გიორგტი ჭაუჭიძე

გიორგი ჭაუჭიძე: მოსწავლეთა ნიშნებით შეფასება ქართული განათლების სისტემის სირცხვილი მგონია

302
(განახლებულია 12:42 13.02.2020)
2019 წლის „მასწავლებლის ეროვნული ჯილდოს" მფლობელს უყვარს თავისი საქმე. მისი წარმოსახვის სკოლა განსხვავდება დღევანდელისგან. რას შეცვლიდა განათლების სისტემაში, რა არის საჭირო მასწავლებლის პროფესიის პრესტიჟის გაზრდისთვის, ამის შესახებ გიორგი ჭიუჭიძე თავად მოგითხრობთ:

-20 წელზე მეტია მასწავლებლად ვმუშაობ. პირველი სკოლა, რომლის კარიც შევაღე, ჭიათურის რაიონის სოფელ ითხვისის არასრულ საშუალო სკოლა იყო. ამ ეტაპზე მარნეულის მეორე საჯარო სკოლაში ქართული ენისა და ისტორიას ვასწავლი. ვცდილობ ეთნიკურ უმცირესობებს საქართველოს სიყვარული, ქვეყნის ისტორია შევასწავლო. ჩემი საქმიდან გამომდინარე, მიმაჩნია, რომ ვმონაწილეობ თანამედროვე ქართული საზოგადოების, ქართველი მულტიეთნიკური ერის ფორმირების პროცესში. მჯერა, რომ სწორედ ასეთი საზოგადოება ააშენებს გაცილებით ძლიერ და განათლებულ საქართველოს.

Учитель года Грузии Георгий Чаучидзе
© Sputnik / STRINGER
„მასწავლებლის ეროვნული ჯილდოს“ კონკურსის გამარჯვებული გიორგი ჭაუჭიძე

– პედაგოგობა თქვენი ბავშვობის ოცნება იყო, როგორ მოხვდით განათლების სფეროში?

- მასწავლებლობა ჩემი ოცნება არ ყოფილა, არც სკოლის პერიოდში ვფიქრობდი ამ პროფესიაზე და არც სტუდენტობისას. ბავშვობაში ნაყინის გამყიდველობა მინდოდა, თინეიჯერობის ადრეულ წლებში გაზეთების გამყიდველობა მიტაცებდა, სკოლის დამთავრებისა და სტუდენტობისას კი კინორეჟისორობის სურვილმა შემიპყრო... მოკლედ, 1997 წელს ისტორიის ფაკულტეტი რომ დავამთავრე, მივხვდი, რომ ჩემი დიპლომით სწორედ მასწავლებლად შემეძლო მუშაობის დაწყება. თან სწორედ იმ პერიოდში მეზობელი სოფლის არასრულ საშუალო სკოლაში მასწავლებლის დროებითი ადგილი გამოჩნდა...

მასწავლებლის პირველ ნაბიჯები ითხვისის სკოლაში გადავდგი, შემდეგ იყო ჩემივე სოფლის, შუქრუთის საშუალო სკოლა, სადაც ხუთი წლის განმავლობაში ვიმუშავე და სადაც, შეიძლება ითქვას, მოხდა ჩემი პედაგოგად ფორმირება. პარალელურად ვმუშაობდი ქ. ჭიათურის ახალგაზრდულ ცენტრში, სადაც შევიძინე ისეთი საგანმანათლებლო გამოცდილება, რომელიც მაშინაც ძვირფასი იყო და დღესაც სანიმუშოდ მახსენდება. ამის შემდეგ არაქართულენოვან სკოლებში ვმუშაობ.

- განათლების სამინისტროს მასშტაბური რეფორმიდან გამომდინარე, რამდენად პრესტიჟული და მოთხოვნადია მასწავლებლის პროფესია?

-მასწავლებლის პროფესია არცთუ პოპულარულია საქართველოში, რასაც ადასტურებს ახალგაზრდების არჩევანი სხვა პროფესიების სასარგებლოდ. მიმაჩნია, რომ ამ პროფესიის პრესტიჟის გაზრდა ერთ-ერთი აუცილებელი წინაპირობაა, რომ სკოლებში პროფესიონალმა ადამიანებმა დაიწყონ მუშაობა. ამასთან, მასწავლებლის პროფესიის პრესტიჟულობა უფრო მეტად განავითარებს ჩვენს საზოგადოებას და მომავალ თაობას. ჩემი აზრით, ერთგვარად ყველაზე ძვირი და ძვირფასი საქმიანობა სწორედ მასწავლებლობაა, ოღონდ იმ საგნის მასწავლებლობა, რაზეც მოთხოვნაა საზოგადოებაში. თუმცა, სახელმწიფოს მხრიდან თუ ხელოვნურად მოხდება რომელიმე პროფესიის პრესტიჟის გაზრდა, ეს გრძელვადიან შედეგს ვერ გამოიღებს. კარგი იქნება, თუ სახელმწიფო ხელს შეუწყობს 21-ე საუკუნისთვის საჭირო პროფესიებზე მოთხოვნის გაზრდას, რაც თავისდაუნებურად განაპირობებს სწავლაზე მოთხოვნას.

