ლარის და დოლარის კუპიურები

ლარის დღევანდელი გაუფასურების სამომავლო პრობლემები

236
ლარის გაუფასურებას და ფასების ზრდას ბოლო არ უჩანს. პირდაპირ და ლამის მომენტალურად გრძნობს ხალხი როგორც დოლარში გადასახდელი ხარჯის ზრდას, ასევე პირველადი მოხმარების პროდუქციის გაძვირებას. ისიც გასარკვევია, რა სამომავლო პერსპექტივა ახლავს ამ პროცესს.

საქმე ის არის, რომ მდგომარეობა რთულდება საბიუჯეტო გადასახდელების მხრივაც. კერძოდ, ლარის გაუფასურებამ მნიშვნელოვნად გაზარდა საგარეო ვალი. ასევე საჭირო ხდება ბიუჯეტის კორექტირება, რადგან გასულ წელს, როდესაც პარლამენტმა 2019 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტი დაამტკიცა, დოლარის კურსი 2.63-ზე გაითვალისწინა. დღევანდელი მდგომარეობით კი 1 აშშ დოლარი 2.97 ლარის ფარგლებშია.

იმასთან დაკავშირებით, რა მოჰყვება შარშანდელი და ახლანდელი ლარის კურსის სხვაობას, ეკონომისტი ზვიად ხორგუაშვილი ჩვენთან საუბრისას აცხადებს, რომ მთავრობა უბრალოდ ბიუჯეტის კორექტირებას მოახდენს და ქაღალდზეც ყველაფერი „გასწორდება“. თუმცა, მდგომარეობა რეალურად რთულია და ასეთი „გასწორება“ სამომავლოდ კიდევ მეტად გააღრმავებს არსებულ პრობლემებს.

„პირველ რიგში, რაც არ უნდა გასაგები იყოს, მაინც უნდა აღვნიშნოთ, რომ როცა 2.63-ზე იყო დაგეგმილი ბიუჯეტი და ახლა 3 ნიშნულამდე ცოტა უკლია, ნიშნავს იმას, რომ პრობლემები უკვე შეგვექმნა და ეს პრობლემა ისევ ძალაშია. კერძოდ, ასიათასობით ადამიანმა და ათასობით ბიზნესმა იზარალა და კვლავ ზარალობს ლარის გაუფასურებით. ასეთი ტენდენცია ნიშნავს იმასაც, რომ მთავრობა არასწორად გეგმავს ბიუჯეტს და ეკონომიკას. ეს პირველად არ ხდება და ამას აქვს სისტემატური ხასიათი. მთავრობა არა თუ არაკომპეტენტურია, არამედ თავის შეცდომებზეც კი ვერ სწავლობს. უახლოეს პერიოდში საჭირო გახდება ბიუჯეტის კორექტირება, რომ დაიგეგმოს მაღალ კურსზე. აქამდე რატომ არ მოხდა - ესეც გაუგებარია და კითხვებს აჩენს“, – ამბობს ხორგუაშვილი. მისი თქმით, კორექტირებით ხალხისთვის ახლა არაფერი შეიცვლება, მაგრამ სამომავლოდ ქვეყნის ეკონომიკაში პრობლემების გაღრმავებას უნდა ველოდოთ.

როდესაც მთავრობა სესხის ქვეყნის გარედან აღებას გეგმავს და ბიუჯეტში სათანადო მაჩვენებლებიც არის ჩაწერილი, სესხის ვალუტა დოლარშია განსაზღვრული. შესაბამისად, როცა ლარი უფასურდება, დოლარში აღებული სესხი ლარში მეტ შემოსულობას წარმოადგენს. თუმცა, სამომავლოდ სწორედ ეს „მეტი ლარი“ აგრეთვე მეტ ვალსაც ნიშნავს.

„გრძელვადიან პერიოდში ერთჯერადად აღებული უფრო მეტი ლარი შემობრუნდება უარყოფითად, რადგან ვალის მომსახურება კიდევ უფრო ძვირი იქნება. ახლაც ბიუჯეტის ყოველ 100 ლარზე დაახლოებით 10 ლარი მიდის ვალის მომსახურებაში“, - ამბობს ხორგუაშვილი.

ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბიზნესის სკოლის ხელმძღვანელი გიორგი აბაშიშვილი აცხადებს, რომ მხოლოდ ვალუტის კურსის ცვლილების გამო საქართველოს სახელმწიფო საგარეო ვალი 1 წლის განმავლობაში რამდენიმე მილიარდით გაიზარდა.

სახელმწიფო საგარეო ვალის სტატისტიკა გამოქვეყნებულია ფინანსთა სამინისტროს ვებ-გვერდზე. ინფორმაციიდან ჩანს, რომ 2018 წლის დეკემბერში ვალის მოცულობა $5,434 მლრდს შეადგენდა, რაც 14,545 მლრდ ლარის შესაბამისი იყო. ბოლო მონაცემი, რაც საგარეო ვალს ეხება, სამინისტროს ვებ-გვერდზე მიმდინარე წლის ივლისის მდგომარეობას ასახავს. ამ მაჩვენებლის მიხედვით, დოლარში საგარეო ვალი კი შემცირებულია დეკემბერთან შედარებით და $5,361 მლრდ-ს შეადგენს, მაგრამ კურსის ცვლილებამ ლარში ვალი გაზარდა და 15,819 მლრდ შეადგინა. ზრდა 1,274 მლრდ ლარია. თანაც, თუ გავითვალისწინებთ, რომ ივლისში 1 დოლარი საშუალოდ 2.86 ლარი იყო, დღევანდელი კურსის პირობებში ლარში ვალის მოცულობა კიდევ მეტად არის გაზრდილი.

აბაშიშვილის თქმით, საუბარი, რომ ლარის კურსი მოსახლეობაზე გავლენას არ ახდენს, თავის მოტყუებაა და აუცილებელია მოხდეს ფუნდამენტური ფაქტორების ანალიზი, თუ რამ მიიყვანა ლარის კურსი ამ ნიშნულამდე.

„ვალუტის კურსი არა მხოლოდ მოქალაქეების დიდ ნაწილზე აისახება, თვითონ სახელმწიფოს ნაწილში უნდა შევხედოთ. ილიას უნივერსიტეტის ბიზნესის სკოლამ მცირე კვლევა ჩავატარეთ და ვნახეთ, რომ 2019 წლის ივნისში, გასული წლის ივნისთან შედარებით, მხოლოდ ვალუტის კურსის ცვლილების გამო საქართველოს სახელმწიფო საგარეო ვალი რამდენიმე მილიარდით გაიზარდა. ცხადია, ეს პირდაპირი ვალდებულების დადგომას არ ნიშნავს ახლა, მაგრამ დამაფიქრებელია, საშუალო და გრძელვადიან პერიოდში ეს თანხა შეიძლება მოაკლდეს ბიზნესს და მოსახლეობას“, – განაცხადა გიორგი აბაშიშვილმა.

ის ასევე ამბობს, რომ ლარის კურსის მიზეზებსა და გამოსავალზე საუბრისას ერთი უწყებისკენ ხელის გაშვერა არასწორია. გარდა ამისა, არასწორია საუბარი, რომ სიტუაციის გამოსასწორებლად ეროვნულმა ბანკმა რეზერვები, რომელიც ხალხის საკუთრებაა, უნდა დახარჯოს, თუ წინასწარ არ გვეცოდინება, ეს რა შედეგს მოიტანს.

რეფინანსირების განაკვეთი გაიზარდა

ლარის კურსის ვარდნის შესაჩერებლად ეროვნულმა ბანკმა რეფინანსირების განაკვეთი 0,5 პროცენტით ასწია და ის 7 პროცენტი გახდა. ეროვნული ბანკის ყოფილი პრეზიდენტის რომან გოცირიძის თქმით, ეს სწორი, მაგრამ საკმაოდ დაგვიანებული ნაბიჯია. შექმნილ ვითარებაში ეს არც არის საკმარისი, ეროვნულ ბანკს განაკვეთი კიდევ უფრო მეტად უნდა გაეზარდა და ეს აუცილებლად უნდა გააკეთოს უახლოეს დღეებში.

