სერგეი ნარიშკინი

ნარიშკინი: რუსული საგარეო დაზვერვის მთავარი ოპონენტი აშშ-ის დაზვერვაა

38
(განახლებულია 21:24 03.11.2020)
მიმდინარე წლის 20 დეკემბერს რუსეთის ფედერაციის საგარეო დაზვერვის სამსახური ასი წლის იუბილეს აღნიშნავს.

იმის შესახებ, თუ რა ადგილი უკავია ამ სამსახურს მსოფლიოს სხვა სპეცსამსახურების გვერდით, რა არის რუსეთის საგარეო დაზვერვის პრიორიტეტები და რა მოტივაცია ამოძრავებთ უცხოელებს, რომლებიც მას დახმარებას უწევენ, ამის თაობაზე რუსეთის საგარეო დაზვერვის სამსახურის დირექტორი სერგეი ნარიშკინი საუბრობს დმიტრი კისელიოვისთვის მიცემულ ინტერვიუში.

— ცნობილი ფაქტია, რომ გასული საუკუნის 70-იან წლებში აშშ-ის გამოძიების ფედერალურ ბიუროში საბჭოთა კავშირის სუკ-ის ხელმძღვანელის იური ანდროპოვის პორტრეტი ეკიდა. ამერიკელები ამას იმით ხსნიდნენ, რომ სსრკ-ის უშიშროების კომიტეტს საუკეთესო დაზვერვად მიიჩნევდნენ მსოფლიოში. შესაძლებელია თუ არა, რომ ახლა ამერიკულ გამოძიების ფედერალურ ბიუროში თქვენი პორტრეტი ეკიდოს? ანუ, სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, არის თუ არა ახლა რუსეთის საგარეო დაზვერვის სამსახური საუკეთესო მსოფლიოში?

—  ვფიქრობ, იქ ჩემი პორტრეტი არა, მაგრამ რუსეთის საგარეო დაზვერვის სამსახურის ყველა დირექტორის შესახებ დოსიე კი ნამდვილად არის, ვინაიდან რუსული დაზვერვა ნამდვილად არის ერთ-ერთი უძლიერესი მთელ მსოფლიოში, შედის ყველაზე ძლიერი და ეფექტური დაზვერვითი სამსახურების სამეულში თუ ხუთეულში. და ეს ტრაბახი კი არა, ობიექტური ინფორმაციაა.

საქმე ისაა, რომ ნებისმიერი სადაზვერვო სამსახური იგება ტრადიციებზე, წინა თაობების გამოცდილებაზე, სადაზვერვო მოღვაწეობის დამუშავებულ ტექნოლოგიებზე. ასე რომ, რუსული დაზვერვა ნამდვილად არის ერთ-ერთი წამყვანი მსოფლიოში.

თქვენ იური ანდროპოვი ახსენეთ. ეს ადამიანი მართლაც უდიდესი სახელმწიფო მოღვაწე იყო და მრავალი წლის განმავლობაში ედგა სათავეში სახელმწიფო უშიშროების კომიტეტს. ის განსაკუთრებულ ყურადღებას აქცევდა სადაზვერვო ქვედანაყოფს.

—ახლა სულ უფრო მეტი ღია წყარო არსებობს, რომლებიდანაც სულ უფრო მეტი ინფორმაციის მიღებაა შესაძლებელი. შეიძლება წარმოიდგინოთ, რომ დაზვერვა ოდესმე გაქრობას დაიწყებს?

— ინფორმაცია, რომელიც ამა თუ იმ გადაწყვეტილების მისაღებად გამოიყენება, გარკვეულ კრიტერიუმებს უნდა პასუხობდეს: აქტუალურობა, სანდოობა, სისრულე. ჩვენ მართლაც ბევრ ინფორმაციას ვიღებთ მასმედიიდან, ინტერნეტიდან და ვცდილობთ გადავამოწმოთ ის — დავრეკოთ მითითებულ ნომერზე, გავიკითხოთ ნაცნობ-მეგობრებში. სახელმწიფო დონეზე გადაწყვეტილების მიღებაზე პასუხისმგებლობა ბევრად უფრო მაღალია და, შესაბამისად, მაღალია მოთხოვნა ინფორმაციის მიმართაც — მისი სანდოობის, აქტუალურობისა თუ სისრულის კუთხით. ამიტომ ინფორმაცია უნდა იყოს გადამოწმებული და სხვადასხვა წყაროებიდან უნდა შემოდიოდეს.

დაზვერვა ნებისმიერ სახელმწიფოში არის ასეთი წყარო დამატებითი ინფორმაციისთვის, რომლის საფუძველზეც, მათ შორის, ქვეყნის ხელმძღვანელობაც იღებს ამა თუ იმ გადაწყვეტილებას. გარდა ამისა, სახელმწიფოს ხელმძღვანელობა დაინტერესბულია ისეთი ინფორმაციის მიღებით, რომელიც ჯერ კიდევ არ არის ელექტრონულ მატარებელზე თუ ქაღალდზე, არსებობს მხოლოდ თავებში, იდეაში, მოსაზრებებში. სწორედ ასეთი ინფორმაცია უნდა მოიპოვოს დაზვერვამ და მიაწოდოს ქვეყნის ხელმძღვანელობას. ასე რომ, მზვერავის პროფესია არ გაქრება, არ გადაშენდება, ისევე, როგორც ჟურნალისტის პროფესია. გარწმუნებთ, ქვეყნის ხელმძღვანელობა ძალიან დიდი ყურადღებით ეკიდება მასმედიიდან, ინტერნეტიდან მიღებულ ინფორმაციას. ასე რომ, მე და თქვენ კიდევ მრავალი ათწლეულის განმავლობაში გვექნება სამუშაო.

— ჟურნალისტებს ლუპით აკვირდებიან, არა?

— ვფიქრობ, კი, ოღონდ კარგი გაგებით.

— რა კრიტერიუმებს უნდა აკმაყოფილებდეს საგარეო დაზვერვაში მუშაობის დაწყების კანდიდატი?

