მაწონი

რატომ არ არის ქართული მაწონი ქართული, ანუ იძებნება მაწვნის დედა

775
(განახლებულია 21:21 06.02.2020)
რისგან უნდა მზადდებოდეს დღეს ბაზარზე ასე მრავალფეროვნად წარმოდგენილი მაწონი და რა მდგომარეობაა დღეს მერძევეობის დარგში, „Sputnik-საქართველოსთან“ რძისა და რძის პროდუქტების მწარმოებელთა ასოციაცია „საქრძის“ აღმასრულებელი დირექტორი კახა კონიაშვილი საუბრობს.

„მაწონი" ქართული ტრადიციული პროდუქტია, რომლის მისაღებად სულ ორი ინგრედიენტი – რძე და დედოა საჭირო. დედო, რომელსაც მოსახლეობაში „მაწვნის დედასაც“ ეძახიან, წესით და კანონით, საქართველოში გამოყოფილი რძემჟავა ბაქტერიებისგან უნდა შედგებოდეს, თუმცა კონკრეტულად რომელ შტამს უნდა შეიცავდეს რძის ეს პროდუქტი – ჯერ ოფიციალურად განსაზღვრული არ არის.

კახაბერ კონიაშვილი
Photo: courtesy of Kakhaber Koniashvili
კახაბერ კონიაშვილი

კახა კონიაშვილი

- დღეისათვის მაწვნის ცნებას განსაზღვრავს ორი სამართლებრივი აქტი: „საქპატენტის“ თავმჯდომარის ბრძანება და საქართველოს მთავრობის დადგენილება.

1. „საქპატენტის“ მიერ მაწონი რეგისტრირებულია, როგორც გეოგრაფიული აღნიშვნა ჯერ კიდევ სოფლის მეურნეობის სამინისტროს 2011 წლის მიმართვის საფუძველზე (რეგისტრაციის თარიღია 2012 წლის 24 იანვარი).

ამ ბრძანების თანახმად, „მაწონი ქართული ტრადიციული რძემჟავა პროდუქტია, რომელიც ძროხის, კამეჩის, თხის და, იშვიათად, ცხვრის რძისგან, ან მათი ნარევისგან მიიღება. რძის რძემჟავურ დუღილს წარმართავს საქართველოს ტერიტორიულ სივრცეში გამოყოფილი, ადგილობრივი რძემჟავა ბაქტერიების შტამებისგან შემდგარი დედო“.

2. „რძისა და რძის ნაწარმის შესახებ ტექნიკური რეგლამენტის დამტკიცების თაობაზე“ საქართველოს მთავრობის 2015 წლის 03 აპრილის N152 დადგენილებით, მაწონი არის „ქართული ტრადიციული რძემჟავა პროდუქტი, რომელიც მიიღება ძროხის, კამეჩის, თხის, იშვიათად ცხვრის ან აღდგენილი, ნორმალიზებული და პასტერიზებული რძის ან მათი ნარევის შედედებით, საქართველოს ტერიტორიულ სივრცეში გამოყოფილი, ადგილობრივი რძემჟავა ბაქტერიების შტამებისგან შემდგარი დედოთი“.

ორივე დოკუმენტი ცალსახად აღნიშნავს, რომ მაწონი უნდა იყოს დამზადებული ადგილობრივი დედოთი, რომელიც, სამწუხაროდ, საქართველოში არც გამოყოფილია და არც აღიარებული. შესაბამისად, გვაქვს კაზუსი – ანუ, ერთი მხრივ, გვაქვს კანონის მოთხოვნა, რომ მაწონი ეწოდოს მხოლოდ იმ პროდუქტს, რომელიც ადგილობრივი დედოთი იქნება დამზადებული, ხოლო მეორე მხრივ, არანაირი საშუალება იმისა, რომ ეს დედო მწარმოებელმა შეიძინოს, ჯერჯერობით არ არსებობს.

დღეს ბაზარზე არის მაწონი, რომელიც აღდგენილი რძით (რძის ფხვნილისგან) არის დამზადებული და რომელიც არის დამზადებული ასევე ადგილობრივი ნედლეულით. მათ ბაზარზე სხვადასხვა ნიშა უჭირავთ და ბრენდულადაც სხვადასხვა მიმართულება აქვთ. მაგრამ ყველა მწარმოებელმა დღესვე რომ გამოაცხადოს, ჩემი პროდუქტი ადგილობრივი დედოთია ნაწარმოებიო, ვერც კომპანია დაამტკიცებს თავის სიმართლეს და ვერც მაკონტროლებელი – საწინააღმდეგოს, რადგან არ არის დადგენილი – კერძოდ რომელ ბაქტერიულ შტამს უნდა შეიცავდეს დედო, რომ ადგილობრივად ჩაითვალოს.

Домашнее мацони
შინაური მაწონი

- რამდენად უსაფრთხოა მოსახლეობისთვის ირანულ შესქელებულ რძეზე დამზადებული პროდუქტი?

