გია ყანჩელი

ეპოქა დასრულდა: გია ყანჩელი გარდაიცვალა

273
(განახლებულია 15:08 02.10.2019)
გია ყანჩელმა ქართულ მუსიკალურ ხელოვნებაში მთელი ეპოქა შექმნა და უდიდესი კვალი დატოვა მსოფლიო კულტურულ მემკვიდრეობაში.

დღეს 84 წლისა გარდაიცვალა ცნობილი ქართველი კომპოზიტორი, სიცოცხლეშივე ლეგენდად ქცეული გია ყანჩელი.

ყანჩელის ჯანმრთელობის მდგომარეობა ბოლო პერიოდში მძიმე იყო.

გია ყანჩელი 1935 წლის 10 აგვისტოს თბილისში დაიბადა. 1959 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი გეოლოგის სპეციალობით. დიპლომის აღებისთანავე სწავლა გააგრძელა თბილისის ვანო სარაჯიშვილის სახელობის სახელმწიფო კონსერვატორიაში საკომპოზიციო ფაკულტეტზე, რომელიც 1963 წელს დაამთავრა. 1972-1990 წლებში იყო შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო აკადემიურ თეატრში მუსიკალური ნაწილის ხელმძღვანელი. 1979 წელს იგი საქართველოს კომპოზიტორთა კავშირის მდივანი გახდა.

1995-1996 წლებში გია ყანჩელი ბელგიაში, ქალაქ ანტვერპენის სიმფონიურ ორკესტრში მიიწვიეს. იმ პერიოდიდან კომპოზიტორი ანტვერპენში ცხოვრობდა, თუმცა კავშირი საქართველოსთან და რუსთაველის თეატრთან არ გაუწყვეტია. მას ეკუთვნის რობერტ სტურუას საუკეთესო სპექტაკლებისთვის შექმნილი მუსიკა („კავკასიური ცარცის წრე", „რიჩარდ III", „ჰამლეტი", „ქალი-გველი", „მეთორმეტე ღამე").

მუსიკის სპეციალისტები განსაკუთრებით აღნიშნავენ მის სიმფონიურ თხზულებებს. 1977 წელს შექმნილმა სიმფონიამ „ინ მემორია მიქელანგელო" მას საერთაშორისო აღიარება მოუტანა.

გია ყანჩელის შემოქმედებით მემკვიდრეობას განეკუთვნება ოპერა „და არს მუსიკა" (1983 წ.), ექვსი სიმფონია, კონცერტი სიმფონიური ორკესტრისათვის (1962 წ.); ლარგო და ალეგრო სიმებიანი ორკესტრის, ფორტეპიანოსა და ლიტავრებისათვის (1963 წ.); „სევდა ნათელი" — ბიჭუნათა გუნდის, ორი სოლისტისა და დიდი სიმფონიური ორკესტრისათვის (1985 წ.); მუსიკა სპექტაკლებისთვის „ხანუმა", „კავკასიური ცარცის წრე", „რიჩარდ III"; (შოთა რუსთაველის თეატრის დადგმები). მუსიკა კინოფილმებისთვის „არ დაიდარდო", „ქვევრი", „არაჩვეულებრივი გამოფენა", „მიმინო", „შერეკილები", „როცა აყვავდა ნუში", „ცისფერი მთები ანუ დაუჯერებელი ამბავი" და სხვ.

1967 წელს ელდარ შენგელაია „არაჩვეულებრივი გამოფენის" გადასაღებად ემზადებოდა. მუსიკას იგი თავის პირველივე ფილმებში განსაკუთრებულ მნიშვნელობას ანიჭებდა და გამოცდილ კომპოზიტორებთან ერთად მუშაობდა, თუმცა მაინც არ იყო კმაყოფილი. მან მოგვიანებით განაცხადა, რომ სჭირდებოდა კომპოზიტორი „დრამატურგიული, მონტაჟური აზროვნებით". ფილმზე მუშაობა თითქმის დაწყებული იყო, როცა ელდარ შენგელაიამ თავისი თაობის ხელოვანის გია ყანჩელის პირველი სიმფონია მოისმინა და მაშინვე გადაწყვიტა, რომ მისი მუსიკა „კინემატოგრაფიულია". მართლაც, ყანჩელს აქვს უნარი, გამოხატოს ეპიზოდის განწყობა. „არაჩვეულებრივ გამოფენაში" მუსიკა ძალიან დიდ როლს ასრულებს ფილმის აღქმასა და მაყურებლის განწყობის შექმნაში.

