ალექსეი ნავალნი

ალექსანდრ საბაევი: ნავალნის „მოწამვლის“ დიაგნოზი არ დაუდასტურდა

40
(განახლებულია 21:24 08.10.2020)
ციმბირის ფედერალური ოლქისა და ომსკის ოლქის მთავარმა ტოქსიკოლოგმა, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორმა, ომსკის საქალაქო საავადმყოფოს №1 სასწრაფო სამედიცინო დახმარების განყოფილების გამგემ ალექსანდრ საბაევმა ალექსანდრე ნავალნის მკურნალობაზე ისაუბრა.

РИА Новости-სთან ინტერვიუში საბაევი ამბობს, რომ მოწამვლა გამორიცხული იყო, დაისვა ნახშირწყლების ცვლის დარღვევის დიაგნოზი, რომლისგანაც პაციენტს წარმატებით მკურნალობდნენ და მისი მდგომარეობა რამდენიმე საათში გაუმჯობესდა, ასევე იმაზე, თუ როგორი იერი ექნებოდა შხამით მოწამვლის შემდეგ ადამიანს და რამდენი დრო დასჭირდებოდა მის მდგომარეობიდან გამოყვანას.

— ალექსანდრ ვლადიმიროვიჩ, სწორედ თქვენს კლინიკაში მოიყვანეს ალექსეი ნავალნი, რომელიც შემდეგ ბერლინში გადაიყვანეს. მარტივი კითხვა მაქვს: იყო თუ არა მოწამვლა?

— მოწამვლა არ ყოფილა. მოწამვლა იხილებოდა, როგორც ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესების ერთ-ერთი მიზეზი. მაგრამ ექვსი საათის განმავლობაში ჩვენს კლინიკაში დიაგნოზი „მწვავე მოწამვლა“ მოიხსნა. მეტიც, ის არ დადასტურდა არც კლინიკურად, არც ანამნეზით, არც ქიმიურ-ტოქსიკოლოგიური კვლევებით.

— მაშინ რისი ბრალი იყო? უკვე მგონია, რომ ცნება „სამედიცინო საიდუმლო“ აზრს მოკლებულია, ვინაიდან პუტინს უკვე დასდეს ბრალი იმაში, რომ მან ნავალნი მოწამლა. უკვე გამოაცხადეს, რომ ნავალნი მოწამლეს, რაღაც უპოვეს. ეს ყველაფერი მთელ მსოფლიოს მოედო, უზარმაზარი პოლიტიკური საქმეა. რა მოხდა? რა ჩაწერეთ ავადმყოფობის ისტორიაში?

— მართალია, დიაგნოზი ისევე ჟღერს, როგორც მთელი ამ თვეების განმავლობაში ჟღერდა: ნახშირწყლების ცვლის დარღვევა. დასამალი არაფერია. ეს მართლაც მძიმე მეტაბოლური მდგომარეობაა. ეს არ არის ქიმიური დაავადება, როგორც ეს პაციენტის ზოგიერთ მხარდამჭერს წარმოუდგენია. ესაა მეტაბოლური მდგომარეობა, მძიმე მეტაბოლური აშლილობა, რომელიც წარმოიქმნა ალბათ რამდენიმე საათით ან სულაც ერთ დღით ადრე მდგომარეობის მკვეთრ გაუარესებამდე ჰაერში, როდესაც პაციენტი თვითმფრინავში იმყოფებოდა.

მწვავე ქიმიური ავადმყოფობა და მეტაბოლური დაავადებები – სხვადასხვა პათოლოგიური პროცესებია, რომლებსაც საერთო არაფერი აქვთ. ამიტომ კლინიკურად ქიმიური დაავადება არ ყოფილა, ისევე, როგორც არ იქნება ქიმიური აგენტის შედეგები. მეტაბოლური ცვლილებები იყო. ჩვენ ასეთ სინდრომებს ვებრძოდით და დადებით დინამიკას უკვე 40-42 საათის შემდეგ მივაღწიეთ.

— და, მაინც, რა გახდა მძიმე მეტაბოლური დარღვევის მიზეზი?

— მიზეზი რამდენიმე შეიძლება იყოს. ესაა კვების ფაქტორიც და ალკოჰოლური სასმელების შესაძლო გამოყენების ფაქტორიც, დიეტის დარღვევა ან, პირიქით, რაღაც დიეტის დაცვა. ეს, როგორც წესი, ძირითადი მიზეზებია. მეტაბოლური დარღვევების არსებობა ლაბორატორიულმა ტესტებმა დაადასტურა. ყველა კვლევა დოკუმენტურადაა გაფორმებული, კოლეგიალურად განხილული. ჩატარდა რვა გაფართოებული კონსილიუმი კვალიფიციური სპეციალისტების მონაწილეობით. ამიტომ დიაგნოზი „მოწამვლა“ მოიხსნა, გამოირიცხა. შევჯერდით დიაგნოზზე: „ნახშირწყლების ცვლის დარღვევა“.

— და ეს ქრონიკული პანკრეატიტის ფონზე?

— რასაკვირველია. პანკრეასი რომ დაზიანებული იყო, ეს ტესტებიდანაც ჩანდა.

— შეიძლება ამან სიკვდილი გამოიწვიოს?

— რა თქმა უნდა, ძირითადი ვერსია იყო – ხსენებულ პაციენტთან პანკრეასის დისფუნქცია, რომელმაც სისხლში შაქრის მკვეთრი ცვალებადობა გამოიწვია, ძალიან დაბალიდან ძალიან მაღალ ნიშნულამდე. ასეთ დიაპაზონში გლიკემიური პროფილი – ძალიან სახიფათო მოვლენაა. ამოცანა იყო გლიკემიური პროფილის ნორმალურ ნიშნულზე დაფიქსირება. ამ ამოცანას პაციენტის მოყვანიდან 12-14 საათში მივაღწიეთ.

— შეიძლება ითქვას, რომ ალექსეი სიკვდილს გადაარჩინეთ?

— რასაკვირველია. ავადმყოფობის მსვლელობისას, შემიძლია ვთქვა, რომ პაციენტს კრიზისი 20-21 აგვისტოს ღამეს აღენიშნებოდა, როდესაც ლაქტატის დონე სისხლში კრიტიკულად საშიშ ნიშნულამდე – 12-მდე გაიზარდა. ნორმა არის ორი.

ანუ კრიზისი იყო არა თვითმფრინავში, არც კლინიკაში მოყვანისას, არამედ მოგვიანებით, პაციენტის მოყვანიდან დაახლოებით 14 საათის შემდეგ. შვიდი-რვა საათის განმავლობაში კრიზისული მდგომარეობა იყო. ამ დროს შეიძლებოდა განვითარებულიყო პოლიორგანული უკმარისობის სინდრომი, რომელიც პაციენტის სიკვდილს გამოიწვევდა.

— როგორ აიცილეთ ეს თავიდან?

— ინტენსიურ თერაპიას მივმართეთ, შეგვყავდა ხანმოკლე მოქმედების ინსულინი, ვატარებდით ადეკვატურ ნეიროვეგეტაციურ კორექციას, უზრუნველვყავით ნორმალური ძილი. უნდა აღინიშნოს, რასაკვირველია, რომ ახალგაზრდა კაცია, რეზერვი ჰქონდა, არ აღენიშნებოდა თვალსაჩინო ქრონიკული დაავადებები. მაგრამ მუშაობა ინტენსიური იყო – ყველა ფუნქციისა და სისტემის საათობრივი მონიტორინგი.

— რა შედეგს მიაღწიეთ, დინამიკას როგორ აფასებთ?

— კლინიკაში პაციენტის მოყვანიდან 44 საათის შემდეგ სისხლში შაქრის დონე დავასტაბილურეთ.

— მაგრამ ის მაინც კომაში იყო...

— დიახ, მაგრამ მსუბუქ კომაში. არსებობს ღრმა კომატოზური მდგომარეობა და შედარებით მსუბუქი კომა. 44 საათში კომატოზური მდგომარეობის დადებითი დინამიკის მიღწევა დიდი შრომის შედეგია. ეს სწორ თერაპიაზე მიუთითებს.  

ჩვენ არ მიგვიმართავს ქიმიური დაავადების მკურნალობის სტანდარტისთვის, სადაც სრულიად განსხვავებული ტექნოლოგიები გამოიყენება. ჩვენ ვმკურნალობდით მეტაბოლურ კომას, მეტაბოლურ ცვლილებებს, მძიმეს, უხეშს და ფატალურს – თუ მათ თავიდან არ ავიცილებდით. ამიტომ მივიღეთ არცთუ ცუდი შედეგი – ლაბორატორიულადაც და კლინიკურადაც.

სხვათა შორის, დავამატებ კომატოზურ მდგომარეობასაც. მოყვანისას პაციენტის კომა ხუთ ბალად ფასდებოდა, აეროპორტში წაყვანისას კი ის უკვე ცხრა ბალი იყო, ანუ კომის სიღრმე შემცირდა. პრინციპში, ცხრა ბალის დროს პაციენტს უკვე შეუძლია თვალის გახელაც.

— ხუთი ბალი რას ნიშნავს? როგორ გამოიყურება პაციენტი და როგორ გრძნობს თავს?

— ხუთი ბალი – არის კომატოზური მდგომარეობა, როდესაც გონება გათიშულია, ადამიანი არ რეაგირებს არც გარეშე გამღიზიანებლებზე, არც ხმაზე, არც შეხებაზე, გადაადგილებაზე, სუნთქვა ჯერ არ არის შეწყვეტილი, მაგრამ უკვე ჩნდება სუნთქვის უკმარისობის ნიშნები. ასეთი კომა საჭიროებს გადაუდებელ რეანიმაციულ ჩარევას, ანუ პაციენტის გადაყვანას ფილტვების ხელოვნურ ვენტილაციაზე და ინტენსიური თერაპიის დაწყებას.

