჟიმის საკითხებზე – 144. საქართველოს ჯანდაცვა – 15 05 (დღე-ღამის განმავლობაში); დაავადებათა კონტროლის ცენტრი – 116 001 (21:00-მდე სამუშაო დღეებში და 18:00-მდე დასვენების დღეებში).

ყველა მოხალისეს, რომელსაც აქვს დრო და სურვილი დაეხმაროს ხანდაზმულ ადამიანებს, ასევე მათ, ვისაც სპეციალური დახმარება ესაჭიროება, შეუძლია დარეკოს მერიის ცხელ ხაზზე (032)2722222 და წითელი ჯვრის ცხელ ხაზზე - 0800 000 018.

კორონავირუსი საქართველოში: შეზღუდვების მოხსნის ეტაპები
© Sputnik / Konstantin Ivanov.
კორონავირუსი საქართველოში: შეზღუდვების მოხსნის ეტაპები
78495
თემები:
COVID-19 საქართველოში