სავალუტო კურსი

COVID-19-ით ინფიცირებული ლარი და მძიმე პაციენტის პერსპექტივა

1108
(განახლებულია 16:31 13.05.2020)
კორონავირუსი უკან იხევს. ლარი გაუფასურების ტენდენციას ინარჩუნებს. ემუქრება თუ არა საფრთხე ქვეყნის ფინანსურ სტაბილურობას, რა წერია საერთაშორისო სავალუტო ფონდის ანგარიშში და რაზე მიგვანიშნებენ ექსპერტ-ანალიტიკოსები?

სამსონ ხონელი

საკამათო არ არის, ბოლო პერიოდის სტატისტიკა საგანგაშო აღარ არის, მეტიც, იმედის მომცემია. რას გულისხმობ? − შესაძლოა ჩამეძიოს მკითხველი და, რა გაეწყობა, განვმარტავ: COVID-19 უკან იხევს! უკვე რამდენიმე დღეა, მთელი მსოფლიოს მასშტაბით ინფიცირების ახალი შემთხვევები იკლებს, გამოჯანმრთელებულთა რაოდენობა კი მკვეთრად მზარდია. ეს დადებითი ტენდენცია ჩვენში განსაკუთრებით გამოიკვეთა. კი, ნამდვილად ასეა, თუმცა კორონავირუსის ნეგატიური გავლენა ქვეყნის საფინანსო-ეკონომიკურ სისტემაზე საგრძნობია − მიმანიშნებს მკითხველი და მართალიც იქნება.

პირველი, რაც მახსენდება, ეროვნული ვალუტის კურსია. ორ თვეზე მეტია, ლარი ამერიკულ დოლართან მიმართებაში სამიან ნიშნულს გასცდა და ჯერ ისეთი პირი უჩანს, ნაკლებად სავარაუდოა „მწვერვალიდან“ დაეშვას. არადა, დაახლოებით ოციოდე დღეში საბანკო ვალდებულებათა გადავადების სამთვიანი ვადა ამოიწურება და ყველა ის მსესხებელი, რომელსაც კრედიტი ამერიკულ დოლარში აქვს, საკუთარ ჯიბეზე მთელი თავისი „სიდიადით“ შეიგრძნობს ლარის საგაზაფხულო ამბიციების შედეგს.

აქვე დავძენ, რომ ეროვნული ვალუტის გაუფასურება მოკლე და საშუალოვადიან პერიოდში ეკონომიკურ პროცესებზეც უარყოფითად აისახება, რაც საბოლოოდ ეკონომიკური ზრდის ტემპს შეაფერხებს. ერთი სიტყვით, ვითარება რთულია და, როგორც გაირკვა, ლარის გაუფასურება შეშფოთებას არა მხოლოდ ქვეყნის შიგნით, არამედ საერთაშორისო საფინანსო ინსტიტუტებშიც იწვევს...

„ლარის გაცვლითი კურსის გადაჭარბებული რყევები, შესაძლოა, ფინანსური სტაბილურობის კუთხით საფრთხის შემცველიც კი იყოს“, − აღნიშნულია საერთაშორისო სავალუტო ფონდის ანგარიშში. იქვეა რეკომენდაციაც: „მონეტარული პოლიტიკის გადაწყვეტილებები ინფლაციის მოლოდინების შესაბამისად წარიმართოს... სწორედ ამიტომ ადეკვატური ლიკვიდობის დონის უზრუნველყოფა და კაპიტალური ბუფერების გამოთავისუფლება ფინანსური სტაბილურობის გარანტიაა”.

