ფესტივალი „ვარდატონი“ თბილისში

თბილისი უმასპინძლებს ფესტივალს, რომელიც საიათნოვას მიეძღვნება

143
ფესტივალ „ვარდატონის“ სტუმრებს ელოდებათ თბილისის თოჯინების სომხური თეატრის წარმოდგენა, გამოფენა და კონცერტი.

თბილისი, 14 მაისი — Sputnik. ფესტივალი სახელწოდებით „ვარდატონი“, რომელიც ეძღვნება ცნობილ თბილისელ სახალხო პოეტს – აშუღ საიათნოვას, საქართველოს დედაქალაქის ისტორიულ ნაწილში კვირას გაიმართება, ნათქვამია ღონისძიების Facebook-გვერდზე.

საიათნოვას ხსოვნას: თბილისში დიდი პოეტის დღე აღნიშნეს >>

2019 წელს დღესასწაულს პირველად აღნიშნავენ ფესტივალით, ადრე ამ დღეს შემოქმედებითი კონცერტი იმართებოდა. ღონისძიება მეიდანზე, სურბ–გევორქის სომხური ეკლესიის მიმდებარედ გაიმართება.

ფესტივალის პროგრამაშია თბილისის თოჯინების სომხური თეატრის საბავშვო სპექტაკლი „იყო და არა იყო რა, იყო ერთი საიათნოვა“, კონკურსანტების ნამუშევრების გამოფენა, სურბ–გევორქის ტაძრის ეზოში საიათნოვას საფლავის ყვავილებით შემკობა და სხვ.

ასევე დაგეგმილია კონცერტი, სადაც ადგილობრივი და მოწვეული ცეკვისა და სიმღერის ანსამბლები წარდგებიან.

ფესტივალის ორგანიზატორია „ქართველ სომეხთა კავშირი“. მხარდამჭერები არიან თბილისის მერია, საქართველოში სომხეთის საელჩო, თბილისის პეტროს ადამიანის სახელობის სომხური დრამატული თეატრი და სომხური ეპარქია.

ფესტივალი-დღესასწაული „ვარდატონი“ (სომხურიდან ითარგმნება როგორც ვარდების დღესასწაული) 1914 წლის 15 მაისს, საიათნოვას ძეგლის გახსნის დღეს დაარსდა. იმავე წელს მოვლენის აღსანიშნავად შედგა მსვლელობა და მონუმენტის გახსნის საზეიმო ცერემონია. საზოგადოების წარმომადგენლები ქუჩებში წითელი ვარდებით გამოვიდნენ - „პოეტისადმი სიყვარულის ნიშნად“.

143
თემები:
საქართველო და კულტურა (893)
გია ყანჩელი

10 აგვისტო გია ყანჩელის დაბადების დღეა

129
(განახლებულია 15:02 10.08.2020)
გენიალურ კომპოზიტორს, არაერთი შესანიშნავი მუსიკალური ნაწარმოების ავტორს გია ყანჩელს დღეს 85 წელი შეუსრულდებოდა.

გია ყანჩელი 1935 წლის 10 აგვისტოს თბილისში დაიბადა. 1959 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი გეოლოგის სპეციალობით. დიპლომის აღებისთანავე სწავლა გააგრძელა თბილისის ვანო სარაჯიშვილის სახელობის სახელმწიფო კონსერვატორიაში საკომპოზიციო ფაკულტეტზე, რომელიც 1963 წელს დაამთავრა. 1972-1990 წლებში იყო შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო აკადემიურ თეატრში მუსიკალური ნაწილის ხელმძღვანელი. 1979 წელს იგი საქართველოს კომპოზიტორთა კავშირის მდივანი გახდა.

1995-1996 წლებში გია ყანჩელი ბელგიაში, ქალაქ ანტვერპენის სიმფონიურ ორკესტრში მიიწვიეს, სადაც სიცოცხლის ბოლომდე მუშაობდა. თუმცა კავშირი საქართველოსთან და რუსთაველის თეატრთან არ გაუწყვეტია. მას ეკუთვნის რობერტ სტურუას საუკეთესო სპექტაკლებისთვის შექმნილი მუსიკა („კავკასიური ცარცის წრე“, „რიჩარდ III“, „ჰამლეტი“, „ქალი-გველი“, „მეთორმეტე ღამე“).