„ერთადერთი, რაც ეროვნულმა ბანკმა ერთი თვის წინ გააკეთა, ერთჯერადი ინტერვენცია იყო, რომელმაც დროებით დაამშვიდა ბაზარი. რომ არა ეს ნაბიჯი, ლარი დიდი ხანია გადაცილებული იქნებოდა, და თანაც საკმაოდ, სამის ნიშნულს.

რეზერვები „წმინდა ძროხა“ არ არის, ხელი რომ არ ახლო. სწორედ მსგავსი ვითარებისთვის უნდა იქნას იგი გამოყენებული, მით უმეტეს, როცა რეზერვების დაგროვება და ვალუტის შესყიდვა (ანუ კურსის ფორმირებაში ჩარევა) ეროვნულ ბანკს გამოცხადებული აქვს სიკეთედ, ხოლო მისი გაყიდვა – ბოროტებად“, – აცხადებს გოცირიძე.

მისი თქმით, ლარის კურსის დასტაბილურებისთვის არსებული პოლიტიკა არათანმიმდევრულია.

„მაშინ, როცა ეროვნული ბანკი იძულებულია ერთი ხელით კომერციულ ბანკებს სესხის პროცენტი გაუძვიროს, მეორე ხელით მის მიწოდებას ზრდის და წინა კვირაში მისმა მოცულობამ 2.2 მილიარდ ლარს მიაღწია, ეს არასწორია.

რეფინანსირების განაკვეთის 0,5 პროცენტით გაზრდა ვერ გახდება კომერციული ბანკების მხრიდან რეფინანსირების სესხის მოცულობის კლების მიზეზი. პროცენტის გაზრდასთან ერთად ფულის მიწოდებაც უნდა შეამციროს. ესეც არაა საკმარისი. როცა ვალუტის შემოდინების მხრივ არაა პრობლემა (გაუმჯობესდა მიმდინარე ანგარიშის ბალანსი), მაგრამ ლარი მაინც განაგრძობს გაუფასურებას, პრობლემა მთავრობის ხარჯებშია და ეროვნული ბანკის არასწორ ქმედებებში“, – წერს გოცირიძე.

გოცირიძე აგრეთვე არასახარბიელო პერსპექტივაზე მიანიშნებს.

„ეპიზოდური გამონათებები საქმეს არ უშველის. დღეს მთავარი ლარისა და ფასების სტაბილურობაა და არა ეკონომიკურ ზრდაზე და კომერციულ ბანკებში პროცენტებზე ვიშვიში. ისედაც იქნება ცუდი (უარესი) მდგომარეობა ორივე შემთხვევაში, თუ ლარს არ ეშველა. რაც ლართან დაკავშირებით ხდება, ეს უკვე ჯდება კლასიკური სავალუტო კრიზისის ჩარჩოში და თუ ასე გაგრძელდა, მივიღებთ სავალუტო კრახს, რომელიც ეკონომიკის და ფინანსების ყველა სფეროს დაარტყამს. ადამიანებს ხომ, საერთოდ...“, – წერს ეროვნული ბანკის ყოფილი პრეზიდენტი.

სანამ მმართველი ძალა საკუთარი პასუხისმგებლობის გარდა ლამის ყველას ბრალეულობას ხედავს ლარის გაუფასურებაში, მორიგი მაჩვენებელი გახდა ცნობილი. სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის წინასწარი მონაცემებით, მეორე კვარტალში საქართველოში პირდაპირი უცხოური ინვესტიციები 53.7%-ით შემცირდა. ეს კი კიდევ ერთი თვალსაჩინო მიზეზია, თუ რატომ უფასურდება ლარი – ქვეყანაში ნაკლები დოლარის შემოდინება დოლარის გაძვირებას უწყობს ხელს.

