ევდოკია კლიმოვა

„როდესაც მთელი ცხოვრება ომია“: მეორე მსოფლიო ომის 103 წლის ვეტერანის ტრაგიკული ისტორია

80
(განახლებულია 08:45 09.05.2021)
გამჭოლი მზერის ჭაღარა ქალბატონს ვეკითხები: „რა გსურთ ახლა ყველაზე მეტად?“ ევდოკია დაუფიქრებლად და მშვიდად მპასუხობს: „სიკვდილი“. და ტირის...

ნათია ქვარცხავა

„სიკვდილი მინდა ყველაზე მეტად, - იმეორებდა იგი. - რისთვის ვცოცხლობ, შვილო, ვისთვის? სულაც არ მინდა, მაგრამ ალბათ ღმერთის ნებაა, ასე ვიტანჯებოდე. ჩემ ასაკამდე მოიყარეთ... მაგრამ მეტი არ არის საჭირო...“

ეს ევდოკია კლიმოვაა, 103 წლის, დიდი სამამულო ომის ვეტერანი. როდესაც თავისი ცხოვრების ისტორია მიამბო, ვინანე, რომ კინორეჟისორი ან მწერალი არ ვარ. ასეთი მძიმე ისტორიების მოსმენას ადამიანები ტელეეკრანებიდან და წიგნებიდან არიან შეჩვეული და არა სასიამოვნო მოხუცისგან, რომელმაც ჯოჯოხეთი გამოიარა.

„და რა იყო შემდეგ?“
ევდოკია კლიმოვა თბილისის ერთ-ერთ ცენტრალურ რაიონში ცხოვრობს. მას ყოველდღიურად აკითხავს მომვლელი. მოხუცს ხშირად ის ადამიანებიც სტუმრობენ ხოლმე, რომლებისთვისაც მისი ბედი სულ ერთი არ არის. ამიტომ უყვარს ევდოკიას ისინი ძალიან. 

Евдокия Климова ветеран ВОВ
© Sputnik / Vladimir Umikashvili
მეორე მსოფლიო ომის ვეტერანი ევდოკია კლიმოვა

კლიმოვას სახლში სიბერის ნაცნობი სუნი ვიგრძენი. ბინა ოროთახიანი, მაგრამ ფართო და ნათელია. ყვავილებშია ჩაფლული. გუშინ ომის ვეტერანს 103 წელი შეუსრულდა.

ასაკით დამძიმებულ ევდოკიას სიარული უჭირს. მისი პირველივე სიტყვებიდან ჩანს, რომ ჩემ წინ კეთილშობილი და უზომოდ სასიამოვნო ადამიანი დგას. შვილივით მექცევა, ამბობს: „რაც მახსოვს, იმას მოგიყვები. შენ მკითხე, შვილო, რაც გინდა, თუ არ გამახსენდება - რას ვიზამთ?!“

თუმცა მეხსიერება შესაშური აქვს. უბრალოდ შეიძლება ზოგიერთი თარიღისა თუ სახელის გახსენება გაუჭირდეს, სამაგიეროდ ყველა მოვლენის დეტალები მეხსიერებაში ფოტოგრაფიული სიზუსტით აქვს ჩაბეჭდილი.

ოჯახში ევდოკია ძმებთან და დებთან ერთად ცხოვრობდა. „სმოლენსკიდან 17 კილომეტრის დაშორებით, გლეხის ოჯახში ვცხოვრობდით“, – იხსენებს მოხუცი.

„მამას რამდენიმე ძმა ჰყავდა, ამიტომ პაპამ ყველას მიწა გაუნაწილა. ყველა თავის ოჯახს აშენებდა. თავად ჰყიდდნენ რძეს, კარაქს... გვყავდა საქონელი, ქათმები, ბატები“, – იხსენებს ევდოკია ღიმილით. 

© video: Ruptly
მეორე მსოფლიო ომის ვეტერანი ევგენია კლიმოვა

როდესაც გოგონას 17 წელი შეუსრულდა, ქალაქში გაემგზავრა, როგორც თავად ამბობს, განათლების მისაღებად და საფეიქრო წარმოების სპეციალობის დასაუფლებლად. მალევე გათხოვდა და 1940 წელს ვაჟი ვოლოდია შეეძინა. „შემდეგ... რა იყო შემდეგ?“ – ძაბავს გონებას ევდოკია. რამდენიმე წამით ჩუმდება. შემდეგ იყო ომი...“

დაკარგვა და შეძენა
დაიწყო ომი და ევდოკია იძულებული გახდა დაევიწყებინა განათლება, ოჯახური ბედნიერება და კიდევ უამრავი სხვა ქალური სურვილი. მხოლოდ ისღა დარჩენოდა – თავი გაეწირა და ომში წასულიყო, როგორც ეს ბევრმა გააკეთა. კლიმოვა ფრონტზე სანიტარად წავიდა. 

Евдокия Климова ветеран ВОВ
© Sputnik / Vladimir Umikashvili
მეორე მსოფლიო ომის ვეტერანი ევდოკია კლიმოვა

„შვილი დედაჩემთან დავტოვე და ფრონტზე წავედი, - იგონებს ევდოკია. - ყველანი ნებაყოფლობით წავედით. ადრე ახალგაზრდობა ასეთი იყო. როცა გერმანელი მოდიოდა, ჩვენ ოკუპაციაში მოვხვდით, პარტიზანებად გავიხიზნეთ. როდესაც 1943 წელს ჩვენებმა მოსკოვი დაიბრუნეს, გერმანელები უკვე გარბოდნენ!“

როგორ მოხვდა ბელორუსიის პირველ ფრონტზე, ევდოკიას აღარ ახსოვს. ეს ფრონტი 1944 წლის 24 თებერვალს შეიქმნა ბელორუსიის, პოლონეთის გასათავისუფლებლად და ბერლინისთვის ბრძოლაში გადამწყვეტ როლს ასრულებდა.

