ეროვნული ბანკი

რას და რატომ ითხოვს ეროვნული ბანკი?

1134
(განახლებულია 16:33 19.07.2021)
ვინ ლიდერობს საქართველოს საფინანსო ბაზარზე, რა მოცულობის სესხია გაცემული და საკრედიტო პორტფელში როგორია საბანკო და არასაბანკო სექტორების წილი? რას ისახავს მიზნად ეროვნული ბანკის ახალი ინიცატივა?

სამსონ ხონელი

პირველივე წინადადებით წინამდებარე სტატიის სათაურში დასმულ კონკრეტულ კითხვას ვუპასუხებ: ეროვნული ბანკი საკრედიტო რეესტრს ქმნის.

რა არის კობა გვენეტაძის უწყების ამ მორიგი ინიციატივის მიზანი?

რა თქმა უნდა, მიზანი, როგორც ყოველთვის, ახლაც დიადია და თანაც ნათელი. თუმცა მეტი კონკრეტიკისთვის თავად ეროვნული ბანკის განმარტებას მოვიშველიებ.

„საკრედიტო რეესტრის მიზანია ხელი შეუწყოს ეროვნული ბანკის საზედამხედველო ფუნქციების ეფექტურ განხორციელებას, მათ შორის, საკრედიტო ორგანიზაციებში რისკების შეფასებას ინდივიდუალურ და კონსოლიდირებულ დონეზე; ასევე სასესხო პორტფელების დინამიკის მონიტორინგს; საკრედიტო რისკის მიმღებლობის შეფასებას რეფინანსირებული და უარყოფილი სასესხო პორტფელის მიხედვით და სხვ.“ − აცხადებენ ეროვნულ ბანკში.

ინიციატივის ასამოქმედებლად კონკრეტული ნაბიჯებიც გადაიდგა. უკვე ცნობილია საკრედიტო რეესტრის შექმნისა და მისი გამოყენების წესებიც. კერძოდ, ეროვნული ბანკის პრეზიდენტის კობა გვენეტაძის ბრძანებით ეროვნულმა ბანკმა საკრედიტო ორგანიზაციებს მონაცემების წარდგენის ვალდებულება განუსაზღვრა. დოკუმენტის თანახმად, 2023 წლის 1 იანვრამდე უკლებლივ ყველა კომერციული ბანკი ვალდებულია, რომ კლიენტების შესახებ მონაცემები ეროვნულ ბანკს ყოველი თვის 20 რიცხვამდე მიაწოდოს. კობა გვენეტაძის უწყება, თავის მხრივ, უზრუნველყოფს საკრედიტო რეესტრის მონაცემების დამუშავებას და, კანონმდებლობით გათვალისწინებულ შემთხვევაში, მიღებული მონაცემების გადაცემას „პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად. როგორც ეროვნულ ბანკში განმარტავენ, მესამე მხარისთვის მონაცემების გადაცემა დასაშვები იქნება მხოლოდ ამ მონაცემთა სუბიექტებისა და საკრედიტო რეესტრის მონაწილეების შესაბამისი მაიდენტიფიცირებელი მონაცემების გარეშე.

რა შინაარსის ინფორმაციის მიწოდება დაევალათ კომერციულ ბანკებს? 

რეესტრის მონაწილეები ვალდებული არიან ეროვნულ ბანკს ყოველთვიურად მიაწოდონ კლიენტის საიდენტიფიკაციო მონაცემები, კლიენტის ბოლოს განახლებული ინფორმაცია, შემოსავლები, საკრედიტო ვალდებულების დეტალები და ა.შ.

საინტერესოა, ვინ შეიძლება იყოს საკრედიტო რეესტრის მონაწილე? კითხვაზე პასუხს ეროვნული ბანკის პრეზიდენტის ბრძანებაშივე შეგვიძლია გავეცნოთ. როგორც ირკვევა, საკრედიტო რეესტრში დარეგისტრირება ყველა კომერციული ბანკისთვის სავალდებულო, ხოლო სხვა საფინანსო ორგანიზაციებისთვის ნებაყოფლობითი იქნება.