- ხაზი მინდა გავუსვა იმას, რომ არანატურალური ძროხის რძე არ არსებობს. არის რძე ნედლი და აღდგენილი, რომელიც მიიღება ფხვნილის, წყლის და ცხიმის ჰომოგენიზაციის შედეგად. რძის ფხვნილს აწარმოებენ ის ქვეყნები, რომელთაც რძის სიჭარბე აქვთ, ჩვენ კი ობიექტური მიზეზების (ნედლი რძის დეფიციტის) გამო ვახდენთ ამ ფხვნილის იმპორტს. ბოლო პერიოდში რძის ფხვნილს კონკურენტი გამოუჩნდა ირანული ნორმალიზებული რძის სახით, რომელიც მაღალცხიმიანი პასტერიზებული რძის დასახელებით შემოდის საქართველოში. რაც შეეხება ნედლი რძის იმპორტს, ჩვენ მას ნაკლებად ვეწევით, იმიტომ რომ რძის შორ მანძილზე ტრანსპორტირება რთულია, სამეზობლოში კი ისეთი ქვეყნები არ გვყავს, რომელთაგანაც რძეს შემოვიტანთ.

სურსათის ეროვნული სააგენტოს მიერ გავრცელებული ინფორმაციის თანახმად, მათ ლაბორატორიულად შეამოწმეს ირანიდან იმპორტირებული ნორმალიზებული რძე (როგორც საბაჟოზეა დაფიქსირებული მაღალცხიმიანი პასტერიზებული რძე) როგორც მიკრობიოლოგიურ მახასიათებლებზე, ასევე ვეტერინარულ ნარჩენებსა და რძის ცხიმის სისუფთავეზე (ანუ მასში მცენარეული ცხიმის არსებობაზე) და, როგორც ანალიზმა აჩვენა, ყველა მიკრობიოლოგიური მახასიათებელი ნორმის ფარგლებშია და არ შეიცავს ანტიბიოტიკებსა და მცენარეულ ცხიმს.

მაწონი
© Sputnik / Alex Shlamov
მაწონი

კიდევ ერთხელ გავიმეორებ, რომ ეს პროდუქტი თავისი ფასიდან გამომდინარე გახდა არა ქართული ნედლი რძის, არამედ იმპორტირებული ფხვნილის კონკურენტი.

რაც შეეხება ფხვნილისა და ირანული რძისგან დამზადებული პროდუქციის ხარისხს, უნდა გაიმიჯნოს თუ ვინ და როგორ იყენებს მას. მთელი სირთულე იმაში მდგომარეობს, რომ იმპორტირებული ფხვნილის და რძის დიდი ნაწილი იმ ფიზიკური პირების ხელში ხვდება, რომლებიც რძის პროდუქტების მწარმოებელ ბიზნეს-ოპერატორებად არ არიან რეგისტრირებული და მათ სახელმწიფო ჯერჯერობით ვერ/არ აკონტროლებს. შესაბამისად, საეჭვოა მათ მიერ წარმოებული პროდუქციის ხარისხიც და უვნებლობაც. ხოლო რეგისტრირებული კომპანია კანონის ყველა მოთხოვნის დაცვით ამზადებს პროდუქციას, ეტიკეტზე მითითებული აქვს ყველაფერი და მომხმარებლის გადასაწყვეტია – რას იყიდის.

- სოციალურ მედიაში ვრცელდება მოსაზრება, რომ მაწონი მხოლოდ ადგილობრივი ნედლი რძისგან უნდა მზადდებოდეს, რამდენად არის ეს შესაძლებელი მოცემულ რეალობაში?

- გამომდინარე იქიდან, რომ „მაწონი“ წარმოადგენს გეოგრაფიულ აღნიშვნას, შესაბამისად, მისი ყველა ინგრედიენტი წარმოებული უნდა იყოს საქართველოში; მაგრამ დღევანდელ სიტუაციაში, როდესაც ჯერ კიდევ არ არის განსაზღვრული და სახელმწიფოს შესაბამისი უწყების მიერ არ არის აღიარებული ადგილობრივი დედო, მხოლოდ ადგილობრივი რძე ვერ იქნება ამ შემთხვევაში მაწვნის იდენტობის განმსაზღვრელი.

არსებული რეალობიდან გამომდინარე, ხსენებული ინიციატივის განხორციელების შემთხვევაში როგორც რძის მწარმოებლების ინდუსტრია, ასევე მომხმარებლები დადგებიან შემდეგი საფრთხეების და პრობლემების წინაშე: 1) მწარმოებლებს მოუწევთ ქართული რძის შესყიდვის გაზრდა არანებაყოფლობით (იმის მიუხედავად, რომ მხოლოდ რძე არ არის მაწვნის იდენტობის განმსაზღვრელი) ყველა სეზონზე, რაც ავტომატურად გამოიწვევს ნედლეულის (რძის) და, შესაბამისად, პროდუქციის ღირებულების გაზრდას; 2) გაურკვეველი დარჩება ის ფაქტი, მაწონი დამზადდება თუ არა ქართული შტამებისგან შემდგარი დედოს გამოყენებით. მართალია ასეთი შტამები რამდენიმე მწარმოებელს ახლაც აქვს, მაგრამ არ არსებობს დედოს იდენტიფიცირების, შემოწმების, კონტროლის და აღიარების კანონმდებლობით განსაზღვრული მექანიზმები. ამდენად აღნიშნული საკითხი პასუხგაუცემელი დარჩება და გზას გაუხსნის არაკეთილსინდისიერ ბიზნეს-ოპერატორებს; 3) ქართველ მომხმარებელს გაუძვირდება პირველადი მოხმარების პროდუქტ(ებ)ი, თანაც ისე, რომ ვერ მიიღებს უფრო მაღალ ხარისხს.

