ჩოხიანი მამაკაცი მოტოციკლზე

კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების ნუსხას კიდევ ორი ქართული ტრადიცია დაემატა

151
(განახლებულია 16:40 18.06.2020)
ქვეყანაში დააფასეს დახვეწილი ჩაცმისა და ლუდის სმის ტრადიცია, რომლებიც სათავეს უძველესი დროიდან იღებს

თბილისი, 18 ივნისი – Sputnik. მამაკაცის ქართული ეროვნული ჩოხა–ახალუხის ტარების ტრადიციასა და მთიანეთში ლუდის ხარშვის მეთოდს არამატერიალური კულტურული ძეგლის სტატუსი მიენიჭა, ნათქვამია კულტურული მემკვიდრეობის სააგენტოს განცხადებაში.

შესაბამის ბრძანებას ხელი მოაწერა საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სააგენტოს გენერალურმა დირექტორმა ნიკოლოზ ანთიძემ.

ჩოხა მამაკაცის ქართული ტრადიციული ზედა სამოსია. ის ერთ–ერთი ძალზე რთული კოსტიუმია, რომელიც სხვა სამოსისგან იმით გამოირჩევა, რომ უამრავი, კერძოდ, 13 დეტალისგან შედგება. მსოფლიოში არც ერთ სხვა ყოველდღიურ სამოსს არა აქვს ამდენი ელემენტი. ჩოხას უწინ ყოველდღიურად იცვამდნენ.

ახალუხი კი პერანგია, იგივე საგულე, რომელიც ქართული ხალხური კოსტიუმის ერთ-ერთი ძირითად ელემენტს წარმოადგენს. მამაკაცები ახალუხს ჩოხის ქვეშ იცვამდნენ, ქალები კი კაბის შიგნით.  

რაც შეეხება ლუდის ხარშვის ტრადიციას, ცნობილია, რომ ქართველ ხალხს ხორბალი ჩვენს წელთ აღრიცხვამდე VII-XVI საუკუნეებში მოჰყავდა. ხორბლის 17 სახეობიდან საქართველოში 12–ია აღმოჩენილი. საქართველოს ბარში მეღვინეობაა გავრცელებული, ხოლო მთიანეთში ლუდი უფრო პოპულარული იყო, ვიდრე ღვინო.

151
თემები:
ქართული კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები (54)
ვაჟა-ფშაველა

„ვაჟაობა" სოციალურ ქსელში: კლასიკოსის განსხვავებული იუბილე

75
(განახლებულია 20:59 14.07.2020)
ცნობილი მწერალი, ქართველების „მთის არწივი" ვაჟა-ფშაველა, იგივე ლუკა რაზიკაშვილი დაიბადა 1861 წლის 14 ივლისს სოფელ ჩარგალში, მდინარე ჩარგლულას ნაპირას, პატარა ქვიტკირის სახლში.

თბილისი, 14 ივლისი — Sputnik. ქართული ლიტერატურის კლასიკოსის, პოეტისა და მწერლის ვაჟა-ფშაველას შთამომავალი ლეილა რაზიკაშვილი მწერლის 195 წლის იუბილეს აღნიშვნას გეგმავს და საზოგადოებას სოციალურ ქსელში ვაჟა-ფშაველას შემოქმედების გაზიარებას სთავაზობს.

საქართველო დღეს, 14 ივლისს ვაჟა-ფშაველას დაბადების დღეს აღნიშნავს. თუმცა, კორონავირუსის პანდემიის გამო, ყოველწლიური დღესასწაული "ვაჟაობა" წელს გადაიდო.

„წელს ჩვენ ეს დღე შეგვიძლია აღვნიშნოთ ისე, როგორც არასდროს, – წერს რაზიკაშვილი. – ჩვენ შეგვიძლია „ვაჟაობა" აღვნიშნოთ მთელ საქართველოსთან და მსოფლიოსთან ერთდ ისე, რომ ეს დღესასწაული საყოველთაო გახდეს. ამისთვის არაა საჭირო სცენარები, რეჟისორები, მოსაწვევები და ა.შ. ამისთვის საჭიროა მხოლოდ მისი პოეტური სიტყვა და ფრაზები. ჩვენ შეგვიძლია ერთი დღით ჩვენი სოციალური ქსელი ვაჟა-ფშაველას ლექსებითა და ფრაზებით შევავსოთ".