საერთაშორისო სავალუტო ფონდის ანგარიშში აღნიშნულ მოსაზრებებს ამერიკაში მცხოვრები ანალიტიკოსი თემურ ბასილია გამოეხმაურა. მისი შეფასებით, ეს დიპლომატიურ ენაზე დაწერილი ტექსტია პრობლემაზე, რომელზეც ის უკვე წლებია ამახვილებს ყურადღებას. „რომ განვმარტო რას ნიშნავს ეს: ლარის კურსის ხელოვნური გაუფასურება და მანიპულაციები დიდ საფრთხეს უქმნის საქართველოს ფინანსურ სტაბილურობას. ლარის კურსის ხელოვნურად გაუფასურების ერთ-ერთი მთავარი გამომწვევი მიზეზი კი ქვეყნის ეროვნული ბანკის ე.წ. რეფინანსირების სესხებია, რაც გამოწვეულია იმით, რომ ბანკებს არა აქვთ ლიკვიდობა; ანუ, კომერციულ ბანკებს არა აქვთ მიმდინარე ვალდებულებების დასაფარი ფული. რატომ არა აქვთ ბანკებს მიმდინარე ვალდებულებების დასაფარი ფული? ეს ძალიან საინტერესო კითხვაა, რომელზეც პასუხის გაცემას ყველა არიდებს თავს“, – წერს თემურ ბასილია.

მისი შეფასებით, COVID-19-ის პრობლემების შესამსუბუქებლად მიღებული საერთაშორისო დახმარების დიდი ნაწილის ბანკებისთვის მიცემა სერიოზული შეცდომა იქნება. „ეს იმის გამეორება იქნება, რაც მიხეილ სააკაშვილის დროს გააკეთეს, როდესაც ცხინვალის ავანტიურის შემდეგ გამოყოფილი საერთაშორისო დახმარების ნაწილი კომერციულ ბანკებს მისცეს. სინამდვილეში ეს არ არის ბანკების დახმარება, ეს არის კომერციული ბანკების პრობლემების დროში გაწელვა და მათი კიდევ უფრო გაღრმავება. ეს პრობლემა სხვაგვარად შეიძლება მოწესრიგდეს, მაგრამ, როგორც ჩანს, ჯერ ამისთვის არავინ არის მზად“, − დასძენს თემურ ბასილია.

ანალიტიკურ წრეებში კობა გვენეტაძის უწყების პოლიტიკას ბოლო დროს სულ უფრო ბევრი კრიტიკოსი ჰყავს. მათ შორის არის ექსპერტი ლია ელიავა, რომელიც აცხადებს, რომ ეროვნული ბანკი ხელს არ უწყობს ლარის სტაბილურობას და, შესაბამისად, ის ვერ აკონტროლებს ფასების დონეს, რაც მას პირდაპირ კანონმდებლობით ევალება. შედეგად - ეროვნული ბანკი აზარალებს ეკონომიკას, ბიზნეს-პროცესებს და მოსახლეობის კეთილდღეობას.

„ჩვენ ღია ტიპის ეკონომიკა გვაქვს. აქ სავალუტო კონტროლი არ არსებობს. ეროვნული ბანკი თავს არ იწუხებს ეროვნული ვალუტის კურსზე ზრუნვით. არ აქვს მნიშვნელობა, როგორი იქნება ლარის გაცვლითი კურსი დოლარის მიმართ. მთავარია, რომ ეს კურსი სტაბილური იყოს! სწორედ სტაბილურობის განცდა და მოკლე თუ საშუალო ვადის პროგნოზირება განაპირბობებს ბიზნესისა და ფიზიკური პირის სამომავლო გეგმების რეალიზების საშუალებას“, − აცხადებს ლია ელიავა.

მისი თქმით, ეროვნულ ბანკს უზარმაზარი ფუნქცია და როლი აკისრია ეკონომიკაში. ბევრად უფრო დიდი, ვიდრე მთავრობას. ეკონომიკას მართავს ეროვნული ბანკი. დღეს კი კობა გვენეტაძის უწყება კრიჭაში უდგას მთავრობას, ეკონომიკას სისტემატურად აყენებს დარტყმებს, ბიზნეს-შოკებს ამ რყევებით, ლარის არასტაბილურობით და ინფლაციის მაჩვენებლის ზრდით. ამ ვითარებაში კი, ბუნებრივია, ბიზნესმენები ვეღარ საზღვრავენ მათი საქმიანობის პერსპექტივას.