ჩვენ ეჭვი გვქონდა მოწამვლაზე, გავაკეთეთ ანალიზების მთელი სპექტრი, ვაკვირდებოდით თირკმელების, ღვიძლის, ფილტვების, იმ ორგანოების რეაქციას, რომლებიც პირველები რეაგირებენ ტოქსინებზე. მთელი დროის განმავლობაში ამ ორგანოების არც ერთი მარკერი არ შეცვლილა. ჯერ ერთი, ორგანოები მუშაობდა, მეორეც, ისინი არ დაზიანებულა, რაც არადამახასიათებელია ქიმიური ავადმყოფობისთვის.

— ანუ ქიმიური დაავადება – ესაა ქიმიური ტრავმა, ამას გულისხმობთ?

— დიახ, ასეა. ეს იდენტური ტერმინებია. უბრალოდ ქიმიური ავადმყოფობა – ეს უფრო ნოზოლოგიური მიდგომაა. ტრავმა – არის გარეშე უხეში ზემოქმედება ორგანოებზე, რომელსაც გარდაუვალად მოსდევს ცოცხალი ორგანიზმის სიკვდილი.

— რა დროის განმავლობაში შეიძლება მოწამვლაზე საუბარი?

— ტექმინის „მოწამვლა“ და „მოწამვლის“ დიაგნოზის აქტუალობა მომხდარიდან პირველ ექვს საათში მოქმედებს. პირველი ექვსი საათის განმავლობაში ტერმინი „მოწამვლა“ აქტუალურია. მოწამვლა რომ დადასტურებულიყო, ჩვენ უნდა ჩაგვეტარებინა დეტოქსიკაცია ულტრაჰემოდიაფილტრაციის ფორმატში. ესაა რეანიმაციული ჩარევა, რომელსაც ტოქსინები გამოჰყავს ექსტრაკორპორალურად (სისხლის გაწმენდა სპეციალური მემბრანებით).

— ანუ სისხლი გამოგვყავს სხეულიდან, ვწმენდთ აპარატის მეშვეობით და ვაბრუნებთ ორგანიზმში?

— დიახ, სპეციალური ბუფერული ხსნარების გამოყენებით, სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი ფუნქციების შენარჩუნებით. ამას ექსტრაკორპორალური დეტოქსიკაცია ეწოდება.

— ეს პროცედურა არ ჩაგიტარებიათ?

— არა, არ იყო ამის ჩვენება. დაზიანებული იყო მხოლოდ პანკრეასი. ყველა სხვა ორგანო ნორმის ფარგლებში ფუნქციონირებდა. ქიმიური დაავადების შემთხვევაში პანკრეასი, როგორც წესი, არ ზიანდება ან ზიანდება, მაგრამ რამდენიმე დღის შემდეგ.

— ეს ქიმიური ტრავმის შემთხვევაში?

— ქიმიური ტრავმის შემთხვევაში ზიანდება ხუთი სისტემა – თირკმელები, ღვიძლი, ფილტვები, გული და თავის ტვინი. ჩავეჭიდეთ მხოლოდ ერთ სიმპტომურ კომპლექსს – გონების დაკარგვას. მაგრამ გონების დაკარგვა შეიძლება გამოწვეული იყოს სხვადასხვა დაავადებით, დაწყებული ინფექციური დაავადებებით, დამთავრებული ბანალური ტრავმებით, ინსულტით, ტრავმითა და სხვ.

— და, მაინც, ზოგი იმასაც ამბობს, რომ შეიძლება არა ერთბაშად, არამედ შემდეგ დაუმატეს რაღაც, დოზირებულად, სპეციალურად, რომ შესამჩნევი არ ყოფილიყო...

— ჩვენს კლინიკამდე თუ შემდეგ?

— თქვენს კლინიკაში ეს არ მომხდარა, ხომ მართალია?

— გამორიცხულია! იმ უბრალო მიზეზით, რომ მუშაობდა ბრიგადა, ძირითადი ბრიგადა, ისინი ჩვენი სპეციალისტები არიან. იყო სამი სპეციალისტი მოსკოვის ინსტიტუტებიდან. პაციენტი ცალკე პალატაში იწვა. ბოქსირებული ვარიანტი იყო. საავადმყოფოს თანამშრომლებიდანაც მხოლოდ ისინი მუშაობდნენ, რომლებიც ამ განყოფილების თანამდებობის პირები არიან. უცხო არავინ მოსულა, არაფერი მოუტანია, პროცესში მონაწილეობა არ მიუღია. ტოქსიკოლოგიური ცენტრის განყოფილების სამუშაო რეჟიმი დახურულ რეჟიმს გულისხმობს, პაციენტი ქიმიურად უსაფრთხო ობიექტში იყო მოთავსებული. ამაზე მე ვარ პასუხისმგებელი, რადგან პირადად ვხელმძღვანელობდი ამ პროცესს.

— როგორ იქცევა შხამი ადამიანის ორგანიზმში, რა კლინიკურ სურათს ქმნის, რით ჰგავს და რით განსხვავდება ის იმ მდგომარეობისგან, რომელიც პაციენტს აღენიშნებოდა?

— როდესაც ქიმიურ დაავადებაზე ვსაუბრობთ, აუცილებლად უნდა ვიცოდეთ ორი თანმდევი პროცესის შესახებ. ესაა ტოქსიკოკინეტიკა – შხამის ქცევა ორგანიზმში, რომელიც აუცილებლად ტოვებს კვალს, და ტოქსიკოდინამიკა. პირველ რიგში კვალს ტოვებს ღვიძლზე, თირკმელებზე, ფილტვებზე პირველ ერთ-ორ საათში.

— ეს კვალი არ აღმოგიჩენიათ?

— არა, ეს ორგანოები დაზიანებული არ ყოფილა.

მეორე მომენტი ტოქსიკოლოგიისთვის, რომელსაც მნიშვნელობა აქვს, არის ორგანიზმის ქცევა შხამის ზემოქმედებაზე, ანუ როგორ გადაიტანს ან ვერ გადაიტანს ორგანიზმი შხამის ზემოქმედებას და ადგილზე მოკვდება. თუ ორგანიზმი გადაიტანს შხამის ზემოქმედებას (განსაკუთრებით, მძიმე, სასიკვდილო შხამების, რაზეც იყო კიდეც ეჭვი) და ჩაუტარდება დეტოქსიკაციის თერაპია, ორგანიზმში ძალების აღდგენა, როგორც წესი, მიმდინარეობს.

— რას უშვება შხამი ადამიანის ორგანიზმს?

— შხამი ბლოკავს ძირითად ფერმენტულ სისტემებს, შხამის ამოცანაა – ბიოლოგიური ობიექტის გამოყვანა ყველა მეტაბოლური პროცესის ბუნებრივი წონასწორობიდან, რათა ეს პროცესები ისე დაირღვეს, რომ ორგანიზმი დაიღუპოს არა იმდენად შხამის ზემოქმედების შედეგად, რამდენადაც დეტოქსიკაციის სისტემის არარსებობისა და საკუთარი შინაგანი ბალანსის დარღვევის შედეგად. ეს არის შხამის ამოცანა. თუ ეს არ მოხდა, ნივთიერება შხამიანი ვერ იქნება.

ჩვენს შემთხვევაში მიზანშეწონილი იქნებოდა პაციენტის მდგომარეობის განხილვა კოლეგებთან და ჩვენ ამას ველოდებოდით გერმანელი სპეციალისტებისგან, თუმცა ინფორმაცია ანალიზების დინამიკის შესახებ არ მოსულა. ჩვენ დასკვნა მზად გვქონდა 22 რიცხვისთვის.

— თქვენთან რომ გაგრძელებულიყო მკურნალობა, როგორ ფიქრობთ, რამდენ ხანს დარჩებოდა ალექსეი კომაში?

— მხოლოდ ერთის თქმა შემიძლია: კოლეგებთან ერთად მივედით დასკვნამდე, რომ ფორსმაჟორების გარეშე დადებით ეფექტს მეხუთე-მეექვსე-მეშვიდე დღეს მივაღწევდით. როგორც წესი, ჯერ იღვიძებს გონება, შემდეგ სასუნთქი სისტემა, ნახშირწყლების შტორმის კუპირების და ნორმალური კვების აღდგენის გზით. კვება ომსკიდან გაფრენამდე 14 საათით ადრე დავიწყეთ. საინტერესო იქნებოდა შეგვეფასებინა, როგორ აითვისა ორგანიზმმა ეს საკვები, მაგრამ ვინაიდან დაზარალებულის ოჯახმა პაციენტის სხვა კლინიკაში გადაყვანა მოისურვა, ჩვენ პროცესებს ვეღარ დავაკვირდით.

— ესე იგი, თქვენ ელოდით, რომ ალექსეი გონს მოვიდოდა სამი დღის შემდეგ. გერმანიაში კი ის კომაში რჩებოდა ორ კვირაზე მეტხანს. რით შეიძლება ამის ახსნა?

— ვერ გეტყვით, ორი კვირა იყო კომა თუ ერთი კვირა.

— ასე აცხადებდნენ – 15 დღე გრძელდებოდა.

— რთული სათქმელია.

— შემდეგ გონებაზე მოვიდა და თქვა: „მინდა რუსეთში“.

— შემიძლია ვისაუბრო მხოლოდ ასეთი პაციენტების გონზე მოსვლის გამოცდილებაზე დაყრდნობით. დიაგნოზის თვალსაზრისით ის უნიკალური არ არის. ასეთი შემთხვევები გვქონია და ხშირადაც. გამოცდილებით, ამ ასაკის მამაკაცი, ასეთი კონსტიტუციის, ქრონიკული დაავადებების გარეშე – მეხუთე-მეექვსე დღეს უნდა გამოვიდეს კომიდან.

— ერთი წუთით: მითხრეს, რომ მას ქრონიკული პანკრეატიტი აქვს.

— ქრონიკული პანკრეატიტი არ არის ისეთი ხარისხის ფატალური დაავადება, რომელიც სერიოზულ გართულებას გამოიწვევს, თუ მას გააკონტროლებ. აქ პირველ რიგში რაღაც მაპროვოცირებელი ფაქტორებია, როგორი – ჩვენთვის არ უთქვამთ. პაციენტისთვის ეს ცნობილია, რის გამო შეიძლებოდა მომხდარიყო. თუ ჰკითხავთ, გიპასუხებთ.