ეს ცხელი დღეები და ღამეები იყო. იმ დროის მოგონებები ევდოკიას მეხსიერებაში ძალიან ბუნდოვანია. აგონდება ცალკეული კადრები, დაბომბვა, მეომრების სიკვდილი, ტკივილი, სიცივე, ცრემლი... კლიმოვა ყოველდღე ცდილობდა დაჭრილების გადარჩენას და ყოველღამ ელოდა განთიადს, როგორც ბედნიერებას. 

„ჯარისკაცებს ვეხმარებოდით, ჭრილობებს ვუხვევდით - აი ასეთი სამუშაო მქონდა. მძიმე იყო. შემდეგ უნგრეთამდე ჩავედით. იქ დამჭრეს და ჰოსპიტალში მოვხვდი. მაშინ ფეხი დამიზიანდა ძალიან. მაგრამ გადავლახე, როგორ - არც ვიცი...“ – ამბობს ქალი.

ომი დამთავრდა, როდესაც ევდოკია ჰოსპიტალში იწვა. მაშინ განიცადა პირველი დანაკარგი – ევდოკიას მეუღლე, რომელიც ასევე ფრონტზე იბრძოდა, 1943 წელს სმოლენსკთან დაიღუპა.

მაგრამ ბედმა ქალისთვის კიდევ ერთი პირადი სიხარული გაიმეტა. ევდოკიამ ფრონტზე გაიცნო ქართველი კაპიტანი - გიორგი ლორთქიფანიძე. ახალგაზრდებს ერთმანეთი შეუყვარდათ და მალევე დაქორწინდნენ. ასე აღმოჩნდა ქალი საქართველოში.

ცხოვრება ომის შემდეგ

„საქართველო ძალიან პატარა მომეჩვენა. მარტო რუსთაველი და „დეზერტირები“. კიდევ ტრამვაი დადიოდა...“ – იხსენებს ევდოკია.

ქმარმა ის ულამაზეს გურიაში, ლანჩხუთში წაიყვანა. როგორც ვეტერანი ქალბატონი აღიარებს, სოფელში რთული ვითარება იყო – ახალდაქორწინებულებს პატარა სახლი ჰქონდათ. თუმცა მეურნეობას მისდევდნენ, ჰყავდათ გოჭები, ბატკნები.

„წასვლა მინდოდა, მაგრამ ქმარს ისე ვუყვარდი და მეც ისე მიყვარდა, რომ საქართველოში დარჩენა გადავწყვიტეთ“, – ამბობს ღიმილით ევდოკია. 

Евдокия Климова ветеран ВОВ
© Sputnik / Vladimir Umikashvili
მეორე მსოფლიო ომის ვეტერანი ევგენია კლიმოვა

1946 წელს „ქმრის ძალიან განათლებულმა დეიდამ, რომელსაც რაღაც მნიშვნელოვანი თანამდებობა ეკავა, ახალგაზრდები საცხოვრებლად თბილისში გადაიყვანა, სადაც მას დიდი სამსართულიანი სახლი ჰქონდა. იქ მხოლოდ ევდოკია ცხოვრობდა, როგორც შინამოსამსახურე. ყველაფერი მას დააწვა მხრებზე: ალაგებდა, რეცხავდა, ამზადებდა. მოგვიანებით ქმარს, რომელიც სამხედრო კომისარიატში მსახურობდა, 12 კვადრატული მეტრი ფართობის პატარა ოთახი მისცეს. წყვილი საკუთარ ბუდეში გადავიდა საცხოვრებლად.

„ამით დავიწყეთ მშვიდი ცხოვრება. ჩამოვიყვანეთ ჩემი შვილი ვოლოდია, რომელიც სმოლენსკში დედაჩემთან იზრდებოდა. ჩემმა მეუღლემ ის იშვილა კიდეც“, – ჰყვება ევდოკია.

„ყველა დავკარგე“
მაგრამ მალე უბედურება მოხდა: 13 წლის ვოლოდიას მანქანა დაეჯახა და დაიღუპა. „ეს მოხდა... რომელ წელს გარდაიცვალა სტალინი? ჰო, ზუსტად! 1953 წელს“, – იხსენებს კლიმოვა.

ერთ წელიწადში საყვარელი მეუღლე გიორგიც დაკარგა.

„ჩემს ქმარს არ ჰქონდა ცალი ფილტვი, სამი ნეკნი. ინვალიდი იყო. როდესაც შვილი დავმარხეთ, ერთ წელიწადში ისიც გარდაიცვალა. ქალიშვილ ლარისასთან ერთად, რომელიც 1946 წელს შემეძინა, მარტო დავრჩი. მთელი ოჯახი ტრაგიკულად დამეღუპა“, – ამბობს ევდოკია.

80-იან წლებში გარდაეცვალა სიძე, ქალიშვილის ქმარი. 

Евдокия Климова ветеран ВОВ
© Sputnik / Vladimir Umikashvili
მეორე მსოფლიო ომის ვეტერანი ევგენია კლიმოვა

ევდოკიას ორი სიხარულიღა დარჩა – ქალიშვილი და შვილიშვილი დათუნა, რომელსაც კლიმოვა 14 წლამდე ზრდიდა და მას პრაქტიკულად დედობას უწევდა. ძალიან უმძიმს ამაზე საუბარი, მაგრამ ბედმა მას შვილიშვილიც წაართვა, შემდეგ კი ქალიშვილი, რომელმაც შვილის დაკარგვა ვერ გადაიტანა.

