კომპიუტერზე ბეჭდვა

პერსონალური მონაცემების დაცვა საქართველოში როგორ უნდა დავიცვათ ჩვენი უფლებები

399
(განახლებულია 14:57 29.01.2020)
2007 წლიდან მოყოლებული, ყოველი წლის 28 იანვარს პერსონალურ მონაცემთა დაცვის საერთაშორისო დღე აღინიშნება. ქსელის მომხმარებლებს კიდევ ერთხელ შეახსენებენ ინტერნეტთან მოპყრობის წესებს, რომლებიც მათი ვირტუალური და რეალური ცხოვრების დასაცავადაა შექმნილი.

ჩვენ დავინტერესდით, როგორი ვითარებაა ამ სფეროში ჩვენს სახელმწიფოში. როგორაა დაცული საქართველოში პერსონალური მონაცემები, რა მექანიზმები არსებობს და როგორ მუშაობს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური – „Sputnik-საქართველოს" ამ და სხვა კითხვებს სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის საჯარო და კერძო სექტორების ზედამხედველობის დეპარტამენტის აუდიტორმა ბექა ქენქაძემ უპასუხა.

- უპირველეს ყოვლისა, საინტერესოა, როგორ იცავენ პერსონალურ მონაცემებს საქართველოში, რა ევალება სახელმწიფო ინსპექტორს და როგორ ხორციელდება კონტროლი?

- სახელმწიფო ინსპექტორის საქმიანობის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი მიმართულება პერსონალური მონაცემების დამუშავების კანონიერების გაკონტროლებაა. შესაბამისად, ამ ფუნქციის შესასრულებლად სახელმწიფო ინსპექტორი სხვადასხვა ქმედებას ასრულებს – კონსულტაციას უწევს დაინტერესებულ პირებს, იხილავს განცხადებებს, სწავლობს და ინსპექტირებას უწევს პერსონალური მონაცემების დამუშავების კანონიერებას.

Аудитор Департамента по надзору государственных и частных секторов Службы государственного инспектора Бека Кенкадзе
Courtesy of State Inspector Service
ბექა ქენქაძე

რაც შეეხება პერსონალური მონაცემების დაცვის ხარისხს, ეს კომპლექსური საკითხია. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის ეფექტიანი და აქტიური საქმიანობის წყალობით ყოველწლიურად იზრდება მოსახლეობის ინფორმირებულობა პერსონალური მონაცემების დაცვის საკითხებზე. თამამად შეგვიძლია განვაცხადოთ: დღეს არსებობს ტენდენცია იმისა, რომ საქართველოში პერსონალური მონაცემები გაცილებით მეტი სიფრთხილით მუშავდება, ვიდრე ადრე. ამ საკითხს ახლა მეტ ყურადღებას აქცევენ. მოქალაქეებიც უფრო ხშირად მოგვმართავენ.

რაც შეეხება სამუშაო პროცესს, ინსპექტორი მოქმედებს განცხადებების ფარგლებში, რომლებიც მოქალაქეებისგან შემოდის. აქვე მინდა აღვნიშნო, რომ თუ მოქალაქეებს არ სურთ სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურში წერილის, განცხადების გაგზავნა, მათ შეუძლიათ სამსახურს მიმართონ ელექტრონულად, ტელეფონის ან ვებ-გვერდის მეშვეობით.

- რა არის სახელმწიფო ინსპექტორის ყველაზე მნიშვნელოვანი ფუნქცია დღეს?

- საქართველოს კანონმდებლობიდან გამომდინარე, სახელმწიფო ინსპექტორს საკუთარი ინიციატივით შეუძლია კერძო ან საჯარო დაწესებულების შემოწმება. ეს ინსპექტორის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ფუნქციაა. ბოლო წლებში ასეთი გეგმური შემოწმებები სხვადასხვა მიმართულებით განხორციელდა. მაგალითად, შემოწმდა საქართველოს ყველაზე პოპულარული ვებ-გვერდები. კონკრეტულად ვერ დავასახელებ, მაგრამ იყო რამდენიმე ვებ-გვერდი, რომლებზეც მომხმარებლები უნდა დარეგისტრირებულიყვნენ. შემოწმების შედეგად პერსონალური მონაცემების უსაფრთხოების, მათი დამუშავების პრინციპების დარღვევის შემთხვევები გამოვლინდა.

ამ ვებ-გვერდების ადმინისტრაციამ მიიღო კონკრეტული რეკომენდაციები იმის თაობაზე, თუ როგორ უნდა განაგრძონ მუშაობა. შემოწმდა ასევე სასტუმროები, სამართალდამცველი ორგანოები, პოლიკლინიკები, საჯარო სკოლები, სადაც არასრულწლოვანთა პერსონალური მონაცემების დამუშავების კანონიერების საკითხებს ვსწავლობთ.