- რამდენად შესაძლებელია იმპორტის ჩანაცვლება ადგილობრივი პროდუქტით და რამდენად აქვს მერძევეობის დარგს განვითარების პერსპექტივა?

- დღეს რძემჟავა პროდუქციით ჩვენს ბაზარს ფაქტიურად ვაკმაყოფილებთ, მაგრამ ნედლეულის მხრივ პრობლემები (რძის დეფიციტი) გვაქვს. ჩვენი რძის პროდუქტების მწარმოებელი ის კომპანიები, რომლებიც იმპორტირებულ ფხვნილს მოიხმარენ, სიამოვნებით დაიმატებენ დიდი ოდენობით ნედლ რძეს, მაგრამ რეალურად ეს რძე არ არის ბაზარზე. აღსანიშნავია ისიც, რომ საქართველოში რძის ფასი უფრო მაღალია, ვიდრე ევროპაში. საქართველოში ეს ფასი გამომდინარეობს მოთხოვნიდან და, შესაბამისად, ინვესტორის ინტერესიც მაღალია მერძეულ ფერმაში ფულის დაბანდების.

საქართველოში რძის ფასი დამოკიდებულია სეზონზე. ზამთრის პერიოდში რძე ძალიან ნაკლებია. ეს გამომდინარეობს ყუათიანი საკვების ნაკლებობით, ძროხის მშრალობის პერიოდით და ა.შ. გაზაფხულ-ზაფხულის სეზონზე კი საკვებიც მეტია, უკეთესიც და საქონელიც კარგად იწველება. შესაბამისად, რძის ფასი ზაფხულში იკლებს და ზამთარში იმატებს. რაც შეეხება ინდუსტრიულ ფერმებს, რომლებიც მთელი წლის განმავლობაში აწარმოებენ რძეს, კომპანიები მათ ერთიან ფასზე უთანხმდებიან მთელი წლის განმავლობაში. ის 1.35-1.40 ლარის ფარგლებში მერყეობს. ეს საკმაოდ მაღალი ფასია. თანაც ეს არის საბაზისო ფასი, რომელიც რძის ცხიმიანობის მიხედვით კიდევ იმატებს.

საქართველოში დღეს მეწველი საქონლის ის რაოდენობა გვყავს, რომელიც მაღალპროდუქტიულობის შემთხვევაში სრულიად დააკმაყოფილებდა ბაზარს, მაგრამ საქართველოში დღეს ძირითადად ადგილობრივი ჯიშების საქონელია გავრცელებული, რომელთა პროდუქტიულობა საკმაოდ დაბალია. ადგილობრივი ბაზრის სრულიად დასაკმაყოფილებლად საჭიროა პროდუქტიული საქონელი და სახელმწიფოს მხრიდან ხელშეწყობა. თუ არ მოხდა არსებული ფურების პროდუქტიული ჯიშით ჩანაცვლება, ადგილობრივ რესურსზე დაყრდნობით ჩვენ საკუთარი ბაზრის დაკმაყოფილებას ვერ შევძლებთ. თუ ჩვენი ერთი ძროხა საშუალოდ წელიწადში იწველება 1.2-1.5 ტონას, 7.5-8 ტონამდე მისი წარმადობის გაზრდის შემთხვევაში რძის ფხვნილის იმპორტირება საერთოდ აღარ დაგვჭირდება.

გარდა დაბალპროდუქტიული საქონლისა, არსებობს ბევრი სხვა პრობლემაც: საკვები ბაზისა და კვების რაციონი, ფერმის მენეჯმენტის და ცოდნის დაბალი დონე. სამწუხაროდ, თითზე ჩამოსათვლელი ფერმერი გვყავს, რომელმაც იცის როგორ მოუაროს საქონელს, როგორ კვებოს და მიიღოს მაქსიმალური შედეგი.

ჩვენი სახელმწიფოს მიზანი უნდა იყოს ის, რომ მაქსიმალურად შეუწყოს ხელი მერძეული ფერმების განვითარებას, რათა მეტი იყოს რძე და, შესაბამისად, ფასიც იყოს დაბალანსებული, რათა იმპორტი ჩავანაცვლოთ. საჭიროა წვრილი და საშუალო რძის მწარმოებელი ფერმების მოძლიერება. მერძევეობა და მეცხოველეობა მთელ საქართველოშია გავრცელებული, მაგრამ ძირითადად ეს არის ერთ-, ორ- ან სამძროხიანი შინამეურნეობები. სოფლის მეურნეობის სამინისტრომ და სურსათის სააგენტომ 2020 წელს უნდა განახორციელონ ამ ფერმერების აღწერა. ამ დადგენილების მიხედვით, ხუთი და ნაკლები ძროხა ვისაც ჰყავს, ისინი ჩაითვლებიან შინა მეურნეებად და მათზე არ გავრცელდება სურსათის უვნებლობის მკაცრი კონტროლი. უკვე ექვსი ძროხის პატრონები კი ბიზნესზე ორიენტირებული ფერმერების კატეგორიაში იქნებიან და მიეცემათ საშუალება გაზარდონ სულადობა და ჩაანაცვლონ ისინი პროდუქტიული ჯიშებით.

- მაწვნის საექსპორტო პერპექტივებზე რას იტყვით?