— მაშინ პარალელებს გავავლებ. მას ხომ ჰკითხეს და უპასუხა: „მე პუტინმა მომწამლა“.

— არა, მოწამვლა არ არსებობს. ქიმიური დაავადება არ ყოფილა. ეს ერთმნიშვნელოვანი პასუხია. თუ ასეთი დიაგნოზი დაისმება, მაშინ, პირველ რიგში, ის უნდა დასვას ტოქსიკოლოგმა, მეორე, კოლეგიალურად – ეს ერთმნიშვნელოვანია, და მესამე, აუცილებლად ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესების მომენტიდან, ანუ გონების დაკარგვიდან საავადმყოფოდან გაწერის მომენტამდე არსებული ინფორმაციის გათვალისწინებით. მხოლოდ ამ დოკუმენტების გაანალიზების შემდეგ იღებს კონსილიუმი კოლეგიალურ გადაწყვეტილებას. მაგრამ, ხაზს ვუსვამ, ჩვენს კონსილიუმებზე, რომლებიც ჩატარდა, მოწამვლის თემა პირველივე დღეს დაიხურა. ყველაფერი, რაც შემდეგ ჩვენი კლინიკის მიღმა ხდებოდა, ჩვენთვის უცნობია. მოწამვლის არანაირი მონაცემები არ გვქონია.

— რა შთაბეჭდილება დატოვა თქვენზე ნავალნიმ, როდესაც საზოგადოებაში გამოჩნდა?

— გარეგნობა სავსებით შეესატყვისება მის დაავადებას, დიაგნოზს, რომელიც დავუსვით. ასეთი დიაგნოზის პაციენტები მალევე გამოდიან მდგომარეობიდან – ნორმას უბრუნდება ნახშირწყლების ცვლის დონე, კვება და ა.შ. რაც შეეხება ქიმიურ დაავადებას, ისინი ძალიან მძიმე გარეგნულ ნიშნებს ტოვებენ.

— როგორი იერი ექნებოდა, ქიმიური დაავადება რომ გადაეტანა, პირობითად, დიქლოფოსით მოწამვლის შემდეგ?

— იმით დავიწყოთ, რომ ეთერში ჯერ ვერ გამოჩნდებოდა, ვერ ისაუბრებდა და ასეთ აქტიურ ცხოვრებას ვერ დაუბრუნდებოდა. ჯერ ისევ საავადმყოფოში იქნებოდა. ეს ერთმნიშვნელოვნად. მეორე მომენტია: საუკეთესო კლინიკის, პროგნოზის, მედიკამენტებისა და მოწყობილობის შემთხვევაშიც კი ეს იქნებოდა ტოქსიკური ენცეფალოპათიის ადრეული სარეაბილიტაციო პერიოდი, ხელების, ფეხების ამოძრავების დასაწყისი და სხვ. დიქლოფოსით მოწამვლის შემთხვევაშიც პაციენტები ამგვარ მდგომარეობაში 60-70 დღის განმავლობაში რჩებიან. ეს მხოლოდ რეანიმაციული პერიოდია. რეაბილიტაცია კი უფრო გვიან იწყება. ჩვენ ნერვულ-პარალიტიკურ შხამებზე ვსაუბრობთ.

— ჩვენ არ ვსაუბრობთ, ჩვენ გვეუბნებიან.

— ჩვენ გვეუბნებიან, თუ ჩვენზე ეჭვობენ, რომ ნერვულ-პარალიტიკური შხამი ვერ ამოვიცანით. სახელწოდებიდანაც ჩანს, რა შეიძლება გამოიწვიოს ამ შხამმა – ნერვულ-პარალიტიკური შედეგი, ანუ ორგანიზმის სრული გაშეშება. ეფექტი კარგი იქნებოდა, ამ შემთხვევაში – თუ ნახევარ წელიწადში ინვალიდის სავარძელში ჩაჯდებოდა. სულ მცირე, ესაა ელემენტარული მოძრაობა, ხელში კოვზის აღება, ხელის მოძრაობა, სავარძლის გამოყენება.

Charite ამბობს, რომ ამ მოწამვლამ შეიძლება კვალი არ დატოვოს და ორგანიზმი სრულად აღდგეს.

— ესე იგი, მოწამვლა არ არის, ამიტომ ყველაფერი აღდგება. უკვე აღდგა კიდეც. დოკუმენტური კადრების ყურებისას ჩანს, რომ არავითარი მოწამვლა არ არის. ეს მეტაბოლური დარღვევებია, რომლებიც იყო კრიტიკული, მაგრამ მოხერხდა მათი კუპირება. იმედი მაქვს, ჩვენმა კოლეგებმა თერაპია იმავე მიმართულებით გააგრძელეს. ჩვენგან ანალიზების შედეგები არ გამოუთხოვიათ.

— ახლა კი გვესმის, რომ რაღაც იპოვეს, რაღაც კვალი. ჩვენი დამოკიდებულება როგორია, რა შეიძლება იყოს ეს?

— რაიმე ქიმიური ნივთიერების ან პროდუქტის დაშლის კვალის აღმოჩენა არაფერზე არ მეტყველებს. კლინიკურ ტოქსიკოლოგიაში ყველაფერი სამ საყრდენზე დგას, როდესაც მოწამვლაზე ვსაუბრობთ. ესაა ტოქსიკოლოგიური სიტუაცია ანუ ეპიზოდი, ორგანიზმში შხამის შეღწევა; მეორეა კლინიკური სურათი; მესამე - ქიმიურ-ტოქსიკოლოგიური ვერიფიკაცია აქ და ახლა, ადგილზე, მაშინ როცა კლინიკური სურათი არსებობს. ამჟამად მიმდინარე კვლევები, როგორც ტოქსიკოლოგს, მე არ მაინტერესებს. პაციენტი ტოქსიკოლოგიურად „აქტუალურია“ პირველი ექვსი საათის განმავლობაში, შემდეგ უკვე აღარა აქვს მნიშვნელობა.

— შემდეგ ან სიკვდილი ან...

— ან ინვალიდობა, თუ ადამიანი მოიწამლა და გადაიტანა. მაგრამ, ხაზს ვუსვამ, დეტოქსიკაციის გარეშე მოწამვლის გადატანა შეუძლებელია. სხვაგვარად ჩვენი სპეციალობა არ იქნებოდა „კლინიკური ტოქსიკოლოგია“. სპეციალობის არსი ისაა, რომ სწრაფად დადგინდეს მოწამვლა, დაინიშნოს დეტოქსიკაციის მეთოდი და მაქსიმალურად სწრაფად ჩაუტარდეს ის პაციენტს. ამიტომ ვართ სასწრაფო სამედიცინო დახმარების საავადმყოფოებში. რუსეთში ტოქსიკოლოგიური ცენტრები, როგორც წესი, ასეა მოწყობილი.

— შეიძლება ითქვას, რომ თქვენ მოგიწიათ სხვისი საქმე გეკეთებინათ, ვინაიდან მოწამვლა არ ყოფილა?

— დიახ მოგვიწია, მაგრამ სხვა სტაციონარში გადაყვანის დრო არ იყო და არც იყო საჭირო, საჭირო იყო სიმშვიდის უზრუნველყოფა.

— ალექსანდრ ვლადიმიროვიჩ, ადრე აღნიშნეთ, რომ ნავალნი გადაარჩინეთ. შეგიძლიათ თქვათ, რომ უმადურობას გადააწყდით?

— ამ სიტუაციაზე საუბარი გამიჭირდება. როგორც არ უნდა ვფიქრობდეთ, ექიმები ვართ. ყველანაირ სიტუაციას შევხვედრივართ: მადლიერებასაც, უმადურობასაც, წყენასაც, იმედგაცრუებასაც... მართალია, რიტორიკა, რომელიც მასმედიაში ისმის, ცოტა არ იყოს აღმაშფოთებელია, როდესაც ადამიანი, რომელიც პოლიტიკაში ცდილობს დამკვიდრებას, იყენებს შეურაცხმყოფელ, მარგინალურ რეპლიკებს არა მხოლოდ პოლიტიკური მოღვაწეების, ჩვეულებრივი ადამიანებისა და მედიცინის მუშაკების მიმართ. ეს არასასიამოვნოა. მადლიერება კი ყველა ადამიანის პირადი საქმეა.

— ალექსანდრ ვლადიმიროვიჩ, მადლობას გიხდით. როდესაც ნავალნი დაბრუნდება, თუ საერთოდ დაბრუნდება რუსეთში, მაშინ რა იქნება? ალბათ შესაძლებელია რაიმე საერთაშორისო კონსილიუმის გამართვა მის მდგომარეობაზე ან რაიმე კვლევის ჩატარება?

— ყველაფერი, რაც ადამიანის ჯანმრთელობას ეხება, რეაბილიტაცია, ნორმალურ ცხოვრების წესთან დაბრუნება, ყოველთვის აქტუალურია. სადავო საკითხების გადასაწყვეტად კი, როგორც ჩემი კოლეგები და მეცნიერები ამბობენ, საჭიროა გაფართოებული კონსილიუმი, თუ შემთხვევა მართლაც წარმოადგენს ინტერესს მწვავე ქიმიური დაავადებებით, მეტაბოლური ცვლილებებით დიფერენცირებული დიაგნოსტიკის თვალსაზრისით. ამიტომ ყოველთვის აქტუალურია. ადამიანის სიცოცხლე და ჯანმრთელობა – ყოველთვის აქტუალურია.

40
ბაშარ ასადი

ბაშარ ასადი: ომი სირიაში ჯერ არ დამთავრებულა

39
სირიის პრეზიდენტმა ბაშარ ასადმა ინტერვიუში რეგიონში შექმნილ ვითარებაზე, მთაინ ყარაბაღში კონფლიქტის გამწვავებაზე, კორონავირუსზე და სხვა თემებზე ისაუბრა

30 სექტემბერს სირიაში რუსეთის შეიარაღებული ძალების ოპერაციის დაწყებიდან ხუთი წელი შესრულდა. ამ თარიღთან დაკაშირებით სირიის რესპუბლიკის პრეზიდენტმა ბაშარ ასადმა ინტერვიუ მისცა РИА Новости–ს.