- წარმოიდგინეთ, რომ თქვენ გაქვთ შესაძლებლობა შექმნათ სკოლა და იყოთ დირექტორი. როგორი იქნებოდა ის?

– ეს სკოლა იქნებოდა დაახლოებით ისეთი, როგორიც იყო და არის ქ. ჭიათურის ახალგაზრდული ცენტრი „ჯეჯილი", სადაც ვმუშაობდი 2001-2004 წლებში. აქ ბავშვები დროის ნებისმიერ შუალედში იქნებოდნენ დატვირთული და დაკავებული. ამ სკოლაში, რა თქმა უნდა, მოსწავლეთა აღრიცხვა მოხდებოდა, მაგრამ არა ისე, როგორც დღევანდელ საჯარო სკოლებში და რაც მთავარია, ცოდნის შეფასება არ მოხდებოდა დრომოჭმული და მავნებლური ნიშნების სისტემით.

6-18 წლის ბაშვები ასაკის შესაბამისად გადანაწილებული იქნებოდნენ 20–ბავშვიან ჯგუფებში: პატარების ჯგუფი დაკომპლექტდება 6-8 წლის ბავშვებით, საშუალო ჯგუფი 9-13 წლის და უფროსების ჯგუფი - 14-18 წლის მოზარდებით. ცხადია, ბავშვების ასაკის მიხედვით გადანაწილება ხისტად კი არ მოხდებოდა, არამედ თავად მოსწავლეების, მშობლებისა და მასწავლებლების ჩართულობით.

Урок грузинского языка Георгия Чаучидзе со вторым классом
© Sputnik / STRINGER
გიორგი ჭაუჭიძე მოსწავლეებთან ერთად

ბავშვები სურვილის მიხედვით სხვადასხვა წრეებში დაკავდებოდნენ და შეისწავლიდნენ: შრომა-ინჟინერიას, ხატვას, სპორტს, უცხო ენებს, ტექნოლოგიებს, ხელოვნებას, მუსიკას, ცეკვას, მსახიობობას... იფუნქციონირებდა აკადემიური კლუბებიც: ლიტერატურის, საბუნებისმეტყველო, მათემატიკური, სიძველეთმცოდნეობის, ეკოლოგიური, სამოქალაქო, სადაც ბავშვები იმუშავებდნენ სხვადასხვა ინტეგრირებულ და საინტერესო პროექტზე...

ბავშვები უზრუნველყოფილი იქნებოდნენ სადილით და სამხარით. ექნებოდათ სპორტული მოედნები და დარბაზები, ორი საცურაო აუცი, დარბაზი კონცერტებისა და შეხვედრების ჩასატარებლად. სკოლას საშუალება ექნებოდა პანსიონური მომსახურება გაეწია იმ ბავშვებისთვის, რომლებიც შორი ადგილებიდან ივლიდნენ...

- რა პლუსი და მინუსი აქვს ჩვენს განათლების სისტემას? ეთანხმებით თუ არა ბოლო სიახლეებს?

– დაწვრილებით ვერ მიმოვიხილავ ჩვენი განათლების სისტემის ნაკლოვანებებს. აღვნიშნავ ზემოთ ნახსენებ შეფასების სისტემას: ის, რომ ჩვენ დღეს მოსწავლეებს ყოველდღიურად ვაფასებთ ე.წ. ნიშნებით, მიმაჩნია, რომ ეს არის ქართული განათლების სისტემის სირცხვილი. მოვა დრო და ჩვენ, მასწავლებლებს, ასეთი ქმედებების შეგვრცხვება ისევე, როგორც დღეს გვრცხვენია მოსწავლეების ფიზიკური დასჯა-ცემისა, რაც არცთუ ისე იშვიათი შემთხვევა იყო წლებისწინანდელ ქართულ სკოლაში.

ასევე ვფიქრობ, რომ სახელმწიფომ ნელ-ნელა უნდა დაუთმოს გზა კერძო სექტორს იმ საკითხების მოგვარებაში, რასაც იგი მშვენივრად უძღვება. ესაა, მაგალითად, სახელმძღვანელოების ბეჭვდა-შესყიდვა, ტრენინგების ჩატარება და ა.შ. ასეთ შემთხვევაში სახელმწიფოს მიზნობრივი და ინფრასტრუქტურული პროექტების განხორციელებისთვის უფრო მეტი ფინანსური საშუალებები გაუჩნდება. ამასთანავე, საზოგადოებამაც უნდა გააცნობიეროს, რომ მოსწავლეთა განათლებაში თავადაც უნდა გაიღოს გარკვეული თანხა და მხოლოდ „უფასო" სახელმწიფო განათლების იმედად არ უნდა იყოს.