ექსპერტის აზრით, მიმდინარე მოვლენების 2008-2009 წლების ფინანსურ კრიზისთან შედარება არასწორია. „პარალელს არ გავავლებდი. მაშინ სამხედრო კონფლიქტის ფონზე ხელოვნურად იყო შექმნილი საბანკო კრიზისი, ანუ კომერციული ბანკები ხელოვნურად დაიკეტა. ბუნებრივია, ამ ფონზე ლარს პრობლემა შეექმნა. არა, ახლა აბსოლუტურად სხვა სიტუაციაა. როგორც დღეს, ასევე წინა პერიოდში ლარის კურსის ვარდნა განპირობებულია ქვეყნიდან კაპიტალის გადინებით. იქნება ეს კაპიტალი გასული იმპორტის დასაფინანსებლად თუ ეს იქნება ნებისმიერ ბიზნესმენის მიერ გადარიცხული 20-30 მილიონი“, − განაცხადა ლია ელიავამ და ხაზი გაუსვა, რომ ბოლო დროს უცხოეთიდან მკვეთრად შემცირდა ფულადი გადმორიცხვები. მისივე შეფასებით, სწორედ ეს სავალუტო შემოდინებები ასაზრდოებდა კომერციულ ბანკებს.

არახალია, რომ უცხოეთიდან ფულადი გზავნილების მოცულობა ეროვნული ვალუტის კურსზე პირდაპირ აისახება. მსოფლიო ბანკის შეფასებით, ფულად გზავნილებზე დამოკიდებულების მიხედვით ჩვენი ქვეყანა მსოფლიოში 24-ე ადგილზეა და ეკონომიკის 11.6 პროცენტს სწორედ უცხოეთში დასაქმებული ჩვენი მოქალაქეების მიერ გამოგზავნილი სახსრები აკმაყოფილებს. ეს განსაკუთრებით საგანგაშოა ახლა, იმ ვითარებაში, როცა COVID-19-ის პანდემიის გამოისობით გადმორიცხვები მცირდება. საქართველოს ეროვნული ბანკის ინფორმაციით, წინა წლის იმავე პერიოდთან შედარებით, მიმდინარე წლის მარტში საქართველოში ფულადი გზავნილები უკვე 9 პროცენტით შემცირდა. როგორც ანალიტიკოსები ვარაუდობენ, მთელი წლის განმავლობაში დანაკარგი რამდენიმე ასეული მილიონი ამერიკული დოლარი იქნება.

სამხრეთ კავკასიაში მსოფლიო ბანკის რეგიონული დირექტორი სებასტიან მოლინეუსი ფულადი გზავნილების შემცირებას მნიშვნელოვან გამოწვევად აფასებს და ქვეყნის მთავრობას მოუწოდებს, რომ უზრუნველყოს იმ ჯგუფების დაცვა, რომლებიც პანდემიამ შემოსავლების მნიშვნელოვანი შემცირების რისკის წინაშე დააყენა. „ფულადი გზავნილები ოჯახებს ეხმარება სურსათზე, ჯანდაცვაზე წვდომაში და ძირითადი მოთხოვნილებების დაკმაყოფილებაში. რამდენადაც მსოფლიო ბანკის ჯგუფი ახორციელებს სწრაფ და ფართო ღონისძიებებს ქვეყნების მხარდასაჭერად, ჩვენ ვმუშაობთ ფულადი გზავნილების არხების ფუნქციონირების შესანარჩუნებლად და ღარიბი ფენებისთვის ძირითად საჭიროებებზე წვდომის უზრუნველსაყოფად“, – აცხადებს სებასტიან მოლინეუსი.

არადა, 2016 წლიდან მოყოლებული ფულადი გზავნილების შემოდინება ჩვენში იზრდებოდა და უკანასკნელ წლებში მთლიანი შიდა პროდუქტის 10 პროცენტსაც გადააჭარბა. უცხოეთიდან მიღებული ფულადი გზავნილები ჩვენი მოქალაქეებისთვის შემოსავლის მნიშვნელოვანი წყარო იყო. გასულ წელს შინამეურნეობების 20 პროცენტი ფულად შემოსავალს უცხოეთში მცხოვრები ნათესავებისგან იღებდა. ახლა კორონავირუსის პანდემია ფულადი გზავნილების შემოდინების პროცესზე ნეგატიურად აისახება. ის ძირითადი ქვეყნები, საიდანაც საქართველოს მოქალაქეები ფულად გზავნილებს იღებდნენ, კრიზისის ძლიერი ზემოქმედების ქვეშ არიან. ეს ქვეყნებია იტალია, რუსეთის ფედერაცია, ამერიკის შეერთებული შტატები. ანალიტიკოსთა პროგნოზით, უახლოეს მომავალში პრაქტიკულად წარმოუდგენელია, რომ ამ ქვეყნებიდან ფულადი გზავნილების მოცულობა გასული წლის მიწურულის, კრიზისის წინა პერიოდის ნიშნულს დაუბრუნდეს...  