თითქოს ყველა კითხვაზე არის პასუხი და მომდევნო სტრიქონები უკვე შეგვიძლია სხვა საკითხს დავუთმოთ, მაგრამ მანამდე ურიგო არ იქნება, ჩავუღრმავდეთ, რატომ ითხოვს ეროვნული ბანკი დებიტორთა მონაცემებს?

საბანკო ასოციაციაში აცხადებენ, რომ ინიციატივა ეროვნული ბანკის დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლებშია და მიზნად საზედამხედველო ფუნქციის განხორციელებას ისახავს. კერძოდ, ეროვნულმა ბანკმა, ბრძანებით დადგენილი ინფორმაციის მიღების შემდეგ, რისკების ანალიზი უნდა გააკეთოს, განახორციელოს სესხების დინამიკის მონიტორინგი და ა.შ. თუმცა, კომერციული ბანკების მხრიდან პერსონალური ინფორმაციის გაცემაში საბანკო ასოციაცია გარკვეულ რისკებსაც ხედავს. კერძოდ, როგორც ამ უწყების წარმომადგენლები განმარტავენ, ინფორმაციის სტრუქტურა და შინაარსი მასშტაბურია, მათ შორის კლიენტების პერსონალურ მონაცემებზეა საუბარი. შესაბამისად, მიუხედავად იმისა, რომ, კობა გვენეტაძის უწყების განცხადებით, ამ ინფორმაციის დამუშავება მაქსიმალური სიფრთხილით მოხდება და მათი დამუშავებაც მხოლოდ კონკრეტული მიზნებისთვის იქნება გათვალისწინებული, პერსონალური ინფორმაციის ამ ტიპის და ამ ფორმით გადაცემა, მათ შორის ეროვნული ბანკისთვის, მაინც მიუღებელი იყო. უნდა გვახსოვდეს, რომ ეროვნულ ბანკს კომერციული ბანკები მისი მოთხოვნის საფუძველზე, ნებისმიერ დროს ინდივიდუალურად გადასცემენ ყველა ტიპის ინფორმაციას, მათ შორის პერსონალურს, კრედიტებზე და ა.შ.

კონკრეტულად რა რისკებს ხედავენ საბანკო ასოცაციაში?

„აქ ორი მთავარი მომენტია. პირველი – პერსონალური მონაცემების ამ ტიპის გადაცემა, ინფორმაციის შინაარსიდან გამომდინარე, გაურკვეველი და დაუსაბუთებელია, რა საჭიროა?! შესაძლოა, კონკრეტულ კრედიტებზე ყოფილიყო მხოლოდ ინფორმაცია გადაცემული და არა მსესხებლების თაობაზე. მეორე − ანგარიშგების საფუძველზე უნდა დაიხარჯოს გარკვეული რესურსი, ფინანსები და ა.შ. COVID-19-ის პანდემიის პერიოდში ვართ, კომერციულ ბანკებს სამუშაო რეჟიმი ისედაც გართულებული აქვთ და ახლა დამატებით შემოგვაქვს კიდევ ერთი ანგარიშგება, რომლის განხორციელება არ არის ისეთი მნიშვნელოვნი, რომ საბანკო სექტორს სწორედ ახლა დამატებოდა ვალდებულებად“, − აცხადებს საბანკო ასოციაციის იურისტი იოსებ ქურდაძე.