 

თემურ იოსელიანი

 

236
აზიის განვითარების ბანკის ლოგოტიპი

აზიის განვითარების ბანკმა საქართველოსთვის 150 მილიონი დოლარის კრედიტი დაამტკიცა

15
(განახლებულია 11:31 01.10.2020)
კრედიტი მთავრობას დაეხმარება ქალაქებსა და სოფლებში წყალმომარაგებისა და სანიტარიის სფეროში ერთიანი პოლიტიკის შემუშავებაში, ასევე სამართლებრივი, ნორმატიული და ინსტიტუციური გარემოს შექმნაში, რაც ახალი ინვესტიციების მოზიდვისთვის ხელსაყრელ პირობებს შექმნის

თბილისი, 1 ოქტომბერი – Sputnik. აზიის განვითარების ბანკმა (ADB) საქართველოსთვის 150 მლნ დოლარის ოდენობის კრედიტი დაამტკიცა, რაც ქვეყანაში წყალმომარაგებისა და წყალანირების მომსახურების გაუმჯობესებას, ასევე მთავრობას სექტორის განვითარებისთვის კომპლექსური მიდგომის შემუშავებაში დაეხმარება, ნათქვამია ADB–ს განცხადებაში.

წყალმომარაგებისა და წყალანირების სექტორის მდგრადი განვითარების პროგრამის ფარგლებში ADB წარმოადგენს 130 მლნ დოლარის პოლიტიკურ კრედიტს და 20 მლნ დოლარის ოდენობის საპროექტო კრედიტს.

საქართველოს ხუთი ქალაქის მოსახლეობას ხარისხიანი წყალმომარაგებით უზრუნველყოფენ>>

„ამჟამად საქართველოს წყალმომარაგებისა და წყალარინების მართვა და ოპერაციები არაეფექტურია. ეს აფერხებს სექტორის მდგრადობას და ხელს უშლის წყალმომარაგებისა და წყალარინების გამართული სერვისების თანაბრად მიწოდებას ქალაქებსა და სოფლებში. ამ პროგრამის მიზანია საქართველოს დაეხმაროს სექტორის მართვისა და ეფექტურობის გაუმჯობესებაში და ამით კიდევ უფრო მეტი ოჯახისა და ბიზნესისთვის გახადოს ეს სერვისები ხელმისაწვდომი“, – განაცხადა ADB-ის ურბანული განვითარების მთავარმა სპეციალისტმა ჰეიონგ ჰონგმა.

საქართველოში წყალმომარაგება დღეში ოთხიდან ოცდაოთხ საათამდე მერყეობს, რაც კორონავირუსის პანდემიის პირობებში ჯანმრთელობისთვის მნიშვნელოვან რისკს წარმოადგენს. ქალაქების მოსახლეობის დაახლოებით 92%-ს და სოფლად მცხოვრები მოსახლეობის 64%-ს წყალი ონკანით მიეწოდება მაშინ, როცა ქალაქის მოსახლეობის 84%-სა და სოფლად მცხოვრებ 20%-ს მიუწვდება ხელი კანალიზაციაზე, ხოლო მთელი მოსახლეობის მხოლოდ 36% სარგებლობს წყალარინების გამწმენდი სისტემით.

კრედიტი მთავრობას დაეხმარება, რომ განავითაროს ერთიანი წყალმომარაგებისა და წყალარინების პოლიტიკა, რომელიც თანაბრად დაფარავს ქალაქებსა და სოფლებს. სესხი ასევე დაეხმარება სამართლებრივი, მარეგულირებელი და ინსტიტუციური გარემოს გაუმჯობესებას, რაც ახალი ინვესტიციების მოზიდვისა და კერძო სექტორის ჩართულობისთვის ხელსაყრელ პირობებს შექმნის. ეს გააძლიერებს ადგილობრივი მმართველობებისა და სახელმწიფოს მფლობელობაში მყოფი საქართველოს გაერთიანებული წყალმომარაგების კომპანიის (United Water Supply Company of Georgia  – UWSCG) შესაძლებლობებს ქალაქებსა და სოფლებში არსებული საჭიროებების სათანადო შესრულებისთვის.