საინვესტიციო კომპანია „გალტ ენდ თაგარტის“ პროგნოზით, წლის განმავლობაში გზავნილები დაახლოებით 10 პროცენტით შემცირდება. აქვე ისიც უნდა ითქვას, რომ ფულადი ნაკადების შემცირება მოსალოდნელია არა მხოლოდ ჩვენში, არამედ მსოფლიო ბანკის ჯგუფის ყველა სხვა რეგიონში. ევროპასა და ცენტრალურ აზიაში − 27.5 პროცენტით, საჰარის სამხრეთით მდებარე აფრიკის ქვეყნებში − 23.1 პროცენტით, სამხრეთ აზიაში − 22.1 პროცენტით, ახლო აღმოსავლეთსა და ჩრდილოეთ აფრიკაში − 19.6 პროცენტით, ლათინური ამერიკისა და კარიბის აუზის ქვეყნებში − 19.3 პროცენტით და აღმოსავლეთ აზიის და წყნარი ოკეანის აუზის ქვეყნებში − 13 პროცენტით. დიდი ვერაფერი ნუგეშია, მაგრამ ხომ ფაქტია, საქართველოში ფულადი გზავნილების შესაძლო შემცირების საპროგნოზო მაჩვენებელი აქ მოყვანილ სხვა მონაცემებს აშკარად ჩამოუვარდება... და, ბოლოს, საკამათო არ არის, რომ საშუალოვადიან პერიოდში ეროვნული ვალუტის კურსის მერყეობის საზღვრების პროგნოზირება შესაძლებელი მას შემდეგ იქნება, როდესაც ეკონომიკურ საქმიანობაზე დაწესებული ყველა შეზღუდვა მოიხსნება და ბიზნესიც დაიქოქება. არახალია, ერთ-ერთი ძირითადი განმსაზღვრელი პარამეტრი ტურისტული ნაკადების მოცულობა იქნება.

 

1108
მადარინები

ქართული მანდარინის ექსპორტი 22%-ით გაიზარდა

50
(განახლებულია 22:46 18.01.2021)
წელს ქართული მანდარინი ექსპორტზე 14 ქვეყანაში გაიტანეს. ექსპორტიორი ქვეყნების ხუთეული ასე გამოიყურება: რუსეთი, სომხეთი, უკრაინა, მოლდოვა, თურქმენეთი

თბილისი, 18 იანვარი - Sputnik. საქართველოდან ბოლო ხუთ თვეში 17.3 მლნ აშშ დოლარის ღირებულების 35.4 ათასი ტონა მანდარინი ექსპორტზე გაიტანეს, იუწყება გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტრო.

სამინისტროს ცნობით, 2020 წლის პირველი აგვისტოდან მიმდინარე წლის 17 იანვრამდე ექსპორტის მოცულობა 6.3 ათასი ტონით (22%), ხოლო ექსპორტის ღირებულება 2.3 მლნ აშშ დოლარით (16%) აღემატება 2019-2020 წლების ანალოგიური პერიოდის მაჩვენებლებს.

ამასთან, როგორც უწყებაში განმარტავენ, 2020 წელს წარმოებული მანდარინის ექსპორტი ძირითადად განხორციელდა რუსეთის ფედერაციაში (20.5 ათასი ტონა), სომხეთსა (7.6 ათასი ტონა) და უკრაინაში (5.3 ათასი ტონა). ასევე, მოლდოვაში, თურქმენეთში, ბელორუსიაში, ყაზახეთში, ლიეტუვაში, სლოვენიაში, ტაჯიკეთში, ყირგიზეთში, აზერბაიჯანში, აშშ-სა და გერმანიაში.