მუსიკის სპეციალისტები განსაკუთრებით აღნიშნავენ მის სიმფონიურ თხზულებებს. 1977 წელს შექმნილმა სიმფონიამ „ინ მემორია მიქელანგელო“ მას საერთაშორისო აღიარება მოუტანა.

Композитор Гия Канчели
გია ყანჩელი

გია ყანჩელის შემოქმედებით მემკვიდრეობას განეკუთვნება ოპერა „და არს მუსიკა“ (1983 წ.), ექვსი სიმფონია, კონცერტი სიმფონიური ორკესტრისათვის (1962 წ.); ლარგო და ალეგრო სიმებიანი ორკესტრის, ფორტეპიანოსა და ლიტავრებისათვის (1963 წ.); „სევდა ნათელი“ — ბიჭუნათა გუნდის, ორი სოლისტისა და დიდი სიმფონიური ორკესტრისათვის (1985 წ.); მუსიკა სპექტაკლებისთვის „ხანუმა", „კავკასიური ცარცის წრე", „რიჩარდ III"; (შოთა რუსთაველის თეატრის დადგმები). მუსიკა კინოფილმებისთვის „არ დაიდარდო", „ქვევრი", „არაჩვეულებრივი გამოფენა", „მიმინო", „შერეკილები", „როცა აყვავდა ნუში" და სხვ. 

1967 წელს ელდარ შენგელაია „არაჩვეულებრივი გამოფენის" გადასაღებად ემზადებოდა. იგი თავის ფილმებში მუსიკას თავიდანვე განსაკუთრებულ მნიშვნელობას ანიჭებდა და გამოცდილ კომპოზიტორებთან ერთად მუშაობდა, თუმცა მაინც არ იყო კმაყოფილი. მან მოგვიანებით განაცხადა, რომ სჭირდებოდა კომპოზიტორი „დრამატურგიული, მონტაჟური აზროვნებით“. ფილმზე მუშაობა თითქმის დაწყებული იყო, როცა ელდარ შენგელაიამ თავისი თაობის ხელოვანის გია ყანჩელის პირველი სიმფონია მოისმინა და მაშინვე გადაწყვიტა, რომ მისი მუსიკა „კინემატოგრაფიულია“. მართლაც, ყანჩელს აქვს უნარი, გამოხატოს ეპიზოდის განწყობა. „არაჩვეულებრივ გამოფენაში“ მუსიკა ძალიან დიდ როლს ასრულებს ფილმის აღქმასა და მაყურებლის განწყობის შექმნაში. 

1974 წელს ელდარ შენგელაიამ გადაიღო ფილმი „შერეკილები“, რომლის მუსიკაც ძალიან სწრაფად გახდა პოპულარული. მომღერალი ნანი ბრეგვაძე ფილმის მუსიკის შესახებ იხსენებს: „გია ყანჩელის მუსიკას კიდევ ერთი თავისებურება ახასიათებს. კომპოზიტორი თითქმის არასდროს იყენებს ფოლკლორს. ამ თვალსაზრისით ელდარ შენგელაიას გარკვეული პრობლემა შეექმნა „შერეკილებზე“ მუშაობისას. მთელი ეს ფილმი ხომ ფოლკლორული მოტივებისგან უნდა აწყობილიყო. ბოლოს გადაწყდა, ფილმის მუსიკა გია ყანჩელთან ერთად ჯანსუღ კახიძეს დაეწერა. ექსპერიმენტმა გაამართლა. მუსიკალური სიჭრელე ძალიან მოუხდა ამ ფილმ-ზღაპარს, მაყურებლის ხსოვნაში კი დარჩა გია ყანჩელის ვალსი, რომელიც მართლაც რომ ფრენის განწყობილებას უქმნიდა მაყურებელს. ვალსი მთელი ამ მხიარული და, ამავე დროს, ძალიან სევდიანი ზღაპრის კამერტონია. გია ყანჩელის მუსიკალური მოტივი არ არის „ფოლკლორული თემა“, მაგრამ თითქოს მიისწრაფვის ფოლკლორისკენ, ე.ი. ბუნებისკენ, რომელიც ფინალში ერთაოზის სიმღერაშია ჩაქსოვილი („ჩიტი-გვრიტი მოფრინავდა“). მუსიკალური დრამატურგიის ასეთი განვითარება, ერთი მხრივ, „შერეკილების“ იდეას გამოხატავს – ადამიანს შეუძლია გადალახოს ყოფის შეზღუდულობა, მონობის მარწუხები, მეორე მხრივ კი გია ყანჩელის შემოქმედების თავისებურებას – კათარზისს, რომელიც მუდმივ ფონს ქმნის კომპოზიტორის საუკეთესო ნაწარმოებებში, მათ შორის — კინომუსიკაში“.