- ზოგადად, როცა გეოგრაფიულ აღნიშვნებზე ვსაუბრობთ, ეს ცნება შემოტანილია იმისთვის, რომ მოხდეს ადგილობრივი ტრადიციულის დაცვა, მისი უფრო მაღალი ღირებულების შექმნა, პოპულარიზაცია და ექსპორტზე გატანა.

კონკრეტულად მაწონს რაც შეეხება, ის არის მალფუჭებადი პროდუქტი, რომლის შენახვის მაქსიმალური ვადა ორი კვირაა. ჩვენ ვერ მოვახდენთ მის ექსპორტს უახლოეს სამეზობლოში, იმიტომ რომ მსგავსი პროდუქტი იქ მოიპოვება. შესაბამისად, ჩვენ მოგვიწევს მისი გატანა შორეულ ქვეყნებში, მაგრამ ასეთ შემთხვევაში დადგება მისი შენახვის პრობლემა. სანამ მაწონი რომელიმე ევროპის ქვეყანაში ჩავა და თაროზე განლაგდება, მას ფაქტობრივად შენახვის ვადა გაუვა, ამიტომ მთელ რიგ ქვეყნებში კომპანიები ახდენენ დედოს ექსპორტს, ხოლო თვითონ პროდუქტს ადგილზე აწარმოებენ. ჩვენც ზუსტად ეს მიმართულება უნდა განვავითაროთ. წინააღმდეგ შემთხვევაში ჩავიკეტებით საქართველოში და მაწონი მხოლოდ ადგილობრივი მოხმარების პროდუქტად დარჩება. ამიტომ ჩვენ გამოვთქვით მზადყოფნა – სოფლის მეურნეობის სამინისტროსთან და „საქპატენტთან“ ერთად დავიწყოთ მუშაობა ქართული დედოს იდენტიფიცირებაზე. შეიქმნება სამუშაო ჯგუფი, რომელიც იმუშავებს ადგილობრივი რძემჟავა ბაქტერიების შტამების გამოყოფასა და მათ აღიარებაზე. ასევე აუცილებელი იქნება დედოს ადგილობრივი ინდუსტრიული წარმოების შექმნაც. ეს მოგვცემს შესაძლებლობას, რომ ქართული დედოთი დამზადებული მაწონი არა მხოლოდ ადგილობრივ ბაზარზე გაიყიდოს, არამედ გამოჩნდეს შორეული ქვეყნების მარკეტების დახლებზეც. აღსანიშნავია, რომ მაწვნის მიმართ ინტერესი მსოფლიო ბაზარზე არის და ეს უნდა გამოვიყენოთ.

 

775
გამოფენაზე

„გელბახას“ მისტიკური სამყარო, ანუ „ადამიანი, ვისაც შეიძლება ენდო”

945
(განახლებულია 19:16 04.08.2020)
ხატვა ბავშვობიდან იყო მისი სტიქია. თავიდან ტუშით ხატავდა და, შესაბამისად, მისი ნახატები შავ-თეთრი იყო, ფერები მოგვიანებით გაჩნდა.

დათო გელბახიანმა სკოლის მერე არქიტექტურის ფაკულტეტზე ჩააბარა და 15 წელი აღარ დაუხატავს. ხატვას ბოლო ათი წელია დაუბრუნდა. მისი ნახატების პირველი გამოფენა საკმაოდ წარმატებით 2018 წელს „აბრეშუმის გალერეაში“ გაიმართა, მასზე საკმაოდ ბევრი ადამიანი მოვიდა. ერთი წლის მერე კი ეროვნულ ბიბლიოთეკაში მისმა ნახატებმა მეორედ შეკრიბა ხელოვნების მოყვარულები. მის ნამუშევრებზე პანდემიის დროსაც დიდი მოთხოვნილება იყო და არა მარტო საქართველოში...

დათო გელბახიანი
დათო გელბახიანი

- ბატონო დათო, თქვენს ნამუშევრებში გადაჯაჭვულია მისტიკა და რეალობა, რამდენად გჯერათ სასწაულის?

- სასწაულების მჯერა, როგორ არ უნდა მჯეროდეს... მარტივ მაგალითს გეტყვით, განა ცხრა თვის ლოდინის მერე ადამიანის დაბადება სასწაული არ არის? არა მგონია, უცნაური ადამიანი ვიყო, ჩვეულებრივი ვარ. თუმცა მისტიკა მიტაცებს და ვცდილობ, რომ ყველაფერ უცნაურს ლოგიკური ახსნა მოვუძებნო ხოლმე. თავიდან შავ-თეთრი ნახატები მქონდა და ტუშით ვხატავდი. შემდეგ ფერები და საღებავები შემოვიდა ჩემს ცხოვრებაში.

დათო გელბახიანი
დათო გელბახიანი

- ხატვის დროს შთაგონებას მიჰყვებით თუ რაციოს კარნახით ხატავთ?

- ჩემს ნახატებში ალბათ შთაგონებას უფრო მივყვები, სიუჟეტს არასდროს ვგეგმავ წინასწარ. როცა ხატვას ვიწყებ, არც კი ვიცი ბოლოს რა გამოვა, დაახლოებით წარმომიდგენია, მაგრამ ზუსტად არ ვიცი. და, რაც მთავარია, წინასწარ ვერასდროს დავგეგმავ. მოდი, ხვალ ავდგები და დავხატავ – ასე არაა ჩემთან...