„რადიოს სადენები გაჰყავდა. კიბეზე ავიდა, ფიქრობდა, მყარი იყო, მაგრამ ჩამოვარდა, - ხმის კანკალით იგონებს ევდოკია. - ასე დაიღუპა დათუნა. როდესაც სახლში მოიყვანეს, ჩემს ქალიშვილს გულმა ვეღარ გაუძლო. როდესაც მკვდარი შვილი დაინახა, დამბლა დაეცა.

სამი წელი საწოლს იყო მიჯაჭვული, მერე კი გარდაიცვალა.

ქვეყანაზე ბევრი კეთილი ადამიანია

ევდოკია კლიმოვას ბინაში სიმყუდროვეა. ის დაჟინებით მთხოვს, კადრში მოვახვედრო მის დაბადების დღეს მორთმეული ყვავილები. კედელს ძველი ხალიჩა ამშვენებს. კარადის თაროები სავსეა მისალოცებით, ფოტოებით. 

Евдокия Климова ветеран ВОВ
© Sputnik / Vladimir Umikashvili
მეორე მსოფლიო ომის ვეტერანი ევგენია კლიმოვა

„დავრჩი კეთილი ადამიანების იმედად. ყველა, ვინც მეხმარება, ყველა კეთილი, კარგი ადამიანია. არ მტოვებენ მარტო არც ერთ დღესასწაულზე: ახალ წელს, დაბადების დღეს, 8 მარტს, აღდგომას და 9 მაისს. 9 მაისს ჩემთან ყოველთვის ქეიფია.

მობრძანდით ხოლმე, გელოდებით!“ – ხმამაღლა მეპატიჟება ევდოკია.

ქალს ხშირად სტუმრობს შორეული ნათესავი ტატიანა ჯალაღონია, რომელიც ევდოკიას ძალიან უყვარს. ტატიანა ხუმრობს, რომ ვეტერანთან მხოლოდ მტვრის გადასაწმენდად მოდის: „ის ხომ მაღალი არ არის“. 

თავად ევდოკია, სოლიდური ასაკის მიუხედავად, ცდილობს იმოძრაოს, არ იჯდეს ერთ ადგილზე. მაგრამ თუ ზის, ფეხებსა და ხელებს მაინც ამოძრავებს. მისი თქმით, ნებისმიერი მოძრაობა - სიცოცხლეა.

ყოველდღიური პატარა გამარჯვებაა - თუ თვითონ მივა აბაზანამდე ან დამოუკიდებლად მოამზადებს რამეს. ახალი წლისთვის, როგორც ამბობს, ტოლმას ხარშავს. თავის ასაკს კი ღმერთის საჩუქარს უწოდებს.

„ღმერთი მაცოცხლებს. ორი წლის წინ დავეცი, ოპერაცია გამიკეთეს და ამის შემდეგ ყავარჯნებზე დავდექი. შარშანდელი დაბადების დღის წინაც დავეცი. ხელი სულ ჩალურჯებული მქონდა, იდაყვი დამემსხვრა, სუნთქვაც მიჭირდა. მაგრამ ყველაფერი მიხორცდება, როგორც ძაღლს! ღმერთი მიჭერს, მხოლოდ უფალი“.

ევდოკიას მომვლელი სუფრასთან გვეპატიჟება. მასპინძელი დაჟინებით გვთხოვს, დავეწვიოთ.

სუფრა სხვადასხვა კერძითაა გაწყობილი, მაგრამ ევდოკია, პირველ რიგში, თავისი მომზადებული „ხალადეცის“ გასინჯვას გვთხოვს. ეს კერძი არასდროს დამიგემოვნებია, უბრალოდ ხორცი არ მიყვარს. მაგრამ 102 წლის ვეტერანის მომზადებული „ხალადეცი“, რა თქმა უნდა, გავსინჯე.

თბილი დამშვიდობების შემდეგ ევდოკია ამბობს: „ყველაფერი გიამბეთ, რაც მახსოვს და არ მახსოვს. ეს მთელი ჩემი ცხოვრებაა. მთელი ცხოვრება“...

 

80
თემები:
მეორე მსოფლიო ომის ისტორია: ფაშიმზე გამარჯვება 2021 (35)
ჯო ბაიდენი

მოსაზრება: ბაიდენი დააზუსტებს, არის თუ არა მზად რუსეთი თვითმკვლელობისთვის

54
(განახლებულია 20:59 11.06.2021)
მოსალოდნელია თუ არა აშშ-სა და ჩინეთს შორის მეორე ცივი ომი, ჩაერთვება თუ არა მასში ევროპა და რა პოზიციას დაიკავებს რუსეთი – ამის შესახებ წერს რუსი აღმოსავლეთმცოდნე, ჟურნალისტი და პოლიტიკური მიმომხილველი დმიტრი კოსირევი.

დმიტრი კოსირევი

საინფორმაციო სააგენტო РИА Новости საკუთარ გვერდზე აქვეყნებს აღნიშნულ წერილს. 

„ასე სახელმწიფოები ომის წინ იქცევიან“, თითქოს სასხვათაშორისოდ შენიშნა საგარეო დაზვერვის პოლკოვნიკმა და დღეს მოსკოვის საერთაშორისო ურთიერთობების სახელმწიფო ინსტიტუტის მშვიდობიანმა პროფესორმა ანდრეი ბეზრუკოვმა ერთ-ერთი ტელედისკუსიისას.

