ასასინი

ასასინები, ანუ ჰაშიშის მწეველთა მისტიკური ორდენი საქართველოში

174
(განახლებულია 20:41 20.11.2020)
ათ საუკუნეზე მეტია, რაც კაცობრიობა ტერორიზმს ებრძვის. რაოდენ პარადოქსულადაც უნდა ჟღერდეს, ფანატიკოსი ტერორისტები საქართველოში პირველად XII საუკუნეში გამოჩნდნენ.

იდგა 1139 წლის გაზაფხული. თბილისი შეძრა გაუგონარმა მკვლელობამ. დღისით, მზისით, ყველას თვალწინ საჯაროდ მოკლეს თბილისის ყადი. რისხვამ აიტანა საქართველოს მეფე დემეტრე პირველი. როგორი საქმეა თბილისელი მუსლიმების უმაღლესი სასულიერო მოსამართლის ასე უტიფრად მკვლელობა?!

მას შემდეგ, რაც დავით აღმაშენებელმა მსტოვართა ინსტიტუტი შექმნა, თითქმის ოთხი ათეული წლის განმავლობაში ქართულ „სპეცსამსახურებს“ შეცდომა არ დაეშვათ და უცებ ასეთი ტერორისტული აქტი.

მკვლელი აღმოჩნდა ვინმე იბრაჰიმ დამღანი, რომელსაც გაქცევა არც უცდია. გაირკვა ისიც, რომ დამღანი ასასინი იყო, რომელიც მოქმედებდა ასასინთა მბრძანებელ მუჰამედ იბნ ბუზორგომიდის სურვილითა და ბრძანებით.

ვინ იყვნენ ასასინები?

ასასინები — ისლამის წიაღში აღმოცენებული სექტა იყო, რომელიც ორთოდოქსი სუნიტებისა და შიიტებისგან დოგმებითა და ფანატიზმით განსხვავდებოდა.

ისმაილიტების სექტა პირველადVIII საუკუნეში გაჩნდა და თანდათან მოიკიდა ფეხი ეგვიპტეში, პალესტინაში, მესოპოტამიაში, სირიასა და ინდოეთში. მაგრამ ასასინთა მოღვაწეობაში რეალური გარდატეხა მოხდა 1090 წელს, როდესაც ორდენის ლიდერმა ჰასან იბნ საბაჰმა ისმაილიტურ რწმენაზე მოაქცია ალამუთის ციხის დამცველები, ხოლო ციხისთავი სამი ათასი ოქროს საფასურად მოისყიდა, მერე კი 50-მდე ფანატიკოსის თანხლებით დაიკავა ალამუთის ციხე, რომელიც საბოლოოდ ისმაილიტთა ორდენის ცენტრად აქცია.

ასასინები ამას არ დასჯერდნენ და ძალიან მალე ისმაილიტების ხელში გადავიდა ირანისა და სირიის ორმოცდაათამდე ციხე-სიმაგრე.

არსებობს ცნობა, რომ ისპაჰანის მოსახლეობა ფულს უხდიდა ასასინებს და მათ ხელში ძალიან დიდი თანხა იყრიდა თავს.

თუმცა ისმაილიტთა სიძლიერე არა დიდ ფულში, არამედ მძლავრ ტერორისტულ მექანიზმში მდგომარეობდა, რომელიც, მუსლიმური სამყაროს აზრით, „მულიდმა“, ანუ ერეტიკოს-მწვალებელმა ისმაილიტებმა სელჯუკებთან ბრძოლაში გამოიმუშავეს. სელჯუკთა ტერორს ისმაილისტები ინდივიდუალური ტერორით პასუხობდნენ და ასე თანდათან იქცნენ ისინი ტერორისტულ სექტად, ხოლო კაცისკვლა „სახელმწიფო პოლიტიკის“ დონეზე აიყვანეს.

ასასინები იყვნენ პროფესიონალი მკვლელები, რომელთაც მოზარდობიდან სპეციალურად და საგანგებოდ წვრთნიდნენ სპეციალური სისტემით: ასწავლიდნენ იარაღის ხმარებას, ამტანობასა და შენიღბვის ოსტატობას.