1974 წელს ელდარ შენგელაიამ გადაიღო ფილმი „შერეკილები", რომლის მუსიკაც ძალიან სწრაფად გახდა პოპულარული. მომღერალი ნანი ბრეგვაძე ფილმის მუსიკის შესახებ იხსენებს: "გია ყანჩელის მუსიკას კიდევ ერთი თავისებურება ახასიათებს. კომპოზიტორი თითქმის არასდროს იყენებს ფოლკლორს. ამ თვალსაზრისით ელდარ შენგელაიას გარკვეული პრობლემა შეექმნა „შერეკილებზე" მუშაობისას. მთელი ეს ფილმი ხომ ფოლკლორული მოტივებისგან უნდა აწყობილიყო. ბოლოს გადაწყდა, ფილმის მუსიკა გია ყანჩელთან ერთად ჯანსუღ კახიძეს დაეწერა. ექსპერიმენტმა გაამართლა. მუსიკალური სიჭრელე ძალიან მოუხდა ამ ფილმ-ზღაპარს, მაყურებლის ხსოვნაში კი დარჩა გია ყანჩელის ვალსი, რომელიც მართლაც რომ ფრენის განწყობილებას უქმნიდა მაყურებელს. ვალსი მთელი ამ მხიარული და, ამავე დროს, ძალიან სევდიანი ზღაპრის კამერტონია. გია ყანჩელის მუსიკალური მოტივი არ არის „ფოლკლორული თემა", მაგრამ თითქოს მიისწრაფვის ფოლკლორისკენ, ე.ი. ბუნებისკენ, რომელიც ფინალში ერთაოზის სიმღერაშია ჩაქსოვილი („ჩიტი-გვრიტი მოფრინავდა"). მუსიკალური დრამატურგიის ასეთი განვითარება, ერთი მხრივ, „შერეკილების" იდეას გამოხატავს – ადამიანს შეუძლია გადალახოს ყოფის შეზღუდულობა, მონობის მარწუხები, მეორე მხრივ კი, გია ყანჩელის შემოქმედების თავისებურებას – კათარზისს, რომელიც მუდმივ ფონს ქმნის კომპოზიტორის საუკეთესო ნაწარმოებებში, მათ შორის — კინომუსიკაში".

გია ყანჩელი მრავალი საერთშორისო პრემიის ლაურეატია

  • 1995 — ღირსების ორდენი
  • 1988 — საბჭოთა კავშირის სახალხო არტისტი
  • 1987 — პრიზი „ნიკა" კინომუსიკისათვის
  • 1981 — საქართველოს სახელმწიფო პრემია
  • 1981 — საკავშირო კინოფესტივალის სპეციალური პრიზი
  • 1981 — შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პრემია
  • 1977 — საბჭოთა კავშირის სახელმწიფო პრემია
  • 2008 — ვოლფის პრემია ხელოვნებაში
  • საქართველოს სახალხო არტისტი

2015 წელის გია ყანჩელის 80 წლის აღსანიშნავი საიუბილეო კონცერტები ევროპის სხვადასხვა ქალაქში გაიმართა. პირველი კონცერტი 22 აგვისტოს ბერლინის ისტორიულ დარბაზში „კონცერტჰაუზში" შედგა. 28 სექტემბერს კი ბელგიაში, ქალაქ ბრიუსელის ნატიფი ხელოვნების სასახლეში ქართველი კომპოზიტორის იუბილე აღინიშნა.

273
თემები:
საქართველოს სიამაყე (65)
გაზირებული სასმელი

ნამდვილად არის თუ არა გაზიანი სასმელი მავნე ორგანიზმისთვის: რა არის მითი და რა რეალობა

21
(განახლებულია 18:24 24.09.2020)
იშვიათად შეხვდებით ბავშვს, ან ზრდასრულ ადამიანს, რომელსაც ლიმონათი, კოკა-კოლა, ფანტა ან სხვა გაზიანი სასმელები არ უყვარს.

ბევრი ადამიანი გეტყვით, რომ გაზიანი სასმელი ვნებს, თუმცა მიზეზი, თუ რატომ არის ის მავნე, არ იცის, ან მცდარი ინფორმაცია აქვს ამის შესახებ. ალბათ ხშირად გაგიგით „გაზგასული ბორჯომი“, „გაზგასული ლიმონათი“, მითია თუ რელობა ეს ტერმინი და რეალურად რაში მდგომარეობს გაზიანი სასმელის მავნებლობა, ამის შესახებ ინფექციონისტი მაია ბუჭაშვილი საუბრობს.

- ზოგიერთი სამედიცინო მითის გამო ადამიანები არასაჭირო ქმედებებს აკეთებენ. ამის ერთ-ერთი მაგალითია გაზიანი სასმელებიდან გაზის მოცილების პროცედურა, რადგან საკმაოდ ფართოდ გავრცელებული სამედიცინო მითი არის ის, რომ გაზიანი სასმელი მავნეა ორგანიზმისთვის.

განსაკუთრებით ხშირად ამბობენ ამას ჰეპატიტის და საჭმლის მომნელებელი სისტემის სხვა დაავადებების მქონე პაციენტები და სვამენ გაზგასულ სასმელს. „გაზგასული ბორჯომი“, როგორც დიეტის ნაწილი, საბჭოთა მედიცინის ერთ-ერთი მემკვიდრეობაა.

საქმე იმაშია, რომ გაზიანი სასმელების მავნებლობა არა თვითონ იმ ბუშტუკებშია, რომელიც მხოლოდ ნახშირორჟანგია, არამედ სასმელის შემადგენლობაში. რეალურად, როდესაც ექიმები გაზიანი სასმელებისგან თავის შეკავებას ურჩევენ, გულისხმობენ ამ სასმელებში შაქრის და ქიმიური დანამატების მავნე ზემოქმედებას და არა ბუშტუკების, რომელთა მავნებლობა არაფრით არ არის გამოხატული.