რა სარგებლობას მოუტანს საკრედიტო რეესტრი ეროვნულ ბანკს და წაადგება თუ არა ის კობა გვენეტაძის უწყების საზედამხედველო ფუნქციის განხორციელებას – დრო გვიჩვენებს და დაველოდოთ. ამასობაში "კრედიტ-ინფომ" სტატისტიკური მონაცემები გამოაქვეყნა და გაირკვა, რომ ქვეყანაში გაცემული სესხების 92 პროცენტი და მსესხებლების 88,6 პროცენტი კომერციულ ბანკებზე, ანუ იმ სექტორზე მოდის, რომლისთვისაც საკრედიტო რეესტრში მონაწილეობა სავალდებულო გახდა. მიმდინარე წლის ივნისის მონაცემებით, გაცემულია 28,674 მილიარდი ლარის სესხი, საიდანაც 26,358 მილიარდი კომერციული ბანკების წილია. ამავე სტატისტიკის მიხედვით, ეროვნული ბანკის მიერ რეგულირებადი სხვა საფინანსო ინსტიტუტების დებიტორი ნახევარ მილიონზე მეტი, 555.887 ადამიანია, გაცემული სესხების მოცულობა 1,790 მილიარდ ლარს შეადგენს. 21.316 ადამიანს კი სალიზინგო, სამშენებლო და სხვა ტიპის კომპანიის, ჯამში 525,2 მილიონი ლარი მართებს.

საგულისხმოა, რომ მიმდინარე წლის ივნისის მდგომარეობით, მსესხებლების 13 პროცენტი სასესხო ვალდებულებას ვერ აუდის. კერძოდ, ერთი თვიდან სამ წლამდე ვადაგადაცილება 237.512 დებიტორს უფიქსირდება. ხელშეკრულების რაოდენობა 446.830-ს შეადგენს. ივნისის მდგომარეობით, 1.820.876 ადამიანს საფინანსო სექტორის ჯამში 28,674 მილიარდი ლარის მოცულობის ვალი აქვს.

სტატისტიკურ მონაცემებით, ქვეყნის საფინანსო ბაზარზე საბანკო სექტორის წილმა უკვე 95 პროცენტს გადააჭარბა. რატომ? როგორც ანალტიკოსები აღნიშნავენ, მას შემდეგ, რაც ეროვნულმა ბანკმა საკრედიტო ორგანიზაციებს მკაცრი რეგულაციები დაუწესა, არასაბანაკო სექტორის წილი 5 პროცენტს ჩამოსცდა, ხოლო წამყვანმა კომერცულმა ბანკებმა პოზიციები კიდევ უფრო გაიმყარეს.

შეგახსენებთ, რომ ეროვნულმა ბანკმა საკრედიტო სფეროს რეგულირების გამკაცრება 2017 წლიდან დაიწყო. წლიური ეფექტური საპროცენტო განაკვეთი ჯერ 100 პროცენტამდე, შემდეგ კი 50 პროცენტამდე შემცირდა. არაუზრუნველყოფილ სესხზე შემოსავლების რაიმე ფორმით დადასტურება სავალდებულო გახდა. ეროვნულ ბანკი საპროცენტო განაკვეთზე ჭერის დაწესებით არ დაკმაყოფილებულა. საბანკო სექტორის მთავარმა მარეგულირებელმა უცხოურ ვალუტაში სესხის გაცემა ჯერ 100.000 ლარამდე, შემდეგ 200.000 ლარამდე აკრძალა, რითიც მიკროსაფინანსო ორგანიზაციებს დოლარსა და ევროში დაკრედიტება ფაქტობრივად შეეზღუდათ. ამავე პერიოდში დაწესდა მსესხებლის ე.წ. საკრედიტო კოეფიცენტი, რომლის მოცულობაც მსესხებლის შემოსავალზეა დამოკიდებული. თუ პირს ხელზე ასაღები ხელფასი 1000 ლარი აქვს, მისი საკედიტო ტვირთი თვეში 250 ლარზე მეტი არ უნდა იყოს. საკრედიტო კოეფიცენტის გათვალისწინება საფინანსო სექტორისთვის სავალდებულო გახდა. ამ და სხვა მკაცრ რეგულაციებს ათეულობით მიკროსაფინანსო ორგანიზაციის დახურვა მოჰყვა. მალევე გამსხვილება პატარა ბანკებმაც დაიწყეს.