Урок грузинского языка Георгия Чаучидзе со вторым классом
© Sputnik / STRINGER
გიორგი ჭაუჭიძე - მარნეულის საჯარო სკოლის პედაგოგი

აქვე აღვნიშნავ ქართული საგნამანთლებლო სისტემის განვითარების კიდევ ერთ დამაბრკოლებელ ფაქტორს. ეს არის ე. წ. გენინსპექციისა და აუდიტორული სამსახურების ფუნქცია, რაც სკოლის დირექტორებს გარკვეულწილად ართმევს თავისუფლებას და სკოლას უზღუდავს რეალურ ავტონომიურობას. კარგი იქნება, თუ ამ სამსახურებს დაეკისრებათ მხოლოდ სკოლების დახმარების ფუნქცია და ჩამოერთმევა მათ მიერ გამოვლენილი დარღვევების გამო სკოლის მენეჯმენტის პასუხისმგებლობის დაყენების უფლება. შესაძლო დარღვევებსა და დანაშაულებზე დევნას უნდა აწარმოებდეს ქვეყანაში ამისთვის არსებული სტრუქტურა - პროკურატურა, ხოლო შერწყმული გენინსპექცია-აუდიტი სკოლებს უნდა ეხმარებოდეს და რეკომენდაციებს აძლევდეს.

რაც შეეხება ბოლო სიახლეებს, გამოვყოფ „ახალი სკოლის მოდელს", რაც გულისხმობს მასწავლებლების მიერ საკუთარი სასწავლო გეგმების შექმნასა და სასწავლო პროცესის ნელ-ნელა, საკუთარი მოსწავლეების საჭიროებებზე მორგებულად წარმართვას.

- რთულია თუ არა თქვენთვის სკოლაში მუშაობა? გხვდებოდნენ თუ არა რთულად აღსაზრდელი, ჰიპერაქტიური მოზარდები? როგორ პოულობდით მათთან საერთო ენას?

– რა თქმა უნდა, სკოლაში მუშაობა რთულია და არც მე ვარ გამონაკლისი. ეს არაა მაინცდამაინც დაკავშირებული სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროებების მქონე (სსსმ) მოსწავლეების სწავლებასთან. ვერ ვიტყვი, რომ სსსმ მოსწავლეები ართულებენ სასწავლო პროცესს. პირიქით, შეიძლება ითქვას, რომ ისინი, სათანადო ორგანიზებისა და მიდგომების შემთხვევაში, უფრო მობილიზებულსა და საინტერესოს ხდიან სკოლას, ვიმეორებ, სათანადო ორგანიზებისა და მიდგომების შემთხვევაში.

Урок грузинского языка Георгия Чаучидзе со вторым классом
© Sputnik / STRINGER
ქართული ენის გაკვეთილი

- რა რჩევას მისცემთ თინეიჯერი ბავშვების მშობლებს?

– მშობლებისა და თინეიჯერების ურთიერთობა რთული, ფრთხილი და სასიამოვნო ურთიერთობაა. მე არ ვარ ამ სფეროს სპეციალისტი და ვერც საკუთარი გამოცდილებიდან გამომდინარე ვიმსჯელებ. როგორც მასწავლებელმა, შემიძლია ვთქვა, რომ მშობლებმა რაც შეიძლება მეტი საერთო უნდა გამონახონ შვილებთან (საერთო დროც და საერთო ინტერესებიც). თუმცა, ეს არ უნდა ნიშნავდეს იმას, რომ მოზარდებს პირადი სივრცე დავურღვიოთ, ერთმანეთთან ყოფნა არ ვაცადოთ და ა. შ.

- საზოგადოება გაყოფილია ორ ნაწილად: ერთი ნაწილი ფიქრობს, რომ საპენსიო ასაკის მასწავლებლები, რომლებიც ჯერ კიდევ იყენებენ საბჭოურ მეთოდებს პედაგოგიკაში უფრო მისაღები და შედეგიანია, ვიდრე ახალგაზრდა მასწავლებლები. თქვენ როგორ ფიქრობთ?

– მე მასწავლებლებს ასაკობრივი ზღვარით არ დავყოფდი. პედაგოგების დიფერენცირებას მოვახდენდი შემდეგნაირად: ნიჭიერები და ნაკლებად ნიჭიერები,პროფესიულ განვითარებაზე ორიენტირებულები და აწმყოთი კმაყოფილები, ენთუზიასტები და ზარმაცები... შესაბამისად, თითოეული ეს კლასტერი შეიძლება მოიცავდეს, როგორც ასაკოვან, ისე ახალგაზრდა მასწავლებლებს...

- როგორ ფიქრობთ, რა არის თქვენი უპირატესობა?

– ჩემი უპირატესობა გამოცდილება და პროფესიონალიზმია, რომელიც წლების განმავლობაში დავაგროვე. ხუთი წლის წინ, ანუ ჩემი თხუტმეტწლიანი პედაგოგიური სტაჟის მიუხედავად, ვიყავი ნაკლები კვალიფიკაციის მქონე მასწავლებელი, ვიდრე ახლა ვარ. შესაბამისად, იმედი მაქვს, რომ ხუთი წლის შემდეგ კიდევ უფრო კვალიფიციური გავხდები და შეიძლება მომავალში რაიმე სხვა უპირატესობაზეც კი ვილაპარაკო...