ფულის ონლაინ-ქურდობა: საქართველოს მოსახლეობას ახალ კიბერსაფრთხეებზე აფრთხილებენ>>

მაგალითად, საჯარო სკოლების შემოწმების დროს გამოვლინდა არაერთი დარღვევა, მათ შორის, ვიდეოთვალთვალის სისტემების დამონტაჟება ისეთ ადგილებში, როგორებიცაა საპირფარეშო ან პირადი ჰიგიენის ოთახები. ინსპექტორის გადაწყვეტილებით, სკოლები დაავალდებულეს, შეეწყვიტათ უკანონო ქმედება და მოეხსნათ კამერები ასეთი ადგილებიდან.

- რა შემთხვევაში უნდა მიმართონ მოქალაქეებმა სახელმწიფო ინსპექტორის აპარატს?

- ერთი კონკრეტული პასუხის გაცემა ამ კითხვაზე რთულია. მაგრამ გეტყვით, რომ მოქალაქეებს შეუძლიათ მოგვმართონ, როდესაც ჩათვლიან, რომ მათ პირად სივრცეში ზედმეტად ერევიან. მაგალითს მოგიყვანთ, რათა უფრო მარტივად გაიგოთ, რას ვგულისხმობ.

Камера видеонаблюдения на здании
ვიდეოსათვალთვალო კამერა შენობაზე

დავუშვათ, წახვედით სავაჭრო ცენტრში, შეხვედით მაღაზიაში და აღმოაჩინეთ, რომ გასახდელში დამონტაჟებულია კამერა. ბუნებრივია, იგრძნობთ დისკომფორტს და არასწორად ჩათვლით ვიდეოთვალთვალის კამერის გასახდელში დამონტაჟებას. ამ შემთხვევაში შეგიძლიათ სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს მიმართოთ. მოსვლა აუცილებელი არც არის, შეიძლება ამ კამერის ფოტოზე აღბეჭდვა და შემთხვევის ადგილის მითითებით ჩვენთან შეტყობინების გამოგზავნა. ჩვენი სამსახური საკითხს შეისწავლის.

კიდევ ერთ მაგალითს მოვიყვან. ის ეხება ე.წ. პირდაპირ მარკეტინგს, როდესაც სხვადასხვა კომპანიისგან სარეკლამო ტექსტურ შეტყობინებას იღებთ. მოგეხსენებათ, ამ გაუთავებელი შეტყობინებებით ბევრი მოქალაქე წუხდება. დარწმუნებული ვარ, რომ ადამიანებს ხშირად უჩნდებათ კითხვა, საიდან აქვს ამა თუ იმ კომპანიას, რომელთანაც მას არასდროს ჰქონია შეხება, მათი ტელეფონის ნომერი. ასეთ შემთხვევაში მოქალაქეები მოგვმართავენ ხოლმე და, რასაკვირველია, ჩვენ პროცესს ვსწავლობთ.

- შეგიძლიათ გაიხსენოთ ყველაზე დასამახსოვრებელი შემთხვევა სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურში მუშაობის პერიოდში?

- იცით, ყველა შემოწმება, მით უმეტეს, მუშაობის საწყის ეტაპზე, მნიშვნელოვანი და ძალიან საინტერესო იყო. განსაკუთრებით მინდა გამოვყო შემთხვევები, როდესაც რთულ ტექნოლოგიებში გარკვევა გვიწევს, რათა შემოწმება სრულფასოვანი იყოს. ასე რომ, რომელიმე შემთხვევის გამოყოფა გამიჭირდება, ყველა შემოწმება მნიშვნელოვანი და განსაკუთრებულია, რადგან ჩვენი მოქალაქეების უფლებების დაცვას ეხება.

- კონკრეტულად რა მიიჩნევა პერსონალურ მონაცემებად და როგორ უნდა მიხვდნენ მოქალაქეები, რომ კანონი დაირღვა?

- მოქმედი კანონმდებლობის თანახმად, პერსონალური მონაცემი არის ნებისმიერი ინფორმაცია, რომელიც ფიზიკური პირის იდენტიფიკაციას უკავშირდება. პირის სახელი, რასაკვირველია, პერსონალური მონაცემია. მაგრამ მხოლოდ სახელით ხომ ვერ დავადგენთ, ვისზეა საუბარი. მაგრამ თუ სახელს დავუმატებთ გვარს, სამუშაო ადგილს და ა.შ., უკვე მეტ ინფორმაციას გავიგებთ. მოქმედი კანონმდებლობა პერსონალურ მონაცემებს ორ კატეგორიად ჰყოფს – ჩვეულებრივ და განსაკუთრებულ მონაცემებად.