— ბატონო პრეზიდენტო, ხუთი წლის შემდეგ შეგიძლიათ თქვათ, რომ სირიაში ომი დასრულდა?

— არა, ჯერ არა. სანამ ტერორისტებს ჩვენი ქვეყნის ზოგი რაიონი უკავიათ და სხვადასხვა დანაშაულს სჩადიან, ომი არ დამთავრდება. მიმაჩნია, რომ მათი ხელმძღვანელები ყველაფერს გააკეთებენ იმისთვის, რომ ომი კიდევ დიდხანს გაგრძელდეს.

— რა მომენტები შეგიძლიათ გაიხსენოთ რუსი ჯარისკაცების ქმედებებიდან ისეთი, რასაც შვილიშვილებს უამბობდით?

— ასეთი ბევრია და რა თქმა უნდა, ბევრიც მახსოვს. მაგალითად, რუსი მფრინავები ტერორისტების წინააღმდეგ ფრენებს ყოველდღე ახორციელებდნენ და სიცოცხლეს  წირავდნენ . ზოგი მათგანი ჩამოაგდეს კიდეც ტერორისტებმა. სხვა ოფიცრებზე თუ ვიტყვით, ისინი ახლაც ეხმარებიან სირიის არმიას არა ზურგში, არამედ წინა ხაზზე, ზოგი მათგანი კი მოწამეობრივად დაიღუპა. ასე რომ, ერთ დღეს შვილიშვილებს არა მარტო მათ გეროიზმზე, არამედ ჩვენი არმიების ერთობლივ ფასეულობებზეც მოვუთხრობ, რამაც ომის დროს ძმებად გვაქცია. კეთილშობილური ღირებულებები, საქმისადმი ერთგულება, მშვიდობიანი მოსახლეობის დაცვა, უდანაშაულოების დაცვა — ბევრი რამის მოყოლა შეიძლება ამ ომზე.

— რომელი მომენტი იქცა თქვენთვის ამ ომში გარდატეხის წერტილად?  

— ომის დაწყებიდან უკვე ათი წელი გავიდა, ასე რომ რამდენიმე გარდამტეხი მომენტის დასახელება შმიძლია და არა ერთისა. პირველი 2013 წელს იყო, როდესაც „ან–ნუსრასგან“ ბევრი რაიონის გათავისუფლება დავიწყეთ, განსაკუთრებით სირიის ცენტრალურ ნაწილში. მერე 2014 წელს სხვა მიმართულებით გამოჩნდნენ „ისლამური სახელმწიფოს“ ბოევიკები ამერიკული მხარდაჭერით და ერთდროულად სირიასა და ერაყში ძალიან მნიშვნელოვანი ტერიტორიები დაიკავეს. ეს იყო მომენტი, როდესაც ტერორისტებმა სხვა ტერიტორიების დაპყრობა დაიწყეს, იმიტომ რომ „ისლამურმა სახელმწიფომ“ შეძლო, რომ სირიის არმიის ყურადღება სხვა მიმართულებით გადაეტანა . ამის შემდეგ კიდევ იყო გარდამტეხი მომენტი 2015 წელს, როდესაც სირიაში რუსები მოვიდნენ და ჩვენ ერთად დავიწყეთ არაერთი რაიონის გათავისფლება. ახლა კიდევ ერთ გარდამტეხ მომატად დავასახელებდი ალეპოს აღმოსავლეთ ნაწილის გათავისუფლებას. ეს ის მომენტია, საიდანაც დაიწყო სირიის სხვა რაიონების გათავისუფლება. ეს მნიშვნელოვანი იყო იმიტომ რომ აქედან დაიწყო ტერიტორიების ფართომასშტაბიანი გათავისუფლება, რაც შემდეგ დამასკში, სულ ახლახან კი ალეპოს დანარჩენ ნაწილში და ასევე სირიის აღმოსავლთესა და სამხრეთში გაგრძელდა.  სწორედ ესენია გარდამტეხი მომენტები. ყველა მათგანი სტრატეგიულად მნიშვნელოვანია, თითოეულმა მათგანმა შეცვალა ომის მსვლელობა.

— ახლა სომხეთისა და აზერბაიჯანის კონფლიქტს ვაკვირდებით, რაშიც თურქეთიც თამაშობს თავის როლს.  ბოლო წლებში თურქეთი ცდილობს გაზარდოს თავისი საერთაშორისო გავლენა. ჩვენ ვხედავთ მას ლიბიაში, სირიაში, მას აქვს ტერიტორიული დავები საბერძნეთთან, ახლა კი ღიად უჭერს მხარს აზერბაიჯანს. რას ფიქრობთ თურქეთისა თუ პირადად ერდოღანის ამგვარ ნაბიჯებზე? უდა დაუთმოს თუ არა მეტი ყურადღება საერთაშორისო თანამეგობრობამ ამ ნეო–ოსმანიზმს?

— გიპასუხებთ გულწრფელად და მკაფიოდ: ერდოღანი მხარს უჭერს ტერორისტებს სირიაში, ლიბიაში, ის იყო მთავარი წამქეზებელი და ინიციატორი ცოტა ხნის წინ მთიან ყარაბაღში დაწყებული კონფლიქტისა სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის. ასე რომ, მთლიანობაში მისი ნაბიჯები სახიფათოა — სხვადასხვა მიზეზებით. პირველ რიგში იმიტომ რომ ეს ექსტრემისტულ–ტერორისტული დაჯგუფება „ძმა–მუსლიმების“ ხაზის ანარეკლია; მეორეც: ის იწყებს ომებს სხვადახვა  რეგიონებში, რათა თურქეთის საზოგადოების ყურადღება ქვეყანაში მისი ქმედებებიდან სხვა მიმართულებით გადაიყანოს, განსაკუთრებით, სირიაში „ისლამურ სახელმწიფოსთან“ მისი სკანდალური კავშირების შემდეგ. ყველამ იცის, რომ „ისლამური სახელმწიფო“ თურქეთის გავლით ყიდდა სირიულ ნავთობს ამერიკული სამხედრო–საჰაერო ძალების მფარველობით; ისიც იციან, რომ თურქები ამ ნავთობის გაყიდვაში მონაწილეობდნენ. ასეთია მისი მიზნები, და ეს სახიფათოა.

ახლა იმაზე, უნდა იყოს თუ არა საერთაშორისო თანამეგობრობა საქმის კურსში. ტერმინი „საერთაშორისო თანამეგობრობა“ სინამდვილეში მხოლოდ ქვეყნების მცირე ჯგუფს ნიშნავს — დიდ „დერჟავებსა“ და მდიდარ სახელმწიფოებს. დავარქვათ მათ პოლიტიკური არენაზე გავლენიანი ქვეყნები. ამ საერთაშორისო თანამეგობრობის უმეტესობა თურქეთის თანამონაწილეები არიან ტერორიზმის მხარდაჭერაში. ასე რომ, მათ იციან, რას აკეთებს თურქეთი, მათ მოსწონთ, რასაც აკეთებს თურქეთი. თურქეთი ამ ქვეყნების ინსტრუმენტია რეგიონში მათი პოლიტიკის დასანერგად და მათი იდეების განსახორციელებლად. ამიტომაც ჩვენ საერთოდ არ შეგვიძლია საერთაშორისო თანამეგობრობის იმედი გვქონდეს. შეიძლებოდა საერთაშორისო სამართლის იმედი გვქონოდა, მაგრამ ის არ არსებობს: არ არის ინსტიტუტები, რომლებიც ამ უფლების პრაქტიკაზე გამოყენებას უზრუნველყოფდა ჩვენთვის. ასე რომ, სირიელებს მხოლოდ საკუთარი თავისა და მეგობრების დახმარების იმედი გვაქვს.

— და ისევ ყარაბაღის კონფლიქტზე: მოდის ცნობები, რომ ტერორისტებს, რომლებიც მანამდე სირიაში იბრძოდნენ, სომხეთ–აზერბაიჯანის კონფლიქტის ზონაში გზავნიან. შეგიძლიათ დადასტურით ეს? გაქვთ რამე მონაცემები, რომ ბოევიკები სირიიდან მიდიან იქ?

— ჩვენ შეგვიძლია ამის დადასტურება. მაგრამ არა იმიტომ რომ ჩვენ ამის მტკიცებულებები გვაქვს. ზოგჯერ მტკიცებულებები არ არსებობს, მაგრამ არსებობს მინისნებები მათზე. თურქეთი სირიაში სხვადასხვა ქვეყნების ტერორისტებს იყენებდა. იგივე მეთოდებს მიმართავდა ლიბიაშიც — იქ სირიელ (და შესაძლოა სხვა ქვეყნელებსაც) ტერორისტებს იყენებდა. ამიტომ ის, რომ თურქეთი იგივე მეთოდებს მიმართავს მთიან ყარაბაღშიც, ამას მტკიცებულებები არ სჭირდება.

— გეგმავთ თუ არა ვლადიმირ პუტინთან შეხვედრას?

— ჩვენ მუდმივ კონტაქტზე ვართ — ძირითადად, ტელეფონით. რა ტქმა უნდა, ჩვენ განვაგრძობთ ურთიერთობას და მომავალში შევხვდებით კიდეც, მაგრამ ეს სირიაში პოლიტიკურ ვითარებაზეა დამოკიდებული. ახლა, როგორც იცით, მთელი მსოფლიოა პარალიზებული კორონავირუსის პანდემიის გამო. ამიტომ, ვფიქრობ, უახლოეს ხანებში საუბრები მხოლოდ ტელეფონით გვექნება.

— გეგმავთ თუ არა სირიისთვის ახალი კრედიტების, სესხების საკითხის წამოწევას?