გაწვრთნილი ასასინისთვის არ არსებობდა ფაქტორი, რომელიც მას დავალების შესრულებაში შეუშლიდა ხელს.

  • გასაოცრად იტანდნენ და უძლებდნენ ყველანაირ განსაცდელსა და წამებას;
  • ჰქონდათ უჩვეულოდ გაწონასწორებული ფსიქიკა და მტკიცე ნერვები;
  • ფლობდნენ გარდასახვის არაჩვეულებრივ უნარს — წარმატებით თამაშობდნენ სწავლულის, ვაჭრისა თუ მათხოვრის როლს, რათა პირველსავე ხელსაყრელ მომენტში მოულოდნელი დარტყმა მიეყენებინათ მსხვერპლისთვის;
  • ახალგაზრდა ასასინებს ასწავლიდნენ რამდენიმე უცხო ენას. მათი დიდი უმრავლესობა ფლობდა სპარსულ, თურქულ, არაბულ, ებრაულ, ფრანგულ, ბერძნულ, ქართულ თუ იტალიურ ენებს.

ჰაშიში და ასასინები

ახალგაზრდა ასასინს ჰაშიშსაც აჩვევდნენ. ჰაშიშით დაბანგულ ისმაილიტს მაჰმადიანური სამოთხე ელანდებოდა და ის ყოველთვის მზად იყო სიკვდილისათვის, ოღონდ სამოთხეში დაედო ბინა. სწორედ აქედან მოდის შეუპოვრობა და გულგრილობა, რომელსაც ასასინები მსხვერპლის აკუწვის დროს იჩენდნენ. ჰაშიშზე დამოკიდებულებაზე მიანიშნებს სექტის სახელწოდებაც: „ასასინ“ არაბულად ჟღერს როგორც ჰაშიშინ, რომელიც მულიდებს ამ ნარკოტიკის მოხმარების გამო შეერქვათ.

მოკლედ რომ ვთქვათ, თორმეტწლიანი სწავლების შემდეგ ასასინები „უნივერსალურ მკვლელებად“ ყალიბდებოდნენ. ისინი უკვე ხდებოდნენ „ფიდაები“, ანუ შეწირულები, რომლებიც მზად იყვნენ უსიტყვოდ შეესრულებინათ ბელადის ყოველი ბრძანება.

მაგალითად, 1194 წელს შამპანის გრაფი და იერუსალიმის ჯვაროსანთა მეფე ანრი ზავის ჟამს სტუმრად ეწვია სირიის ასასინთა მბრძანებელს. ერთხელაც, სეირნობისას მაღალი კოშკის თავზე მეფემ თეთრებში ჩაცმული რამდენიმე ჭაბუკი შენიშნა. ასასინთა მბრძანებელმა ჯვაროსან გრაფს ჰკითხა, ასეთი მორჩილი ქვეშევრდომები თუ გყავსო, ოღონდ პასუხს არ დალოდებია, ხელით რაღაც ანიშნა ორ ფიდაის და ისინიც მყის გადმოეშვნენ კოშკიდან — სული მიწამდე არც დაჰყოლიათ...

ასასინთა მიერ მოწყობილი ტერაქტები თავისი ხელწერით გამოირჩეოდა:
1. ისინი ადამიანს კლავდნენ საჯაროდ, რათა ხალხში შიში დაეთესათ;

2. იყენებდნენ მხოლოდ ბასრ იარაღს და არავითარ შემთხვევაში საწამლავს;

3. ტერაქტის დროს ფიდაები ორ ჯგუფად იყოფოდნენ: მკვლელებად და მეთვალყურეებად. სწორედ ეს უკანასკნელნი მოახსენებდნენ ხოლმე მბრძანებელს, რომ განაჩენი აღსრულებული იყო.

ცნობილია ერთადერთი შემთხვევა, როდესაც ეგვიპტის ხალიფის მკვლელობაში — წარუმატებელი თავდასხმის გამო — მეთვალყურე ფიდაები ჩაერივნენ საქმეში და სასიკვდილო ჭრილობები მიაყენეს მსხვერპლს.