საუბარია ამერიკის ადმინისტრაციის მართლაც სერიოზულ აქციაზე, რომელმაც ჯერ კიდევ თებერვალში დაუკვეთა კვლევა კრიტიკულად მნიშვნელოვანი საქონლით მომარაგების ჯაჭვის მიმართ ქვეყნის მოწყვლადობის შესახებ. კვლევა ახლაღა დასრულდა, პრეზიდენტ ჯო ბაიდენის ევროპული ტურნეს წინ, რომლის ფარგლებშიც ის რუსეთის პრეზიდენტ ვლადიმის პუტინსაც შეხვდება.

იმის შესახებ, რომ ჟენევაში ეს შეხვედრა მხოლოდ ნაწილია მსოფლიო არენაზე აშშ-ის დიდი ხნის წინ მომწიფებული და სერიოზულად შეცვლილი კურსისა, ოდნავ ქვემოთ ვისაუბრებთ. რაც შეეხება ამერიკის მოწყვლადობას, ის, კვლევის შედეგების თანახმად, მინიმუმ სამ სფეროში გამოვლინდა − წამლების, ნახევარგამტარებისა და იშვითი ელემენტების მიწოდებებში. ყველა შემთხვევაში საუბარია ჩინეთზე, ანუ მიწოდებებში აშშ-ის სახიფათო დამოკიდებულებაზე იმ „დერჟავაზე“, რომელიც მსოფლიო არენაზე საერთო წონით ამერიკის ტოლფარდია.

ასევე ამ დღეებში მოხდა აქცია ნომერი ორი − შემუშავდა კანონი ინოვაციებისა და კონკურენციის შესახებ. მან უკვე გაიარა აშშ-ის სენატი და მალე ამოქმედდება. და აქ საუბარი უპირველესად იგივე „დერჟავასთან“ კონკურენციაზეა. ჩინეთის წინაშე ამერიკული ეკონომიკის კონკურენტუნარიანობის გასაზრდელად 250 მლრდ დოლარი გამოიყოფა. იგულისხმება სუბსიდიები ინოვაციური პროექტების დაჩქარებაში და ამერიკის მოწინავე დარგების სხვა მხარდაჭერა.

ამ ვითარებაში ერთი სასაცილო თავისებურებაა. აშშ წლების განმავლობაში განმარტავდა, რაოდენ დაუშვებელია მოწინავე და სხვა დარგების სახელმწიფო მხარდაჭერა ჩინეთისგან. პეკინის პროგრამა „დამზადებულია ჩინეთში 2025“ არასწორი კონკურენციისა და ბოროტების ნიმუშად ცხადდებოდა. ანუ ყვიროდნენ, რომ პეკინი წესების დარღვევით, უპატიოსნოდ თამაშობდა. პატიოსანი თამაში ისაა, როცა მხოლოდ დამოუკიდებელი მონაწილეები უწევენ ერთმანეთს კონკურენციას და გამარჯვებას ბაზარი განსაზღვრავს. მაგრამ ახლა, როდესაც აღმოჩნდა, რომ ჩინეთის თამაშს მოგება მოსდევს, თანაც გლობალური მასშტაბისა, შეერთებულმა შტატებმა აბსოლუტურად მშვიდად გადაწყვიტა იგივეს გაკეთება.

ახლა მომხდარის მასშტაბების თაობაზე. ექსპერტები ამბობენ, რომ დემოკრატების ადმინისტრაციამ ამერიკის რეინდუსტრიალიზაციის იდეა რესპუბლიკელებისგან მიიღო მემკვიდრეობით, და რომ საუბარია ათწლეულებზე გათვლილ პროგრამებზე. და კიდევ იმასაც ამბობენ, რომ აშშ-სთვის საკითხი ასე დგას: გამარჯვება ან სიკვდილი ამ ბრძოლაში.

სიკვდილი ალბათ ნამეტანია. მაგრამ, აი, ლონდონური The Guardian-ის მიმომხილველის შეფასება: ათწლეულის ბოლოს ჩინეთი აშშ-ს ეკონომიკის მოცულობით გადაუსწრებს, მაგრამ უბრალოდ კი არა, არამედ დანაწონით − მსოფლიო ტექნოლოგიური ლიდერობის მოპოვებით (რაც პენტაგონს ძილს უფრთხობს). აშშ-სთვის ლიდერობის დაკარგვის თვით იდეაც კი საშინელია.

ყველა ამ მჭიდროდ დაკავშირებულ სიუჟეტში საკვანძო სიტყვა „ტექნოლოგიებია“. წელიწადში ნაწარმოები პროდუქციის საერთო მოცულობა, რა თქმა უნდა, მნიშვნელოვანია, მაგრამ უფრო პროპაგანდისტული კუთხით. აი ორი ზესახელმწიფოს შედარებით თანაბარი სტატუსი კი ტექნოლოგიური უპირატესობის ნაწილში − ეს კოშმარია, ჩინეთის გასვლა მსოფლიო ტექნოლოგიური ლიდერის როლზე − კოშმართა კოშმარი.