ვაჟა-ფშაველა

ცნობილი მწერალი, ქართველების „მთის არწივი" ვაჟა-ფშაველა, იგივე ლუკა რაზიკაშვილი დაიბადა 1861 წლის 14 ივლისს სოფელ ჩარგალში, მდინარე ჩარგლულას ნაპირას, პატარა ქვიტკირის სახლში.

Грузинский писатель и поэт Важа-Пшавела - Лука Разикашвили
© photo: Sputnik /
ქართველი ლმწერალი და პოეტი ვაჟა-ფშაველა

მშობლები: მამა — პავლე რაზიკაშვილი, სოფლის მღვდელი იყო. სწორედ მან ჩაუნერგა პატარა ვაჟას წიგნების სიყვარული. დედა — ბარბალე (გულქან) ფხიკელაშვილი, რომლის წყალობით ვაჟამ უამრავი ხალხური ლექსი იცოდა ზეპირად. გულქანი მას საგმირო ამბებს, ფშაურ თქმულებებსა და ლექსებს აცნობდა.

ლუკა რაზიკაშვილს ფსევდონიმი ვაჟა-ფშაველა პეტერბურგში სწავლისას მისმა თუშმა მეგობარმა დიმიტრი ცისკარიშვილმა შეარქვა. ფშავ-ხევსურეთში "ვაჟა" კარგ ბიჭს, ვაჟკაცს ნიშნავდა.

Грузинский писатель и поэт Важа-Пшавела - Лука Разикашвили
© photo: Sputnik /
ქართველი კლასიკოსი ვაჟა-ფშაველა

1879 წელს ლუკამ გორის სამასწავლებლო სემინარიაში ჩააბარა. 1883 წელს პეტერბურგში გაემგზავრა და თავისუფალ მსმენელად შევიდა უნივერსიტეტში, იურიდიულ ფაკულტეტზე. თუმცა, ხელმოკლეობის გამო სწავლა მიატოვა, სამშობლოში დაბრუნდა და ჩარგალში დასახლდა.

ვაჟა-ფშაველა მთის ხალხში დიდი გავლენით სარგებლობდა. იშვიათად თუ ჩამოდიოდა ბარად. სწორედ ფშაური ზამთრის გრძელ ღამეებში დაიწერა მისი გენიალური პოემები, მოთხრობები და ლექსები: „ალუდა ქეთელაური", „ბახტრიონი", „სტუმარ-მასპინძელი", „გველისმჭამელი", „შვლის ნუკრის ნაამბობი", „ხმელი წიფელი" და ა.შ.

Грузинский писатель и поэт Важа-Пшавела - Лука Разикашвили
© photo: Sputnik / РИА Новости
ვაჟა-ფშაველა საავადმყოფოში

მძიმე შრომამ და გაჭირვებამ ვაჟას ჯანმრთელობა შეურყია. მას ფილტვის პლევრიტი დაუდგინეს და ოპერაციაც გაუკეთეს. ერთხანს თითქოს მოიკეთა, თუმცა მძიმე სენმა თავი მაინც არ ანება და, ექიმების მცდელობის მიუხედავად, ვეღარ უშველეს. 1915 წლის 27 ივლისს ვაჟა-ფშაველა გარდაიცვალა. იგი ჯერ დიდუბის პანთეონში დაკრძალეს, 1935 წლის 18 ოქტომბერს კი, ვაჟა-ფშაველას გარდაცვალების ოცი წლის თავზე, მისი ნეშტი გადაასვენეს მთაწმინდის პანთეონში.

ვაჟა-ფშაველა 36 პოემის, 400-მდე ლექსის, ასევე პიესებისა და მოთხრობების ავტორია. ქართული ლიტერატურის ისტორიაში იგი შევიდა როგორც XIX საუკუნის გამორჩეული მწერალი.

75
თემები:
საქართველო და კულტურა
ქვევრი

წინანდალში ქვევრის ღვინის საერთაშორისო კონკურსი ჩატარდა

59
(განახლებულია 13:42 13.07.2020)
წელს კონკურსზე წარმოდგენილი იყო ღვინის 460 ნიმუში, რაც სამჯერ აღემატება პირველ კონკურსზე წარდგენილი ღვინოების რაოდენობას.