წელს მანდარინის მოსავლის საპროგნოზო მაჩვენებელი დაახლოებით 40 ათას ტონას შეადგენს.

 

50
„ენგურჰესი“

ყველაზე მძლავრი სადგური „ენგურჰესი“ 20 იანვარს მუშაობას შეწყვეტს

60
(განახლებულია 22:33 18.01.2021)
„ენგურჰესის“ ხუთივე აგრეგატი დერივაციული გვირაბის დაგეგმილი რემონტის გამო ამ წლის 1 მაისამდე გამოირთვება.

თბილისი, 18 იანვარი – Sputnik. საქართველოს ყველაზე მძლავრი ჰიდროელექტროსადგურის „ენგურჰესის“ გვირაბში სარემონტო სამუშაოები 20 იანვარს, ღამის 12 საათზე დაიწყება, ნათქვამია კომპანია Engurhesi-ს განცხადებაში.

დერივაციული (ჰიდროტექნიკური) გვირაბის დაგეგმილი სამუშაოები 1 მაისამდე გაგრძელდება. ამის გამო „ენგურჰესის“ ხუთივე აგრეგატი გამოირთვება.

„პროექტში თავიდანვე, 70-იანი წლებიდანვე ჩადებული იყო ყოველ 5 წელიწადში ერთხელ ენგურჰესის გვირაბის დაცლა, მდგომარეობის შეფასება, საჭირო და აუცილებელი სამუშაოების ჩატარება. ბოლო რემონტი 2006 წელს ჩატარდა, მას შემდეგ თითქმის 15 წელი გავიდა. 2018 წელს მოხდა გვირაბის ინსპექტირება, მოვნიშნეთ ადგილები, რომელთაც სჭირდებათ რემონტი და საიდანაც, სავარაუდოდ, ხდება წყლის გაჟონვა, რაც ელექტროენერგიის დანაკარგებს იწვევს", – განაცხადა „ენგურჰესის“ დირექტორთა საბჭოს თავმჯდომარემ ლევან მებონიამ.

მისი თქმით, ელექტროენერგიის ყოველწლიური დანაკარგი 200–250 მლნ კილოვატ/საათს შეადგენს. რემონტის შედეგად დანაკარგი დაახლოებით 100 მილიონი კვტ/სთ-ით, ანუ 30–40%-ით შემცირდება.

საქართველოს ენერგეტიკაში უახლოეს წლებში 1,3 მილიარდი ლარის ინვესტიცია განხორციელდება>>

ჰესის მუშაობის შეჩერების შესახებ კომენტარისას ეკონომიკის მინისტრმა ნათია თურნავამ აღნიშნა, რომ ეს საქართველოს ენერგოსისტემას არ დააზარალებს, რადგან ამ პერიოდში სეზონური გამომუშავება მინიმალურია – დაახლოებით 500 მლნ კვტ/სთ.

როგორც უფრო ადრე „Sputnik–საქართველოს“ ჰესის დირექტორმა გია ხუბუამ განუცხადა, არის იმის ალბათობა, რომ თუ სამუშაოები არ დაიწყება, მაშინ წყლის გაჟონვის გამო ჰესის მუშაობის შეჩერება დაუგეგმავად მოუწევთ.

გასული წლის თებერვალში ცნობილი გახდა, რომ „ენგურჰესის“ რემონტისთვის ევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკი (EBRD) საქართველოს 28 მლნ ევროს ოდენობის კრედიტს გამოუყოფს. კრედიტი 15 წლის ვადით გაიცემა და აქედან 3,5 წელი შეღავათიანი პერიოდია.

კრედიტის საერთო თანხა, რომელსაც EBRD რემონტისთვის გამოყოფს, 100 მლნ დოლარს აჭარბებს, ამ თანხის დიდი ნაწილი სადგურის ჰიდროაგრეგატების რემონტსა და აღდგენას მოხმარდება.