ლომბარდების ჯერი 2020-2021 წლებში დადგა. საკრედიტო ინსტიტუტები, ეროვნული ბანკის გარდა, ანგარიშვალდებული შინაგან საქმეთა სამინისტროს წინაშეც აღმოჩნდნენ. მათ 2021 წლის აპრილამდე უწყებისთვის თითოეული კლიენტისა და მათ მიერ ჩაბარებული ნივთის შესახებ ინფორმაციის მიწოდება დაევალათ. რეგულაციების მიზანი ნაქურდალი ნივთების გასაღების პრევენცია იყო.

და, ბოლოს, დღევანდელი მონაცემებით, საფინანსო ბაზარზე ძალთა თანაფარდობა ასე გამოიყურება: კომერციული ბანკების წილი 95,1 პროცენტია, მიკროსაფინასო ორგანიზაციების − 2,5 პროცენტი, სადაზღვევო კომპანიების – 1,5 პროცენტი, ლომბარდების – 0,8 პროცენტი და საბროკერო კომპანიების – 0,15 პროცენტი.

 

1134
ნათია თურნავა

იაპონური კომპანია საქართველოში ინვესტირებით დაინტერესდა

31
(განახლებულია 20:36 29.07.2021)
ნათია თურნავამ იაპონიის მსხვილ კორპორაცია „ტოიოტა ცუშოს“ წარმომადგენლებთან საქართველოს ენერგეტიკაში ინვესტირების შესაძლებლობები განიხილა.

თბილისი, 29 ივლისი — Sputnik. იაპონური კორპორაცია „ტოიოტა ცუშო“ (Toyota Tsusho Corporation) საქართველოს ენერგეტიკითა და, მათ შორის, ე.წ. „მწვანე წყალბადის“ წარმოებით დაინტერესდა, აღნიშნულია საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს მიერ გავრცელებულ ინფორმაციაში.

იაპონური კორპორაცია „ტოიოტა ცუშოს“ (Toyota Tsusho Corporation) დელეგაციას ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრი ნათია თურნავა შეხვდა.

„ტოიოტა ჯგუფი“ საქართველოს ბაზარზე უკვე არის წარმოდგენილი. თუმცა შესაძლოა, ეს კომპანია ასევე გახდეს ინვესტორიც, რომელიც დაინტერესებულია ენერგეტიკით, მათ შორის, მწვანე წყალბადის წარმოებით. ჩვენ ამ ინოვაციურ მიმართულებას ვავითარებთ და ვფიქრობთ, რომ საპილოტე პროგრამის განხორციელებას შევძლებთ“, – განაცხადა მინისტრმა შეხვედრის დასრულების შემდეგ.

მინისტრის თქმით, იაპონიის მსხვილი კორპორაციები ბოლო პერიოდში სულ უფრო მეტ ინტერესს იჩენენ საქართველოს მიმართ ინვესტიციების განხორციელების მიმართულებით. სწორედ საინვესტიციო გეგმებს მიეძღვნა დღევანდელი შეხვედრაც.

საქართველოში იაპონიის ელჩის იმამურა აკირას განცხადებით, „ტოიოტა ცუშო“ იაპონიის უდიდეს სავაჭრო კომპანიებს შორისაა და ოპერირებს ისეთ სფეროებში, როგორებიცაა ვაჭრობა, ინვესტიციები, ქარხნების მშენებლობა, ენერგეტიკის განვითარება, ფინანსები, ლოგისტიკა და სხვ.

ელჩის თქმით, კომპანია დაინტერესებულია საქართველოში ინვესტირებით, რადგან ქვეყანას აქვს პოტენციალი, იყოს პარტნიორი სამომავლო ბიზნეს-ურთიერთობებში, განსაკუთრებით, განახლებადი ენერგიის სფეროს მიმართულებით.