თბილისი, 13 ივლისი – Sputnik. წინანდალში ქვევრის ღვინის საერთაშორისო კონკურსი უკვე მეოთხედ ჩატარდა, იუწყება ღვინის ეროვნული სააგენტო.

ორგანიზატორების თქმით, კონკურსის მიზანია საუკეთესო ქვევრის ღვინოების წარმოდგენა, ქვევრის ღვინის წარმოებისა და რეალიზაციის ხელშეწყობაა.

კონკურსი „ასოციაცია ქართული ღვინოს“ ორგანიზებით და ღვინის ეროვნული სააგენტოს მხარდაჭერით გაიმართა ალექსანდრე ჭავჭავაძის სახლ-მუზეუმის ტერიტორიაზე. სწორედ აქ მდებარეობს საქართველოში ერთ-ერთი პირველი მარანი, სადაც ღვინო ბოთლში ჩამოისხა.

„წელს კონკურსზე ღვინის 460 ნიმუში იყო წარმოდგენილი, რაც სამჯერ აღემატება პირველ კონკურსზე წარმოდგენილი ღვინოების რაოდენობას. ეს მეღვინეების მხრიდან კონკურსისადმი დიდ ინტერესზე მიუთითებს. ჟიურის შემადგენლობაში საერთაშორისო რანგის ქართველი ღვინის ექსპერტები შედიოდნენ. ისინი თანხმდებიან, რომ ქვევრის ღვინის ხარისხი ყოველწლიურად უმჯობესდება. მისასალმებელია, რომ კონკურსზე ქვევრის ღვინო საქართველოს თითქმის ყველა რეგიონიდან იყო წარმოდგენილი“, – აღნიშნა ღვინის ეროვნული სააგენტოს თავმჯდომარემ, კონკურსის ჟიურის წევრმა ლევან მეხუზლამ.

გამარჯვებული ღვინოები ივლისის ბოლომდე დასახელდება. გამარჯვებული ღვინოები ევროპის სხვადასხვა ქვეყანაში ონლაინ-დეგუსტაციებზე გაიგზავნება, რაც განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მეღვინეობის დარგში პანდემიით გამოწვეული სირთულეების ფონზე, ნათქვამია ორგანიზატორების განცხადებაში.

ორგანიზატორების თქმით, კონკურსმა დიდი ინტერესი გამოიწვია, განსაკუთრებით მარნების მხრიდან. მსგავს კონკურსებში მონაწილეობა მათთვის კარგი სტიმულია შემდგომი განვითარებისთვის.

ქართული ღვინის მორიგი გამარჯვება მსოფლიო არენაზე: ოქროსა და ვერცხლის მედლები პოლონეთში >>

კონკურსის ჟიურის თავმჯდომარე წელს საქართველოს დამსახურებული მეღვინე, ენოლოგი გიორგი დაქიშვილი იყო.

ქვევრის ღვინის კონკურსი საქართველოში პირველად 2017 წელს გაიმართა და იმ დროიდან ამ სახეობის ღვინის მიმართ ინტერესი მნიშვნელოვნად გაიზარდა. 2018 წელს წარმოდგენილი და დაჭაშნიკებული იყო 25%-ით მეტი ღვინო, ვიდრე კონკურსის ჩატარების პირველ წელს, აღნიშნავენ ორგანიზატორები.

დღეისათვის საქართველოში ათასობით სხვადასხვა ჯიშის ყურძენი მოჰყავთ – მთელ მსოფლიოში ყურძნის 4 ათასი ცნობილი ჯიშიდან დაახლოებით 500 ქართული წარმომავლობისაა.

59
თემები:
ღვინის კულტურა და მეღვინეობა
ანა კოსტავა

ქართველი კონდიტერი გერმანიაში და ხელოვნების რანგში აყვანილი მისი შედევრები

0
(განახლებულია 13:34 15.07.2020)
დღეს რუბრიკაში „ქართველები უცხოეთში“ გერმანიაში მცხოვრებ კიდევ ერთ სასახელო ქართველს - ანა კოსატავას გაგაცნობთ.