Урок грузинского языка Георгия Чаучидзе со вторым классом
© Sputnik / STRINGER
გიორგი ჭაუჭიძე მეორე კლასის მოსწავლეებს გაკვეთილს უტარებს

- როგორი უნდა იყოს 21-ე საუკუნის მასწავლებელი? რა თვისებები უნდა ჰქონდეს მას?

– 21–ე საუკუნის მასწავლებელი უნდა იყოს ორიენტირებული განვითარებაზე, არ უშინდებოდეს სიახლეებს. ჩვენი მოსწავლეები ციფრული თაობის წარმომადგენლები არიან და ჩვენი თანამშრომლობა, თუნდაც ამ მიმართულებით, გაცილებით სწრაფ და სწორ შედეგებს მოგვიტანდა ჩვენც და ჩვენს მოსწავლეებსაც.

- თქვენ წლის საუკეთესო მასწავლებელი გახდით, რას იტყვით კონკურსის შესახებ?

– ჩემს გარდა, კონკურსში ძლიერი ათეულის წევრები და ფინალისტები იყვნენ. თუმცა, საკონკურსო კომისიის საბოლოო გადაწყვეტილებაზე, ჩემი აზრით, ზეგავლენა მოახდინა ჩვენს სკოლაში ვიზიტმა. როგორც ცნობილია, სხვადასხვაკომპონენტიან კონკურსში ერთ-ერთი აქტივობა სწორედ სკოლაში ვიზიტი და მოსწავლეებთან, მასწავლებლებთან და მშობლებთან გასაუბრებაა.

- რა კრიტერიუმებით არჩევდნენ ფინალისტებს და გამარჯვებულს?

საკონკურსო პირობები, კრიტერიუმები და პროცედურები საჯაროა და გამოქვეყნებულია „მასწავლებლის ეროვნული ჯილდოს" ვებგვერდზე tprize.ge. აპლიკანტმა უნდა შეავსოს სპეციალური ფორმა, სადაც წარადგენს მასწავლებლობის ისტორიას, მოსწავლეების შედეგების დინამიკას, პედაგოგიურ პრაქტიკასა და ინოვაციურ მიდგომებს, ღირებულებებზე დაფუძნებულ პრინციპების სწავლებას, საზოგადოებერივ აღიარებასა და სამოქალაქო აქტივობას, პროფესიულ განვითარებასა და გამოცდილების გაზიარებას.

აპლიკაციის შევსების შემდეგ წარვადგინეთ სამწუთიანი ვიდეომიმართვები ჩვენ შესახებ, რის შემდეგაც შეარჩიეს საუკეთესო ათეული და მიგვიწიეს საკონკურსო ჟიურის წინაშე პირისპირ გასაუბრებაზე. ამის საფუძველზე გამოვლინდა საუკეთესო ხუთეული. შემდეგი ეტაპი იყო სკოლაში ვიზიტები. საბოლოოდ გამარჯვებული გამოვლინდა 5 ოქტომბერს.

Урок грузинского языка Георгия Чаучидзе со вторым классом
© Sputnik / STRINGER
ქართული ენის გაკვეთილი

- რატომ არ მიიღეთ მონაწილეობა წელს მასწავლებლის საერთაშორისო კონკურსში?

– წელს მასწავლებლის ეროვნულ ჯილდოზე ვიყავი ორიენტირებული, მომავალში კი შეიძლება მივიღო კიდეც ამ კონკურში მონაწილეობა.

- გაქვთ თუ არა რამე ჰობი, თქვენი პროფესიის გარდა?

– რასაკვირველია მაქვს. ამჟამად ჩემი ჰობია „იუთუბზე" ძველი ვიდეოების ყურება. სხვადასხვა დროს ჩემი ჰობი იყო: მოგზაურობა (თუმცა საზღვარგარეთ მოგზაურობაზე ახლაც ვოცნებობ და საოცრად გამახარა ბაქსვუდის სკოლისგან გადმოცემულმა ჯილდომ ინგლისში ორკვირიანი მოგზაურობის სახით.), კითხვა, კინოფილმების განხილვები, თეატრი...

- რაზე ოცნებობთ?

– მინდა დავწერო საბავშვო წიგნები, რომლებიც იქნება ჩემივე ილუსტრაციებით გაფორმებული, მაგრამ ამ ოცნების განსახორციელებაში ორი რამ მიშლის ხელს: არ მაქვს დრო რომ ვწერო და ხატვა არ ვიცი კარგად...

302
გამოფენაზე

„გელბახას“ მისტიკური სამყარო, ანუ „ადამიანი, ვისაც შეიძლება ენდო”

945
(განახლებულია 19:16 04.08.2020)
ხატვა ბავშვობიდან იყო მისი სტიქია. თავიდან ტუშით ხატავდა და, შესაბამისად, მისი ნახატები შავ-თეთრი იყო, ფერები მოგვიანებით გაჩნდა.