სწორედ ასეთი განწყობებით მზადდებოდა ჯო ბაიდენის ამჟამინდელი მოგზაურობა ევროპაში. ლონდონური გაზეთის იგივე მასალა საკმაოდ მკაფიოდ აღწერს ამ დიპლომატიური გასეირნების მთელ კონცეფციას. ბაიდენი დასავლელ ლიდერებს კორნუოლში შეხვდება G7-ის სამიტის ფარგლებში. მერე იქნება საუბარი ნატოსა და ევროსტრუქტურებთან. და ეს საუბარი უპირველესად ჩინეთს შეეხება. ბაიდენი აპირებს მიიწვიოს მეტად სკეპტიკურად განწყობილი ევროპელები მეორე ცივ ომში, ამჯერად ჩინეთთან.

რატომ არიან ისინი სკეპტიკურად განწყობილი? მხოლოდ ერთი დეტალი იმისა, თუ როგორ უნდა გამოიყურებოდეს ასეთი ომი: ზემოთ ნახსენები კვლევის შედეგებისა და ასევე ნახსენები კონკურენციის კანონის მიხედვით, აშშ-ში „დამრტყმელი დაჯგუფება“ იქმნება, რომელსაც სათავეში სავაჭრო წარმომადგენელი ან მინისტრის რანგის სხვა კაცი ჩაუდგება. ეს შემტევი ძალა განსაზღვრავს – ჩინური საქონლიდან რომელი შეიქმნა ამერიკელებისგან მოპარული ტექნოლოგიების საფუძველზე. და საქმე მარტო ის არ არის, რომ ასეთი პროდუქციის შეტანა აშშ-ში აკრძალული იქნება. მათი „მოპარული“ სტატუსის შესახებ ევროპელ და სხვა მოკავშირეებსაც აცნობებენ. ამის შემდეგ მათ შესთავაზებენ – ენდონ ამერიკას სიტყვაზე და ასევე არ შეიძინონ ეს ზედმეტად კონკურენტუნარიანი პროდუქცია.

დაუჯერებენ თუ არა მოკავშირეები და თანაც სრული შემადგენლობით? თუ ისევ The Guardian-ს მივმართავთ, იქ ანონიმი დიპლომატის ციტატაა მოყვანილი: ევროპელებს, შესაძლოა, არ მოსწონთ ის, რასაც ჩინეთი აკეთებს, მაგრამ ამერიკელებს არ მოსწონთ ის, რაც არის ჩინეთი. კერძოდ, ამერიკის ტოლი ძალა მსოფლიოში − იმისგან დამოუკიდებლად, აკეთებს თუ არა ის რაიმეს საერთოდ.

ამ ლოგიკით ჟენევის სამიტი ბაიდენის ვეროპული მოგზაურობის პერიფერიაზეა. მოსკოვთან ორმხრივი ურთიერთობები მისთვის მეორადია. ამერიკის ლიდერი პირველ რიგში რუსეთის პოზიციებს მოსინჯავს აშშ-სა და ჩინეთს შორის მოსალოდნელ ცივ ომში. რაღა თქმა უნდა, არავინ ელოდება, რომ მოსკოვი უეცრად პეკინთან კონფრონტაციაზე მოაწერს ხელს. თუმცა იმის ცოდნა, როგორ შეიძლება მოიქცეს მოსკოვი ჯერჯერობით ჰიპოთეტურ რამდენიმე ვითარებაში, ეს ამერიკისთვის სასარგებლოა. შესაძლოა რუსეთმა უცბად გეოპოლიტიკური თვითმკვლელობა მოისურვოს და რაღაც ნეიტრალური პოზიცია დაიკავოს მოსალოდნელ კონფრონტაციაში.

თუმცა, კიდევ უფრო მარტივად: არის ორი ზესახელმწიფო, ერთი − წაგებული მეორისთვის წინააღმდეგობის გასაწევად ემზადება. ორივე ეკონომიკური გიგანტი და ტექნოლოგიური ლიდერია, ამიტომ პოტენციურად ხელსაყრელი პარტნიორებიც. მაგრამ ერთმა „დერჟავამ“ ბოლო წლებში რუსეთის მიმართ წარმოუდგენლად ბევრი სიბინძურე ჩაიდინა (და თქვა), მეორე „დერჟავას“ კი, როგორც მინიმუმ, არაფერი მსგავსი არ გაუკეთებია და არც უთქვამს. თანაც რუსეთთან თანამშრომლობას ავითარებს იქ, სადაც ეს გამოსდის. და რა პოზიცია შეიძლება წარმოვიდგინოთ აქ მოსკოვისთვის?

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

54
Учебный центр Грузия-НАТО на территории военной базы в Крцаниси

მოსაზრება: აშშ-ს კავკასიაში კონკურენტები არ სჭირდება

9
(განახლებულია 20:10 11.06.2021)
სერგეი მარკედონოვი – ჟურნალ „საერთაშორისო ანალიტიკის“ მთავარი რედაქტორი Sputnik-ს საკუთარ მოსაზრებას აცნობს.

სერგეი მარკედონოვი

რისთვის ეწვია ამჯერად, 2021 წლის ივნისში თბილისს მორიგი ვაშინგტონელი მაღალჩინოსანი?

საქართველო და აშშ: სიახლე და მემკვიდრეობითობა

„ჯო ბაიდენისა და კამალა ჰარისის ადმინისტრაციის პირობებში საქართველო აშშ-ის საკვანძო სტრატეგიულ პარტნიორად რჩება სამხრეთ კავკასიაში და მნიშვნელოვან პარტნიორად შავ ზღვაზე“, − განაცხადა ევროპისა და ევრაზიის საკითხებში სახელმწიფო მდივნის მოადგილის მოვალეობის შემსრულებელმა ფილიპ რიკერმა თბილისში ვიზიტისას.