როგორც, წესი, კულინარიისადმი ინტერესს, ერთხელ მაინც, ალბათ, ყველა გოგო ავლენს ბავშვობაში, მაგრამ კარგი დიასახლისი და იშვიათი კულინარი მათგან ბევრი ვერ გამოდის. თუმცა მათ შორის არიან ისეთებიც, რომლებსაც ეს სფერო ხელოვნების რანგში აჰყავთ. ჩვენი რესპონდენტიც მათ რიცხვშია.

დღეს გერმანიის პროფესიულ სასწავლებელში კონდიტორიის განხრით სწავლობს. პარალელურად ადგილობრივ საკონდიტროში მუშაობს და შეიძლება ითქვას, რომ თავისი კულინარიული შედევრებით ფლეგმატურობით ცნობილი გერმანელების აღფრთვანებას იწვევს.

ანა კოსტავა
ანა კოსტავა

- ანა, როდის გაგიჩნდათ კულინარიისადმი ინტერესი პროფესიულ დონეზე?

- ჩემს შემთხვევაში, კულინარიისადმი ინტერესი დაოჯახების შემდეგ გაჩნდა. თავიდან დიასახლისობით დავიწყე და ნელ-ნელა კერძების მომზადების ყოველდღიური რუტინა საინტერესო საქმიანობად გავხადე. ეს ინტერესი მრავალნაირი იდეისა დ კულინარიული ექსპერიმენტის წყალობით უფრო და უფრო იზრდებოდა. ამ ყველაფერმა განაპირობა ჩემი, როგორც კარგ კულინარად ჩამოყალიბება, ყოველ შემთხვევავში, ასე თვლიან ჩემს გარშემო მყოფები. თუმცა, მე უფრო მომთხოვნი ვარ საკუთარი თავის მიმართ და ვფიქრობ, რომ კარგ და უფრო მეტიც, საუკეთესო კულინარამდე კიდევ გრძელი გზა მაქვს გასავლელი.

ანა კოსტავა
ანა კოსტავა

- გერმანიაში როგორ აღმოჩნდით?

- პირველად გერმანიაში თხუთმეტი წლის წინ ჩამოვედი მეუღლესთან ერთად. მეუღლე სპორტსმენია და გერმანიაში სპორტულ საქმიანობას ეწეოდა. თავიდან გარკვეული პერიოდით ვჩერდებოდით და ისევ საქართველოში ვბრუნდებოდით, მაგრამ შემდეგ აქ ცხოვრება გადავწყვიტეთ.

მეგობართან ერთად
მეგობართან ერთად

- ვიცი, რომ საკონდიტროში მუშაობთ - როგორია გერმანული სამზარეულო და ქართულ კერძს სთავაზობთ სტუმრებს?

- ჩვენი სამზარეულოსგან განსხვავებით გერმანული სამზარეულო არ გამოირჩევა მრავალფეროვნებით. საკონდიტროებშიც ძირითადად ერთი და იგივე, სტანდარტული ტიპის ნაწარმია. ასევეა იმ საკონდიტროშიც, სადაც ვმუშაობ. სამწუხაროდ აქ არ მეძლევა იმის შესაძლებლობა, რომ ქართული კერძები შევთავაზო სტუმრებს. თუმცა, ოჯახში მოსულ სტუმრებს ყოველთვის ვცდილობ, რომ ქართული გემოები გავაცნო. მინდა გითხრათ, რომ ჩვენებური სამზარეულო მათ გულწრფელ ქებას იმსახურებს, რაც ძალიან მახარებს.

ანა კოასტავას კულინარიული ნახელავი
ანა კოასტავას კულინარიული ნახელავი

- როგორ ფიქრობთ, გემოების მიხედვთ თუ არის შესაძლებელი, რომ ზოგადად ერის ბუნებასა და ხასიათზე იმსჯელო?

- ზუსტად ვერ გეტყვით, ალბათ შესაძლებელია. მაგალითად, ქართველებს რომ ფიცხი ხასიათი გვაქვს, ალბათ აქედან გამომდინარეა ისიც, რომ ძირითადად ცხარე და მწარე კერძები გვიყვარს.

ანა კოასტავას კულინარიული ნახელავი
ანა კოასტავას კულინარიული ნახელავი

- პარალელურად სწავლობთ პროფესიულ სასწავლებელში, კონდიტორიის განხრით - რა სასწავლებელია ეს და ძირითადად რა სახის ცოდნას იძლევა?