დათო გელბახიანის შემოქმედება
დათო გელბახიანის შემოქმედება

- ბოლო ათი წელია, რაც ხატვას დაუბრუნდით...

- დიახ, სკოლის მერე 15 წელი არ გავკარებივარ ფანქარს და საღებავებს. ბოლო ათი წელია რაც დავუბრუნდი. მიზეზი მარტივია: უბრალოდ მომინდა ხატვა...

- ნანობთ იმ წლებს?

- არა, ზოგადად არასოდეს არაფერს ვნანობ, რადგან, ჩემი აზრით, ყველაფერი, რაც ხდება, კანონზომიერია.

დათო გელბახიანი
დათო გელბახიანი

- ამხელა პაუზა იმიტომ ხომ არ დაგჭირდათ, რომ ახალი შეგრძნებებით და ემოციით შევსებულიყავით?

- მართლაც ასე იყო. ის წლები, როცა არაფერი მიხატავს, ფანტაზია და თემები დამიგროვდა და ეს ალბათ კარგად აისახა ჩემს ნახატებზე. უფრო ზუსტად კი ეს იყო მონატრება და სურვილი – რაღაც ახალი და განსხვავებული შემექმნა.

დათო გელბახიანის შემოქმედება
დათო გელბახიანის შემოქმედება

- თქვენმა პირველმა პერსონალურმა გამოფენამ ხმაურით ჩაიარა...

- ჩემი პირველი პერსონალური გამოფენა 2018 წელს „აბრეშუმის გალერეაში“ გაიმართა, მასზე საკმაოდ ბევრი ადამიანი მესტუმრა, ტელევიზიებმაც გააშუქეს. პირველი გამოფენის შემდეგ მომეცა სტიმული, რადგან დავინახე ადამიანები, რომლებსაც სახეზე ეტყობოდათ, რომ სიამოვნებდათ ჩემი ნახატების ყურება და მოვალეობის მოხდის მიზნით არ იყვნენ მოსული. მივხვდი, რომ არ უნდა გავჩერდე და უნდა გავაკეთო ის, რაც ყველაზე კარგად გამომდის და ყველას მოსწონს. ამას მოჰყვა 2019 წლის პერსონალური გამოფენა ეროვნულ ბიბლიოთეკაში, რომელმაც ასევე ფურორით ჩაიარა და კარგად მახსენდება. ამის შემდეგ უკვე „კორონა ჩაერია” და დაგეგმილი გამოფენა ჩაიშალა.

დათო გელბახიანის შემოქმედება
დათო გელბახიანის შემოქმედება

- ნახატების გაყიდვის პრობლემა არ გაქვთ?

- მიხარია, რომ ჩემი ნახატები დიდი რაოდენობით იყიდება – არა მარტო საქართველოში, ამერიკაში, რუსეთში, გერმანიაში, უკრაინასა და ჰოლანდიაში. ამაში პანდემიასაც არ შეუშლია ხელი.

დათო გელბახიანის შემოქმედება
დათო გელბახიანის შემოქმედება

- თუ გაქვთ ნახატი, რომელმაც „დაგამახსოვრათ“ თავი?

- ასეთი გამორჩეული ნახატი არ მაქვს, ყველა ერთნაირად მიყვარს. უბრალოდ იყო ასეთი შემთხვევა: ერთხელ შავი საფერავი ღვინის წვეთი დაეცა ფურცელზე და ასე შეიქმნა პირველი ნახატი „საფერავითა“ და ტუშით. ამ ნახატს „ბაბუა“ ჰქვია. ესაა მონატრებული ბაბუა, რომელიც შვილების და შვილიშვილების მოლოდინში ხის ძირას ღობესთან ზის ჩაფიქრებული. ერთი ნახატის წინაპირობა კი ჩემი მონატრება გახდა. ერთ დღეს ვიგრძენი, რომ ჩემი გოგო, მარიამი, რომელიც უცხოეთში სწავლობს, ძალიან მომენატრა და დავხატე...

დათო გელბახიანის შემოქმედება
დათო გელბახიანის შემოქმედება

- თქვენი შემოქმედების შეფასების დროს ყველაზე მეტად რა გსიამოვნებთ?

- ყველაზე მეტად რაც მსიამოვნებს, ისაა, რომ ყველა იძახის “გელბახას” ნამუშევრების ამოცნობა ათასი ნახატიდან შეიძლებაო, ანუ შენი ხელწერა გაქვსო. მახარებს ის, რომ არავის ვბაძავ და განსხვავებული ვარ.  

დათო გელბახიანის შემოქმედება
დათო გელბახიანის შემოქმედება

- თქვენი აზრით, ვინ არის „გელბახა“, როგორი ადამიანია?

- “გელბახა” – ეს მეტსახელი ბავშვობიდან შემრჩა და მივეჩვიე. გელბახა ვინ არის? ამაზე მე რა ნამუსით უნდა ვილაპარაკო? - არ ვიცი და ვერც გეტყვით. მხოლოდ ერთს ვიტყვი: გელბახა არის ადამიანი, ვისაც შეიძლება, რომ ენდო...

დათო გელბახიანის შემოქმედება
დათო გელბახიანის შემოქმედება

- რაზე ოცნებობთ და რას ელოდებით ცხოვრებისგან?