შეიძლება გაზის ბუშტუკები მექანიკურად გაბერვის შეგრძნებას იწვევდეს, მაგრამ ამას ჯანმრთელობისთვის რაიმე საზიანო შედეგები ფაქტიურად არა აქვს.

არსებობს მოსაზრებები, მაგალითად, გაზიანი სასმელების კბილების მინანქარზე მავნე ზემოქმედების შესახებ, თუმცა ესეც მხოლოდ შაქრის შემცველობით აიხსნება და არა გაზის.

ხშირად ადამიანები სვამენ არა გაზიან, არამედ შაქრის შემცველ სხვა სითხეებს, რადგან გონიათ, რომ თუ სასმელი გაზიანი არ არის, შესაბამისად არ არის მავნე. ცხადია, ამას არავითარი მნიშვნელობა არა აქვს და ის შაქარი და ქიმიური დანამატები, რომლებიც შეიძლება იყოს არაგაზიან სასმელებშიც, ისევე არ არის სასურველი ჯანმრთელობისთვის, როგორც გაზიანი სასმელები.

21
თემები:
ჯანმრთელობა და სილამაზე
სასწრაფო დახმარება

გურიაში ყურძნით დატვირთული მიკროავტობუსი ხევში გადავარდა

35
(განახლებულია 17:43 24.09.2020)
ჩოხატაურის უღელტეხილზე მომხდარი ავტოსაგზაო შემთხვევის შედეგად, რომლის მიზეზი ჯერჯერობით უცნობია, ორი ადამიანი დაშავდა.

თბილისი, 24 სექტემბერი — Sputnik. ლანჩხუთის რაიონში მიკროავტობუსი 8–მეტრიან ხევში გადავარდა.

ავტოსაგზაო შემთხვევის შედეგად, რომელიც ჩოხატაურის უღელტეხილზე მოხდა, ორი ადამიანი დაშავდა. მიკროავტობუსი ყურძნით იყო დატვირთული.

ექვსი თვის საშიში სტატისტიკა: რამდენი ადამიანი დაიღუპა საქართველოში ავარიების შედეგად>>

რა გახდა ავარიის მიზეზი უცნობია.

შინაგან საქმეთა სამინისტროს ინფორმაციით, მომხდარზე გამოძიება სსკ–ის 276-ე მუხლით  დაიწყო.

35
თემები:
შემთხვევები საქართველოში
ცნობილი ქართველი რეჟისორი რეზო გიგინეიშვილი

რეჟისორ რეზო გიგინეიშვილს კორონავირუსი დაუდასტურდა

0
(განახლებულია 18:46 24.09.2020)
ვინ იფიქრებდა, რომ ფესტივალი, სადაც კინემატოგრაფისტებმა  კოვიდ-იზოლაციის შემდეგ სული მოითქვეს, ინფიცირების წყარო გახდებოდა

თბილისი, 24 სექტემბერი  — Sputnik. ცნობილი ქართველი რეჟისორი რეზო გიგინეიშვილი სოჭში კინოფესტივალ „კინოტავრზე“ კორონავირუსით დაინფიცირდა, იუწყება რუსული მედია.

თავად გიგინეიშვილს ამასთან დაკავშირებით კომენტარი ჯერჯერობით არ გაუკეთებია.

მედიის ინფორმაციით, კორონავირუსისგან მკურნალობს ასევე ფესტივალის ჟიურის წევრი, რეჟისორი ნიგინა საიფულაევა. გიგინეიშვილმა და საიფულაევამ მოსკოვში დაბრუნების შემდეგ თავი შეუძლოდ იგრძნეს, ჩაიტარეს PCR-ტესტები, შედეგები კი დადებითი აღმოჩნდა.

აღნიშნულია, რომ ტესტირება კორონავირუსზე გაიარეს „კინოტავრის“ სხვა სტუმრებმაც. ამიტომ ინფიცირებულთა რაოდენობა კინოჩვენებაზე შეიძლება გაიზარდოს.

მედიის ინფორმაციით, დიდი ალბათობით კორონავირუსი სოჭში „ჩაიტანა“ რეჟისორმა ალექსანდრ მოლოჩნიკოვმა. ღონიძიების წინ მან თავი შეუძლოდ იგრძნო, გაიკეთა ტესტი, მაგრამ შედეგი უარყოფითი იყო. ამიტომაც რეჟისორმა გადაწყვიტა წარეფგინა თავისი ფილმი პრემიერაზე. ამის შემდეგ მოლოჩნიკოვი კინოფესტივალის სხვა ღონისძიებებსაც ესტუმრა.

მოსკოვში დაბრუნებისას მოლოჩნიკოვმა განმეორებითი ტესტი გაიკეთა, რომელიც დადებითი აღმოჩნდა. მან კოლეგები გააფრთხილა და მათ ბოდიშიც მოუხადა.

0
თემები:
COVID-19-ის პანდემია მსოფლიოში