— შემთხვევაში ეს მძიმე ტვირთად დააწვება ეკონომიკას. ამიტომ ეს ასპექტები უნდა გავითვალისწინოთ. ჩვენ ვფიქრობთ კრედიტებზე, უკვე ვიმსჯელეთ ამ საკითხზე რუს კოლეგებთან, მაგრამ სანამ ამაზე სერიოზულად, პრაქტიკულ დონეზე ვისაუბრებთ, მანამ ამ ნაბიჯისთვის უნდა მოვემზადოთ.

— ცოტა ხნის წინ სირიას რუსეთის დელეგაცია ეწვია, მათ შორის, ვიცე–პრემიერი ბორისოვი. დაინტერესებულია თუ არა სირია საზენიტო სისტემა С-400–ების შესყიდვით? ან იქნებ დამატებით ესაჭიროება С-300–ები?

— ორი წლის წინ არმიის მოდერნიზაციის გეგმის განხორციელება დავიწყეთ და აშკარაა, რომ ამ მოდერნიზაციის ცატარებას რუსეთის თავდაცვის სამინისტროსთან თანამშრომლობით ვგეგმავთ. ეს იმიტომ რომ ჩვენი არმია უკვე რამდენიმე ათწლეულია, რაც რუსულ იარაღს ეყრდნობა. თუმცა ჩვენ ჩვენი პრიორიტეტები გვაქვს. საუბარი აუცილებლად რაკეტებზე არ არის. როგორც წესი, ჩვენ არ ვსაუბრობთ ჩვენი სამხედრო გეგმების დეტალებზე, მაგრამ ვიტყვი, რომ მთლიანობაში საქმე არმიის მოდერნიზაციას ეხება ყველა ასპექტში.

— თქვენ თვალს ადევნებთ წინასაარჩევნო კამპანიას აშშ–ში. გაქვთ თუ არა იმედი, რომ ამერიკის პრეზიდენტი, ვინც უნდა იყოს იგი, გადახედავს სირიის მიმართ სანქციების პოლიტიკას?

— როგორც წესი ჩვენ ამერიკული არჩევნებისგან ველოდებით არა პრეზიდენტის არჩევას, არამედ კორპორაციის ხელმძღვანელისა, იმიტომ რომ არსებობს დირექტორთა საბჭო და ის ლობისტებისგან, მსხვილი კორპორაციებისგან შედგება, როგორებიცაა ბანკები, იარაღისა და ნავთობ–კომპანიები და ა.შ. ასე რომ ირჩევენ კორპორაციის ხელმძღვანელს  და მას არ აქვს არც უფლებები და არც უფლებამოსილება იმისთვის, რომ გადახედოს რაიმე გადაწყვეტილებას. ასე დაემარტა ტრამპსაც.

— წარსულში ის მრავალი წლის განმავლობაში იყო გენერალური დირექტორი...

— და ასეთადაც დარცა. ტრამპს სურდა, თავი პოლიტიკას მიჰყოლოდა და ლამის გადაჰყვა ამას. გაიხსენეთ იმპიჩმენტის თემა. ტრამპს არჩევნების წინ ნათქვამი ყველა სიტყვის გადაყლაპვა მოუხდა. ამიტომაც არ ღირს, ველოდოთ პრეზიდენტის  არჩევნებს — საუბარი მხოლოდ გენერალურ დირექტორზეა. თუ პოლიტიკის შეცვლაზე გსურთ აპარაკი, უნდა იცოდეთ, რომ თქვენც იგივე დირექტორთა საბჭო გყავთ, რომელიც არ ცვლის ტავის პოლიტიკას.

— ვინ შედის ამ „დირექტორთა საბჭოში?“

— როგორც გითხარით, ეს საბჭო შედგება ლობის ჯგუფებისგან, რომლებიც იმას აკეთებენ, რაც სურთ, ისინი აკონტროლებენ კონგრესს და სხვებსაც. მათ შორის, მასმედიაა და ა.შ. ამგვარად, ეს სხვადასხვა კორპორაციების ალიანსია, რომლებიც ამერიკაში თავიანთი ინტერესების შესაბამისად მოქმედებენ.

— ტრამპმა სირიიდან ჯარების გაყვანის პირობა დადო, მაგრამ არ გამოუვიდა ამის გაკეთება. ახლა ის ნობელის მშვიდობის პრემიაზე წარადგინეს. როგორ ფიქრობთ, თუ ის ამერიკელ ჯარისკაცებს შინ დააბრუნებს, მიიღებს პრემიას?

— არ ვიცოდი, თუ ნომინირებული იყო. თუმცა მშვიდობა მოიაზრებს არა მარტო ჯარების გაყვანას. მშვიდობა — ეს თქვენი პოლიტიკაა, თქვენი ნაბიჯებია, ტერიტორიების ოკუპაციის შეწყვეტაა, უხერხული მთავრობების ჩამოგდების შეწყვეტაა, ქაოსის შეწყვეტაა სხვადასხვა რეგიონებში.  მშვიდობა — ეს საერტაშორისო კანონებისა და გაეროს წესდების შესრულებაა. აი, რა არის მშვიდობა, აი, რისთვის უნდა გაიცეს ნობელის მშვიდობის პრემია. ობამამ მიიღო ის მაშინ, როცა ახალი არცეული იყო და არაფერი ჰქონდა გაკეთებული. იმ მომენტისთვის მისი ერთადერთი მიღწევა ის იყო, რომ ტეთრ სახლში შევიდა. ვფიქრობ, რომ ტრამპსაც რაღაც მსგავსისთვის მისცემენ. მაგრამ ნამდვილად არა მშვიდობისთვის.

— ტრამპმა ცოტა ხნის წინ აღიარა, რომ თქვენი ლიკვიდაციის ბრძანების გაცემა უნდოდა, მაგრამ პენტაგონის ყოფილმა შეფმა მეტისმა გადააფიქრებინა. იცოდით ეს?

— მკვლელობები ამერიკული მუშაობის მეთოდია, modus operandi, ისინი ამას გამუდმებით აკეთებენ ყველგან, მსოფლიოს ყველა კუთხეში. ამაში ახალი არაფერია. ამიტომ მხედველობაში უნდა ვიქონიოთ, რომ მსგავსი გეგმები სხვადასხვა მიზეზებით ყოველთვის არსებობდა. და ჩვენც უნდა ველოდოთ ამერიკელებისგან რაღაც მსგავსს. როგორ ავირიდოთ ეს თავიდან? საუბარია არა რაღაც კონკრეტულ შემთხვევაზე ან ამა თუ იმ ადამიანისა თუ პრეზიდენტის მიმართ გეგმაზე, საუბარია ქცევის ხაზზე. აშშ–ს ვერაფერი შეაკავებს მსგავსი სასტიკი მოქმედებებისა და შეტევებისგან, თუ საერთაშორისო ურთიერთობებში არ იქნება ბალანსი, რომლის დროსაც აშშ თავს ვერ აარიდებს პასუხისგებას თავისი დანაშაულების გამო. წინააღმდეგ შემთვევაში, ასეთი ქცევა ახალ დანაშაულებს დაბადებს სხვადასხვ არეგიონში. და მათ ვერაფერი შეაჩერებს.

— იყო თქვენზე სხვა თავდასხმები?

— კონკრეტული შემთხვევების შესახებ არაფერი ვიცი, მაგრამ, როგორც გითხარით, თავისთავად იგულისხმება, რომ ასეთი მცდელობები, უფრო ზუსტად რომ ვთქვათ, გეგმები, არსებობს. საკითხავი მხოლოდ ისაა, ეს გეგმები ისევ აქტუალურია თუ დაპაუზებულია? ეს არავინ იცის.

— ისევ აპირებთ პრეზიდენტად კენჭისყერას 2021 წელს?

—  ჯერ ამაზე საუბარი ნაადრევია. წინ კიდევ რამდენიმე თვეა. გადაწყვეტილებას მხოლოდ მომდევნო წლის დასაწყისში მივიღებ.

— თქვენ მილოცეთ ლუკაშენკოს პრეზიდენტად არჩევა. რაიმე მსგავსებას ხომ არ ხედავთ დიდი ბრიტანეთისა და აშშ–ის პოლიტიკურ ტექნოლოგიებში, რომლებიც ბელარუსის ოპოზიციის მხარდასაჭერად და ასევე სირიის სახელმწიფოს წინააღმდეგ საინფორმაციო ომში გამოიყენეს?

— ბუნებრივია, ლუკაშენკოს მივულოცე. რაც შეეხება ბელარუსში მომხდარს: მიუხედავად ორი ქვეყნის, სირიისა და ბელარუსის მსგავსებისა თუ განსხვავებისა, მიუხედავად იმისა, რეალურია თუ ხელოვნური ქვეყანაში მიმდინარე კონფლიქტი, დასავლეთი, სანამ არ შეცვლის თავისი ჰეგემონიის პოლიტიკას მთელ მსოფლიოში, ყოველთვის ჩაერევა მსოფლიოს ნებისმიერი კუთხის საქმეებში. თუ რაიმე პრობლემა გაქვთ – მნიშვნელობა არ აქვს, რა მასშტაბისა, დასავლეთი მასში ჩაერევა. და თუ ეს  შიდა პროცესია, საერთაშორისოდ გადააქცევს, რათა თქვენს საქმეში ჩაერიოს. თუ პრობლემები არ გაქვთ, ყველაფერს გააკეთებს იმისთვის, რომ შეგიქმნათ ისინი, მერე საერთაშორისოდ გადააქციოს და ჩაერიოს. ასეთია დასავლეთის პოლიტიკა. ასე რომ, საქმე ის კი არაა, კონკრეტულად რა ხდება ბელარუსში, არამედ ის, აქვს თუ არა დასავლეთს ამაში ჩარევის უფლება. ეს არის ის, რასაც უნდა შევეწინააღმდეგოთ.