ასასინების მოქმედების არეალი თითქმის მთელ მსოფლიოს მოიცავდა. მათ სისხლიანი კვალი დატოვეს პარიზში, მარსელში, მილანში, კაიროში, თბილისში, ისპაჰანში, იერუსალიმსა და ბაღდადში. მათი ხელით არიან მოკლულები: დიდი მონღოლი ნოინი ჩაღატა, თურქ-სელჯუკთა უზარმაზარი იმპერიის უპირველესი ვაზირი ნიზამ ალ მულქი, ჯვაროსანი რაინდი მარკიზ კონრად მონფერატი და მრავალი სხვა.

ასასინები იმდენად გათავხედდნენ, რომ თვით ეგვიპტის დიდ სულთანზე, სალადინსა და სელჯუკიანთა სულთან ბარქიაროკზეც კი მიიტანეს იერიშები, თუმცა — წარუმატებლად.

სულ 1090-1256 წლებში ასასინებმა 8 ხელმწიფე და 100-ზე მეტი პოლიტიკური თუ სამხედრო მოღვაწე გამოასალმეს სიცოცხლეს. სწორედ ამიტომაც სიტყვა ასასასინი ინგლისურენოვან სამყაროში დარჩა კაცისმკვლელისა და ტერორისტის სინონიმად.

ქართული ისტორიული წყაროები ასასინებს მოიხსენიებს როგორც „კაცისმკვლელი მიპარვითა“.

საოცარია, მაგრამ ფაქტია, რომ ფანატიზმის მაგალითს თავად ასასინთა ბელადები იძლეოდნენ. მაგალითად, ჰასან იბნ საბაჰმა თავისი ორი ძე გამოასალმა წუთისოფელს, რადგან ეჭვი შეიტანა მათ მართლმორწმუნეობაში.

უნდა ითქვას, რომ ასასინებმა ამგვარი ქმედებებით საწადელს მიაღწიეს: პანიკური შიში დათესეს ხალხში. მათი გამოისობით არავინ გრძნობდა თავს მშვიდად.

და, მაინც, ასასინთა მზე მალევე, ისტორიისთვის მოკლე პერიოდში ჩაესვენა, როდესაც 1256 წელს მონღოლებმა მათი ბუნაგი ალამუთი მოანგრიეს. სწორედ იმ დღიდან ასასინთა ორდენი, როგორც მძლავრი ტერორისტული ორგანიზაცია, ისტორიის კუთვნილება გახდა, ხოლო ესტაფეტა კიდევ უფრო რადიკალურმა ძალებმა გადაიბარეს...

174
თემები:
იცით თუ არა, რომ... (391)
დონალდ ტრამპი ეამბორება აშშ-ის სახელმწიფო დროშას

მოსაზრება: ტრამპი ხმაურით წასვლას აპირებს დაარტყამს თუ არა აშშ ირანს

34
(განახლებულია 19:22 30.11.2020)
დონალდ ტრამპი თანახმაა გადასცეს ხელისუფლება დემოკრატებს, თუ ამომრჩეველთა კოლეგია ჯო ბაიდენის გამარჯვებას აღიარებს.

გალია იბრაგიმოვა

მაგრამ წასვლის წინ, როგორც მედია ვარაუდობს, მზად არის ომი გამოუცხადოს ირანს. შეტევის მიზეზი ატომური პროგრამა იქნება, რომელიც ქვეყანამ „ბირთვული გარიგების“ ჩაშლის შემდეგ განაახლა. თეირანზე ზეწოლაში ამერიკელებს თელ-ავივის ჩართვაც აქვთ განზრახული. რა გავლენას მოახდენს ეს ახლო აღმოსავლეთში შექმნილ ვითარებაზე?   

ტრამპის ჭარბი სიფიცხე

„დონალდ ტრამპს შეუძლია გასცეს ირანზე დარტყმის ბრძანება, ამიტომ ისრაელის თავდაცვის არმია (ცახალი) მზად უნდა იყოს. ისრაელის ხელისუფლებამ უნდა გააცნობიეროს ბაიდენის ინაუგურაციამდე დარჩენილი პერიოდის მნიშვნელობა. ამერიკის წარმავალმა ლიდერმა მანამდე არაერთხელ წამოჭრა ნათანზის ურანის გამამდიდრებელი ქარხნის განადგურების საკითხი“, — წერს გამოცემა Axios ისრაელის წყაროებზე დაყრდნობით.