მონაცემები, რომლებიც უკავშირდება ჯანმრთელობის მდგომარეობას, ნასამართლობას, სქესობრივ ცხოვრებას, რელიგიურ მრწამსს და ა.შ., განსაკუთრებული კატეგორიის პერსონალურ მონაცემებს განეკუთვნება და მათ დასაცავად მეტი მექანიზმი მოქმედებს. დანარჩენი მონაცემები ჩვეულებრივ მონაცემთა კატეგორიას განეკუთვნება.

რაც შეეხება საკითხს, თუ რა შემთხვევაში მიიჩნევა ესა თუ ის ქმედება დარღვევად, კვლავ მაგალითს დაგისახელებთ. საქართველოს კანონმდებლობის თანახმად, ვიდეოთვალთვალი დაშვებულია კონკრეტული მიზნით – უსაფრთხოების, საკუთრების დაცვის, მავნე ზეგავლენისგან არასრულწლოვანთა დაცვის, საიდუმლო ინფორმაციისა და საგამოცდო ტესტების დაცვის მიზნით. ყველა სხვა შემთხვევაში ვიდეოთვალთვალი დაუშვებელი და კანონსაწინააღმდეგოა.

როდესაც ვიდეოთვალთვალის კამერას ამონტაჟებენ გასახდელში, ეს კანონის დარღვევაა. ეს პირდაპირ მიუთითებს პერსონალური მონაცემების დარღვევაზე. ზემოთ ვახსენე პირდაპირი მარკეტინგი. როდესაც ამა თუ იმ კომპანიისგან სარეკლამო შეტყობინებებს იღებთ – ეს დარღვევა არ არის, მაგრამ თუ ამ შეტყობინებებს იღებთ SMS-OFF რეჟიმის გარეშე და არ გეძლევათ კონკრეტული შეტყობინებების მიღებაზე უარის თქმის შესაძლებლობა, მაშინ ეს დარღვევაა და თქვენ თამამად შეგიძლიათ მოგვმართოთ.

- რა სანქციები მოქმედებს სამართალდარღვევის შემთხვევაში?

- სანქციები ორ კატეგორიად იყოფა – გაფრთხილება და ფულადი ჯარიმა. რომელი მათგანი გამოიწერება, ეს ინდივიდუალურ გარემოებებზეა დამოკიდებული – სამართალდარღვევის ხასიათზე, ინტენსივობაზე, ამა თუ იმ დარღვევით გამოწვეულ ზარალზე და ა.შ. ჯარიმა 100 ლარიდან 10 ათას ლარამდე მერყეობს.

აქვე მინდა აღვნიშნო, რომ დაჯარიმება ინსპექტორისთვის პრიორიტეტი არ არის. ჩვენთვის მნიშვნელოვანია, რომ კომპანიამ გააცნობიეროს, რას ნიშნავს პერსონალური მონაცემები და როგორი სიფრთხილით უნდა მოეპყროს მას.

- როდის ამუშავდა სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური საქართველოში და რამდენი თანამშრომელი ჰყავს დღეს?

- დღეისათვის ჩვენთან ასამდე თანამშრომელია. 2011 წლის დეკემბერში მიღებულ იქნა კანონი „პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ", 2013 წელს კი ჩამოყალიბდა პერსონალური მონაცემების ინსპექტორის აპარატი, რომელიც მომდევნო წლების განმავლობაში სულ უფრო მეტად აფართოებდა თავის ფუნქციებს და აღნიშნულ სფეროში მნიშვნელოვან მოთამაშედ ყალიბდებოდა. 2018 წლის ივნისში საქართველოს პარლამენტმა მიიღო კანონი „სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის შესახებ". გაუქმდა პერსონალური მონაცემების დაცვის ინსპექტორის თანამდებობა, აპარატის უფლებამოსილება გადაეცა სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს, რომელმაც 2019 წლიდან დაიწყო ფუნქციონირება. 1 ნოემბრიდან მას დაემატა ისეთი მნიშვნელოვანი ფუნქცია, როგორიც საგამოძიებო მიმართულებაა.

სახელმწიფო ინსპექტორებს უფლებამოსილება გაეზარდათ>>

- რამდენი დარღვევა დაფიქსირდა? როგორია ბოლო მონაცემები და რა ტიპის დარღვევებია ყველაზე ხშირი?