— საგარეო დაზვერვაში მუშაობა რუსეთში 30 წლამდე (და ჩათვლით) ასაკის უმაღლესი განათლების მქონე ნებისმიერ ახალგაზრდას შეუძლია პოტენციურად. ყველაფერი, რაც ამისთვის არის საჭირო, განთავსებულია საგარეო დაზვერვის სამსახურის საიტზე. მას შემდეგ, რაც ის ყველა საჭირო დოკუმენტს წარმოადგენს, იწყება საკმაოდ ხანგრძლივი პერიოდი კანდიდატის შესასწავლად. კადრების სამსახური გასაუბრების, სოციალური ქსელების პროფილების შესწავლისა თუ სხვა გზებით კანდიდატის „შინაგან სამყაროს“ სწავლობს.

— უკვე არა ლუპით, არამედ მიკროსკოპით.

— დიახ, მიკროსკოპით. რაღა თქმა უნდა, მნიშვნელოვანი კრიტერიუმი — ეს ინტელექტუალური უნარებია. ამასთან ძალიან მნიშვნელოვანია იმის დადგენაც, რეალურად რა ამოძრავებს კანდიდატს, როდესაც დაზვერვაში მოდის სამუშაოდ. მოთხოვნები ძალიან მაღალია ახლაც და ასე იყო წინა წლებშიც — რუსული საგარეო დაზვერვის არსებობის ასი წლის განმავლობაში.

— რას იტყვით იმ უცხოელების მოტივაციაზე, რომლებიც რუსეთის საგარეო დაზვერვაზე მუშაობენ? ეს შეიძლება იყოს მატერიალური დაინტერესება, როგორც მსოფლიოს ყველა დაზვერვაში ხდება, და ასევე იდეური მოტივაციაც, როგორც ეს „კემბრიჯული ხუთეულის“ შემთხვევაში იყო. რომელი მოტივაცია მუშაობს ახლა?  

— ეს ძალიან საინტერესო შეკითხვაა. იდეური საფუძველი, იდეური მოტივაცია — ეს საკმაოდ ფართო გაგებაა. ეს სახელმწიფოსა და საზოგადოების პოლიტიკური მოწყობის პრონციპებია, ეს არის დამოკიდებულება საერთაშორისო პოლიტიკის მიმართაც — ამ შემთხვევაში, რუსეთის მიმართ. დამოკიდებულება კულტურული, ჰუმანიტარული, ოჯახური ფასეულობებისა და ორიენტირების მიმართ. და, მერწმუნეთ, მსოფლიოში ძალიან ბევრია ისეთი გონიერი, დამოუკიდებლად მოაზროვნე ადამიანი, რომლებსაც ესიმპათიურებათ რუსეთის საგარეო პოლიტიკა. მათ კარგად ესმით, სად არის ბოროტება და სად – სიკეთე და სიკეთის მხარეს ყოფნა სურთ, ისევე, როგორც ლეგენდარულ „კემბრიჯულ  ხუთეულს“.

თუმცა არსებობს მატერიალური საფუძველიც.

— ერთი მეორეს ხელს არ უშლის. საბჭოთა დროს არსებობდა ცნება „მთავარი მოწინააღმდეგე“. ახლაც თუ არსებობს?

— საგარეო დაზვერვის სამსახური თავის საქმიანობას ჯერ კიდევ 1996 წელს მიღებულ კანონზე აგებს. ამ საბაზო ნორმატიულ აქტში ასეთი ცნება არ არსებობს. თანაც ხაზი მინდა გავუსვა, რომ რუსული დაზვარვა არ მოქმედებს არავის წინააღმდეგ, ის მხოლოდ საკუთარი ქვეყნის ინეტერესებს იცავს და სახელმწიფოსა და მოქალაქეებისთვის არსებულ საფრთხებს ავლენს.

მთავარი ამოცანა — ქვეყნის ხელისუფლების უზრუნველყოფაა მნიშვნელოვანი ინფორმაციით, რათა გადაწყვეტილება მიიღოს პოლიტიკის, ეკონომიკის, სამეცნიერო-ტექნიკურ სფეროებში. თუმცა იმას კი ვიტყოდი, რომ რუსეთის ყველაზე ძლიერი ოპონენტი, რაღა თქმა უნდა, შეერთებული შტატებია.

— დაზვერვისთვისაც?

— დიახ, რამდენადაც აშშ-ის სადაზვერვო სამსახურები, უწინარესად კი ცენტრალური სადაზვერვო სამმართველო, მსოფლიოს ერთ-ერთი უძლიერესი დაზვერვაა. ამიტომაც არიან ამერიკელი კოლეგები ჩვენი მთავარი ოპონენტები.

ჩვენ პარტნიორული ურთიერთობები გვაქვს ამერიკის ცენტრალურ სადაზვერვო სამმართველოსთან, განსაკუთრებით, საერთაშორისო ტერორიზმთან ბრძოლის კუთხით.

— გაქვთ თუ არა პირადი ურთიერთობები აშშ-ის ან ბრიტანეთის დაზვერვის ხელმძღვანელებთან?  

— ბრიტანული საიდუმლო სამსახური MI-6 ერთ-ერთი ყველაზე ძველი და ყველაზე ძლიერი სადაზვერვო სამსახურია მსოფლიოში. ამიტომ მათ საქმიანობას პატივით უნდა მოვეპყრათ. რაც შეეხება პირად ურთიერთობებს, უნდა ვთქვა, რომ მაიკ პომპეოსთან, როდესაც ის ცოტა ხნით ედგა სათავეში ცენტრალურ სადაზვერვო სამმართველოს, ძალიან კარგი ურთიერთობები მქონდა. ვერ ვიტყვი, რომ მეგობრული, მაგრამ კონსტრუქციული კი.

ჩვენ ორჯერ შევხვდით ერთმანეთს, ერთხელ მოსკოვში და მეორედ ვაშინგტონში. რამდენჯერმე ტელეფონითაც ვისაუბრეთ — საკმაოდ ხანგრძლივად. მერე ჯინა ჰასპეი მოვიდა და პირადი კონტაქტებიც გაწყდა. თუმცა საერთაშორისო ტერორიზმთან ბრძოლის თემატიკაზე გარკვეული სადაზვერვო ინფორმაციების გაცვლა მაინც გრძელდება.