მისი გამოსვლის ზოგი სტილისტიკური თავისებურება დამკვირვებლებს არ გამოპარვიათ. რიკერმა, ამერიკა-საქართველოს სტრატეგიული ურთიერთობების შესახებ საუბრისას, განსაკუთრებით აღნიშნა ამჟამინდელი ადმინისტრაციის როლი.

მართლაც, ბაიდენის გუნდი ყველანაირად ცდილობს ხაზი გაუსვას დონალდ ტრამპის საგარეო პოლიტიკურ კურსთან სხვაობას. აშშ-ის 46-ე პრეზიდენტი თავისი ქვეყნის მსოფლიო ლიდერის პოზიციებზე დაბრუნებაზე, ევროატლანტიკური სოლიდარობის აქტუალიზაციასა და დემოკრატიული ფასეულობების მხარდაჭერაზე საუბრობს. და თბილისში მყოფმა ფილიპ რიკერმაც დააფიქსირა: „ჩემი ვიზიტის გზავნილი − საქართველოს, როგორც განვითარებული და საიმედო დემოკრატიის მქონე ქვეყნის წარმატების უზრუნველყოფაა“.

თუმცა აშშ-ის 45-ე და 46-ე პრეზიდენტების რიტორიკისა და პრაქტიკის უფრო ახლოს გაცნობის შემთხვევაში − იქნება ეს გლობალური პოლიტიკისა თუ რეგიონული უსაფრთხოების საკითხები (იგივე კავკასია) − დაინახავთ, რომ მსგავსება უფრო მეტია, ვიდრე განსხვავება.

დიახ, ტრამპის გუნდი უფრო მეტ ყურადღებას უთმობდა ძალის ფაქტორსა და პრაგმატიზმს, თეთრი სახლის ამჟამინდელი ბინადარი კი ფასეულობებზე ფოკუსირდება. მაგრამ პირველ და მეორე შემთხვევაშიც საუბარია აშშ-ის დომინირების შენარჩუნებაზე. რომელიმე ქვეყანაზე ხისტი ზეწოლითა თუ ადამიანის უფლებებისა და დემოკრატიის მაღალ სტანდარტებთან შეუსაბამობის ბრალდებებით ვაშინგტონი, რესპუბლიკელების დროსაც და დემოკრატებისაც, ცდილობს არ დაუშვას კონკურენტების გამოჩენა ჩინეთისა თუ რუსეთის სახით. ევრაზიული მიმართულება იყო და რჩება აშშ-ის ერთ-ერთ საკვანძო პრიორიტეტად, ვისაც უნდა ეკავოს იქ სახელისუფლებო სიმაღლეები.

თავად ფილიპ რიკერის კარიერა ამის შესანიშნავი დასტურია. ბაიდენ-ჰარისის ადმინისტრაციის ინტერესების ამჟამინდელი პრომოუტერი წარმატებით მუშაობდა ყოფილი სახელმწიფო მდივნის მაიკლ პომპეოს გუნდში. მან ეს პოსტი 2019 წლის მარტში დაიკავა და საქართველოს მიმართულებით გამოცდილების დაგროვებაც მოასწრო. 2019 წლის სექტემბერში რიკერი, პომპეოს დავალებით, თბილისში ჩავიდა და ვიზიტის დროს აღნიშნა: „ქართველებს არ ჰყავთ ამერიკასა და ამერიკელ ხალხზე უკეთესი მეგობარი“. გასული წლის ნოემბერში, პომპეოს თბილისში ვიზიტის დროს, რიკერმა დელიკატური მისია შეასრულა − ქართული ოპოზიციის წარმომადგენლებს შეხვდა. მისმა იმჟამინდელმა შეფმა, რომელსაც მალე პოსტი უნდა დაეტოვებინა, ამჯობინა ყურადღება ოფიციალურ ხელისუფლებასთან დიალოგზე გაემახვილებინა. და, აი, ახლა, ივნისში, ის უკვე ახლანდელი სახელმწიფო მდივნის ენტონი ბლინკენის მოადგილის ხარისხში ქადაგებს სხვადასხვა პოლიტიკურ ძალთა დიალოგის იდეას, როგორც საქართველოს შიდა სტაბილურობის ფუნდამენტისა.

ასე რომ, ტრამპის დროსაც და ბაიდენის დროსაც საქართველო იყო და არის აშშ-ის მთავარი სტრატეგიული პრიორიტეტი კავკასიაში. ორმხრივი მოკავშირეობის ძირითადი საკითხები იგება სამხედრო სფეროს, თბილისის ნატოში გაწევრიანების, ასევე დემოკრატიის მხარდაჭერის გარშემო, რომელიც შიდაქართული ევროატლანტიკური კონსენსუსის განმტკიცებად აღიქმება.

თბილისის გეოპოლიტიკური მარტოობა?