წყაროს თქმით, თეირანზე პრევენციული დარტყმა ტრამპმა მას შემდეგ ჩაიფიქრა, რაც ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტომ (IAEA) ირანის ბირთვული პროგრამის განვითარების შესახებ მორიგი ანგარიში გამოაქვეყნა. მასში ნათქვამია, რომ მას შემდეგ, რაც ისლამურმა რესპუბლიკამ უარი თქვა შეესრულებინა მოქმედების ერთობლივი ყოვლისმომცველი გეგმის პირობები, ქვეყანაში მაღალგამდიდრებული ურანის მარაგები გაიზარდა. პრეზიდენტის აღშფოთებას საზღვარი არ ჰქონდა, მაგრამ მაიკ პენსმა და მაიკ პომპეომ დაითანხმეს ის, არ ეჩქარა, წერდა გაზეთი The New York Times ამერიკელ ჩინოვნიკებზე დაყრდნობით. ტრამპს აუხსნეს, რომ ირანზე შეტევა ძალადობის არასაჭირო ესკალაციას გამოიწვევდა.

ამერიკული გეგმების შესახებ დადასტურებული ფაქტები არ არსებობს. მაგრამ ისრაელში აღიარეს, რომ მიიღეს მითითება, მზად იყვნენ შესაძლო ბრძოლისთვის.

„პასუხი შეიძლება არა პირდაპირ, არამედ სირიაში, ღაზის სექტორსა თუ ლიბანში არსებული ირანული პროქსი-ჯარების მეშვეობით განხორციელდეს“, — განუცხადეს მათ Axios-ს.

სანამ პოლიტიკოსები შესაძლო ომის თაობაზე ინფორმაციის სანდოობას ამოწმებდნენ, ირანში ფიზიკოსი მოჰსენ ფაჰრიზადე მოკლეს. დასავლური სპეცსამსახურები მას „ირანული ბომბის მამად“ მოიხსენიებდნენ. მიიჩნეოდა, რომ სწორედ ის ხელმძღვანელობდა ირანის ბირთულ პროგრამას. თეირანმა მკვლელობაში მაშინვე ისრაელი დაადანაშაულა და შურისძიების პირობა დადო. ბენიამინ ნათანიაჰუმ ირანელების განცხადება უყურადღებოდა დატოვა.

ომისწინა საზრუნავი

ირანზე შეტევის მუქარის შესახებ ინფორმაცია შეიძლება შეუმჩნეველი დარჩენილიყო, რომ არა წინმსწრები მოვლენები. ამ დღეებში შეერთებულმა შტატებმა ახლო აღმოსავლეთში სტრატეგიული ბომბდამშენები B-52H Stratofortress გადაისროლა. ამერიკული შეიარაღებული ძალების ცენტრალურმა სარდლობამ (CENTCOM) განაცხადა, რომ სამხედრო თვითმფრინავები რეგიონში „აგრესიის შესაკავებლად და მოკავშირეთა დასახმარებლად ჩაფრინდნენ“.

ვაშინგტონს არ განუმარტავს, რამდენი ბომბდამშენი გაუშვა და რომელ ქვეყანაშია ისინი დისლოცირებული. გაჩნდა ვერსიები, რომ გამანადგურებლები ახლა ინდოეთის ოკეანეში მდებარე ბრიტანეთის კუთვნილ კუნძულ დიეგო–გარსიას ბაზაზე არიან — ისევე, როგორც გასულ ზამთარს.

მაშინ იქ ექვსი ბომბდამშენი იყო განლაგებული ირანთან ომის შემთხვევისთვის. შეიარაღებული დაპირისპირების საბაბი არსებობდა — ამერიკელების მიერ გენერალ ქასემ სულეიმანის მკვლელობა. თეირანმა მაშინაც დადო შურისძიების პირობა.

ერთი წლის განმავლობაში რეგიონში ამერიკულ ობიექტებზე თავდასხმები ხდებოდა, მაგრამ პირისპირ შეტაკებებს ადგილი არ ჰქონია. უფრო მეტიც, ამერიკელებმა სამხედროების გაყვანა დაიწყეს. ამან ირანთან მოსაზღვრე ქვეყნების შფოთვა გამოიწვია, რომელთა თქმითაც, აშშ-ის კონტინგენტი ერთგვარი ბუფერი და თეირანის შემაკავებელი იყო.