- ყველაზე ხშირად დარღვევები ვიდეოთვალთვალისა და პირდაპირი მარკეტინგის კუთხით გვხვდება. რაც შეეხება დარღვევების რაოდენობას, სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურმა ანგარიში პარლამენტს მარტში უნდა წარუდგინოს. სწორედ მაშინ გაირკვევა ზუსტი სტატისტიკური მონაცემები. ახლა მონაცემები მუშავდება.

აუცილებლად უნდა აღინიშნოს, რომ მომზადებულია ახალი კანონი, რომელიც ძალიან მნიშვნელოვან ცვლილებებს, კერძოდ, მოქალაქეთა უფლებების გაძლიერებას ითვალისწინებს. გარდა ამისა, ახალი კანონის თანახმად, კომპანიები, დაწესებულებები და ის პირები, რომლებიც პერსონალური მონაცემების დამუშავებაზე აგებენ პასუხს, ვალდებული იქნებიან, დანიშნონ ოფიცრები, რომლებსაც მჭიდრო კონტაქტი ექნებათ სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურთან. იმ შემთხვევაში, თუ რაიმე ინციდენტი მოხდება, მაგალითად, კიბერშეტევა, კომპანიები სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურს შეატყობინებენ და არ დასჭირდებათ ლოდინი, როდის მივალთ გეგმურ შემოწმებაზე.

- როგორ შეუძლიათ მოქალაქეებს მეტი ინფორმაციის მიღება პერსონალური მონაცემების დაცვაზე?

- ჩვენ ვგრძნობთ პასუხისმგებლობას საზოგადოების ცნობიერების ამაღლების საკითხში. სწორედ ამიტომ ყველა დაინტერესებულ პირს შეუძლია ჩვენს ოფისში მოსვლა და მონაწილეობის მიღება ტრენინგებში, რომლებიც პერსონალური მონაცემების დაცვის საკითხებს ეხება. ყველა მსურველს შეუძლია რეგისტრაციის გავლა ჩვენს ვებ-გვერდზე და ტრენინგზე მოსვლა. ჩვენი კარი ყველასთვის ღიაა.

399
გამოფენაზე

„გელბახას“ მისტიკური სამყარო, ანუ „ადამიანი, ვისაც შეიძლება ენდო”

945
(განახლებულია 19:16 04.08.2020)
ხატვა ბავშვობიდან იყო მისი სტიქია. თავიდან ტუშით ხატავდა და, შესაბამისად, მისი ნახატები შავ-თეთრი იყო, ფერები მოგვიანებით გაჩნდა.

დათო გელბახიანმა სკოლის მერე არქიტექტურის ფაკულტეტზე ჩააბარა და 15 წელი აღარ დაუხატავს. ხატვას ბოლო ათი წელია დაუბრუნდა. მისი ნახატების პირველი გამოფენა საკმაოდ წარმატებით 2018 წელს „აბრეშუმის გალერეაში“ გაიმართა, მასზე საკმაოდ ბევრი ადამიანი მოვიდა. ერთი წლის მერე კი ეროვნულ ბიბლიოთეკაში მისმა ნახატებმა მეორედ შეკრიბა ხელოვნების მოყვარულები. მის ნამუშევრებზე პანდემიის დროსაც დიდი მოთხოვნილება იყო და არა მარტო საქართველოში...

დათო გელბახიანი
დათო გელბახიანი

- ბატონო დათო, თქვენს ნამუშევრებში გადაჯაჭვულია მისტიკა და რეალობა, რამდენად გჯერათ სასწაულის?

- სასწაულების მჯერა, როგორ არ უნდა მჯეროდეს... მარტივ მაგალითს გეტყვით, განა ცხრა თვის ლოდინის მერე ადამიანის დაბადება სასწაული არ არის? არა მგონია, უცნაური ადამიანი ვიყო, ჩვეულებრივი ვარ. თუმცა მისტიკა მიტაცებს და ვცდილობ, რომ ყველაფერ უცნაურს ლოგიკური ახსნა მოვუძებნო ხოლმე. თავიდან შავ-თეთრი ნახატები მქონდა და ტუშით ვხატავდი. შემდეგ ფერები და საღებავები შემოვიდა ჩემს ცხოვრებაში.

დათო გელბახიანი
დათო გელბახიანი

- ხატვის დროს შთაგონებას მიჰყვებით თუ რაციოს კარნახით ხატავთ?

- ჩემს ნახატებში ალბათ შთაგონებას უფრო მივყვები, სიუჟეტს არასდროს ვგეგმავ წინასწარ. როცა ხატვას ვიწყებ, არც კი ვიცი ბოლოს რა გამოვა, დაახლოებით წარმომიდგენია, მაგრამ ზუსტად არ ვიცი. და, რაც მთავარია, წინასწარ ვერასდროს დავგეგმავ. მოდი, ხვალ ავდგები და დავხატავ – ასე არაა ჩემთან...