-დიახ, პროფესიულ სასწავლებელში ვსწავლობ კონდიტერიის განხრით. სწავლა სამი წელი გრძელდება და თეორიული განხრით ვიღებთ საჭირო ცოდნას დეტალურად ყველა იმ საკითხებზე, რას კონდიტერიას ეხება.  პრაქტიკულ სწავლებას საკონდიტროში გავდივარ.

ანა კოასტავას კულინარიული ნახელავი
ანა კოასტავას კულინარიული ნახელავი

- თქვენ მიერ შექმნილ რომელ კულინარიულ ნაკეთობას გამოარჩევდით?

- თითქმის ყველანაირი კერძი, რასაც გულით ვაკეთებ, მეტ-ნაკლებად კარგად გამომდის. თუ არ გამომდის, ისეთი პროფესიული ჟინი მაქვს, რომ მანამ არ ვეშვები, სანამ სასურველ შედეგს არ მივაღწევ. თუმცა ალბათ მაინც გამოვარჩევდი ხილ-ბოსტნეულიდან შექმნილ ნაკეთობებს, რომლებსაც ვაფორმებ ყვავილებით, გოგო-ბიჭებით, სხვადასხვა აქსესუარით, რაც მას განსაკუთრებულ მიმზიდველობას სძენს.

ანა კოასტავას კულინარიული ნახელავი
ანა კოასტავას კულინარიული ნახელავი

- რომელია თქვენი საყვარელი ქართული და გერმანული კერძი?

- ქართულებიდან განსაკუთრებით მიყვარს მჭადი და ყველი, ბადრიჯანი ყველა ფორმაში, ასევე წითელი ლობიო. აქ რამდენჯერაც უნდა გავაკეთო, ვერასდროს მივიღებ იმ გემოს, რაც საქართველოში აქვს. ჩვენებურ ბოსტნეულს, მწავნილებს სულ სხვა სურნელი და არომატი აქვს, მას პირდაპირ მოაქვს ქართული გემო და მეც სულ ამ გემოების მონატრებაში ვარ. რაც შეეხება გერმანულ კერძს, არც მაქვს რომელიმე გამორჩეულად საყვარელი კერძი. დიდად გურმანიც არ ვარ, ჩემი სუსტი წერტილი უფრო ტკბილეულია: ნამცხვრები, დესერტები და მსგავსი გემრიელობები. ჩემთვის ცომთან თამაში ცალკე ხელოვნებაა. მას კარგი ცოდნა უნდა და მასზეა დამოკიდებული, თუ როგორი გამოვა საბოლოოდ ცომისგან მოზელილი ღვეზელი ან ხაჭაპური...

ანა კოასტავას კულინარიული ნახელავი
ანა კოასტავას კულინარიული ნახელავი

- რომელია თქვენი ოჯახის ყველაზე საყვარელი კერძი?

- ჩვენს ოჯახში რა თქმა უნდა ქართული კერძებია პრიორიტეტული,  განსაკუთრებით ხაჭაპური.

ანა კოასტავას კულინარიული ნახელავი
ანა კოასტავას კულინარიული ნახელავი

- ფოტოგრაფიითაც სერიოზულად ხართ გატაცებული...

- ფოტოგრაფია ჩემთვის გატაცებაზე მეტია. ისევე როგორც კერძების კეთების პროცესში, ასევე ფოტოგრაფიის დროსაც ერთნაირად და წარმოუდგენლად დიდ სიამოვნებას ვიღებ. ეს ნამდვილი თერაპია და რელაქსაციაა დატვირთული დღის რეჟიმის პერიოდში. საკმარისია თუნდაც ხუთი წუთიც იმისთვის, რომ მოვწყდე რეალობას და მთლიანად გადავეშვა ჩემს მიერ შექმნილ პატარა სამყაროში. აქ ერთ დღეს შეიძლება მზარეული ვიყო ან დიზაინერი, ხან კი ფლორისტი.

ანა კოასტავას კულინარიული ნახელავი
ანა კოასტავას კულინარიული ნახელავი

- ხილის ლამაზად გაფორმების ხელოვნებით ხართ დაინტერესებული და საოცარ ნიმუშებს ქმნით...