საიდუმლო და ხილული მოლაპარაკებები

ახლო აღმოსავლეთში ირანის მზარდი ავტორიტეტი ყველაზე მეტად ისრაელს აშფოთებს. ზამთარში ირან–აშშ-ის ესკალაციის შემდეგ თელ-ავივმა განგაშის ზარებს შემოჰკრა. პრემიერ-მინისტრმა ბენიამინ ნათანიაჰუმ ივარაუდა, რომ თეირანი მარტო ამერიკელებზე კი არა, ებრაულ სახელმწიფოზეც აპირებდა შურისძიებას. ამიტომაც განაცხადა, რომ ისრაელი დასწრებაზე იმოქმედებდა.

ახლოაღმოსავლურ საქმეებში ირანის შეკავებას სპარსეთი ყურის მონარქიებიც ცდილობენ. ერაყში სადამ ჰუსეინის რეჟიმის დამხობის შემდეგ ირანმა რეგიონული ლიდერის როლის მიტაცება სცადა. არაბები შეშფოდნენ. აიათოლების შიიტური რეჟიმი მიუღებელია მათი სუნიტური ტრადიციებისთვის.

რეგიონში ირანის როლის გაძლიერების თავიდან ასარიდებლად არაბულმა მონარქიებმა 2000-იანების შუა წლებში ისრაელთან არაფორმალური მოლაპარაკებები დაიწყეს. და მიუხედავად იმისა, რომ გაერთიანებაში პალესტინის მოუგვარებელი საკითხი უშლიდათ ხელს, მხარეები თეირანის წინააღმდეგ ნაბიჯების კოოპერირებაზე შეთანხმდნენ.

დამკვირვებლების აზრით, ფარული ურთიერთქმედებების არსებობაზე მეტყველებდა, მაგალითად, იორდანიის, საუდის არაბეთის, ბაჰრეინისა და არაბთა გაერთიანებული საამიროების მზადყოფნა, გაეხსნათ საჰაერო სივრცე ისრაელის ავიაციისთვის.

დონალდ ტრამპის პრეზიდენტობამ და მისმა ანტიირანულმა განწყობამ არაბულ–ისრაელური კავშირები განამტკიცა. ხელისუფლებაში მოსულმა აშშ-ის 45-ე პრეზიდენტმა განაცხადა, რომ ახლოაღმოსავლურ პრობლემებს „საუკუნის გარიგების“ მეშვეობით გადაჭრიდა. ეს პალესტინური საკითხის გადაჭრას მოიაზრებდა პრინციპით „ორი სახელმწიფო ორი ხალხისთვის“ — ისრაელის პარალელურად მსოფლიო რუკაზე პალესტინა უნდა გაჩენილიყო.

ინიციატივას არაბულ სამყაროში მხარი არ დაუჭირეს. მაგრამ, სპარსეთის ყურის მონარქიების აღიარებით, მან ხელი შეუწყო „ახლო აღმოსავლეთის გადატვირთვას“. სექტემბერში ისრაელმა, არაბთა გაერთიანებულმა საამიროებმა და ბაჰრეინმა, ამერიკელების შუამავლობით, ოფიციალური დიპლომატიური ურთიერთობები დაამყარეს. ამასთან არავინ მალავდა, რომ ქვეყნების ურთიერთქმედებას ტაქტიკური ანტიირანული ხასიათი ჰქონდა.

საუდის არაბეთი, რომელსაც თავი არაბული სამყაროს ლიდერად მიაჩნია, ისრაელისგან განდგომილად იდგა. ქვეყნების არაფორმალური კონტაქტების შესახებ ყველამ იცოდა, მაგრამ უმაღლეს დონეზე დიალოგის დაშვება არავის შეეძლო. ერ–რიადი ტრადიციულად აცხადებდა: პალესტიის პრობლემის გადაჭრამდე თელ-ავივთან არანაირ შეთნხმებაზე საუბარიც არ იქნებაო. მაგრამ ეს სტერეოტიპიც დაიმსხვრა.