ცნობილმა ქართველმა პოლიტოლოგმა გია ნოდიამ ძალიან ზუსტად განსაზღვრა კავკასიაში ახალი სტატუს-კვო ყარაბაღის მეორე ომის შემდეგ: „რუსეთისა და თურქეთის როლი დასავლეთის ხარჯზე გაიზარდა. მიუხედავად იმისა, რომ თურქეთი ნატოს წევრია, რეგიონში ის სრულიად დამოუკიდებელი მოთამაშეა და არანაირად არ ათანხმებს თავის ნაბიჯებს მოკავშირეებთან“. და ეს მდგომარეობა ძალიან აღელვებს აშშ-საც და საქართველოსაც, დამატებით იმპულსებს აძლევს მათ კოოპერაციისთვის. ვაშინგტონს აშინებს სამი ევრაზიული გიგანტის – ირანის, რუსეთისა და თურქეთის ალიანსის ფორმირება, დაე, თუნდაც ის სიტუაციური იყოს. ამ სამიდან არც ერთი არ არის დაინტერესებული აშშ-ისა და მისი მოკავშირეების პოპულარიზაციით ევრაზიაში, სამივე მათგანისთვის მნიშვნელოვანია სუვერენიტეტი და ეროვნული ინტერესები, არც ერთ მათგანს არ სურს „ფასეულობების პოპულარიზაცია“, რომლითაც ვაშინგტონის პრიორიტეტებია კომუფლირებული. თუმცა ეს ყველაფერი თურქეთს ნატოს არ აძულებს, და შტატებთან სელექციური კოოპერაციისთვის მისი მზადყოფნა რამდენჯერმე აღემატება მოსკოვისა და თეირანის ანალოგიურ სწრაფვას. მაგრამ „ევრაზიული სამეულის“ დაახლოების საშიშროება (თეორიაშიც კი) ამერიკულ ისტებლიშმენტს აღელვებს.

თუმცა ვაშინგტონს თურქეთი და რუსეთი სხვადასხვაგვარად აშფოთებს: პირველ შემთხვევაში საუბარია ანკარისა და თბილისის მზარდ ეკონომიკურ ინტეგრაციაზე, რომელშიც ქართველი პარტნიორები უმცროსებისა და დამოკიდებულების როლში არიან. რუსეთი კი შიშებს იწვევს – როგორც „სახელმწიფო-რევიზიონისტი“. აფხაზეთისა და ცხინვალის რეგიონის პრობლემებს აშშ სსრკ-ის დაშლის პროცესში თვითგამორკვევის პრობლემად კი არა, ძალის დახმარებით კავკასიის ტერიტორიულ რეკონფიგურაციად აღიქვამს. და ამ ძალისთვის წინააღმდეგობის გასაწევად აშშ ჯერჯერობით მზად არ არის. სამეცნიერო ლიტერატურაში ეს განისაზღვრება როგორც მოკავშირეობის დილემა. არსებობს ორმხრივი კოოპერაციის გაფართოების ინტერესი, მაგრამ დიდია მოკავშირის მესამე ქვეყნებთან დავებსა და კონფლიქტებში ჩართვის რისკები.

ყარაბაღის მეორე ომმა აზერბაიჯანის თურქეთთან ბმა გააძლიერა, სომხეთისა კი რუსეთთან. ამასთან მოსკოვიცა და ბაქოც დაინტერესებული არიან, შეინარჩუნონ პოზიტიური დინამიკა ორმხრივ ურთიერთობებში. ამ კონტექსტში მარტო საქართველო რჩება დასავლეთთან დაახლოების თანმიმდევრულ მცველად. სომხეთისთვის ნატოსკენ მიმავალი გზა დაკეტილია თურქეთის ალიანსის წევრობის ფონზე, ხოლო აზერბაიჯანისთვის ბლოკთან კოოპერაციის ამჟამინდელი დონე არასაკმარისია. გამოდის, რომ საქართველოს გარდა ჩრდილოატლანტიკური ინტეგრაცია კავკასიაში სერიოზულად არავის აინტერესებს.  

ნატოში შიდა სტაბილურობის გავლით?

ფილიპ რიკერს ევრაზიასა და ევროპაში პრონატოური განწყობების წარმატებული ლობისტის რეპუტაცია აქვს. მას ბალკანებზე მუშაობის მრავალწლიანი გამოცდილება აქვს. რიკერი შესანიშნავად იცნობს მაკედონიას, სადაც ის 1990-იანების დასაწყისში მსახურობდა რიგით დიპლომატად, 2008-2011 წლებში კი − უკვე ელჩად. მის სახელს უკავშირდება ათენსა და სკოპიეს შორის დავების დარეგულირებაში შეტანილი წვლილი და ქვეყნის ნატოში გაწევრიანება ოფიციალური სახელწოდებით ჩრდილოეთ მაკედონია.

ამ კონტექსტში მარტივი გასაგებია ის ენთუზიაზმი, რომლითაც დახვდნენ მაღალი რანგის ვიზიტორს თბილისში. თუ 2020 წლამდე ნატოს მოლოდინები მხოლოდ „რუსეთის შეკავების“ საკითხს უკავშირდებოდა, დღეს საქართველოს ყარაბაღის საკითხებში „რუსეთ-თურქეთის კონდომინიუმი“ აშფოთებს და ასევე დასავლეთის დასუსტება კავკასიაში. რიკერის ვიზიტს ქართული ელიტის შიშები უნდა გაექარწყლებინა. მაგრამ რა სიგნალები გაგზავნა მაღალჩინოსანმა ამერიკელმა ვიზიტორმა?

წარმოითქვა სიტყვათა მთელი ჩვეული ნაკრები. რუსეთი საქართველოს მიმართ ქმედებებისთვის გააკრიტიკეს. ყოფილი საბჭოთა რესპუბლიკების დამოუკიდებელი საგარეო პოლიტიკის წარმოების უფლებას ვაშინგტონის წარმომადგენელმა სრულად დაუჭირა მხარი, ისევე, როგორც მოსკოვის დაგმობას, რომელიც ამისთვის ხელის შეშლას ცდილობს.