- დიახ, კონდიტორიასთან შეთავსებით ჩემი კიდევ ერთი უსაყვარლესი სფერო კარვინგია, რომლითაც რამდენიმე წლის წინ დავინტერესდი. მოვიძიე სწავლის ყველა საშუალება  და დიდი ძალისხმევის შემდეგ შესაძლებლობა მომეცა ერთ კვირიანი მასტერკლასი გამევლო ამ სფეროში ორ გზის მსოფლიო ჩემპიონთან, Xiang Wang-თან. მისგან ბევრი საინტერესო რჩევა  და სწორი მიმართულება მივიღე. მას შემდეგ  ამ სფეროს პროფესიონალურად შესწავლის მიზანი დავისახე. თავიდან საკმაოდ რთული იყო, მაგრამ ბევრი ვარჯიშის და ხილ-ბოსტნეულის „წვალების" შედეგად ნელ-ნელა მიზანს მივაღწიე (ალბათ ნიჭიც აღმომაჩნდა).  ასევე გამორჩეული  იყო ჩემთვის ფრანგული დესერტების სპეციალური კურსი, სადაც ახალ, თანამედროვე და საინტერესო ტექნოლოგიებს დავეუფლე. მოკლედ, სულ სიახლეების ძიებაში ვარ და ვცდილობ სხვადასხვა მასტერ-კლასებში მივიღო მონაწილეობა.

ანა კოასტავას კულინარიული ნახელავი
ანა კოასტავას კულინარიული ნახელავი

- როგორია პირადად თქვენი კულინარიული შეგრძნებები- ტკბილი უფრო გიყვართ თუ მჟავე ან მწარე?

- ჩემი კულინარიული შეგრძნებები თავისუფალია, მას არა აქვს ჩარჩოები და სტანდარტები. ყოველთვის ორიგინალური და პიკანტური გემოების ძიებაში ვარ. მიყვარს გემოებით თამაში, თუნდაც მჟავე, ტკბილი, ცხარე გემოების უჩვეულო კომბინაციები. მთავარია, რომ ეს გემოები უხდებოდეს და აბალანსებდეს ერთმანეთს. არ მიზიდავს ეგზოტიკური სამზარეულო და არც ევროპაში გავრცელებული უჩვეულო გემოების მიქსი, მაგალითად, ხორცის წვნიანში მანდარინის ლებნები, ხახვის დესერტი და ა. შ. თუმცა ინტერესის გულისთვის მაინც ვსინჯავ ხოლმე.  ჩემთვის განსაკუთრებული და მნიშვნელოვანია კერძის ესთეტიკური მხარე, მისი გემო ვიზუალიდან უნდა იგრძნობოდეს, ამიტომ მიმზიდველი უნდა იყოს.

ანა კოასტავას კულინარიული ნახელავი
ანა კოასტავას კულინარიული ნახელავი

-ბოლოს, ჩვენს მკითხველს, ანა კოსტავას „ფელამუშის ტარტის“ საავტორო რეცეპტს ვთავაზობთ:

-„ფელამუშის ტარტისთვის“ დაგვჭირდება:

200 გრ. ორცხობილა;

150 გრ. კარაქი.

1ლ. ყურძნის ნატურალური წვენი (უმჯობესია ბადაგი);

1 პაკეტი ვანილი;

1 სავსე ჭიქა სიმინდის ფქვილი;

1 ს/კ პურის ფქვილი;

100 გრ. თხილი ან ნიგოზი.

მომზადების წესი: ორცხობილა დავფშნათ წვრილად და შევურიოთ გამდნარი კარაქი, შემდეგ გადმოვიტანოთ ფორმაში და დავკეპოთ ხელით. მოვადუღოთ ფელამუში ჩვეული წესით, გადმოვდგათ ცეცხლიდან და როცა ცოტა გაგრილდება დავასხათ ორცხობილას თავზე, გავასწროთ ზედაპირი და მოვაყაროთ წვრილად დაჭრილი თხილი ან ნოგოზი. აი, ასე მარტივად და ცხობის გარეშე შეძლებთ დაამზადოთ გემრიელი ტარტი!...

 

0
თემები:
ქართველები უცხოეთში