- ვოცნებობ იმაზე, რომ ქალაქგარეთ სიწყნარესა და სიმწვანეში ოჯახთან ერთად ვიცხოვრო. პირველ რიგში გარშემო ჩემი ახლობლები და მეგობრები კარგად უნდა იყვნენ, რომ ხალისი და განწყობა მქონდეს იმისთვის, რომ რაღაც კარგი შევქმნა. არაა აუცილებელი ფეშენებელური ვილა იყოს, უბრალო პატარა სახლიც დამაკმაყოფილებს. მთავარია, მქონდეს საკუთარი სივრცე, სადაც ვიმუშავებ და რაღაც კარგს შევქმნი, ესაა და ეს...

 

945
კოღო

ტკიპის, კოღოს, მოსკიტის ნაკბენი: ის, რაც უნდა ვიცოდეთ მწერების მიერ გადამტან დაავადებებზე

525
(განახლებულია 19:19 14.07.2020)
ზაფხული ის დროა, როცა განსაკუთრებით დიდ დროს ვატარებთ ბუნებაში, სუფთა ჰაერზე. ამ დროს ხშირია მწერების ნაკბენით გამოწვეული უსიამოვნებები, რაც, შესაძლოა, პარაზიტული დაავადებების გამომწვევი მიზეზიც გახდეს.

რომელი პარაზიტული დაავადებებია გავრცელებული ზაფხულის სეზონზე, რა სიმპტომები აქვს და როგორ ამოვიცნოთ ისინი, ამის შესახებ საზოგადოებრივი მაუწყებლის „პირველი არხის“ ეთერში პარაზიტოლოგმა, მედიცინის დოქტორმა ირმა კოკაიამ ისაუბრა.

- ზაფხულის სეზონთან ყველაზე ხშირად რომელი პარაზიტული დაავადებები ასოცირდება?

- ზაფხულის სეზონთან ასოცირებული პირველი ჯგუფის, ყველაზე ხშირი დაავადებებია მწერების დაკბენით გამოწვეული დაავადებები. ასევე ზაფხულის პერიოდში სტატისტიკურად ყველაზე ხშირად გვხვდება ნაწლავური პარაზიტული დაავადება. მწერების კბენასთან ასოცირებული პარაზიტული დაავადებების მატება დამოკიდებულია ორ ფაქტორზე. პირველი ის არის, რომ ზაფხულის ცხელ პერიოდთან ერთად მწერების აქტივობა არის მომატებული და ეს გამომდინარეობს მათი ბიოლოგიიდან. მეორე ფაქტორი, რის გამოც იმატებს ეს დაავადებები და ამ დაავადებებთან დაკავშირებული საფრთხე, არის ის, რომ უშუალოდ ადამიანების ურთიერთობა ბუნებასთან არის გაცილებით აქტიური. ეს არის სეზონი, როცა ადამიანები ყველაზე ხშირად გადიან ქალაქგარეთ პიკნიკებზე, აგარაკებზე, სოფლებში და ა.შ. შესაბამისად, ეს საფრთხე არის მომატებული.

- იქნებ ეს დაავადებები განვიხილოთ...

- მწერების კბენით გამოწვეული დაავადებებიც ორ ნაწილად შეიძლება გაიყოს. ეს არის უშუალოდ დაკბენასთან ასოცირებული ალერგიული რეაქციები და მეორე – უფრო დიდი საფრთხე, ის დაავადებები, რომელიც გადააქვთ მწერებს. ბოლო პერიოდში ინტენსიურად არის მომატებული ბორელიოზი, იგივე ლაიმის დაავადება, რომელიც ტკიპებს გადააქვთ. ეს დაავადება ძალიან აქტუალურია საქართველოში, განსაკუთრებით, ბოლო წლების განმავლობაში. თუმცა ამ მხრივ დიაგნოსტიკაც უფრო გაუმჯობესებულია. მეორე დაავადება, რომელიც ინტენსიური ხდება ამ პერიოდში, არის ლეიშმანიოზი, რომელიც ასევე მწერებს გადააქვთ. ეს არის პატარა ზომის მოსკიტები, ფლებუტომუსები. გარდა ამისა, კიდევ არის რამდენიმე დაავადება, მაგალითად, კოღოებთან ასოცირებული მალარია, რომელიც ასევე ზაფხულის დაავადებაა. თუმცა, საბედნიეროდ, მალარიის ენდემური შემთხვევები ბოლო რამდენიმე წელია საქართველოში არ გვაქვს დაფიქსირებული. შემთხვევები, რაც გვაქვს, ძირითადად არის სხვა ქვეყნებიდან იმპორტირებული. კიდევ ერთი დაავადება გახლავთ ყირიმ-კონგოს ჰემორაგიული ცხელება, რომელიც ცალსახად ტკიპას უკავშირდება.

- რა ჩივილებს უნდა მიაქციოს ადამიანმა ყურადღება, რა სიმპტომები აქვს ამ დაავადებებს?