დათო გელბახიანმა სკოლის მერე არქიტექტურის ფაკულტეტზე ჩააბარა და 15 წელი აღარ დაუხატავს. ხატვას ბოლო ათი წელია დაუბრუნდა. მისი ნახატების პირველი გამოფენა საკმაოდ წარმატებით 2018 წელს „აბრეშუმის გალერეაში“ გაიმართა, მასზე საკმაოდ ბევრი ადამიანი მოვიდა. ერთი წლის მერე კი ეროვნულ ბიბლიოთეკაში მისმა ნახატებმა მეორედ შეკრიბა ხელოვნების მოყვარულები. მის ნამუშევრებზე პანდემიის დროსაც დიდი მოთხოვნილება იყო და არა მარტო საქართველოში...

დათო გელბახიანი
დათო გელბახიანი

- ბატონო დათო, თქვენს ნამუშევრებში გადაჯაჭვულია მისტიკა და რეალობა, რამდენად გჯერათ სასწაულის?

- სასწაულების მჯერა, როგორ არ უნდა მჯეროდეს... მარტივ მაგალითს გეტყვით, განა ცხრა თვის ლოდინის მერე ადამიანის დაბადება სასწაული არ არის? არა მგონია, უცნაური ადამიანი ვიყო, ჩვეულებრივი ვარ. თუმცა მისტიკა მიტაცებს და ვცდილობ, რომ ყველაფერ უცნაურს ლოგიკური ახსნა მოვუძებნო ხოლმე. თავიდან შავ-თეთრი ნახატები მქონდა და ტუშით ვხატავდი. შემდეგ ფერები და საღებავები შემოვიდა ჩემს ცხოვრებაში.

დათო გელბახიანი
დათო გელბახიანი

- ხატვის დროს შთაგონებას მიჰყვებით თუ რაციოს კარნახით ხატავთ?

- ჩემს ნახატებში ალბათ შთაგონებას უფრო მივყვები, სიუჟეტს არასდროს ვგეგმავ წინასწარ. როცა ხატვას ვიწყებ, არც კი ვიცი ბოლოს რა გამოვა, დაახლოებით წარმომიდგენია, მაგრამ ზუსტად არ ვიცი. და, რაც მთავარია, წინასწარ ვერასდროს დავგეგმავ. მოდი, ხვალ ავდგები და დავხატავ – ასე არაა ჩემთან...

დათო გელბახიანის შემოქმედება
დათო გელბახიანის შემოქმედება

- ბოლო ათი წელია, რაც ხატვას დაუბრუნდით...

- დიახ, სკოლის მერე 15 წელი არ გავკარებივარ ფანქარს და საღებავებს. ბოლო ათი წელია რაც დავუბრუნდი. მიზეზი მარტივია: უბრალოდ მომინდა ხატვა...

- ნანობთ იმ წლებს?

- არა, ზოგადად არასოდეს არაფერს ვნანობ, რადგან, ჩემი აზრით, ყველაფერი, რაც ხდება, კანონზომიერია.

დათო გელბახიანი
დათო გელბახიანი

- ამხელა პაუზა იმიტომ ხომ არ დაგჭირდათ, რომ ახალი შეგრძნებებით და ემოციით შევსებულიყავით?

- მართლაც ასე იყო. ის წლები, როცა არაფერი მიხატავს, ფანტაზია და თემები დამიგროვდა და ეს ალბათ კარგად აისახა ჩემს ნახატებზე. უფრო ზუსტად კი ეს იყო მონატრება და სურვილი – რაღაც ახალი და განსხვავებული შემექმნა.

დათო გელბახიანის შემოქმედება
დათო გელბახიანის შემოქმედება

- თქვენმა პირველმა პერსონალურმა გამოფენამ ხმაურით ჩაიარა...

- ჩემი პირველი პერსონალური გამოფენა 2018 წელს „აბრეშუმის გალერეაში“ გაიმართა, მასზე საკმაოდ ბევრი ადამიანი მესტუმრა, ტელევიზიებმაც გააშუქეს. პირველი გამოფენის შემდეგ მომეცა სტიმული, რადგან დავინახე ადამიანები, რომლებსაც სახეზე ეტყობოდათ, რომ სიამოვნებდათ ჩემი ნახატების ყურება და მოვალეობის მოხდის მიზნით არ იყვნენ მოსული. მივხვდი, რომ არ უნდა გავჩერდე და უნდა გავაკეთო ის, რაც ყველაზე კარგად გამომდის და ყველას მოსწონს. ამას მოჰყვა 2019 წლის პერსონალური გამოფენა ეროვნულ ბიბლიოთეკაში, რომელმაც ასევე ფურორით ჩაიარა და კარგად მახსენდება. ამის შემდეგ უკვე „კორონა ჩაერია” და დაგეგმილი გამოფენა ჩაიშალა.

დათო გელბახიანის შემოქმედება
დათო გელბახიანის შემოქმედება

- ნახატების გაყიდვის პრობლემა არ გაქვთ?

- მიხარია, რომ ჩემი ნახატები დიდი რაოდენობით იყიდება – არა მარტო საქართველოში, ამერიკაში, რუსეთში, გერმანიაში, უკრაინასა და ჰოლანდიაში. ამაში პანდემიასაც არ შეუშლია ხელი.