თემას დავუბრუნდეთ. დიახ, ეს ისეთივე სტრატეგია და ტაქტიკაა. ერთადერთი განსხვავება ტერმინებში და სათაურებშია. ისინი რუსეთისთვის ერთ სათაურს იყენებენ, ვენესუელისთვის — მეორეს, სირიისთვის — სხვას და ა.შ. ანუ საქმე ბელარუსში კი არა, დასავლეთის ქცევასა და სამომავლო სტრატეგიაშია, იმიტომ რომ, მათი აზრით, რუსეთის, ჩინეთისა და სხვა ქვეყნების გაძლიერება მსოფლიოში მათთვის ეგზისტენციალური საფრთხეა და ამისთვის წინააღმდეგობის გაწევის მეთოდი — ეს ქაოსის შექმნაა მთელ მსოფლიოში.

— თქვენ უკვე ახსენეთ კორონავირუსი. იყო ვინმე ინფიცირებული სირიის მთავრობაში, იქნება თქვენ თავადაც კი?

— მადლობა ღმერთს, არა. არ მგონია, რომ ვინმე ყოფილიყო ინფიცირებული მთავრობაში.

— ეს კარგია, პირადად თქვენ, თუ ისურვებდით რუსული ვაქცინით აცრას?  

— რა თქმა უნდა, შექმნილ ვითარებაში ყველა მოისურვებდა ამ სახიფათო ვირუსზე აცრას. როგორც ვიცი, ეს ვაქცინა ჯერ კიდევ არ არის ხელმისაწვდომი საერთაშორისო ბაზარზე. მაგრამ ჩვენ ვაპირებთ, ვიმსჯელოთ რუსეთის ხელისუფლებასთან, როდის შეიძლება ვაქცინა სირიას მოეწოდოს. ეს ძალიან მნიშვნელოვანია.  

— რუსეთმა უკვე განაცხადა, რომ ვაქცინა ხელმისაწვდომი იქნება მისი საერთაშორისო პარტნიორებისთვის. მოითხოვთ მის მოწოდებას სირიაში?

— დიახ. ეს ახლა აუცილებელია.

— რა როადენობით?

— ეს იმაზე დამოკიდებული, რამდენი იქნება ხელმისაწვდომი. სირიის ჯანდაცვის ორგანოებთან ისიც უნდა განვიხილოთ, რა რაოდენობის ვაქცინაა საჭირო.

— ანუ დეტალური მოლაპარაკებების გამართვას გეგმავთ რუსეთის ხელისუფლებასთან.

— რა თქმა უნდა. აუცილებლად.

— ნარჩუნდება თუ არა საზოგადოებაში კონსტიტუციის შეცვლის მოთხოვნა? პანდემიამ ხომ ახალი პარადიგმა წარმოშვა მსოფლიო პოლიტიკაში. ამ პრობლემამ და სიტუაციამ ჟენევის მოლაპარაკებებზე ეჭვი დაბადა კონსტიტუციის შეცვლაზე. რას ფიქრობთ ამაზე?

— არანაირი კავშირი არ არსებობს კორონავირუსსა და კონსტიტუციას შორის. კონსტიტუცია ჩვენ 2012 წელს შევცვალეთ და ახლა მასზე ჟენევის მოლაპარაკებების მსვლელობისას ვმსჯელობთ.

ბოლოს და ბოლოს. ჟენევის მოლაპარაკებები — ეს პოლიტიკური თამაშია. ეს ის არ არის, რაზეც სირიის ხალხია კონცენტრირებული. სირიელები არ ფიქრობენ კონსტიტუციაზე, ამაზე არავინ ლაპარაკობს. მათ აღელვებთ რეფორმები, რომლებიც უნდა ავამოქმედოთ, და პოლიტიკა, რომელიც უნდა შევცვალოთ, რათა მათი მოთხოვნები დავაკმაყოფილოთ. ეს ისაა, რაზეც ახლა ვმსჯელობთ და რაზეც აქვს მტავრობას თავისი ძალისხმევა კონცენტრირებული.

— გამართავს სირია სასამართლო პროცესს „თეთრი მუზარადების“ წინააღმდეგ?

— როდესაც დანაშაული ხდება, ასამართლებენ არა დანას ან სხვა იარაღს, არამედ დამნაშავეს. ამ შემთვევაში „თეთრი მუზარადები“ მხოლოდ ინსტრუმენტი, იარაღია, რომელიც ტერორიზმმა გამოიყენა. ისინი ბრიტანეთის ხელისუფლებამ შექმნა აშშ–ს, საფრანგეთისა და დასავლეთის სხვა სახელმწიფოების მხარდაჭერით, გამოყენებით კი თურქეთმა გამოიყენა. ყველა ეს რეჟიმი „თეთრი მუზარადების“ მშობელია. ამიტომ პასუხისგებაში უპირველესად ისინი უნდა მიეცნენ. ახლა საკითხი ასე დგას: არსებობს კი საერთაშორისო სამართალში ინსტრუმენტები, რომ ეს გაკეთდეს? არა, არ არსებობს. წინააღმდეგ შემთხვევაში აშშ ვერ აარიდებდა თავს სასჯელს ერაყში, იემენსა და სხვა ადგილებში ცადენილი დანაშაულებისთვის. თანაც მარტო აშშ კი არა, ვერც საფრანგეთი, ვერც დიდი ბრიტანეთი  და ვერც სხვა ქვეყნები.

— მაგრამ იქნებ კონკრეტული ნაბიჯები სა ჭიროა „თეთრი  მუზარადების“ წინააღმდეგ? ისინი ხომ ჯერ ისევ განაგრძობენ საქმიანობას?

— დიახ, რა თქმა უნდა ისინი დამნაშავეები არიან. სანამ „თეთრ მუზარადებად“ გადაიქცეოდნენ, მანამდე „ან ნუსრელები“ იყვნენ.  არსებობს ვიდეო და ფოტოები ამ დამნაშავეებისა. ისინი სირიაში უნდა გასამართლდნენ. მაგრამ როცა „თეთრ მუზარადებზე“ ლაპარაკობთ როგორც ორგანიზაციაზე, ის დასავლეთში შეიქმნა. მისი წევრები დამნაშავეები არიან, ეს ექსტრემისტულ–ტერორისტული ორგანიზაციაა 1ან ნუსრას“ ბაზაზე.

— თქვენ ამბობთ, რომ ამერიკელი და თურქი სამხედროების სირიაში ყოფნა უკანონოა. რას აკეთებთ ამის შესაწყვეტად?

— ეს ოკუპაციაა და ორი რამის გაკეთება გვმართება მოცემულ ვითრებაში: პირველი — თავიდან მოვიშოროთ საბაბი, რომელსაც ისინი იყენებენ ოკუპაციისთვის, ანუ ტერორისტები, ამ შემთხვევაში, „ისლამური სახელმწიფო“. მსოფლიოს უმეტესმა ნაწილმა იცის, რომ ეს ორგანიზაცია ამერიკელებმა შექმნეს, ისინი აძლევენ მათ დავალებებს. ამიტომ ტერორისტების განადგურება სირიაში ჩვენი უმთავრესი პრიორიტეტია. თუ ამერიკელები და თურქებოი ამის შემდეგაც არ წავლენ, სრულიად კანონზომიერად დაიწყება სახალხო წინააღმდეგობა. ამის გარდა სხვა საშუალებები არ არსებობს. რამ აიძულა ერაყიდანა მერიკელებს 2007 წელს გასვლა? ეს ერაყელი ხალხის წინააღმდეგობის შედეგი იყო.

— რას ფიქრობთ აშშ–სა და სირიელ ქურთებს შორის შეთანხმებაზე ნავთობის მოპოვების შესახებ? მიიღებთ რაიმე ზომებს?

— ეს არის ძარცვა და მისი შეჩერების ერთადერთი გზა — ეს ჩვენი ტერიტორიების გათავისუფლებაა. თუ ამას არ გავაკეთებთ, სხვა ვერანაირი ზომები ვერ შეაჩერებს მათ, იმიტომ რომ ისინი მძარცველები არიან. ისინი უნდა გავყაროთ რეგიონიდან და სრიის მთავრობამ უნდა გააკონტროლოს ქვეყნის ყველა ნა წილი, რათა ვითარება ნორმალური გახდეს.

— როგორ აფასებთ ვითარებას იდლიბში? რამდენი ტეორისტია ახლა იქ, თქვენი შეფასებით?

— იდლიბში ყცხოელი ტერორისტების უმეტესობაა კონცენტრირებული, ამიტომ ისინი ან თურქეთში უნდა წავიდნენ — რომლის გავლითაც შემოვიდნენ სირიაში, ან თავიანთ ქვეყნებში უნდა დაბრუნდნენ, ან სირიაში უნდა დაიხოცნენ.

— ახლა ეს რაიონი რუსების, თურქებისა და ზოგჯერ ამერიკელების ერთობლივი ოპერაციების მეთვალყურეობის ქვეშაა. თქვენი აზრით, ეს თანამშრომლობა ეფექტურია?

— არა, არ მიმაჩნია ეფექტურად მარტივი მიზეზის  გამო: ეს რომ ეფექტური იყოს, ჩვენ არ მოგვიწევდა სულ ცოტა ხნის წინ საომარი მოქმედებების დაწყება ალეპოსა და იდლიბის ბევრ რაიონში. თუმცა თურქეთსა და აშშ–ს ჯერ კიდევ აქვთ შანსი, ზეწოლა მოახდინონ ტერორისტებზე, რათა ისინი იდლიბიდან წავიდნენ. ეს მათი რუსულ მხარესთან შეთანხმების ბოლო ვალდებულებაა, მაგრამ ჯერაც არ შეუსრულებიათ, დაველოდოთ და ვნახოთ, რა იქნება.

— თქვენ უკვე ახსენეთ სირიის შეიაიაღებული ძალების გაძლიერების საკითხი. არსებოს რაიმე წინააღმდეგობა ამისთვის?

— დიდ პროექტებთან დაკავშირებით ყოველთვის არსებობს წინააღმდეგობები. მაგრამ მათი გადალახვა შეიძლება. ეს შეიძლება იყოს ფინანსური ან პრიორიტეტების პრობლემები. ჩვენ ამ მიმართულებით ვმოძრაობთ, მაგრამ დრო გვჭირდება.