- ვინაიდან ყველაზე გავრცელებულია, დავიწყოთ ლაიმის დაავადებით. თავიდანვე მინდა აღვნიშნო, რომ ტკიპის კბენა არ არის საკმარისი დაავადების გამოწვევისთვის. თვითონ ტკიპა უნდა იყოს ინფიცირებული, რომ გამოიწვიოს დაავადება. აქედან გამომდინარე, ყველა ტკიპის კბენის შემდეგ, რა თქმა უნდა, დაავადება არ ვითარდება. 100 კბენიდან მხოლოდ ერთ შემთხვევაში შეიძლება განვითარდეს დაავადება. კბენის დროს ამის მიხვედრა წარმოუდგენელია. ამას სჭირდება სპეციალური ანალიზი, რომელიც საკმაოდ რთულად კეთდება და არ არის მოწოდებული, რომ ყველა შემთხვევაში გაკეთდეს. იმ შემთხვევაში, თუ ეს ტკიპა აღმოჩნდა ინფიცირებული და დაავადების გადამტანი, კლინიკური სიმპტომები, რომელიც დამახასასიათებელია ლაიმის დაავადებისთვის, არის საკმაოდ მრავალფეროვანი და გამოვლინდება გარკვეული დროის განმავლობაში. ინკუბაციური პერიოდი, როგორც წესი, არის სამი დღიდან 28 დღემდე. ანუ ეს არის ის პერიოდი, როცა შეიძლება გამოვლინდეს კლინიკური ნიშნები. ამას იმიტომ ვამბობ ხაზგასმით, რომ ძალიან ხშირად ტკიპის კბენის შემდეგ მეორე და მესამე დღეს მოდიან ხოლმე პაციენტები და ითხოვენ ანალიზის ჩატარებას, რომელიც ამ შემთხვევაში არ არის ინფორმატიული. ამისთვის საჭიროა დრო, რადგან ანალიზით ხდება ანტისხეულების განსაზღვრა. ეს შეიძლება იყოს, მაგალითად, 28 დღე, შესაძლოა იყოს ხუთი დღე. დაჟინებით ითხოვენ ხოლმე ანალიზს. ზოგჯერ მოდიან, ტკიპა ისევ აზით კანზე. ამ დროს პირველ რიგში ვაცილებთ ტკიპს. გულდასმით ვუხსნით, რომ ამ შემთხვევაში ტესტის პასუხი შესაძლოა იყოს ნეგატიური, რომელიც არ გამორიცხავს, რომ ეს დაავადება გაქვს, რადგან წინ გაქვს მთელი ინკუბაციური პერიოდი. უარყოფითი პასუხის შემთხვევაშიც ცოტა მოგვიანებით ვიბარეთ, რომ თავიდან გადავამოწმოთ ეს ადამიანი. რაც შეეხება სიმპტომებს, ყველაზე ხშირად ვლინდება გამონაყარი ნაკბენის ირგვლივ, რომელიც არის უხშირესად გამოხატული. თუმცა, შესაძლოა, გამონაყარი სხეულის სხვა ნაწილშიც გამოვლინდეს. ეს არის წითელი რკალისებრი შემოხაზვა, რომლის დიამეტრი საკმაოდ დიდია, შესაძლოა ხუთი სანტიმეტრი და მეტიც იყოს. გარდა ამისა, დაავადების სიმპტომებია ცხელება, სახსრების ტკივილი, კუნთის ტკივილი, ზოგადი სისუსტე, ოფლიანობა, ხშირად გამოვლინდება თავის ტკივილი. არის კიდევ ისეთი ნიშნები, რომელიც უკვე სერიოზულ საფრთხეზე მიუთითებს. ეს არის გართულებები გულის და ნერვული სისტემის მხრივ. ეს ორი დაზიანება, ნერვული და გულის მხრივ, ცოტა უფრო მოგვიანებით ფაზებში ვითარდება, სადღაც ერთი თვის მერე.

რაც შეეხება ლეიშმანიოზს, მისი საინკუბაციო პერიოდი არის 4-6 თვე. სწორედ ამ პერიოდის შემდეგ ხდება ხოლმე კლინიკური სურათის მანიფესტირება. ეს ძალიან მძიმე დაავადებაა და ყველა მკურნალობის გარეშე შემთხვევები და, მათ შორის, დაგვიანებული შემთხვევები ხშირ შემთხვევაში ცუდი გამოსავლით მთავრდება.

- წლევანდელ სეზონზე საქართველოს რომელ რეგიონში გამოვლინდა პარაზიტული დაავადებების ყველაზე მეტი შემთხვევა?

- წელევანდელ სეზონზე ინტენსიურია კახეთის შემთხვევები. საკმაოდ ბევრი შემთხვევა შემოვიდა კახეთიდან, შედარებით ნაკლებია თბილისის შემთხვევები.

- ძირითადად რა სიმპტომებით შემოდიან პაციენტები?

- შემოდიან ცხელებით, ღვიძლის და ელენთის გადიდებით, ანემიით, ჰემოგლობინის ნაკლებობით და წონის კარგვით. ეს არის ძირითადი სიმპტომები, თუმცა შესაძლოა დაფიქსირდეს დაბალი ლეიკოციტი, დაბალი თრომბოციტი. ეს ის დაავადებაა, რომელიც არ გამოგვეპარება, რადგან მკვეთრად არის სიმპტომები გამოხატული და ყველა ნიშნის არსებობის შემთხვევაში, რაც დროზე მიმართავთ ექიმს, გამოსავალი უფრო მარტივად მოიძებნება. დაავადების დროს თვითმკურნალობა დაუშვებელია, დაუყონებლივ უნდა მიმართოთ ექიმს.