გია ყანჩელი მრავალი საერთშორისო პრემიის ლაურეატია

  • 1995 — ღირსების ორდენი
  • 1988 — საბჭოთა კავშირის სახალხო არტისტი
  • 1987 — პრიზი „ნიკა“ კინომუსიკისათვის
  • 1981 — საქართველოს სახელმწიფო პრემია
  • 1981 — საკავშირო კინოფესტივალის სპეციალური პრიზი
  • 1981 — შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პრემია
  • 1977 — საბჭოთა კავშირის სახელმწიფო პრემია
  • 2008 — ვოლფის პრემია ხელოვნებაში
  • საქართველოს სახალხო არტისტი

2015 წელის გია ყანჩელის 80 წლის აღსანიშნავი საიუბილეო კონცერტები ევროპის სხვადასხვა ქალაქში გაიმართა. პირველი კონცერტი 22 აგვისტოს ბერლინის ისტორიულ დარბაზში "კონცერტჰაუზში" შედგა. 28 სექტემბერს კი ბელგიაში, ქალაქ ბრიუსელის ნატიფი ხელოვნების სასახლეში ქართველი კომპოზიტორის იუბილე აღინიშნა.

გია ყანჩელი 2019 წლის 2 ოქტომბერს გარდაიცვალა, ის დიდუბის პანთეონში დაკრძალეს.

„თამაშის დასასრული“ – რობერტ სტურუა სპექტაკლს გია ყანჩელის ხსოვნას მიუძღვნის>>

დიდებული კომპოზიტორის გარდაცვალება უდიდესი დანაკლისია არა მხოლოდ ქართული ხელოვნებისთვის, არამედ მთელი მსოფლიო საზოგადოებრიობისთვის. მას გარდაცვალების შემდეგ მიეძღვნა არაერთი საღამო და კონცერტი როგორც საქართველოში, ისე მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყანაში.

129
თემები:
საქართველო და კულტურა (893)
ანზორ ერქომაიშვილი

საქართველოს პრეზიდენტმა ანზორ ერქომაიშვილი ბრწყინვალების ორდენით დააჯილდოვა

162
(განახლებულია 11:08 10.08.2020)
გამოჩენილ მომღერალს, ლოტბარს, კომპოზიტორს, საგუნდო დირიჟორს, ხალხური სიმღერების შემკრებს ანზორ ერქომაიშვილს 10 აგვისტოს 80 წელი უსრულდება

თბილისი, 9 აგვისტო - Sputnik. საქართველოს პრეზიდენტმა სალომე ზურაბიშვილმა ცნობილი მომღერალი, ლოტბარი და კომპოზიტორი ანზორ ერქომაიშვილი ბრწყინვალების ორდენით დააჯილდოვა, ნათქვამია პრეზიდენტის Facebook–გვერდზე.

ერქომაიშვილს ბრწყინვალების ორდენი „ქართული საგუნდო მუსიკის, ფოლკლორის განვითარებისა და პოპულარიზაციის საქმეში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისათვის, ნაყოფიერი პედაგოგიური, საზოგადოებრივი მოღვაწეობისა და ქვეყნის წინაშე აღმატებული ღვაწლისათვის" გადაეცა.

დაჯილდოების ცერემონია ლანჩხუთის რაიონის სოფელ აცანაში, მაცხოვრის სახელობის ეკლესიის ეზოში გაიმართა.

გამოჩენილ მომღერალსა ლოტბარს, კომპოზიტორს, ანსამბლების – „რუსთავისა“ და „მართვეს“ დამაარსებელს, ანზორ ერქომაიშვილს 10 აგვისტოს 80 წელი უსრულდება.