„იაპონიის მთავრობა მზადაა მხარი დაუჭიროს იაპონური კომპანიების ამ აქტივობას სამხრეთ კავკასიაში, განსაკუთრებით – საქართველოში. შეხვედრაზე დღეს ჩვენ განვიხილეთ მრავალი პერსპექტივა, იდეა და ასევე ამ იდეების უახლოეს მომავალში განხორციელების გზები“, – განაცხადა იაპონიის ელჩმა შეხვედრის დასრულების შემდეგ.  

კორპორაცია „ტოიოტა ცუშო“ „ტოიოტა ჯგუფის“ შემადგენლობაში შედის, მსოფლიოს 120 ქვეყანაში საქმიანობს და 66.000-ზე მეტი დასაქმებული ჰყავს.

31
თემები:
საქართველოს ეკონომიკა
ბაზრობა

საქართველოში ბაზრობების რაოდენობა დათვალეს

48
(განახლებულია 10:41 29.07.2021)
საქართველოში მოქმედი ბაზრებისა და ბაზრობების ტერიტორიაზე 53,9 ათასი სავაჭრო ადგილია, სადაც საშუალოდ ერთ დღეში 37,8 ათასი კაცი ვაჭრობს.

თბილისი, 29 ივლისი – Sputnik. 2021 წლის 1 იანვრისთვის საქართველოში 201 ბაზარი ფუნქციონირებდა, რომელთა მესამედიც თბილისშია განთავსებული, ნათქვამია სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის „საქსტატის“ ვებგვერდზე გავრცელებულ მასალებში.

„საქსტატის“ მონაცემებით, რეგიონებში ბაზრების ყველაზე მეტი რაოდენობა განთავსებულია იმერეთში, ყველაზე ნაკლები რაჭ–ლეჩხუმსა და ქვემო სვანეთში.

ამასთან, ბაზრების ძირითადი ნაწილი სასურსათოა, არასასურსათო პროდუქციით კი ბაზრების მესამედი ვაჭრობს. 

რეგიონი ბაზრების რაოდენობა
თბილისი 61
აჭარა 11
გურია 3
იმერეთი 41
კახეთი 24
მცხეთა–მთიანეთი 4
რაჭა–ლეჩხუმი და ქვემო სვანეთი 2
სამეგრელო–ზემო სვანეთი 25
სამცხე–ჯავახეთი 6
ქვემო ქართლი 15
შიდა ქართლი 9

საქართველოში არსებული ყველა ბაზარი 1,9 მლნ კვადრატულ მეტრზეა განთავსებული. ამ ტერიტორიაზე განლაგებული დახლების სიგრძე კი 50,8 ათასი მეტრია 

საქართველოს ტერიტორიაზე არსებულ ბაზრებზე განთავსებულია 69 ვეტერინარულ–სანიტარული ლაბორატორია, 1,3 ათასი საწყობი და 385 მაცივარი.

ამასთან, 201–დან 157 ბაზარი სხვადასხვა ქალაქსა და რაიონში ყოველდღიურად ფუნქციონირებს, დანარჩენი კვირაში რამდენჯერმე ან კვირაში ერთხელ მუშაობს.

48
თემები:
საქართველოს ეკონომიკა
დავით ზალკალიანი

როგორ პასუხს გასცემს ქართული ხელისუფლება დასავლეთის კრიტიკაზე: ზალკალიანის ხედვა

0
საგარეო საქმეთა მინისტრმა აღნიშნა, რომ შარლ მიშელის შეთანხმების დიდი ნაწილი უკვე შესრულებულია და ამას ადასტურებს საქართველოს საარჩევნო კოდექსი

თბილისი, 29 ივლისი - Sputnik. დასავლეთისთვის ცნობილია საქართველოს მმართველი პარტიის არგუმენტები შარლ მიშელის შეთანხმების ანულირებასთან დაკავშირებით და ახლა ჩვენ ვაწარმოებთ დამატებით კონსულტაციებს, განაცხადა საგარეო საქმეთა მინისტრმა დავით ზალკალიანმა.