პროექტისთვის გამოყოფილი კრედიტი განკუთვნილია UWSCG–ს სიმძლავრეებისა და აღჭურვილობის ტექნიკური მომსახურებისთვის. ეს ასევე დაეხმარება მთელ ქვეყანაში წყალმომარაგებისა და წყალანირების სისტემის მომზადებას. თელავში, რეგიონულ ცენტრში, სადაც წყალი დღის განმავლობაში დაახლოებით 4 საათით მიეწოდება, წყლის სისტემების რეაბილიტაცია და ახალი რეზერვუარებისა და ჭაბურღილების მოწყობა საბოლოო ჯამში 24-საათიან წყალმომარაგებას უზრუნველყოფს. ასევე გაიზრდება წყალმომარაგებისა და წყალარინების ქსელში ჩართული საცხოვრებელი სახლების რაოდენობა, ხოლო გამრიცხველიანება არსებული 40%-დან 100%-მდე გაიზრდება.

საქართველოს ქალაქური გარემოს გასაუმჯობესებლად თანხა გამოუყვეს>>

ADB ასევე განახორციელებს 250 000 აშშ დოლარის ოდენობის ტექნიკურ დახმარებას, რომელიც საქართველოს ცალკეულ ქალაქებში ქონების მართვის სისტემას წყალმომარაგების მაღალი ტექნოლოგიებით უზრუნველყოფს. აღნიშნული თანხიდან 225 000 აშშ დოლარი ADB-ს მაღალი ტექნოლოგიების ფონდიდან გრანტის სახით დაფინანსდება, დანარჩენ 25 000 აშშ დოლარს მთავრობა გაიღებს.

ADB საქართველოს წყალმომარაგებისა და წყალარინების სისტემის გაუმჯობესებაში 2011 წლიდან ეხმარება, მას შემდეგ, რაც UWSCG–ს 500 მილიონ დოლარამდე მულტიტრანშული სესხი გამოუყო. ამან გაზარდა წყალმომარაგებისა და წყალარინების სერვისებზე წვდომა ქვეყნის 12 ქალაქში მცხოვრები 300 ათასზე მეტი ადამიანისთვის.

ამა წლის ივლისში ADB-მ Georgia Global Utilities (GGU) მიერ პირველად გამოშვებულ მწვანე ობლიგაციებში 40 მილიონი დოლარის ინვესტირების შესახებ განაცხადა, რომლის ამონაგები თანხა მოხმარდება წყალმომარაგებისა და წყალარინების სისტემების გაუმჯობესებას თბილისსა და ახლომდებარე მუნიციპალიტეტებში და მოახდენს განახლებადი ენერგიისა და წყლის ოპერირების ვალის რეფინანსირებას. GGU-ს შვილობილი კომპანია ჯორჯიან უოთერ ენდ ფაუერი (Georgian Water and Power LLC) საქართველოში ყველაზე დიდი კერძო კომუნალური მომსახურების კომპანიაა, რომელიც დაახლოებით 1.4 მილიონ მომხმარებელს ემსახურება, ნათქვამია განცხადებაში.

აზიის განვითარების ბანკმა საქართველოს 100 მლნ დოლარი გამოუყო>>

ADB-ს მიზანია, ხელი შეუწყოს აზიისა და წყნარი ოკეანის რეგიონის წარმატებულ, მრავალმხრივ, მდგრად განვითარებას. ამავდროულად, ის კვლავაც აგრძელებს მუშაობას რეგიონში უკიდურესი სიღარიბის აღმოსაფხვრელად. 1966 წელს დაარსებული ორგანიზაცია აერთიანებს 68 ქვეყანას, მათ შორის 49 აზიის რეგიონიდანაა.

ADB საქართველოს 2007 წლიდან ეხმარება და ქვეყნის ერთ–ერთი ყველაზე მრავალმხრივი პარტიორია. საქართველოსთვის გამოყოფილი ვალის საერთო რაოდენობა 2,8 მილიარდ დოლარს შეადგენს.