— დაბოლოს: რა არის ის, რითაც ამაყობთ? ან რაზე ნანობთ?

—  აქ უნდა დავინა ხოთ განსხვავება პოლიტიკასა და მის რეალიზაციას შორის. რაც შეეხება პოლიტიკას, ჩვენ თავიდანვე ვთქვით, რომ სიირიის ხალხისთვის ვაპირებდით ყურის დაგდებას, ამიტომაც მოვახდინეთ კონსტიტუციის რეფორმა 2012 წელს. ჩვენ ვთქვით, რომ ვაპირებდით ტერორიზმთან ბრძოლას და განვაგრძობთ ამას ათი წლის შემდეგაც. ჩვენ ვთქვით, რომ უნდა შეგვენარჩუნებინა ეროვნული დამოუკიდებლობა და ეს ისაა, რისთვისაც ვიბრძვით. ვფიქრობ, რომ ამ პოლიტიკაშიც მართლები ვიყავით. რაც შეეხება პოლიტიკის რეალიზაციას, საუბარია ტაქტიკაზე და სხვა მრავალზე, რომელთა შესახებაც შეიძლება ითქვას, რომ ისინი მცდარი იყო. მაგალითად, შერიგების მცდელობები იყო თუ არა გამართლებული? ამას იმიტომ ვამბობ, რომ ბევ რმა ამნისტირებულმა მაინც არ დაიწყო კანონის მიხედვით ცხოვრება. შეიძლება თქვათ, რომ ეს არასწორი იყო, მაგრამ შერიგება რეალურად ძალიან მნიშვნელოვანი ნაბიჯი იყო. ზოგადად რეალიზაციის საქმეში ყველგან ბევრი შეცდომა არსებობს, ხან ყოველდღეც კი.

39
ელენე მარი

კლასგარეშე საკითხავი მასწავლებლებისთვის: „ქარიც იყო, ქვეყანაც ინგრეოდა, მაგრამ გვიხაროდა“

1044
(განახლებულია 19:58 08.10.2020)
როდესაც ასეთ მასწავლებელს გაიცნობ, ალბათ ნებისმიერ ნორმალურ ადამიანს გაუჩნდება სინანული იმის გამო, რომ მსგავსი პედაგოგი ოდესღაც მას არ ასწავლიდა... 

 

სამაგიეროდ, ოზურგეთის N4 საჯარო სკოლის მოსწავლეებს გაუმართლათ, რადგან ქალბატონი ელენე მარი, სწორედ მათთან ასწავლის ქართულ ენასა და ლიტერატურას. დარწმუნებული ვარ, რომ მისი გაკვეთილიდან „შატალოზე“ წასვლის სურვილი არავის გაუჩნდებოდა...

ელენე მარი
ელენე მარი

- ქალბატონო ელენე, ნათქვამია, ცუდია აღმზრდელი, რომელსაც თავისი ბავშვობა არ ახსოვს, თქვენ რა გახსოვთ ბავშვობიდან?

- მართალს ბრძანებთ. დიახ, ყველანი ბავშვობიდან მოვდივართ, მაგრამ აღზრდის პროცესში ხშირად გვავიწყდება, რომ ჩვენ უკვე გავიარეთ ძიების, შეცდომებისა და აღმოჩენების ის მტკივნეული გზა, რომელსაც დღეს ჩვენი აღსაზრდელები გადიან. მასწავლებლობა ურთულესი პროფესიაა. იგი დიდ სიბრძნეს, მოთმინებასა და შემწყნარებლობას გულისხმობს. ბატონი რეზო ინანიშვილი ბრძანებდა: „ბავშვობა ბებიასთან რომ არ გამეტარებინა, არ ვიცი, რა მექნებოდა ტკბილად მოსაგონებელიო“. ალბათ, ამ სიტყვებმა ჩემსავით ბევრს აუფორიაქა სული. ბავშვობა გურიაში გავატარე, გურული ბებია სულ სხვა ფენომენია. ჩემი ბავშვობისდროინდელი მოგონებები მისი წაკითხული ზღაპრების, ბრძნული დარიგების, სიყვარულისა და მზრუნველობის გარეშე წარმოუდგენელია...

ელენე მარი
ელენე მარი

- სკოლის ცხოვრებიდან რა გახსენდებათ და რომელმა მასწავლებელმა დაგამახსოვრათ თავი?

- სკოლაზეც დაუსრულებლად შემიძლია საუბარი. მიყვარდა ყველა მასწავლებელი და მათგანაც უპირობო სიყვარულსა და თანადგომას ვგრძნობდი. ვწუხვარ, რომ პედაგოგთა იმ თაობამ უკვე მარადიულ საქართველოში გადაინაცვლა. დღეს ერთ მათგანზე მინდა, გესაუბროთ-მასწავლებელზე, რომელმაც ჩემზე წარუშლელი შთაბეჭდილება დატოვა. ის არ მასწავლიდა, მაგრამ მასზე უამრავი რამ მსმენოდა. ყოველ დილით ვხედავდი, როგორ მოუყვებოდა სკოლის აღმართს-აუჩქარებლად, დინჯად, საკუთარი ღირსების შეგრძნებით. ყველასაგან გამოირჩეოდა. არ მეჩვენებოდა, ზურგსუკანაც განსაკუთრებული მოწიწებით ახსენებდნენ: ეს გახლდათ ანა ბერძენიშვილი, თვალს ვაყოლებდი და მწყინდა, რომ არ მასწავლიდა...

ელენე მარი
ელენე მარი

- ალბათ ერთხელ მაინც შემოაღებდა თქვენი საკლასო ოთახის კარს..

- სწორედ ეგ შემთხვევა მინდა გავიხსენო: ერთხელ, საკლასო ოთახის კარი გაიღო და შემოვიდა. ზარი ახალდარეკილი იყო და ოთახში საშინელი ხმაური იდგა. ჩვენკენ არც გამოუხედავს, მშვიდად მიემართებოდა მაგიდისკენ და ხელში წიგნი ეკავა. დაუჯერებელია, მაგრამ სკამთან რომ დადგა, საზურგეს დაეყრდნო და გამოგვხედა, უკვე ვისხედით და ყველა გატრუნულები შევცქეროდით, ერთის გარდა. ის ერთი ისევ აგრძელებდა ღრიალს... მახსოვს, მან ნელა მიატრიალა თავი, მშვიდად შეხედა და უსიტყვოდ „გააქვავა". მასში უზარმაზარი შინაგანი ძალა იგრძნობოდა. ასეთი ძალა გამოარჩევთ ადამიანებს, რომლებიც ზუსტად იქ დგანან, სადაც უნდა იდგნენ...

გაკვეთილზე
გაკვეთილზე

- თქვენ თუ გქონდიათ მსგავსი მომენტი, როგორც მასწავლებელს? 

- მასწავლებლობას რომ შევუდექი, ძალიან ახალგაზრდა და გამოუცდელი ვიყავი. კარგად მახსოვს დღე, როცა ჩემთან ერთად ბავშვებმაც ირწმუნეს, რომ მასწავლებელი ვიყავი. მაშინ ილიას ბიოგრაფიას ვხსნიდი. წიწამურის ტრაგედიაზე რომ ვსაუბრობდი, ცრემლი მომერია... ახლახან ინტერნეტში წავაწყდი ფრაზას: მასწავლებელს ის ინფორმაცია უნდა უყვარდეს, რომელსაც გადასცემსო. მე გამიმართლა, რომ ლიტერატურა ძლიერ მიყვარს. ნამდვილი სიყვარული კი კარგ ღვინოს ჰგავს-დროსთან ერთად ძლიერდება. თუ ჩემი პედაგოგობა შედგა, მიზეზი სწორედ ეს უნდა იყოს.

კოლეგებთან ერთად
კოლეგებთან ერთად

- თქვენი ნება რომ იყოს, რას შეცვლიდით სასწავლო პროცესში?

-არავისთვის საიდუმლო არაა, რომ სასწავლო პროცესი, რბილად რომ ვთქვათ, გადახედვას საჭიროებს. რა უნდა შეიცვალოს ამ თვალსაზრისით? -რთული კითხვაა და, რასაკვირველია, სპეციალისტთა საფუძვლიანი კვლევის საგნად უნდა იქცეს. მე მხოლოდ ერთ ასპექტს შევეხები: დღეს ბევრს საუბრობენ უნიშნო შეფასების უპირატესობაზე. მინდა, მალე დადგეს დრო, როცა განმსაზღვრელ შეფასებას განმავითარებელი ჩაანაცვლებს.

ელენე მარი
ელენე მარი

- რომელ თანამედროვე ავტორს შეიყვანდით ქართული ლიტერატურის პროგრამაში?

- ქართული ლიტერატურის პროგრამა საკმაოდ დატვირთულია, მაგრამ მგონია, ჩვენი ბავშვები ნაკლებად იცნობენ სიტყვის თანამედროვე ოსტატებს. ვფიქრობ, აუცილებლად უნდა ისწავლებოდეს ბატონი ოთარ ჭილაძის  შემოქმედება. ასევე ჩემთვის განსაკუთრებულად ძვირფასია ბატონი ბესიკ ხარანაულის უაღრესად საინტერესო და თავისთავადი მხატვრული სამყაროც. სამწუხარო  გარემოებას ვამჩნევ: ბავშვებს ნაკლებად იზიდავთ პოეზია, მით უფრო-ვერლიბრი. ღმერთმა ქნას, ვცდებოდე, მაგრამ ამ მიმართულებით განსაკუთრებული მუშაობა გვმართებს.

მოსწავლესთან ერთად
მოსწავლესთან ერთად

- თქვენი აზრით, რა არის ყველაზე კრეატიული, რაც კი თქვენი სკოლაში მუშაობის დროს გაგიკეთებიათ?