დათო გელბახიანის შემოქმედება
დათო გელბახიანის შემოქმედება

- თუ გაქვთ ნახატი, რომელმაც „დაგამახსოვრათ“ თავი?

- ასეთი გამორჩეული ნახატი არ მაქვს, ყველა ერთნაირად მიყვარს. უბრალოდ იყო ასეთი შემთხვევა: ერთხელ შავი საფერავი ღვინის წვეთი დაეცა ფურცელზე და ასე შეიქმნა პირველი ნახატი „საფერავითა“ და ტუშით. ამ ნახატს „ბაბუა“ ჰქვია. ესაა მონატრებული ბაბუა, რომელიც შვილების და შვილიშვილების მოლოდინში ხის ძირას ღობესთან ზის ჩაფიქრებული. ერთი ნახატის წინაპირობა კი ჩემი მონატრება გახდა. ერთ დღეს ვიგრძენი, რომ ჩემი გოგო, მარიამი, რომელიც უცხოეთში სწავლობს, ძალიან მომენატრა და დავხატე...

დათო გელბახიანის შემოქმედება
დათო გელბახიანის შემოქმედება

- თქვენი შემოქმედების შეფასების დროს ყველაზე მეტად რა გსიამოვნებთ?

- ყველაზე მეტად რაც მსიამოვნებს, ისაა, რომ ყველა იძახის “გელბახას” ნამუშევრების ამოცნობა ათასი ნახატიდან შეიძლებაო, ანუ შენი ხელწერა გაქვსო. მახარებს ის, რომ არავის ვბაძავ და განსხვავებული ვარ.  

დათო გელბახიანის შემოქმედება
დათო გელბახიანის შემოქმედება

- თქვენი აზრით, ვინ არის „გელბახა“, როგორი ადამიანია?

- “გელბახა” – ეს მეტსახელი ბავშვობიდან შემრჩა და მივეჩვიე. გელბახა ვინ არის? ამაზე მე რა ნამუსით უნდა ვილაპარაკო? - არ ვიცი და ვერც გეტყვით. მხოლოდ ერთს ვიტყვი: გელბახა არის ადამიანი, ვისაც შეიძლება, რომ ენდო...

დათო გელბახიანის შემოქმედება
დათო გელბახიანის შემოქმედება

- რაზე ოცნებობთ და რას ელოდებით ცხოვრებისგან?

- ვოცნებობ იმაზე, რომ ქალაქგარეთ სიწყნარესა და სიმწვანეში ოჯახთან ერთად ვიცხოვრო. პირველ რიგში გარშემო ჩემი ახლობლები და მეგობრები კარგად უნდა იყვნენ, რომ ხალისი და განწყობა მქონდეს იმისთვის, რომ რაღაც კარგი შევქმნა. არაა აუცილებელი ფეშენებელური ვილა იყოს, უბრალო პატარა სახლიც დამაკმაყოფილებს. მთავარია, მქონდეს საკუთარი სივრცე, სადაც ვიმუშავებ და რაღაც კარგს შევქმნი, ესაა და ეს...

 

945
კოღო

ტკიპის, კოღოს, მოსკიტის ნაკბენი: ის, რაც უნდა ვიცოდეთ მწერების მიერ გადამტან დაავადებებზე

525
(განახლებულია 19:19 14.07.2020)
ზაფხული ის დროა, როცა განსაკუთრებით დიდ დროს ვატარებთ ბუნებაში, სუფთა ჰაერზე. ამ დროს ხშირია მწერების ნაკბენით გამოწვეული უსიამოვნებები, რაც, შესაძლოა, პარაზიტული დაავადებების გამომწვევი მიზეზიც გახდეს.

რომელი პარაზიტული დაავადებებია გავრცელებული ზაფხულის სეზონზე, რა სიმპტომები აქვს და როგორ ამოვიცნოთ ისინი, ამის შესახებ საზოგადოებრივი მაუწყებლის „პირველი არხის“ ეთერში პარაზიტოლოგმა, მედიცინის დოქტორმა ირმა კოკაიამ ისაუბრა.

- ზაფხულის სეზონთან ყველაზე ხშირად რომელი პარაზიტული დაავადებები ასოცირდება?

- ზაფხულის სეზონთან ასოცირებული პირველი ჯგუფის, ყველაზე ხშირი დაავადებებია მწერების დაკბენით გამოწვეული დაავადებები. ასევე ზაფხულის პერიოდში სტატისტიკურად ყველაზე ხშირად გვხვდება ნაწლავური პარაზიტული დაავადება. მწერების კბენასთან ასოცირებული პარაზიტული დაავადებების მატება დამოკიდებულია ორ ფაქტორზე. პირველი ის არის, რომ ზაფხულის ცხელ პერიოდთან ერთად მწერების აქტივობა არის მომატებული და ეს გამომდინარეობს მათი ბიოლოგიიდან. მეორე ფაქტორი, რის გამოც იმატებს ეს დაავადებები და ამ დაავადებებთან დაკავშირებული საფრთხე, არის ის, რომ უშუალოდ ადამიანების ურთიერთობა ბუნებასთან არის გაცილებით აქტიური. ეს არის სეზონი, როცა ადამიანები ყველაზე ხშირად გადიან ქალაქგარეთ პიკნიკებზე, აგარაკებზე, სოფლებში და ა.შ. შესაბამისად, ეს საფრთხე არის მომატებული.