დათო გელბახიანის შემოქმედება
დათო გელბახიანის შემოქმედება

- ბოლო ათი წელია, რაც ხატვას დაუბრუნდით...

- დიახ, სკოლის მერე 15 წელი არ გავკარებივარ ფანქარს და საღებავებს. ბოლო ათი წელია რაც დავუბრუნდი. მიზეზი მარტივია: უბრალოდ მომინდა ხატვა...

- ნანობთ იმ წლებს?

- არა, ზოგადად არასოდეს არაფერს ვნანობ, რადგან, ჩემი აზრით, ყველაფერი, რაც ხდება, კანონზომიერია.

დათო გელბახიანი
დათო გელბახიანი

- ამხელა პაუზა იმიტომ ხომ არ დაგჭირდათ, რომ ახალი შეგრძნებებით და ემოციით შევსებულიყავით?

- მართლაც ასე იყო. ის წლები, როცა არაფერი მიხატავს, ფანტაზია და თემები დამიგროვდა და ეს ალბათ კარგად აისახა ჩემს ნახატებზე. უფრო ზუსტად კი ეს იყო მონატრება და სურვილი – რაღაც ახალი და განსხვავებული შემექმნა.

დათო გელბახიანის შემოქმედება
დათო გელბახიანის შემოქმედება

- თქვენმა პირველმა პერსონალურმა გამოფენამ ხმაურით ჩაიარა...

- ჩემი პირველი პერსონალური გამოფენა 2018 წელს „აბრეშუმის გალერეაში“ გაიმართა, მასზე საკმაოდ ბევრი ადამიანი მესტუმრა, ტელევიზიებმაც გააშუქეს. პირველი გამოფენის შემდეგ მომეცა სტიმული, რადგან დავინახე ადამიანები, რომლებსაც სახეზე ეტყობოდათ, რომ სიამოვნებდათ ჩემი ნახატების ყურება და მოვალეობის მოხდის მიზნით არ იყვნენ მოსული. მივხვდი, რომ არ უნდა გავჩერდე და უნდა გავაკეთო ის, რაც ყველაზე კარგად გამომდის და ყველას მოსწონს. ამას მოჰყვა 2019 წლის პერსონალური გამოფენა ეროვნულ ბიბლიოთეკაში, რომელმაც ასევე ფურორით ჩაიარა და კარგად მახსენდება. ამის შემდეგ უკვე „კორონა ჩაერია” და დაგეგმილი გამოფენა ჩაიშალა.

დათო გელბახიანის შემოქმედება
დათო გელბახიანის შემოქმედება

- ნახატების გაყიდვის პრობლემა არ გაქვთ?

- მიხარია, რომ ჩემი ნახატები დიდი რაოდენობით იყიდება – არა მარტო საქართველოში, ამერიკაში, რუსეთში, გერმანიაში, უკრაინასა და ჰოლანდიაში. ამაში პანდემიასაც არ შეუშლია ხელი.

დათო გელბახიანის შემოქმედება
დათო გელბახიანის შემოქმედება

- თუ გაქვთ ნახატი, რომელმაც „დაგამახსოვრათ“ თავი?

- ასეთი გამორჩეული ნახატი არ მაქვს, ყველა ერთნაირად მიყვარს. უბრალოდ იყო ასეთი შემთხვევა: ერთხელ შავი საფერავი ღვინის წვეთი დაეცა ფურცელზე და ასე შეიქმნა პირველი ნახატი „საფერავითა“ და ტუშით. ამ ნახატს „ბაბუა“ ჰქვია. ესაა მონატრებული ბაბუა, რომელიც შვილების და შვილიშვილების მოლოდინში ხის ძირას ღობესთან ზის ჩაფიქრებული. ერთი ნახატის წინაპირობა კი ჩემი მონატრება გახდა. ერთ დღეს ვიგრძენი, რომ ჩემი გოგო, მარიამი, რომელიც უცხოეთში სწავლობს, ძალიან მომენატრა და დავხატე...

დათო გელბახიანის შემოქმედება
დათო გელბახიანის შემოქმედება

- თქვენი შემოქმედების შეფასების დროს ყველაზე მეტად რა გსიამოვნებთ?

- ყველაზე მეტად რაც მსიამოვნებს, ისაა, რომ ყველა იძახის “გელბახას” ნამუშევრების ამოცნობა ათასი ნახატიდან შეიძლებაო, ანუ შენი ხელწერა გაქვსო. მახარებს ის, რომ არავის ვბაძავ და განსხვავებული ვარ.  