— MI-6-ის ხელმძღვანელ რიჩარდ მურს თუ შეხვედრიხართ?

— ჯერ არა.

— გეგმავთ?

— თუ აუცილებლობა და მეორე მხარის თანხმობაც იქნება, რა თქმა უნდა, შევხვდებით.

— რუსული დაზვერვის არსებობს განმავლობაში ვის დაასახელებდით „ნომერ პირველ მზვერავად“? საერთოდ, რამდენად მიღებულია ასეთი გაგება?

— დაზვერვაში არ არსებობს შაბლონები. თითოეული ოპერაცია უნიკალურია და ამიტომ არ არსებობს კრიტერიუმები, რომლებითაც ყველაზე გამორჩეულის დასახელება იქნებოდა შესაძლებელი. მაგრამ ჩვენი დაზვერვის შტაბ-ბინაში არის სამამულო დაზვერვის ისტორიის მუზეუმი, სადაც მარმარილოს დაფებზე ამოკვეთილია ყველაზე გამოჩენილი რუსი მზვერავების სახელები. და ასეთი ასზე მეტია.

— რამდენიმეს მაინც ხომ ვერ დაგვისახელებთ?

—  თქვენ ისინი გეცოდინებათ: ალექსეი კოზლოვი, გევორქ ვართანიანი, რუდოლფ აბელი და სხვანი.

— ანუ ეს საუკეთესოთა სამეულია?

— მე ისინი დაგისახელეთ, ვინც პირველი გამახსენდა, რეალურად ასეთები მრავლად არიან.

— ამბობთ, რომ ასეთები ასზე მეტნი არიან. თუ არსებობენ ისეთები, ვინც ძალიან მნიშვნელოვანი საქმე გააკეთა, მაგრამ მათ სახელებს ვერასდროს ვერ შევიტყობთ?

— ვერასადროს — ეს ძალია დიდი დროა. დარწმუნებული ვარ, გავა დრო და მადლიერი შთამომავლობა აუცილებლად შეტყობს მათ სახელებს, ვინც მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა რუსეთის უსაფრთხოების უზრუნველყოფაში.

— წელს საგარეო დაზვერვის სამსახურის 100 წლის იუბილე გამარჯვების 75-ე წლისთავს დაემთხვა. შეიძლება ვთქვათ, რომ შტირლიცს პროტოტიპი ჰყავდა?

— შტირლიცის, ანუ მაქსიმ ისაევის პერსონაჟი ეს კრებითი სახეა. სადაზვერვო სამსახურების ბევრი ისტორიკოსი ირწმუნება, რომ შტირლიცის ერთ-ერთი პროტოტიპი გესტაპოს ოფიცერი ვილი ლემანი იყო, რომელსაც 1941 წლის დასაწყისში ძალიან მაღალი პოსტი ეკავა გესტაპოში — იმ პოსტის შესაბამისი, რომელიც შტირლიცს ეკავა SS-ში. მაგრამ ლემანისა და შტირლიცის ბედი არ ემთხვევა ერთმანეთს. ლემანი გასტაპოში 1942 წელს დახვრიტეს, ხოლო ფილმ „გაზაფხულის 17 გაელვების“ მოვლენები, როგორც გახსოვთ, 1945 წლის პირველ თვეებში ხდება.

— „ხუთი თვალი“ – აშშ-ის, კანადის, დიდი ბრიტანეთის, ავსტრალიისა და ახალი ზელანდიის დაზვერვათა ერთობლიობა – რა ხარისხით მონაწილეობს გლობალური სტრატეგიისა და რეალური გლობალური პოლიტიკის შემუშავებაში, რამდენად გავლენიანია ეს თანამეგობრობა და რამდენად ატარებს საფრთხეს რუსეთისთვის?

— რაც შეეხება აშშ-ისა და ბრიტანეთის დაზვერვებს, ისინი მართლაც სერიოზული ოპონენტები არიან და მათ პატივისცემითა და ყურადღებით უნდა მოვეპყრათ. კანადის, ავსტრალიისა და ახალი ზელანდიის სადაზვერვო სამსახურები კი, ჩემი აზრით, არ განეკუთვნებიან ასეთთა კატეგორიას და მათი გავლენა რაიმე გლობალურ პროცესებზე ნულის ტოლია.

იცით, ამერიკელებს უყვართ ალიანსებისა და კოალიციების ჩამოყალიბება, მაგრამ რამდენად ქნედითია ისინი, ამის თქმა სირიის მაგალითზეც შეგვიძლია, სადაც მათ ანტიტერორისტული კოალიცია ჩამოაყალიბეს, რომელშიც დაახლოებით 60 ქვეყანა შედიოდა, მაგრამ ისე გამოვიდა, რომ 2015 წლის შემოდგომისთვის „ისლამური სახელმწიფო“ უკვე სირიის ტერიტორიის 80%-ს აკონტროლებდა. და მხოლოდ როცა რუსეთის სამხედრო–კოსმოსური ძალები ჩაერთვნენ სირიის არმიასთან ერთად საქმეში, სიტუაცია მხოლოდ ამის მერე შეიცვალა კარდინალურად. ეს – კოალიციებზე შეკითხვის პასუხად.

— რუსეთის საგარეო დაზვერვა, რა თქმა უნდა, თვალყურს ადევნებს, რა ხდება შეერთებული შტატების შიგნით, რომელიც მთელი მსოფლიოსთვის მნიშვნელოვანი ქვეყანაა. რა ხდება ახლა იქ? არის თუ არა ეს „ფერადი რევოლუცია“ და რა ტერმინებით შეიძლება აღიწეროს ის?

— თქვენ ალბათ გახსოვთ, რომ არეულობები და პროტესტები რასობრივ საფუძველზე შეერთებულ შტატებში რეგულარულად ხდება — მისი დაარსების დღიდან. გაიხსენეთ თუნდაც 1992 წლის მოვლენები ლოს-ანჯელესში, როდესაც 60 ადამიანი დაიღუპა და ქვეყანას დაახლოებით ერთი მილიარდი დოლარის ზარალი მიადგა.