- იქნებ ეს დაავადებები განვიხილოთ...

- მწერების კბენით გამოწვეული დაავადებებიც ორ ნაწილად შეიძლება გაიყოს. ეს არის უშუალოდ დაკბენასთან ასოცირებული ალერგიული რეაქციები და მეორე – უფრო დიდი საფრთხე, ის დაავადებები, რომელიც გადააქვთ მწერებს. ბოლო პერიოდში ინტენსიურად არის მომატებული ბორელიოზი, იგივე ლაიმის დაავადება, რომელიც ტკიპებს გადააქვთ. ეს დაავადება ძალიან აქტუალურია საქართველოში, განსაკუთრებით, ბოლო წლების განმავლობაში. თუმცა ამ მხრივ დიაგნოსტიკაც უფრო გაუმჯობესებულია. მეორე დაავადება, რომელიც ინტენსიური ხდება ამ პერიოდში, არის ლეიშმანიოზი, რომელიც ასევე მწერებს გადააქვთ. ეს არის პატარა ზომის მოსკიტები, ფლებუტომუსები. გარდა ამისა, კიდევ არის რამდენიმე დაავადება, მაგალითად, კოღოებთან ასოცირებული მალარია, რომელიც ასევე ზაფხულის დაავადებაა. თუმცა, საბედნიეროდ, მალარიის ენდემური შემთხვევები ბოლო რამდენიმე წელია საქართველოში არ გვაქვს დაფიქსირებული. შემთხვევები, რაც გვაქვს, ძირითადად არის სხვა ქვეყნებიდან იმპორტირებული. კიდევ ერთი დაავადება გახლავთ ყირიმ-კონგოს ჰემორაგიული ცხელება, რომელიც ცალსახად ტკიპას უკავშირდება.

- რა ჩივილებს უნდა მიაქციოს ადამიანმა ყურადღება, რა სიმპტომები აქვს ამ დაავადებებს?

- ვინაიდან ყველაზე გავრცელებულია, დავიწყოთ ლაიმის დაავადებით. თავიდანვე მინდა აღვნიშნო, რომ ტკიპის კბენა არ არის საკმარისი დაავადების გამოწვევისთვის. თვითონ ტკიპა უნდა იყოს ინფიცირებული, რომ გამოიწვიოს დაავადება. აქედან გამომდინარე, ყველა ტკიპის კბენის შემდეგ, რა თქმა უნდა, დაავადება არ ვითარდება. 100 კბენიდან მხოლოდ ერთ შემთხვევაში შეიძლება განვითარდეს დაავადება. კბენის დროს ამის მიხვედრა წარმოუდგენელია. ამას სჭირდება სპეციალური ანალიზი, რომელიც საკმაოდ რთულად კეთდება და არ არის მოწოდებული, რომ ყველა შემთხვევაში გაკეთდეს. იმ შემთხვევაში, თუ ეს ტკიპა აღმოჩნდა ინფიცირებული და დაავადების გადამტანი, კლინიკური სიმპტომები, რომელიც დამახასასიათებელია ლაიმის დაავადებისთვის, არის საკმაოდ მრავალფეროვანი და გამოვლინდება გარკვეული დროის განმავლობაში. ინკუბაციური პერიოდი, როგორც წესი, არის სამი დღიდან 28 დღემდე. ანუ ეს არის ის პერიოდი, როცა შეიძლება გამოვლინდეს კლინიკური ნიშნები. ამას იმიტომ ვამბობ ხაზგასმით, რომ ძალიან ხშირად ტკიპის კბენის შემდეგ მეორე და მესამე დღეს მოდიან ხოლმე პაციენტები და ითხოვენ ანალიზის ჩატარებას, რომელიც ამ შემთხვევაში არ არის ინფორმატიული. ამისთვის საჭიროა დრო, რადგან ანალიზით ხდება ანტისხეულების განსაზღვრა. ეს შეიძლება იყოს, მაგალითად, 28 დღე, შესაძლოა იყოს ხუთი დღე. დაჟინებით ითხოვენ ხოლმე ანალიზს. ზოგჯერ მოდიან, ტკიპა ისევ აზით კანზე. ამ დროს პირველ რიგში ვაცილებთ ტკიპს. გულდასმით ვუხსნით, რომ ამ შემთხვევაში ტესტის პასუხი შესაძლოა იყოს ნეგატიური, რომელიც არ გამორიცხავს, რომ ეს დაავადება გაქვს, რადგან წინ გაქვს მთელი ინკუბაციური პერიოდი. უარყოფითი პასუხის შემთხვევაშიც ცოტა მოგვიანებით ვიბარეთ, რომ თავიდან გადავამოწმოთ ეს ადამიანი. რაც შეეხება სიმპტომებს, ყველაზე ხშირად ვლინდება გამონაყარი ნაკბენის ირგვლივ, რომელიც არის უხშირესად გამოხატული. თუმცა, შესაძლოა, გამონაყარი სხეულის სხვა ნაწილშიც გამოვლინდეს. ეს არის წითელი რკალისებრი შემოხაზვა, რომლის დიამეტრი საკმაოდ დიდია, შესაძლოა ხუთი სანტიმეტრი და მეტიც იყოს. გარდა ამისა, დაავადების სიმპტომებია ცხელება, სახსრების ტკივილი, კუნთის ტკივილი, ზოგადი სისუსტე, ოფლიანობა, ხშირად გამოვლინდება თავის ტკივილი. არის კიდევ ისეთი ნიშნები, რომელიც უკვე სერიოზულ საფრთხეზე მიუთითებს. ეს არის გართულებები გულის და ნერვული სისტემის მხრივ. ეს ორი დაზიანება, ნერვული და გულის მხრივ, ცოტა უფრო მოგვიანებით ფაზებში ვითარდება, სადღაც ერთი თვის მერე.