დათო გელბახიანის შემოქმედება
დათო გელბახიანის შემოქმედება

- თქვენი აზრით, ვინ არის „გელბახა“, როგორი ადამიანია?

- “გელბახა” – ეს მეტსახელი ბავშვობიდან შემრჩა და მივეჩვიე. გელბახა ვინ არის? ამაზე მე რა ნამუსით უნდა ვილაპარაკო? - არ ვიცი და ვერც გეტყვით. მხოლოდ ერთს ვიტყვი: გელბახა არის ადამიანი, ვისაც შეიძლება, რომ ენდო...

დათო გელბახიანის შემოქმედება
დათო გელბახიანის შემოქმედება

- რაზე ოცნებობთ და რას ელოდებით ცხოვრებისგან?

- ვოცნებობ იმაზე, რომ ქალაქგარეთ სიწყნარესა და სიმწვანეში ოჯახთან ერთად ვიცხოვრო. პირველ რიგში გარშემო ჩემი ახლობლები და მეგობრები კარგად უნდა იყვნენ, რომ ხალისი და განწყობა მქონდეს იმისთვის, რომ რაღაც კარგი შევქმნა. არაა აუცილებელი ფეშენებელური ვილა იყოს, უბრალო პატარა სახლიც დამაკმაყოფილებს. მთავარია, მქონდეს საკუთარი სივრცე, სადაც ვიმუშავებ და რაღაც კარგს შევქმნი, ესაა და ეს...

 

945
კოღო

ტკიპის, კოღოს, მოსკიტის ნაკბენი: ის, რაც უნდა ვიცოდეთ მწერების მიერ გადამტან დაავადებებზე

525
(განახლებულია 19:19 14.07.2020)
ზაფხული ის დროა, როცა განსაკუთრებით დიდ დროს ვატარებთ ბუნებაში, სუფთა ჰაერზე. ამ დროს ხშირია მწერების ნაკბენით გამოწვეული უსიამოვნებები, რაც, შესაძლოა, პარაზიტული დაავადებების გამომწვევი მიზეზიც გახდეს.

რომელი პარაზიტული დაავადებებია გავრცელებული ზაფხულის სეზონზე, რა სიმპტომები აქვს და როგორ ამოვიცნოთ ისინი, ამის შესახებ საზოგადოებრივი მაუწყებლის „პირველი არხის“ ეთერში პარაზიტოლოგმა, მედიცინის დოქტორმა ირმა კოკაიამ ისაუბრა.

- ზაფხულის სეზონთან ყველაზე ხშირად რომელი პარაზიტული დაავადებები ასოცირდება?

- ზაფხულის სეზონთან ასოცირებული პირველი ჯგუფის, ყველაზე ხშირი დაავადებებია მწერების დაკბენით გამოწვეული დაავადებები. ასევე ზაფხულის პერიოდში სტატისტიკურად ყველაზე ხშირად გვხვდება ნაწლავური პარაზიტული დაავადება. მწერების კბენასთან ასოცირებული პარაზიტული დაავადებების მატება დამოკიდებულია ორ ფაქტორზე. პირველი ის არის, რომ ზაფხულის ცხელ პერიოდთან ერთად მწერების აქტივობა არის მომატებული და ეს გამომდინარეობს მათი ბიოლოგიიდან. მეორე ფაქტორი, რის გამოც იმატებს ეს დაავადებები და ამ დაავადებებთან დაკავშირებული საფრთხე, არის ის, რომ უშუალოდ ადამიანების ურთიერთობა ბუნებასთან არის გაცილებით აქტიური. ეს არის სეზონი, როცა ადამიანები ყველაზე ხშირად გადიან ქალაქგარეთ პიკნიკებზე, აგარაკებზე, სოფლებში და ა.შ. შესაბამისად, ეს საფრთხე არის მომატებული.

- იქნებ ეს დაავადებები განვიხილოთ...