გუშინ მმართველმა პარტიამ „ქართული ოცნება - დემოკრატიული საქართველო“ ანულირებულად  გამოაცხადა ევროპული საბჭოს პრეზიდენტ შარლ მიშელის ინიციატივით 19 აპრილს ხელმოწერილი კომპრომისული შეთანხმება. ამ გადაწყვეტილებამ გამოიწვია მკვეთრი კრიტიკა დასავლელი პარტნიორების მხრიდან, რომლებმაც ხელისუფლების პროდასავლურ კურსში ეჭვი შეიტანეს.

„მინდა, გითხრათ, რომ ბოლო დღეების განმავლობაში როგორც ქვეყნის ხელისუფლების წარმომადგენლები, საპარლამენტო ხელისუფლების წარმომადგენლები „ქართული ოცნებიდან“, ისე პირადად მე ვარ მუდმივ კონტაქტზე ჩვენს ევროპელ პარტნიორებთან, იგივე შარლ მიშელის კაბინეტთან, რათა მათ ჰქონდეთ მკაფიო წარმოდგენა, თუ რასთან გვაქვს საქმე და რატომ მიიღო „ქართულმა ოცნებამ“ ეს გადაწყვეტილება. ჩვენი არგუმენტები მათთვის ამ დღეების განმავლობაში უკვე ცნობილია და დამატებითი კომუნიკაციაც იქნება, რომ კიდევ უფრო საფუძვლიანად გავაანალიზოთ, თუ რა სიტუაციაში ვართ“, - განაცხადა ზალკალიანმა „პირველი არხის“ ეთერში.

მან აღნიშნა, რომ ქვეყნის კურსი რჩება პროდასავლური და ამ არჩევანს განსაზღვრავს ქართველი ხალხი და მათ შორის „ქართული ოცნების“ ამომრჩეველი.

ამავე დროს მინისტრმა აღნიშნა, რომ შარლ მიშელის შეთანხმების დიდი ნაწილი უკვე შესრულებულია და ამას ადასტურებს საქართველოს საარჩევნო კოდექსი, რომლის საფუძველზე 2 ოქტომბერს ჩატარდება ადგილობრივი არჩევნები.

„ყველა საერთაშორისო სადამკვირვებლო ორგანიზაციას უკვე აქვს ოფიციალური მოწვევა ადგილობრივ არჩევნებზე და ჩვენ უზრუნველვყოფთ, რომ რაც შეიძლება მეტი საერთაშორისო დამკვირვებელი ჩამოვიდეს საქართველოში, იქნება ეს OSCE/ODIHR (ეუთოს დემოკრატიული ინსტიტუტებისა და ადამიანის უფლებების ოფისი - რედ.), ევროპის საბჭოს საპარლამენტო ასამბლეის რეგიონალური ბიურო, თუ სხვა დიდი საერთაშორისო ორგანიზაცია. ასევე ორმხრივად ყველა ჩვენს პარტნიორ ქვეყანას ექნება შესაძლებლობა, დააკვირდეს ამ არჩევნებს. უფრო მეტიც, არჩევნები რომ დემოკრატიულად და გამჭვირვალედ ჩატარდება, ამის გარანტია არის ის ახალი საარჩევნო კანონმდებლობა, რომელიც 19 აპრილის შეთანხმების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ელემენტი იყო“, – განაცხადა ზალკალიანმა.

სიტუაციის შეფასების მიზნით საქართველოში უკვე იმყოფება ევროპარლამენტარების ჯგუფი. გარდა ამისა, ევროპული საბჭოს პრეზიდენტი შარლ მიშელი ემზადება კონსულტაციების მორიგი რაუნდისთვის საქართველოს პოლიტიკურ სუბიექტებთან.

 

0