რაც შეეხება ლეიშმანიოზს, მისი საინკუბაციო პერიოდი არის 4-6 თვე. სწორედ ამ პერიოდის შემდეგ ხდება ხოლმე კლინიკური სურათის მანიფესტირება. ეს ძალიან მძიმე დაავადებაა და ყველა მკურნალობის გარეშე შემთხვევები და, მათ შორის, დაგვიანებული შემთხვევები ხშირ შემთხვევაში ცუდი გამოსავლით მთავრდება.

- წლევანდელ სეზონზე საქართველოს რომელ რეგიონში გამოვლინდა პარაზიტული დაავადებების ყველაზე მეტი შემთხვევა?

- წელევანდელ სეზონზე ინტენსიურია კახეთის შემთხვევები. საკმაოდ ბევრი შემთხვევა შემოვიდა კახეთიდან, შედარებით ნაკლებია თბილისის შემთხვევები.

- ძირითადად რა სიმპტომებით შემოდიან პაციენტები?

- შემოდიან ცხელებით, ღვიძლის და ელენთის გადიდებით, ანემიით, ჰემოგლობინის ნაკლებობით და წონის კარგვით. ეს არის ძირითადი სიმპტომები, თუმცა შესაძლოა დაფიქსირდეს დაბალი ლეიკოციტი, დაბალი თრომბოციტი. ეს ის დაავადებაა, რომელიც არ გამოგვეპარება, რადგან მკვეთრად არის სიმპტომები გამოხატული და ყველა ნიშნის არსებობის შემთხვევაში, რაც დროზე მიმართავთ ექიმს, გამოსავალი უფრო მარტივად მოიძებნება. დაავადების დროს თვითმკურნალობა დაუშვებელია, დაუყონებლივ უნდა მიმართოთ ექიმს.

 

525
თემები:
ჯანმრთელობა და სილამაზე
მარინა ეზუგბაია

კორონავირუსი საქართველოში: გამოჯანმრთელდა 44 პაციენტი ვინ დაამარცხა ვირუსი

0
(განახლებულია 12:45 11.08.2020)
საქართველოში ამ დროისათვის სულ გამოჯანმრთელდა 1054 ადამიანი, გარდაიცვალა – 17, კარანტინის რეჟიმში იმყოფება 6930, ხოლო სტაციონარებში ექიმების დაკვირვების ქვეშ 263 პაციენტია

თბილისი, 11 აგვისტო – Sputnik. თბილისის ინფექციური საავადმყოფოს სამედიცინო დირექტორის მარინა ეზუგბაიას განცხადებით, საქართველოში კორონავირუსისგან გამოჯანმრთელებული პაციენტებიდან უმეტესობა ავღანეთიდან ჩამოყვანილი ქართველი სამხედროა.

კორონავირუსი საქართველოში: რამდენი შემთხვევა გამოვლინდა ბოლო დღე–ღამეში>>

საქართველოში ახალი კორონავირუსით დაავადებულთა რაოდენობა ბოლო დღე-ღამეში 14-ით გაიზარდა და 1264-ს მიაღწია. ამ დროისათვის გამოჯანმრთელებულია 1054 ადამიანი, გარდაცვლილია – 17, კარანტინის რეჟიმში იმყოფება 6930, ხოლო სტაციონარებში ექიმების დაკვირვების ქვეშ 263 პაციენტია.

„გამოჯანმრთელებულთა რიცხვი გაიზარდა 44-ით. იყო 1010 და ახლა არის 1054. 44 გამოჯანმრთელებულიდან ნახევარზე მეტი ავღანეთიდან ჩამოყვანილი სამხედროა, დანარჩენი კი – ჩვენს ქვეყანაში დაინფიცირებული პირი“, – განაცხადა ეზუგბაიამ.

საქართველოში კორონავირუსის პირველი შემთხვევა 26 თებერვალს დაფიქსირდა. კორონავირუსის პანდემიასთან დაკავშირებით საქართველოში 21 მარტს საგანგებო მდგომარეობა გამოცხადდა, რომელიც 23 მაისს გაუქმდა.

0
თემები:
COVID-19 საქართველოში