- მწერების კბენით გამოწვეული დაავადებებიც ორ ნაწილად შეიძლება გაიყოს. ეს არის უშუალოდ დაკბენასთან ასოცირებული ალერგიული რეაქციები და მეორე – უფრო დიდი საფრთხე, ის დაავადებები, რომელიც გადააქვთ მწერებს. ბოლო პერიოდში ინტენსიურად არის მომატებული ბორელიოზი, იგივე ლაიმის დაავადება, რომელიც ტკიპებს გადააქვთ. ეს დაავადება ძალიან აქტუალურია საქართველოში, განსაკუთრებით, ბოლო წლების განმავლობაში. თუმცა ამ მხრივ დიაგნოსტიკაც უფრო გაუმჯობესებულია. მეორე დაავადება, რომელიც ინტენსიური ხდება ამ პერიოდში, არის ლეიშმანიოზი, რომელიც ასევე მწერებს გადააქვთ. ეს არის პატარა ზომის მოსკიტები, ფლებუტომუსები. გარდა ამისა, კიდევ არის რამდენიმე დაავადება, მაგალითად, კოღოებთან ასოცირებული მალარია, რომელიც ასევე ზაფხულის დაავადებაა. თუმცა, საბედნიეროდ, მალარიის ენდემური შემთხვევები ბოლო რამდენიმე წელია საქართველოში არ გვაქვს დაფიქსირებული. შემთხვევები, რაც გვაქვს, ძირითადად არის სხვა ქვეყნებიდან იმპორტირებული. კიდევ ერთი დაავადება გახლავთ ყირიმ-კონგოს ჰემორაგიული ცხელება, რომელიც ცალსახად ტკიპას უკავშირდება.

- რა ჩივილებს უნდა მიაქციოს ადამიანმა ყურადღება, რა სიმპტომები აქვს ამ დაავადებებს?

- ვინაიდან ყველაზე გავრცელებულია, დავიწყოთ ლაიმის დაავადებით. თავიდანვე მინდა აღვნიშნო, რომ ტკიპის კბენა არ არის საკმარისი დაავადების გამოწვევისთვის. თვითონ ტკიპა უნდა იყოს ინფიცირებული, რომ გამოიწვიოს დაავადება. აქედან გამომდინარე, ყველა ტკიპის კბენის შემდეგ, რა თქმა უნდა, დაავადება არ ვითარდება. 100 კბენიდან მხოლოდ ერთ შემთხვევაში შეიძლება განვითარდეს დაავადება. კბენის დროს ამის მიხვედრა წარმოუდგენელია. ამას სჭირდება სპეციალური ანალიზი, რომელიც საკმაოდ რთულად კეთდება და არ არის მოწოდებული, რომ ყველა შემთხვევაში გაკეთდეს. იმ შემთხვევაში, თუ ეს ტკიპა აღმოჩნდა ინფიცირებული და დაავადების გადამტანი, კლინიკური სიმპტომები, რომელიც დამახასასიათებელია ლაიმის დაავადებისთვის, არის საკმაოდ მრავალფეროვანი და გამოვლინდება გარკვეული დროის განმავლობაში. ინკუბაციური პერიოდი, როგორც წესი, არის სამი დღიდან 28 დღემდე. ანუ ეს არის ის პერიოდი, როცა შეიძლება გამოვლინდეს კლინიკური ნიშნები. ამას იმიტომ ვამბობ ხაზგასმით, რომ ძალიან ხშირად ტკიპის კბენის შემდეგ მეორე და მესამე დღეს მოდიან ხოლმე პაციენტები და ითხოვენ ანალიზის ჩატარებას, რომელიც ამ შემთხვევაში არ არის ინფორმატიული. ამისთვის საჭიროა დრო, რადგან ანალიზით ხდება ანტისხეულების განსაზღვრა. ეს შეიძლება იყოს, მაგალითად, 28 დღე, შესაძლოა იყოს ხუთი დღე. დაჟინებით ითხოვენ ხოლმე ანალიზს. ზოგჯერ მოდიან, ტკიპა ისევ აზით კანზე. ამ დროს პირველ რიგში ვაცილებთ ტკიპს. გულდასმით ვუხსნით, რომ ამ შემთხვევაში ტესტის პასუხი შესაძლოა იყოს ნეგატიური, რომელიც არ გამორიცხავს, რომ ეს დაავადება გაქვს, რადგან წინ გაქვს მთელი ინკუბაციური პერიოდი. უარყოფითი პასუხის შემთხვევაშიც ცოტა მოგვიანებით ვიბარეთ, რომ თავიდან გადავამოწმოთ ეს ადამიანი. რაც შეეხება სიმპტომებს, ყველაზე ხშირად ვლინდება გამონაყარი ნაკბენის ირგვლივ, რომელიც არის უხშირესად გამოხატული. თუმცა, შესაძლოა, გამონაყარი სხეულის სხვა ნაწილშიც გამოვლინდეს. ეს არის წითელი რკალისებრი შემოხაზვა, რომლის დიამეტრი საკმაოდ დიდია, შესაძლოა ხუთი სანტიმეტრი და მეტიც იყოს. გარდა ამისა, დაავადების სიმპტომებია ცხელება, სახსრების ტკივილი, კუნთის ტკივილი, ზოგადი სისუსტე, ოფლიანობა, ხშირად გამოვლინდება თავის ტკივილი. არის კიდევ ისეთი ნიშნები, რომელიც უკვე სერიოზულ საფრთხეზე მიუთითებს. ეს არის გართულებები გულის და ნერვული სისტემის მხრივ. ეს ორი დაზიანება, ნერვული და გულის მხრივ, ცოტა უფრო მოგვიანებით ფაზებში ვითარდება, სადღაც ერთი თვის მერე.