ანზორ ერქომაიშვილის 80 წლის საიუბილეო საღამო ხვალ ოზურგეთის დრამატული თეატრის თაღებში ჩატარდება. ღონისძიებაზე ქართულ ხალხურ სიმღერებს შეასრულებენ ანსამბლები: „რუსთავი“, „ბასიანი“, „რიჰ“, „შილდა“, გალობის უნივერსიტეტის გოგონათა გუნდი. ტრიოები: „შალვა ჩემო“, „შემოქმედი“ და „ხელხვავი“. მოეწყობა ანზორ ერქომაიშვილის ცხოვრებისა და შემოქმედების ამსახველი ფოტოგამოფენა.

ღონისძიების ორგანიზატორი არიან საქველმოქმედო ფონდი „ქართული გალობა“ და საქართველოს ფოლკლორის სახელმწიფო ცენტრი.

ანზორ ერქომაიშვილი 1940 წლის 10 აგვისტოს ბათუმში დაიბადა. ის თვითნასწავლი მომღერლის არტემ ერქომაიშვილის შვილიშვილია. ბაბუის რჩევით მიიღო უმაღლესი მუსიკალური განათლება, ჩააბარა კულტურულ-საგანმანათლებლო სასწავლებელში, შემდეგ კი თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიაში, რომელიც 1969 წელს დაამთავრა.

ანზორ ერქომაიშვილმა ჯერ კიდევ სტუდენტმა დაიწყო გურული საგალობლებისა და ხალხური სიმღერების გადატანა ნოტებზე. კონსერვატორიაში დააარსა ამ სიმღერების შემსწავლელი ვოკალური ანსამბლი „გორდელა“.

1968 წლიდან 2019 წლამდე იყო ანსამბლ „რუსთავის“ ხელმძღვანელი.

ანზორ ერქომაიშვილი არის საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1969), თბილისის საპატიო მოქალაქე (2014).

ავტორია წიგნებისა „ხმა უცნაური“, „შავი შაშვი ჩიოდა“, „ბაბუა“.

162
თემები:
საქართველო და კულტურა (893)
დაკავებები ბელარუსში

ბელარუსის ქალაქებში კვლავ დაძაბულობაა: სპეცრაზმი ხალხის დაკავებას განაგრძობს

0
მილიციის ხელმძღვანელობამ ბელარუსის დედაქალაქის ქუჩებში კვლავ სპეცტექნიკის გამოყვანის გადაწყვეტილება მიიღო

თბილისი, 10 აგვისტო - Sputnik. შინაგან საქმეთა სამინისტროს თანამშრომლები არასანქცირებული აქციების დროს საზოგადოებრივი წესრიგის დარღვევას აღკვეთავენ, განაცხადეს ორშაბათს შსს-ში, იუწყება Sputnik-ბელარუსი.

საგანგებო დანიშნულების რაზმის („ომონის“) თანამშრომლები განაგრძობენ დაკავებებს, ყველა გამვლელს დოკუმენტებს და ზურგჩანთებს უმოწმებენ. რაიონში მობილიზებულია მილიციის ძალები, მორიგეობს ორი სახანძრო მანქანა. მიუხედავად ამისა, რაიონში ადამიანების მცირე ჯგუფები იყრიან თავს.

„მილიციის თანამშრომლები დღესაც მუშაობენ გაძლიერებული რეჟიმით. გარდა ამისა, მინსკის ქუჩებში მართლსაწინააღმდეგო ქმედებების თავიდან აცილების მიზნით სპეცტექნიკაა მობილიზებული“, - განუცხადა Sputnik-ს ბელარუსის შსს-ს წარმომადგენელმა ოლგა ჩემოდანოვამ.

მინსკში პროტესტის დროს სამართალდამცველებს გუშინ სპეცტექნიკის, მათ შორის, წყლის ჭავლის გამოყენებაც მოუხდათ.

ეს წუთია ცნობილი გახდა, რომ საგამოძიებო კომიტეტმა მასობრივი არეულობის ფაქტებზე 21 სისხლის სამართლის საქმე აღძრა. ზოგიერთი მუხლით გამოყენებულმა სანქციებმა შესაძლოა 15 წლით თავისუფლების აღკვეთას მიაღწიოს. გამომძიებლებმა დააზუსტეს, რომ გუშინ დაკავებულია 80-ზე მეტი პირი. მათი უმრავლესობა ახალგაზრდები არიან, რომლებიც ალკოჰოლური ან ნარკოტიკული საშუალებების ზემოქმედების ქვეშ იმყოფებოდნენ.

0
თემები:
მსოფლიო დღეს