 

525
თემები:
ჯანმრთელობა და სილამაზე
ლაბორატორია

მსოფლიოში პირველად: კორონავირუსის რუსული ვაქცინა დარეგისტრირდა პუტინი

7
(განახლებულია 13:29 11.08.2020)
რუსეთის პრეზიდენტმა ყველას, ვინც კორონავირუსის პირველ ვაქცინაზე მუშაობდა, მადლობა გადაუხადა და აღნიშნა, რომ ეს მთელი მსოფლიოსთვის ძალზე მნიშვნელოვანი ნაბიჯია

თბილისი, 11 აგვისტო – Sputnik. რუსეთის პრეზიდენტმა ვალდიმირ პუტინმა განაცხადა, რომ რუსეთში კორონავირუსის პირველი ვაქცინა დარეგისტრირდა.

 „რამდენადაც ჩემთვისაა ცნობილი, დღეს დილით, პირველად მსოფლიოში, დარეგისტრირდა ახალი კორონავირუსული ინფექციის საწინააღმდეგო ვაქცინა“, – განაცხადა პუტინმა მთავრობის თათბირზე.

მან ჯანდაცვის მინისტრ მიხაილ მურაშკოს ამის შესახებ დეტალური ინფორმაციის მიწოდება სთხოვა.

„თუმცა, ვიცი, რომ ის საკმაოდ ეფექტურად მუშაობს, აყალიბებს მდგრად იმუნიტეტს და, მან, ვიმეორებ, გაიარა ყველა აუცილებელი შემოწმება“, – აღნიშნა რუსეთის პრეზიდენტმა.

მან ასევე დასძინა, რომ მისმა ქალიშვილმა უკვე ჩაიტარა ვაქცინაცია.

„ჩემი ერთ–ერთი ქალიშვილი უკვე აიცრა. ამ მხრივ ის ექსპერიმენტში მონაწილეობდა. პირველი აცრის შემდეგ მისი ტემპერატურა იყო 38 გრადუსი, მეორე დღეს კი – 37–ზე ცოტა მეტი და – მორჩა“, – განაცხადა პუტინმა.

როგორც მიხაილ მურაშკომ აღნიშნა, ვაქცინამ აჩვენა, რომ არის ძალზე ეფექტური და უსაფრთხო.

„შედეგებით ვაქცინამ აჩვენა მაღალი ეფექტურობა და უსაფრთხოება. ყველა მოხალისეს გამოუმუშავდა ანტისხეულების მაღალი ტიტრები COVID-19–ის მიმართ. ამასთან არც ერთს არ აღენიშნებოდა იმუნიზაციის სერიოზული გართულება... დღეს გადაწყდა ახალი კორონავირუსული ინფექციის პროფილაქტიკისთვის ვაქცინის რეგისტრაცია... ჩინელ კოლეგებს აქვთ გარკვეული ვაქცინები, რომლებიც რეგისტრაციის სტადიაზეა, კიდევ სხვა ქვეყნებშიცაა, მაგრამ იქ ჯერ კიდევ კლინიკური კვლევები მიმდინარეობს. პრინციპში, სარეგისტრაციო მოწმობა სრული ფორმატით რუსეთში პირველად გაიცემა“, – განაცხადა ჯანდაცვის მინისტრმა თათბირზე.

პრეზიდენტმა, თავის მხრივ, იმედი გამოთქვა, რომ რუსეთის კვალდაკვალ სხვა ქვეყნებიც შექმნიან კორონავირუსის ვაქცინას.

„ვიმედოვნებ, რომ ჩვენი კოლეგების მუშაობა საზღვარგარეთ ასევე წაიწევს წინ, ბაზარზეც, სამკურნალო პრეპარატების, ვაქცინების მსოფლიო ბაზარზე, საკმაოდ ბევრი პროდუქტი გამოჩნდება, რომელთა გამოყენება შესაძლებელი იქნება“, – განაცხადა პუტინმა.

სამკურნალო საშუალებების სახელმწიფო რეესტრში უკვე განთავსებულია ინფორმაცია, რომ რუსეთის ჯანდაცვის სამინისტრომ მსოფლიოში პირველი კორონავირუსის პროფილაქტიკის ვაქცინა დაარეგისტრირა.

ვაქცინის კლინიკური ცდები ჩატარდა ბურდენკოს სახელობის სამხედრო ჰოსპიტალსა და სეჩენოვის სახელობის უნივერსიტეტში. შედეგების მიხედვით, ვაქცინის შეყვანიდან 42–ე დღეს ყველა მოხალისე თავს კარგად გრძნობს, მათ გამოუმუშავდათ აშკარა იმუნური პასუხი, არ შეინიშნება გვერდითი მოვლენები, გართულებები ან არასასურველი რეაქციები.

„ვექტორი“: ვაქცინის მასობრივი წარმოება რუსეთში წლის ბოლოს დაიწყება>>

რუსეთის პირდაპირი ინვესტიციების ფონდში განაცხადეს, რომ ვაქცინას აწარმოებს კომპანიები Alium და Р-Фарм. როგორც ვარაუდობენ, წლის ბოლოს თვეში 10 მილიონი ვაქცინა იქნება წარმოებული.

მურაშკოს თქმით, ხელისუფლება მოსახლეობის ვაქცინაციის დაწყებას ოქტომბერში გეგმავს. პრეპარატს პირველად მედიკოსები და ასაკოვანი ადამიანები მიიღებენ.

7
თემები:
რუსეთი დღეს