ახლანდელი პროტესტები, ყველას კარგად გვახსოვს, რომ პოლიციელების მიერ შავკანიანი მოქალაქის მკვლელობის შემდეგ დაიწყო. საშინელი სათქმელია, მაგრამ ამგვარი მოვლენები ამერიკისთვის ჩვეულებრივი გახდა. ყოველწლიურად ათასამდე ასეთი შემთხვევა ხდება, მაგრამ ახლა, წინასაარჩევნო პერიოდში ორივე მხარემ, დემოკრატებმაც და რესპუბლიკელებმაც ისარგებლეს ფაქტით ელექტორალური საფუძვლების განსამტკიცებლად. ეს თავისთავად საზიზღრობაა, რაც პოლიტიკური ელიტების ირაციონალურ აზროვნებაზე მეტყველებს.

ასე რომ, შეიძლება ითქვას, რომ ამჟამინდელი არეულობა და პროტესტები არის მცდელობა „ფერადი რევოლუციისა“ საზოგადოებრივი წყობის, ელიტების წინააღმდეგ, რომლებიც რეალობას მოწყდნენ.

— და რა მოხდება? როგორია თქვენი პროგნოზები აშშ-ში მიმდინარე პროცესებზე? დასრულდება ეს არეულობა და სიძულვილი არჩევნების შემდეგ? თუ ქვეყანა კიდევ გარკვეულად დიდი ხნის განმავლობაში იცხოვრებს ასე?

— ჩვენი შეფასებით, სოციალური კრიზისი გაღრმავდება იმისგან დამოუკიდებლად, თუ ვინ გაიმარჯვებს საპრეზიდენტო არჩევნებში. აშკარაა, რომ დამარცხებული მხარე არ დაეთანხმება შედეგებს და კიდევ უფრო უბიძგებს რადიკალებს ქუჩებში გასვლისკენ. და იქ, ჩვენ ველოდებით, რომ პროცესი გაიწელება — პირველ რიგში წმინდა ტექნიკური მიზეზებით. ამომრჩეველთა უზარმაზარმა რაოდენობამ ხმა ვადამდე ფოსტით მისცა და ახლა ხმების დათვლას დიდი დრო სჭირდება.

— ბევრი დაიკარგა, იქნება სასამართლოები, დავები, კინკლაობები...

— დიახ. და იქნება დიდი ბაზა იმისთვის, რომ მთელი სისტემა გაპროტესტდეს. ასე რომ, ეს სენი ამერიკის საზოგადოების, ამერიკული სახელმწიფოს ეს ავადმყოფობა კვლავ რჩება. და რადგანაც აშშ ყველაზე ძლიერი ეკონომიკა და სამხედრო „დერჟავაა“, ავადმყოფობას სხვა ქვეყნებიც იგრძნობენ. ამისთვის მზად უნდა ვიყოთ, მაგრამ არ უნდა გვეშინოდეს. ასეა თუ ისე, რუსეთმა და სხვა ქვეყნებმაც უკვე დააგროვეს მდიდარი გამოცდილება, ბევრი ინსტრუმენტი ამა თუ იმ საერთაშორისო პრობლემის გადასაჭრელად ყოფილი ჰეგემონის გარეშეც.

— და როგორი იქნება ამ ვითარებაში რუსულ–ამერიკული ურთიერთობების ბედი?

— რაც შეეხება რუსეთის პოზიციას, ჩვენ დაინტერესებული ვართ უფრო ფართო დიალოგითა და თანაბარუფლებიანი ურთიერთობების განვითარებით ორ ქვეყანას შორის. სამწუხაროდ, ამერიკის პოლიტიკურ სეგმენტში ჯერჯერობით ასეთ განწყობას ვერ ვხედავთ. ეს დემოკრატიულ ნაწილსაც ეხება და რესპუბლიკურსაც.

— რუსეთის პრეზიდენტი თავის ერთ-ერთ მოკავშირესთან, ჩინეთთან შესაძლო სამხედრო ალიანსზე მსჯელობდა. თქვენ ახსენეთ, რომ ჩინეთისა და რუსეთის ურთიერთობები აღიზიანებთ ჩვენს პოტენციურ დასავლელ მეგობრებს. თქვენ, როგორც საგარეო დაზვერვის ხელმძღვანელი, ხედავთ რაიმე ტიპის პროვოკაციას ამ ურთიერთობების წინააღმდეგ? ხომ არსებობს მეგობრების შეჯახების ტექნოლოგიები და ხედავთ თუ არა თქვენ მათ?

— დიახ, რა თქმა უნდა, ჩვენ ვაფიქსირებთ ასეთ რამეებს. ვაფიქსირებთ, როგორ ესაუბრებიან ამერიკის ხელისუფლების, სახელმწიფო დეპარტამენტის წარმომადგენლები თავიანთ პარტნიორებს, რა პროვოკაციულ თეზისებს აყენებენ, რათა განხეთქილება შეიტანონ ჩვენს თანამშრომლობაში. რუსეთისა და ჩინეთის სპეცსამსახურების ურთიერთქმედების მაგალითზე მინდა ვთქვა, რომ ჩინელ ამხანაგებთან პარტნიორული ურთიერთობები ძალიან მაღალ დონეზე დგას.

— ცვლით მათთან სანდო ინფორმაციას?

— დიახ.

— მგრძნობიარე თემებზეც?

— დიახ. რაც შეეხება ტერორისტულ თემატიკას, ეს დევს ნებისმიერ სადაზვერვო სამსახურთან ჩვენი ურთიერთქმედების პარქტიკულად ყველა დოსიეში. მაგრამ ჩინელ კოლეგებთან ვცვლით ინფორმაციას, როგორ ვითარდება სიტუაცია ამა თუ იმ ცხელ წერტილში, ასევე სხვა საკვანძო საკითხებზეც. და ჩვენი შეფასებები ძირითადად ემთხვევა.

— როგორ შეაფასებდით ჩინური დაზვერვის პოტენციალს?

— ისევე, როგორც რუსული დაზვერვა, ჩინური დაზვერვაც მსოფლიოს უძლიერესთა ხუთეულში შედის. ჩვენ დიდი პატივით ვეკიდებით ჩინელ კოლეგებს.