15
თემები:
საქართველოს ეკონომიკა
ვალუტის გაცვლის პუნქტი

ლარის კურსი 1 ოქტომბერს

85
(განახლებულია 17:39 30.09.2020)
წინა ნიშნულთან შედარებით ქართული ეროვნული ვალუტის კურსი აშშ დოლარის მიმართ 0,0819 ლარით გამყარდა.

თბილისი, 1 ოქტომბერი  — Sputnik. საქართველოს ეროვნულმა ბანკმა ლარის კურსი აშშ დოლარის მიმართ 3,2059 GEL/$1 ნიშნულზე დაადგინა.

წინა ნიშნულთან შედარებით ქართული ეროვნული ვალუტის კურსი აშშ დოლარის მიმართ 0,0819 ლარით გამყარდა.

ლარის კურსი 1 ოქტომბერს
ლარის კურსი 1 ოქტომბერს
85
თემები:
ლარის კურსი დღეს
პარტია „ლელოს წინასაარჩევნო ბანერი. ბადრი ჯაფარიძე

პარტიამ „ლელო საქართველოსთვის“ პარტიული სია წარმოადგინა

0
(განახლებულია 10:56 01.10.2020)
სიის პირველ 30 ნომრად წარმოდგენილი არიან ექს–პრეზიდენტ გიორგი მარგველაშვილის ადმინისტრაციის წარმომადგენლები, ასევე სხვადასხვა სფეროს სპეციალისტები, რომლებიც ფართო საზოგადოებისთვის ნაკლებად ცნობილი არიან

თბილისი, 1 ოქტომბერი – Sputnik. ბანკირ მამუკა ხაზარაძის პარტიამ „ლელო საქართველოსთვის“ პარტიული სია წარმოადგინა, რომელშიც ექს–პრეზიდენტ გიორგი მარგველაშვილის აპარატის ყოფილი წევრები და ბევრი ახალი სახე შედის.

ვინ არიან „ლელოს“ მაჟორიტარები და შექმნის თუ არა „ქართული ოცნება" კოალიციას ხაზარაძესთან?>>

ხაზარაძემ პარტია 2019 წლის ბოლოს დააარსა. თავისი პირველი არჩევნებისთვის, რვა თვის შემდეგ ახალმა პარტიამ, საზოგადოებრივი აზრის გამოკითხვების მიხედვით, მნიშვნელოვნად შეავიწროვა გამოცდილი პარტიების პოზიციები და მეოთხე–მეხუთე ადგილი დაიკავა.

სიის სათავეშია მისი დამფუძნებელი მამუკა ხაზარაძე. პირველ ხუთეულში, მის გარდა, არიან: ბანკირი ბადრი ჯაფარიძე, პარტია „შენების“ ლიდერი, პარლამენტის ყოფილი თავმჯდომარე დავით უსუფაშვილი, ექს–პრეზიდენტ გიორგი მარგველაშვილის ყოფილი საპარლამენტო მდივანი ანა ნაცვლიშვილი, იურისტი ირაკლი კუპრაძე.

სიაში ძირითადად შედიან ქართული პოლიტიკისთვის ახალი სახეები. მასმედიის მოლოდინების საწინააღმდეგოდ, იქ არ აღმოჩნდა არც ყოფილი პრეზიდენტი გიორგი მარგველაშვილი, არც ექს–პრემიერი გიორგი კვირიკაშვილი. ეს მოლოდინები პარტიის დამფუძნებელთან ქვეყნის პირველი პირების მეგობრობას ეფუძნებოდა.

ამასთან, სიის პირველ 30 ნომრად წარმოდგენილი არიან მარგველაშვილის ადმინისტრაციის ყოფილი წარმომადგენლები, ასევე ფართო საზოგადოებისთვის უცნობი ბევრი სხვადასხვა სფეროს სპეციალისტი.

0
თემები:
საქართველოს საპარლამენტო არჩევნები 2020