ენგურჰესი ჰიდროელექტროსადგურების კასკადია, რომელშიც შედის თვით ენგურჰესი, რომლის დადგმული სიმძლავრეა 1300 ათ. კვტ, ვარდნილჰესი №1 (სიმძლავრე 220 ათ. კვტ) და სამი 40 ათ. კვტ სიმძლავრის ჰესი. ენგურჰესის თაღოვან კაშხალს, რომელიც ერთ-ერთი ყველაზე მაღალია მსოფლიოში ამ ტიპის დამბებს შორის, მინიჭებული აქვს ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის ძეგლის სტატუსი.

60
თემები:
საქართველოს ენერგეტიკა
მოსამართლის ჩაქუჩი

კასპში მძევლების აყვანაში ბრალდებულს პატიმრობა შეეფარდა

0
გიორგი მენაბდიშვილის საზოგადოებრივი დამცველი გორის სასამართლოს გადაწყვეტილების გასაჩივრებას აპირებს.

თბილისი, 18 იანვარი – Sputnik. გორის რაიონული სასამართლოს მოსამართლემ კასპში მძევლების აყვანისას ბრალდებულ გიორგი მენაბდიშვილს აღკვეთის ღონისძიების სახით პატიმრობა შეუფარდა.

დაკავებულის ინტერესებს საზოგადოებრივი დამცველი იცავს. მენაბდიშვილი დუმილის უფლებით სარგებლობს და ბრალს არ აღიარებს.

„ჩემი დაცვის ქვეშ მყოფი ბრალს არ აღიარებს. მოსამართლემ დააკმაყოფილა ბრალდების მხარის შუამდგომლობა და გამოიყენა პატიმრობა. დაცვის მხარე გავასაჩივრებთ მოსამართლის განჩინებას“, – აცხადებს დაკავებულის ადვოკატი ქეთევან გაგლოევა.

მენაბდიშვილს დღეს ოფიციალურად წაუყენეს ბრალი სსკ–ის 144–ე მუხლის მეორე ნაწილით სიცოცხლისა და ჯანმრთელობისთვის საშიში ძალადობის გამოყენების მუქარით ორი პირის მძევლად ხელში ჩაგდების ფაქტზე.

გიორგი მენაბდიშვილის ქცევასთან დაკავშირებით, კერძოდ, რამდენად შეეძლო მას თავისი მოქმედებების გაცნობიერება დანაშაულის ჩადენის დროს, სასამართლო–ფსიქიატრიული ექსპერტიზა დაინიშნა.

ბრალდებულის ადვოკატის ქეთევან გაგლოევას თქმით, მისი დაცვის ქვეშ მყოფი ძალზე მძიმე ემოციურ მდგომარეობაშია, გამოაცხადა მშრალი შიმშილობა და უარს ამბობს სამედიცინო დახმარებაზე.

შაბათ დილით 27 წლის გიორგი მენაბდიშვილი, ყოფილი პოლიციელი ქვის საამქროში შეიჭრა, რომლის წილსაც თვითონაც ფლობდა, და ორი პირი მძევლად აიყვანა.

დაკავებულის ოჯახის წევრების ინფორმაციით, კონფლიქტი ყოფილ სამართალდამცველსა და საწარმოს სხვა მეწილეებს შორის ბიზნესის გამო მოხდა. მენაბდიშვილს პარტნიორები საკუთარი 10 პროცენტიანი წილის დათმობას სთხოვდნენ. მათი თქმით, იყო მუქარაც, ქურდული სამყაროს წევრების ჩართვით. სასოწარკვეთილმა მენაბდიშვილმა მძევლების აყვანით გადაწყვიტა არსებული საკითხის გადაჭრა.

ახალგაზრდას საწარმოს ორი თანამშრომელი იარაღის მუქარით ჩაკეტილი ჰყავდა და ავტომანქანით რუსეთის ტერიტორიაზე გადასვლას ითხოვდა. ექვსსაათიანი მოლაპარაკებების  შემდეგ ის პოლიციას ჩაბარდა. მძევლების გათავისუფლების ოპერაციას შინაგან საქმეთა მინისტრის მოადგილე ვლადიმერ ბორცვაძე ხელმძღვანელობდა.

 

0