რაც შეეხება ლეიშმანიოზს, მისი საინკუბაციო პერიოდი არის 4-6 თვე. სწორედ ამ პერიოდის შემდეგ ხდება ხოლმე კლინიკური სურათის მანიფესტირება. ეს ძალიან მძიმე დაავადებაა და ყველა მკურნალობის გარეშე შემთხვევები და, მათ შორის, დაგვიანებული შემთხვევები ხშირ შემთხვევაში ცუდი გამოსავლით მთავრდება.

- წლევანდელ სეზონზე საქართველოს რომელ რეგიონში გამოვლინდა პარაზიტული დაავადებების ყველაზე მეტი შემთხვევა?

- წელევანდელ სეზონზე ინტენსიურია კახეთის შემთხვევები. საკმაოდ ბევრი შემთხვევა შემოვიდა კახეთიდან, შედარებით ნაკლებია თბილისის შემთხვევები.

- ძირითადად რა სიმპტომებით შემოდიან პაციენტები?

- შემოდიან ცხელებით, ღვიძლის და ელენთის გადიდებით, ანემიით, ჰემოგლობინის ნაკლებობით და წონის კარგვით. ეს არის ძირითადი სიმპტომები, თუმცა შესაძლოა დაფიქსირდეს დაბალი ლეიკოციტი, დაბალი თრომბოციტი. ეს ის დაავადებაა, რომელიც არ გამოგვეპარება, რადგან მკვეთრად არის სიმპტომები გამოხატული და ყველა ნიშნის არსებობის შემთხვევაში, რაც დროზე მიმართავთ ექიმს, გამოსავალი უფრო მარტივად მოიძებნება. დაავადების დროს თვითმკურნალობა დაუშვებელია, დაუყონებლივ უნდა მიმართოთ ექიმს.

 

525
თემები:
ჯანმრთელობა და სილამაზე
მარინა ეზუგბაია

კორონავირუსი საქართველოში: გამოჯანმრთელდა 44 პაციენტი ვინ დაამარცხა ვირუსი

0
(განახლებულია 12:45 11.08.2020)
საქართველოში ამ დროისათვის სულ გამოჯანმრთელდა 1054 ადამიანი, გარდაიცვალა – 17, კარანტინის რეჟიმში იმყოფება 6930, ხოლო სტაციონარებში ექიმების დაკვირვების ქვეშ 263 პაციენტია

თბილისი, 11 აგვისტო – Sputnik. თბილისის ინფექციური საავადმყოფოს სამედიცინო დირექტორის მარინა ეზუგბაიას განცხადებით, საქართველოში კორონავირუსისგან გამოჯანმრთელებული პაციენტებიდან უმეტესობა ავღანეთიდან ჩამოყვანილი ქართველი სამხედროა.

კორონავირუსი საქართველოში: რამდენი შემთხვევა გამოვლინდა ბოლო დღე–ღამეში>>

საქართველოში ახალი კორონავირუსით დაავადებულთა რაოდენობა ბოლო დღე-ღამეში 14-ით გაიზარდა და 1264-ს მიაღწია. ამ დროისათვის გამოჯანმრთელებულია 1054 ადამიანი, გარდაცვლილია – 17, კარანტინის რეჟიმში იმყოფება 6930, ხოლო სტაციონარებში ექიმების დაკვირვების ქვეშ 263 პაციენტია.

„გამოჯანმრთელებულთა რიცხვი გაიზარდა 44-ით. იყო 1010 და ახლა არის 1054. 44 გამოჯანმრთელებულიდან ნახევარზე მეტი ავღანეთიდან ჩამოყვანილი სამხედროა, დანარჩენი კი – ჩვენს ქვეყანაში დაინფიცირებული პირი“, – განაცხადა ეზუგბაიამ.

საქართველოში კორონავირუსის პირველი შემთხვევა 26 თებერვალს დაფიქსირდა. კორონავირუსის პანდემიასთან დაკავშირებით საქართველოში 21 მარტს საგანგებო მდგომარეობა გამოცხადდა, რომელიც 23 მაისს გაუქმდა.

0
თემები:
COVID-19 საქართველოში