38
ხორბალი

ხორბლის რა მარაგი აქვს ქვეყანას და რა შემთხვევაში გაძვირდება პური

68
(განახლებულია 17:06 20.11.2020)
საქართველო წელიწადში 700-800 ათას ტონა ხორბალს მოიხმარს. აქედან მხოლოდ 10-12%-ია ადგილზე მოყვანილი, დანარჩენი ქვეყანას შემოაქვს, ძირითადად – რუსეთიდან.

ბოლო დროს დოლარის მიმართ ლარის კურსის მკვეთრი გაუფასურების გამო ეკონომისტები იმპორტზე დამოკიდებულ ქვეყანაში ფქვილზე და პურზე ფასების მატებას ელოდებიან. რა მდგომარეობაა ქვეყანაში ხორბლის მარაგების თვალსაზრისით და მოსალოდნელია თუ არა პურ-პროდუქტებზე ფასების ზრდა, „Sputnik–საქართველოსთან“ ხორბლისა და ფქვილის მწარმოებელთა ასოციაციის ხელმძღვანელი ლევან სილაგავა საუბრობს:

ლევან სილაგავა
ლევან სილაგავა

ფქვილის ფასზე ლარის კურსიც აისახება და მსოფლიო ბაზრებზე ხორბლის გაძვირებაც, თუმცა ახლა გარდამავალი მარაგებით ვმუშაობთ. ზაფხულში ხორბალი რუსეთში საკმაოდ დაბალ ფასად შევიძინეთ, სექტემბერში, ოქტომბერსა და ნოემბერში კი უკვე უფრო ძვირად, მაგრამ საშუალო შეწონილი ფასით ნელ-ნელა აქამდე მოვედით, ყოველ შემთხვევაში პირველი ხარისხის ფქვილი, რომლისგანაც პური ცხვება, მხოლოდ 4 ლარით გაძვირდა. ახლა ერთი ტომარა ფქვილის ფასი 55 ლარია. მართალია, ეს არ არის იმხელა ცვლილება, რომ პურის ფასში აისახოს, თუმცა გამოწვევად, რა თქმა უნდა, რჩება ისევ მსოფლიო ბაზრებზე ხორბლის ფასების მერყეობა. თანაც რუსეთმა გამოაცხადა, რომ 2021 წლის თებერვლიდან წლის ბოლომდე მარცვლეულის ექსპორტის მოცულობას შეზღუდავს და ეს იმ 124-მა ქვეყანამ უნდა გაითვალისწინოს, რომლებსაც რუსეთი აწვდის ხორბალს. ჩვენთანაც ხორბლის დიდი წილი რუსეთიდან შემოდის და, შესაბამისად, ვმუშაობთ იმაზე, რომ სხვა ქვეყნიდან წამოვიღოთ, თუ იქ უფრო იაფი იქნა ხორბალი. თუმცა, ჯერჯერობით მაინც შემოგვაქვს, მართალია, გაძვირებული, მაგრამ მაინც სხვებთან შედარებით იაფი რუსული  ხორბალი.   

რაც შეეხება მარაგებს, ახლა ქვეყანაში ხორბლის დეფიციტი არ გვაქვს. გვაქვს კონტრაქტი 30 000 ტონა ხორბალზე, რომელიც დეკემბრის თვეში აშშ-დან უნდა შემოვიდეს. ამასთან, ადგილობრივი ხორბლის რაღაც ნაწილიც არის დარჩენილი კახეთში და ეს ბალანსის საშუალებას გვაძლევს. თუ ვინიცობაა, მსოფლიო ბაზრებზე არსებული სიტუაციიდან გამომდინარე, პურის ფქვილზე ფასის აწევა აუცილებელი გახდება, ამ შემთხვევაში ჩვენ გვაქვს მუდმივი კომუნიკაცია მთავრობასთან და არის სამი ვარიანტი სუბსიდირების: პირველი მექანიზმი არის ხორბლის იმპორტის სუბსიდირება, როგორც მოხდა მარტსა და აპრილში კორონავირუსის პირველი ტალღის დროს, მეორე არის ფქვილის ფასის სუბსიდირება, და მესამე – თვითონ პურის ფასის სუბსიდირება. ამ სამი ვარიანტიდან მთვარობა აირჩევს იმას, რომელიც უფრო ეფექტური და ნაკლებხარჯიანი იქნება ბიუჯეტისთვის.

რამდენ ხორბალს მოიხმარს საქართველო წელიწადში?

საქართველო დაახლოებით მოიხმარს 700-800 ათას ტონამდე ხორბალს წელიწადში. ჩვენ ხორბალი წლების განმავლობაში შემოგვქონდა რუსეთიდან, უკრაინიდან, ყაზახეთიდან, უნგრეთიდან, აშშ-დანაც კი, მაგრამ ბოლო სამი წელია დომინანტი ჩვენს ბაზარე რუსეთი გახდა, იმიტომ რომ დღეს ეს ქვეყანა მსოფლიოში პირველი ექსპორტიორია. გარდა ამისა, ჩვენთვის იქიდან იმპორტი ხელსაყრელია ლოგისტიკის თვალსაზრისითაც, რადგან გვაქვს საერთო საზღვარი ლარსზე. გარდა ამისა, რუსული ხორბალი შემოდის ფოთისა და ბათუმის პორტებით და რკინიგზით აზერბაიჯანიდან. ამას ემატება მომხიბვლელი ფასიც.

რა ღირს 1 ტონა რუსული ხორბალი?

ახლა 1 ტონა ხორბლის ღირებულება სადღაც 250-260 დოლარია. ეს უფრო ნაკლებია მსოფლიოს სხვა ქვეყნებთან შედარებით, თუმცა უფრო ძვირია ზაფხულთან შედარებით. მაგალითად, იმავე სექტემბრის თვეში რუსული ხორბალი 200 დოლარი ღირდა. 25% საკმაოდ დიდი გაძვირებაა და ამიტომ დღეს დაძაბული ბალანსით ვმუშაობთ.

რა ალტერნატიული ვარიანტები აქვს საქართველოს რუსული ხორბლის გარდა?