მაგრამ არც საქართველოს ნატოში შესვლასთან დაკავშირებით გაჟღერებულა არანაირი ცხადი მესიჯი და არც ამ ქვეყნისა და უკრაინისთვის მაპ-ის მინიჭების თაობაზე (რაც სულაც არ ნიშნავს ალიანსში ავტომატურად გაწევრიანებას). იმავე მაკედონიამ მაპი 1999 წელს მიიღო, მაგრამ ნატოს წევრი მხოლოდ 2020 წლის მარტში გახდა.

ბოსნია და ჰერცეგოვინა მაპს 2010 წლის აპრილიდან ფლობს, მაგრამ ალიანსს ჯერ არ გადაუწყვეტია მისი წევრობა. მიუხედავად იმისა, რომ საქართველოს გამუდმებით უწოდებენ ნატოს „ასპირანტს“, „საკანდიდატოს დაცვა“ ვადაში იწელება. რაშია მიზნისადმი ესოდენ ნელი სვლის მიზეზი, რომლის მიღწევასაც აშშ სიკეთედ განიხილავს?

შტატებს აღელვებს არა მარტო აფხაზეთისა და „სამხრეთ ოსეთის“ სტატუსი და მოსკოვის უკიდურესი გაღიზიანებულობა ალიანსის შესაძლო გაფართოებასთან დაკავშირებით. აშშ-ის მთავარი კავკასიური მოკავშირე უკვე რამდენიმე წელია ვერ ართმევს თავს შიდაპოლიტიკურ კრიზისს, რომელსაც ამერიკელი და ევროპელი დიპლომატები აქრობენ, მაგრამ სრულად ვერა. საქართველოს პოლიტიკური კლასი კელი დეგნანის, იგივე ფილიპ რიკერისა თუ შარლ მიშელის მისიების გარეშე საქმეს თავს ვერ ართმევს. და როგორც შედეგი – ჩნდება შიშები, რომ ნებისმიერი ახალი კრიზისი ევრო- და ნატოსკეპტიციზმს გაზრდის. აქედანაც არის რისკების შეჯირებისადმი სწრაფვა.

აშშ-ს სურს განამტკიცოს საქართველოს სახელმწიფოებრიობა, რათა მერე ნატოში შეიყვანოს იგი. თანმიმდევრობა ასეთია. და სწორედ ეს სიგნალი იყო საკმაოდ მკაფიოდ ფორმულირებული რიკერის მიერ. გაიგონებენ კი ამას, ან როგორ ინტერპრეტაციას გაუკეთებენ? ამ კითხვაზე პასუხი აშკარა არ არის.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

9
საპატრულო პოლიცია

ბრძოლა COVID-19-თან: რეგულაციების დარღვევის რამდენი ფაქტი გამოვლინდა ბოლო 24 საათში

0
(განახლებულია 12:27 13.06.2021)
შექმნილი ეპიდვითარების გამო საქართველოში 28 ნოემბრიდან დაწესებული რეგულაციებიდან ამ დროისთვის მოქმედებს „კომენდანტის საათი", პირბადე, დისტანცია და რამდენიმე სხვა შეზღუდვა.

თბილისი, 13 ივნისი - Sputnik. პოლიციამ ბოლო 24 საათის განმავლობაში მთელი ქვეყნის მასშტაბით დაწესებული შეზღუდვების ფარგლებში მოქმედი რეგულაციების დარღვევის  299 ფაქტი გამოავლინა, იუწყება  შინაგან საქმეთა სამინისტრო.

არსებული ეპიდემიოლოგიური ვითარების გამო საქართველოში 28 ნოემბრიდან ახალი შეზღუდვები ამოქმედდა, რომლებიც 2021 წლის 31 იანვრის ჩათვლით იყო ძალაში. შეზღუდვების ეტაპობრივი შემსუბუქების გეგმა საქართველოს პრემიერ-მინისტრმა ირაკლი ღარიბაშვილმა თებერვლის ბოლოს წარმოადგინა და შეზღუდვების ეტაპობრივად მოხსნაც დაიწყო. თუმცა ძალაში რჩება წესები, რომლებიც ეხება პირბადის ტარებას, ღამით გადაადგილების აკრძალვას და სხვ.

პოლიციამ იზოლაციისა და კარანტინის წესის დარღვევისთვის 51 ფიზიკური პირი დააჯარიმა.

დაჯარიმებულთა შორის არიან მოქალაქეები, რომლებმაც საღამოს 11 საათიდან დილის 4 საათამდე დაწესებული გადაადგილების შეზღუდვის წესი დაარღვიეს.

გარდა ამისა, 24 საათის განმავლობაში პირბადის ტარების წესის დარღვევის ფაქტზე 201 ფიზიკური პირია დაჯარიმებული, ხოლო პირბადის ტარების წესის განმეორებით დარღვევის 47 ფაქტი გამოვლინდა.

პირბადის ტარების წესის დარღვევა ითვალისწინებს ჯარიმას 20 ლარის ოდენობით, ხოლო პირბადის ტარების წესის განმეორებით დარღვევა ისჯება 40 ლარიანი ჯარიმით.

იზოლაციისა და კარანტინის წესის დარღვევა ფიზიკური პირის დაჯარიმებას 2 ათასი ლარით, ხოლო იურიდიული პირის – 10 ათასი ლარის ოდენობით. განმეორებითი ჯარიმა კი სისხლისსამართლებრივ პასუხისმგებლობას ითვალისწინებს.

შინაგან საქმეთა სამინისტრო მოუწოდებს მოქალაქეებს, გამოიჩინონ მაღალი საზოგადოებრივი პასუხისმგებლობა და დაემორჩილონ არსებულ რეგულაციებს.

 

0