- ჩემი ოცდაათწლიანი პედაგოგიური პრაქტიკის განმავლობაში პროფესიული წარმატებაც ყოფილა და წარუმატებლობაც. ყველაზე კრეატიულად კი ერთი გაკვეთილი-პროექტი მეჩვენება. მე და ჩემმა კოლეგებმა ისტორიული კონტექსტის, გეოგრაფიული არეალისა და მხატვრული ლიტერატურის დახმარებით მიზნად დავისახეთ, რომ დაგვესვა საქართველოს კულტურული ორიენტაციის პრობლემა. ბავშვებთან ერთად ძალიან ბევრი ვიმუშავეთ და, ვფიქრობ, საინტერესო პროექტი გამოგვივიდა.

ელენე მარი
ელენე მარი

- არ შეიძლება არ გკითხოთ, დიდი ნიკო მარი თქვენი ნათესავი ხომ არ არის?

- მთელი ცხოვრებაა, მდევს ეს კითხვა. ცალკე თემაა ქართული სინამდვილისთვის უჩვეულო გვარი, რომელიც ბევრს სახელი ჰგონია. გაგიკვირდებათ და, ამ ათიოდე წლის წინ, გამოცდები რომ ჩავაბარე და სერტიფიკატი უნდა დაებეჭდათ, განათლების სამინისტროდანაც კი დამირეკეს შეკითხვით. ვერ გაარკვიეს, რომელი იყო გვარი და რომელი-სახელი. რაც შეეხება დიდ ენათმეცნიერს, ნიკო მარს, ჩვენი შორეული წინაპრები ძმები იყვნენ. მათი მამა, იაკობი, ოჯახთან ერთად შოტლანდიიდან ჩამობრძანდა და ჩოხატაურის სოფელ დაბლაციხეში დამკვიდრდა. ამ გვარის ქართული ისტორიაც ასე დაიწყო.

- რომელია სამი თვისება, რაც უნდა გამოარჩევდეს კარგ მასწავლებელს?

- ამ საკითხზე ბევრი მიფიქრია და აზრი ბავშვებისთვისაც ბევრჯერ მიკითხავს. ადრე ვთვლიდი, რომ მასწავლებლის მთავარი ღირსება მისი პროფესიონალიზმი იყო, მაგრამ წლებმა დამარწმუნა, რომ ეს არაფერს ნიშნავს, თუ ზნეობრივი ძალით არ გამოირჩევა. ჯერ პიროვნებად უნდა შედგეს, რომ მოსწავლემ აღიაროს, მოუსმინოს და მისგან სწავლება მოუნდეს. დაბოლოს, კარგი მასწავლებელი მუდამ თანამედროვე და სულით ახალგაზრდა უნდა დარჩეს. პიროვნული და პროფესიული ზრდა არასოდეს შეწყვიტოს. სხვანაირად გაუჭირდება, საინტერესო იყოს.

- დახვეწილი მანერების ქალბატონი ბრძანდებით და როგორ ახერხებთ, რომ თანამედროვე ბავშვები კარგ მანერებს მიაჩვიოთ?

- ეს შეფასება ნამდვილად გადაჭარბებულია. დახვეწილი მანერები მაქვს თუ არა, ვერაფერს გეტყვით. მთავარი ისაა, რომ საკუთარ თავში ადამიანის გადარჩენა შევძლოთ. იმავეს გავიმეორებ ბავშვების მისამართითაც და ამაში არაფერია ახალი: მთავარი არა ფაქტობრივი ცოდნის მიწოდება და აკადემიური უნარების განვითარება, არამედ მოსწავლის პიროვნული ზრდაა. ყველა ადამიანი რაღაცას გვასწავლის ცხოვრებაში-როგორი უნდა ვიყოთ, ან არ ვიყოთ... რა ვიცი, ბედნიერ ადამიანად ჩავთვლი თავს, თუნდაც ერთი მოსწავლისთვის რაღაც კარგი თვისების ჩანერგვა თუ შევძელი...

- ყველაზე უჩვეულო გაკვეთილი გაიხსენეთ, ამბავი, რომელიც ერთხელ მოხდა თქვენი გაკვეთილის დროს.

- გაკვეთილი ცოცხალი პროცესია და ხშირად-არაპროგნოზირებადიც. უამრავი უჩვეულო გაკვეთილიდან ერთს გამოვარჩევ, მრავალმხრივ საგულისხმოსა და სიმბოლური დატვირთვის მატარებელსაც კი. გასული საუკუნის 90-იანები იდგა-უშუქობის, უიმედობის, უხელფასობის წლები. ასე მგონია, მაშინ უფრო ადრე ღამდებოდა და ზამთარიც ბევრად მკაცრი, სუსხიანი და დაუსრულებელი ჩანდა. ერთ ასეთ მოჟამულ დღეს კოკისპირულად გაწვიმდა. დაზიანებული სახურავიდან წყალი ჩამოვიდა და საკლასო ოთახშიც დაიწყო წვეთა. რა უნდა გვექნა, მერხები მივწი-მოვწიეთ, ბავშვებმა საიდანღაც სათლი მოარბენინეს, დაზიანებული ჭერის ქვემოთ დადგეს და მობუზულები მერხებს მიუსხდნენ. ღუმელი კი გვედგა, მაგრამ ქარიან ამინდში საშინლად ხრჩოლავდა და წვალებად არ ღირდა. მიუხედავად დრამატული სიტუაციისა, წვიმის წვეთების განუწყვეტელი წკაპუნისა და შუა ოთახში გამოჯგიმული სათლისა, გაკვეთილის ჩატარება დავიწყე. თავიდან უხალისოდ მისმენდნენ და სათლისკენ აპარებდნენ მზერას. გალაკტიონის ერთ-ერთი ლექსი უნდა ამეხსნა და ვერც მის ცხოვრებისეულ პერიპეტიებს ავუვლიდი გვერდს. ერთ ეპიზოდს მეორე მოჰყვა, მეორეს-მესამე და, ზარი რომ დაირეკა, ისეთი გასხივოსნებული სახეებით მისმენდნენ, არც მაშინ შემიწყვეტია საუბარი. უცნაურია, მაგრამ აღარც სიცივე მაწუხებდა, აღარც უიმედობის მძაფრი განცდა მიწამლავდა სულს... ის მწვანე სათლიც კი მეძვირფასებოდა. საოცარ სულიერ ძალას ვგრძნობდი და ისიც ვიცოდი, საიდან მეძლეოდა. მოკლედ, ქარიც იყო, წვიმაც, ქვეყანაც ინგრეოდა, მაგრამ ჩვენ გვიხაროდა, ძალიან გვიხაროდა...

1044
ცარიელი საკლასო ოთახი

კახეთის ერთ-ერთ სკოლაში კორონავირუსი სამ მოსწავლეს დაუდასტურდა

0
ამ დროისთვის კახეთის რეგიონში კორონავირუსით ინფიცირებულთა რაოდენობა 362-ია. რეგიონში Covid-19-ით გარდაცვალების არცერთი შემთხვევა არ დაფიქსირებულა.

თბილისი, 27 ოქტომბერი - Sputnik. ყვარლის ერთ-ერთი საჯარო სკოლაში კორონავირუსი სკოლის სამ მოსწავლეს დაუდასტურდა, იუწყება პირველი არხი.

სკოლა ხვალიდან დისტანციური სწავლების რეჟიმზე გადავა. დაავადებათა კონტროლის ეროვნული ცენტრის კახეთის განყოფილების ხელმძღვანელის, ნელი ხიზანიშვილის ინფორმაციით, ინფიცირებულები ერთი ოჯახის წევრები არიან და ისინი დადასტურებული შემთხვევის კონტაქტები არიან.

ამ დროისთვის კახეთის რეგიონში კორონავირუსით ინფიცირებულთა რაოდენობა 362-ია. რეგიონში Covid-19-ით გარდაცვალების არცერთი შემთხვევა არ დაფიქსირებულა.

საკლასო ოთახებში სწავლის განახლების შემდეგ კორონავირუსით ინფიცირების ფაქტი საქართველოს მასშტაბით უკვე არაერთ სკოლაში დაფიქსირდა.

კორონავირუსის გავრცელების პრევენციის მიზნით შემუშავებული რეგულაციების თანახმად, რომელიმე სკოლაში კორონავირუსით ინფიცირების ფაქტის დადასტურების შემთხვევაში, საჭიროებიდან გამომდინარე, პედაგოგები და მოსწავლეები (იქნება ეს კლასი, ესა თუ ის სართული, მთლიანად სკოლა და ა.შ.) თვითიზოლაციაში გადადიან, სწავლა კი დისტანციურ რეჟიმში გრძელდება. ასევე სკოლას უტარდება დეზინფექცია.

ქვეყანაში სასწავლო წელი 15 სექტემბერს განახლდა, მაგრამ ეპიდვითარების გაუარესების გამო ზოგიერთ ქალაქსა და სოფელში სასწავლო პროცესი დისტანციურ რეჟიმში მიმდინარეობს.

საქართველოს ოთხ ქალაქში – თბილისში, ზუგდიდში, რუსთავსა და ქუთაისში, სადაც სკოლებში სწავლა 1 ოქტომბრიდან განახლდა. განათლების სამინისტრომ დაწყებითი კლასების მოსწავლეების მშობლებს არჩევანის საშუალება მისცა – ბავშვები სკოლაში ივლიდნენ ან ონლაინ–რეჟიმში გააგრძელებდნენ სწავლას. მეშვიდე და უფროსი კლასების მოსწავლეები კი დისტანციურ რეჟიმში სწავლობენ.

კორონავირუსის პანდემიის პირობებში საქართველოში I-VI კლასების 130 ათასი მოსწავლიდან დაახლოებით 10 ათასმა მოსწავლემ სწავლის დისტანციური რეჟიმი აირჩია.

რუსთავში კორონავირუსისგან გამოჯანმრთელებული 21 წლის ბიჭი გარდაიცვალა >>

საქართველოში ბოლო დღე–ღამეში კორონავირუსით დაავადებულთა რაოდენობა 1824-ით გაიზარდა და 32127-ს მიაღწია. სულ გამოჯანმრთელდა 12632 ადამიანი, გარდაიცვალა – 238.

საქართველოში კორონავირუსით ინფიცირების პირველი შემთხვევა 26 თებერვალს დაფიქსირდა.

0
თემები:
COVID-19 საქართველოში