დღეს რუსულ ხორბალს ყიდულობს 124 ქვეყანა, შესაბამისად, მათთვის და, მათ შორის, ჩვენთვისაც არის სხვა წყაროებიც მსოფლიოში, საიდანაც შეიძლება ხორბლის იმპორტი. რუსული ხორბლის ფასი თუ იქნება უფრო მაღალი, ვიდრე იმავე ყაზახურის, უკრაინულის, უნგრულის, რუმინულის ან ამერიკულის, ყველა ეს ბაზარი ჩვენთვის ღიაა და არც ფიზიკურად ხორბლის წამოღების პრობლემა იქნება.

ხორბლის მარაგები როგორ კეთდება?

ჩვენ ვმუშაობთ შემდეგი სქემით: ადგილზე ხორბალი, გზაში ხორბალი და ხორბლის შესყიდვის ახალი კონტრაქტი. საშუალოდ ორი თვის სამყოფი ხორბლის მარაგი ადგილზე ყოველთვის არის. ის იხარჯება, თავისთავად ცხადია, მაგრამ იმავე რაოდენობით ივსება. როდესაც ხორბალი ძვირდება, შესაბამისად ხარჯვის პარალელურად ახლის შემოტანა მაღალ ფასში ხდება, რაც იწვევს პროდუქტის გაძვირებას. თუმცა როდესაც ჩვენ გარდამავალი მარაგები გვაქვს, იაფად შეძენილი ხორბალი აბალანსებს ახალ ძვირად შეძენილ ხორბალს და საშუალება გვაქვს საშუალო შეწონილ ფასად მოვახდინოთ მისი რეალიზება.

ქართული ხორბალი რა მოცულობით არის და როგორია პერსპექტივა, რომ ქვეყნის მოხმარების დიდი ნაწილი ადგილობრივმა მარცვლეულმა დააკმაყოფილოს?

სასურსათო უსაფრთხოებაში მონაწილე პროდუქტის ადგილზე წარმოება რომ ძალიან მნიშვნელოვანია, ეს კორონავირუსის პანდემიამაც დაგვანახა. მაგრამ რეალისტები უნდა ვიყოთ – არ ვართ ქვეყანა, რომელიც მარტო ხორბლის მოყვანაზე უნდა იყოს ორიენტირებული. არის ბევრი სხვა კულტურა, რომელიც საქართველოში მოდის, თანაც ჩვენ მცირემიწიანი ქვეყანა ვართ, შესაბამისად, ჩვენი ამოცანაა – 5 წელიწადში ხორბლის მთლიანი მოხმარების დაახლოებით 30-40 პროცენტამდე ადგილობრივი მარცვლეულით დავაკმაყოფილოთ. 

რა კეთდება ამისათვის სახელმწიფოს მხრიდან?

პირველი, ეს არის დარაიონება, რომელიც იმისთვის კეთდება, რომ ვიცოდეთ რომელი ხორბლის თესლი რომელ რეგიონში იძლევა ყველაზე მეტ მოსავალს – კახეთში, შიდა ქართლში, ქვემო ქართლში თუ სხვაგან. ამაზე მუშაობს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო და ბოლო დროს აქვთ კიდეც წარმატებები. თითო ჰექტარზე მოწეული ხორბლის რაოდენობა საქართველოში 2–2.5 ტონაა, მაშინ, როდესაც რუსეთსა და ევროპის ქვეყნებში ეს მაჩვენებელი 5-8 ტონას შეადგენს. შესაბამისად, ჩვენ იმავე მეცნიერული მიდგომით, ახალი ტექნოლოგიებით და აგრო-განათლებით უნდა შევძლოთ, რომ ერთ ჰექტარ ფართობზე ხორბლის მოსავლიანობა მინიმუმ 5 ტონამდე გავზარდოთ. თუ დღეს ადგილობრივი ხორბალი მთლიანი მოხმარების 10-12%-ს შეადგენს, შეგვიძლია ის სადღაც 25%-მდე გავზარდოთ. ეს არის ჩვენი მიზანი უახლოეს ორ წელიწადში, და შემდგომში თუ ჩვენ ფართობების რაოდენობას გავზარდით, ჩამოვაყალიბებთ კოოპერატივებს, რადგან ფერმერები ძალიან მცირე მიწას ამუშავებენ, მაშინ შეიძლება სადღაც 30-40 პროცენტზეც ავიდეთ. თუ ამას მივაღწიეთ, ჩვენ ვიქნებით სტაბილურად და სასურსათო უსაფრთხოების პრობლემა ხორბლის ფქვილის და პურის მხრივ გადაწყვეტილი გვექნება. გაეროს რეკომენდაციით, ორი თვის მოხმარების მარაგი უნდა იყოს ქვეყანაში და თუ მომავალში საჭირო რაოდენობის 40%-ს ადგილზე მოვიყვანთ, თავისთავად ცხადია, სამჯერ გადავაჭარბებთ ამ დადგენილ ნორმას.

ნატა პატარაია

68
საბა ბოდიკია

საბა ბოდოკიას „გრძნობათა ქაოსი" საერთაშორისო ფესტივალზე გამარჯვებული ქართველი თინეიჯერი

1803
(განახლებულია 20:28 17.11.2020)
„საბა ბოდოკია“ - დავიმახსოვროთ ეს სახელი და გვარი, ეს ბიჭი ნამდვილი აღმოჩენაა!” - ასე გამოაცხადა საბავშვო ფილმების ფესტივალი „ოქროს პეპელას“ გამარჯვებული ფესტივალის დამაარსებელმა და ორგანიზატორმა, რეჟისორმა ირაკლი ჯაოშვილმა.

15 ნოემბერს დასრულდა საბავშვო ფილმების მეათე საიუბილეო (ON LINE) საერთაშორისო ფესტივალი „ოქროს პეპელა -2020", რომლის მთავარი პრიზი საქართველოში დარჩა.

საბავშვო ფილმების საერთაშორისო ფესტივალის „ოქროს პეპელა“ დამაარსებელი და ორგანიზატორი, რეჟისორი ირაკლი ჯაოშვილი
საბავშვო ფილმების საერთაშორისო ფესტივალის „ოქროს პეპელა“ დამაარსებელი და ორგანიზატორი, რეჟისორი ირაკლი ჯაოშვილი

გასულ კვირაში - 13, 14 და 15 ნოემბერს თბილისმა უკვე მეათედ უმასპინძლა ფესტივალს, რომელშიც წელს ოცი ქვეყნის მოზარდებმა მიიღეს მონაწილეობა. „ოქროს პეპელას“ ორგანიზატორები არიან კომპანია „ოქროს პეპელა“ და თბილისის ევროპული სკოლა. საერთაშორისო ჟიურიმ ფესტივალზე წარმოდგენილი 87 ფილმიდან საკონკურსოდ 40 ფილმი შეარჩია.

რაც შეეხება გამარჯვებულს, 16 წლის საბა ბოდოკია გეგუთის N1 საჯარო სკოლის მოსწავლეა. ფესტივალისთვის მან წარადგინა ხუთწუთიანი ფილმი „გრძნობათა ქაოსი", რომლის რეჟისორი, სცენარისტი და მხატვარი თავადაა.

საბასთვის ეს პირველი საერთაშორისო კონკურსი და, შესაბამისად, პირველი გამარჯვებაა. ნიჭიერ მოზარდს ბევრი გატაცება აქვს, ფილმი ფაქტობრივად მის საინტერესო შინაგან სამყაროს ასახავს. ეს ერთგვარი მცდელობაა, რომ კინოხერხების საშუალებით პასუხი გაეცეს პიროვნული დამკვიდრების გზაზე მყოფი მოზარდის მარადიულ კითხვებს...

საბა ბოდიკია
საბა ბოდიკია

- საბა, გილოცავ წარმატებას და ტრადიციული პირველი კითხვა გამარჯვებულს: თუ ელოდი ასეთ შედეგს და რას ნიშნავს შენთვის ეს გამარჯვება?

- დიდი მადლობა მოლოცვისთვის, რაც შეეხება ფილმს, გულწრფელი ვიქნები და გეტყვით, რომ ასეთ შედეგს ნამდვილად არ ველოდი. დაჯილდოებისას ოპერატორთა ნომინაციაში მეორე ადგილი ავიღე, ამ ფაქტმა ძალიან გამახარა და იმის მცირე იმედი, რომ ფესტივალის გამარჯვებული გავხვდებოდი, ბოლომდე გადამეწურა. ვეცადე ყურადღება სხვა რამეზე გადამეტანა და ჩემ წინ დადებულ ქაღალდზე ხატვა დავიწყე, სწორედ ამ დროს მომესმა ჩემი ფილმის სახელი, ამან იმდენად ამაღელვა, ამანერვიულა და ამავდროულად გამაკვირვა, რომ სიტყვებს თავი ვერ მოვაბი.

საბა ბოდიკია
საბა ბოდიკია

- „ოქროს პეპელა“ შენთვის პირველი ფესტივალია...

- დიახ, ეს პირველი ფესტივალია, რომელშიც მონაწილეობა მივიღე, შესაბამისად, ჯილდოც პირველია ამ სფეროში. დიდ მადლობას ვუხდი თითოეულ ადამიანს, ჟიურის, ორგანიზატორებს, რომ ასეთი მნიშვნელოვანი პრიზი ჩემი ფილმისთვის გაიმეტეს. ეს ჩემთვის არა უბრალოდ წარმატება, არამედ მომავალი გეგმების განხორციელებისთვის ძალიან დიდი მოტივაციის მომცემია.

საბა ბოდიკია
საბა ბოდიკია

- შენს ფილმში, რომელსაც უწოდე „გრძნობათა ქაოსი" გადმოცემულია ადამიანური გრძნობები და განცდები, რატომ შეარჩიე ასეთი ფსიქოლოგიური თემა?  

- ადამიანი ძალიან საინტერესო არსებაა, ფსიქოლოგიით კი წლებია გატაცებული ვარ. 13 წლის ვიყავი, როცა დავინტერესდი, თუ ვინ ვიყავი რეალურად, რა მიზანი მქონდა, რატომ ვცხოვრობდი და რა იყო ზოგადად ცხოვრება. მერე თვეების განმავლობაში ხშირად ვიკეტებოდი საკუთარ თავში და ვეძებდი ამ კითხვებზე პასუხს. ცოტა ხანში მივხვდი, რომ ერთადერთი ადამიანი, ვისაც ამ კითხვებზე პასუხი ჰქონდა, საკუთარი თავი იყო... საბა ბოდოკია, როგორც პიროვნება, მისი შინაგანი სამყაროთი, სურვილებითა და მიზნებით სწორედ ამ დროს ჩამოყალიბდა. მინდა ფილმების მეშვეობით მაქსიმალურად გავუზიარო ჩემი გრძნობები ადამიანებს, რომ ჩავახედო ამ სამყაროში და იგივე კითხვები მათაც დაუსვან საკუთარ თავს: ვინ არიან და რა უნდათ ცხოვრებაში?..

საბა ბოდიკია
საბა ბოდიკია

- ფილმის პერსონაჟებზე რას იტყვი?

- ზოგადად, ეს სფერო იმდენად არის ჩემში, რომ საკუთარ ცხოვრებასაც აღვიქვამ ფილმად, რომელშიც მთავარი პერსონაჟი, რა თქმა უნდა, ისევ მე ვარ. ყველაზე უცნაური ის არის, რომ ამას ჩემი ტვინი როგორღაც იჯერებს და რეალობიდან მწყვეტს. ამ დროს ვიკეტები ჩემს სამყაროში, საკუთარ ოთახში, საკუთარ თავში. აი, სწორედ ამ დროს „ჩნდება“ ჩემი თავის სხვადასხვა ვერსია, ანუ სხვადასხვა პიროვნება, რომლებიც ერთმანეთთან ძალიან საინტერესო დიალოგებს მართავენ. თუ დაუკვირდებით, ამაზე „გრძნობათა ქაოსშიც" საუბრობს ერთ-ერთი პერსონაჟი. ეს პერსონაჟები ყველა ჩემში არსებული სხვადასხვა პიროვნების ჩვენებაა, ეკრანიზაციაა.

- საკუთარი გრძნობათა ქაოსის გადმოსაცემად ყველაზე პოპულარული და მასობრივი – კინოხელოვნება შეარჩიე...

- პირველად კამერის, ოღონდ, როგორც გასართობი საშუალების მიმართ ინტერესი ცხრა წლის ასაკში გამიჩნდა. 12 წლისა უკვე ვწერდი სცენარებს ჩემს მეგობრებთან ერთად და ვიღებდით მოკლემეტრაჟიან ფილმებს, რომელთა დასრულების შესაძლებლობა, სამწუხაროდ, არ გვეძლეოდა სხვადასხვა მიზეზების გამო. იმ წლების შემდეგ გემოვნება რადიკალურად შემეცვალა, ახლა უკვე, შეიძლება ითქვას, საკუთარი სტილიც მაქვს არჩეული.

- ყველაზე რთული და საინტერესო რა იყო ფილმის გადაღების დროს?

1 / 5
კადრი ფილმიდან "გრძნობათა ქაოსი"

- ფილმის გადაღებისას ყველაზე რთული ალბათ დროის სწორად განაწილება იყო, რადგან გადაღებების ნაწილი მიმდინარეობდა 30 ოქტომბერს, მაშინ, როცა ფესტივალზე გაგზავნის ბოლო ვადა ამავე დღის 00:00 საათამდე იყო. ყველაზე საინტერესო იყო ჩემი დამოკიდებულება იმ გამოწვევისადმი, რომელიც ჩემივე გადაწყვეტილებით დავაკისრე საკუთარ თავს. აქვე აღვნიშნავ, რომ სურვილებისა და მიზნისთვის მაქსიმალური ბრძოლა ყოველთვის იძლევა დადებით შედეგს.

- ფილმი მსახიობებისთვისაც სადებიუტო იყო?

- ფილმში მონაწილეობენ თემურ ბოდოკია, თორნიკე სირაძე, ნინა ხაინდრავა. მათი შესრულების მანერა სასიამოვნოდ მაკვირვებს და მახარებს, შემიძლია ვთქვა, რომ ეს მათი წარმატებული დებიუტიცაა. ჩემს ფილმში ასევე მეორეხარისხოვან (მცირე) როლებში არიან გულნარა მარგველაშვილი და ეკატერინა ტყეშელაშვილი. მინდა ყველას დიდი მადლობა გადავუხადო ნდობისა და თანხმობისთვის, რომ ჩემს მცირე ნამუშევარში მიეღოთ მონაწილეობა.

- მომავალი ფილმის თემა თუ გაქვს მოფიქრებული?

- მეორე ფილმის გადაღებები ზაფხულში დავიწყე და ზამთარში დავასრულებ. მისი ხანგრძლივობა დაახლოებით 12 წუთს მოიცავს. ფილმი განსხვავებულ ადამიანზეა, რომელიც ერთფეროვან დედამიწაზე უსახო ადამიანთა გარემოცვაში ცხოვრობს, შინაგანად კი საკუთარ სიზმრებსა და სამყაროშია დასახლებული. ასევე ვიწყებ მუშაობას სრულმეტრაჟიანი ფილმის სცენარზე, რომლის გადაღების საშუალება, იმედი მაქვს, რამდენიმე წელში მომეცემა.

- შენი ფილმის მთავარი არსი ერთი წინადადებით როგორ შეიძლება გამოხატო?

- არსს გამოვხატავდი იმ წინადადებით, რომლითაც თავად ფილმი სრულდება: „მე ქაოსში დაკარგული პერსონაჟი ვარ, რომელიც ცდილობს ცხოვრება ერთ დიდ წიგნად ან ფილმად აქციოს"...

 

1803
კლინიკა

რამდენი უჯდება სახელმწიფოს ერთი კოვიდ–პაციენტის მკურნალობა: ჯანდაცვის უწყების განმარტება

0
(განახლებულია 16:56 03.12.2020)
თამარ გაბუნიას განცხადებით, სიმპტომებიანი პაციენტებისთვის ანტიგენზე დამყარებული სწრაფი ტესტებით გაფართოებული კვლევის მიზანი ინფიცირებულთა დროულად გამოვლენაა.

თბილისი, 3 დეკემბერი – Sputnik. საქართველოს მთავრობას კლინიკაში ერთი კოვიდ–პაციენტის მკურნალობა საშუალოდ 2 ათასი ლარი უჯდება, განაცხადა საქართველოს ჯანდაცვის მინისტრის მოადგილე თამარ გაბუნიამ.

ამასთან, მისი თქმით, კოვიდ–ინფიცირებულის მკურნალობის ხარჯები შეიძლება 500 ლარიდან ათი ათას ლარამდე მერყეობდეს – ყოველივე დაავადების სიმძიმეზეა დამოკიდებული. 

 „საშუალოდ, შეფასებისთვის ჩვენ ვიყენებთ 2 000-ლარიან ნიშნულს ჰოსპიტალური შემთხვევის მართვისთვის. ეს, რა თქმა უნდა, არ ითვალისწინებს იმ ხარჯებს, რომელიც ხმარდება, მაგალითად, ჟანგბადის უზრუნველყოფისთვის, სუნთქვის აპარატების მობილიზებისა და პერსონალის ტრენინგისთვის. სისტემის მომზადების საინვესტიციო ხარჯები ცალკე თემაა“, – განაცხადა თამარ გაბუნიამ.

მინისტრის მოადგილის თქმით, საქართველოში კორონავირუსზე ტესტირების პროცესში დაახლოებით 300 დაწესებულებაა ჩართული. ინტენსიური ტესტირება, რომელიც ქვეყანაში დაიწყო და დღეში 20 ათასამდე ტესტის ჩატარებას ითვალისწინებს, ხელს შეუწყობს ვირუსის გავრცელების შემცირებას, დასძინა გაბუნიამ.

როგორც მან აღნიშნა, ანტიგენზე დაფუძნებული სწრაფი ტესტების ხარისხი საკმაოდ მაღალია, „ტესტის ხარისხი და სანდოობა ძალზე დიდია. ვფიქრობ, რომ ეს მნიშვნელოვნად შეამცირებს რიგებს და მოსახლეობას და ექიმებს მკურნალობის სწრაფად დაწყების შესაძლებლობას მისცემს“, – განაცხადა გაბუნიამ.

0
თემები:
COVID-19 საქართველოში