ამ დღეებში ცნობილი გახდა, რომ ნათანიაჰუ ფარულად ეწვია საუდის არაბეთის ქალაქ ნეომს და მოლაპარაკებები გამართა ტახტის მემკვიდრე პრინც მუჰამედ ბინ სალმანთან. ეს ამბავი სენსაციად იქცა. იყო ვერსიები, რომ მოლაპარაკებების ცენტრალური თემა ირანული გავლენა იყო.

ერ–რიადი თავიდან უარყოფდა შემდგარ დიალოგს, მაგრამ თელ-ავივის პოზიციამ, რომელიც უარს ამბობდა ყველანაირ კომენტარზე, დაარწმუნა ქვეყნების უმრავლესობა, რომ შეხვედრა ნამდვილად შედგა. ყურადღება მიაქციეს იმასაც, რომ მოლაპარაკებები აშშ-ის სახელმწიფო მდივან მაიკ პომპეოს ახლოაღმოსავლური ტურნეს კვალდაკვალ მოხდა. პომპეომ კიდევ ერთხელ სცადა რეგიონის სახელმწიფოების შერიგება და ირანის სერიოზულ საფრთხეებზე ილაპარაკა.

„ჩემ შემდეგ ალიანსი დარჩება“

„ისრაელს არ სურს ირანთან პირდაპირი სამხედრო შეტაკება. მაგრამ ფარული კონფრონტაცია ყველა ფრონტზე არსებობს. ისლამური სახელმწიფო აძლიერებს თავის ყოფნას ისრაელის საზღვრების პერიმეტრზე. კიდევ ერთი მეზობელი — ლიბანი ფაქტობრივად ირანის ვასალია. თეირანი სერიოზულ გავლენას ახდენს ღაზის სექტორზეც, აფინანსებს „ჰამასს“. ირანი პრაქტიკულად ისრაელის ყველა მიჯნასთან დგას“, — აცხადებს ქსენია სვეტლოვა, ქნესეთის ყოფილი დეპუტატი და საერთაშორისო საკითხთა ექსპერტი.

ნათანიაჰუს იდუმალ ვიზიტს საუდის არაბეთში ის აშშ-ში ხელისუფლების მოსალოდნელი ცვლის კონტექსტში აფასებს.

„ახლო აღმოსავლეთთან ურთიერთობებს ამერიკის ყოველი ახალი ადმინისტრაცია აკორექტირებს. გამორიცხული არ არის, რომ ნათანიაჰუსა და ბენ სალმანს იმაზე ემსჯელათ, თუ როგორ შეინარჩუნონ მოქმედებათა კოორდინაცია ირანის მიმართ ბაიდენის შემთხვევაში. თუმცა არ ვფიქრობ, რომ დემოკრატი პრეზიდენტი მსგავსი კონტაქტების წინააღმდეგი იქნება. ბარაკ ობამას დროიდან ამერიკელებმა რეგიონიდან გასვლაზე აიღეს კურსი. თავის შემდეგ, როგორც მინიმუმი, არაბულ–ებრაული ალიანსის დატოვება, რომელიც ირანს წინააღმდეგობას გაუწევს — ეს აშშ-ის ინტერესებშია“, — მიაჩნია სვეტლოვას.

ტრამპის შეცდომების აღიარება

ანალიტიკოსი ადლან მარგოევი დარწმუნებულია, რომ ირანმა იცის არაბულ–ებრაული ურთიერთქმედებების შესახებ. ექსპერტის თქმით, თეირანში არაბეთის ქვეყნების „სიონისტურ რეჟიმთან“ ურთიერთობების დამყარებას „პალესტინის ღალატად“ მიიჩნევენ. აკრიტიკებენ რა საუდის არაბეთის, გაერთიანებული საამიროებისა და ბაჰრეინის ისრაელთან კონტაქტებს, ირანის ხელისუფლება მაინც არ არის დაინტერესებული დაპირისპირების გამწვავებით.

მარგოევის აზრით, თეირანს ანტიირანული რიტორიკის შესუსტების იმედი აქვს აშშ-ის ადმინისტრაციის შეცვლის შემდეგ.

„ირანის ხელისუფლება მოუწოდებს ბაიდენს, აღიაროს ტრამპის შეცდომები და აღადგინოს „მოქმედების ყოვლისმომცველი სამოქმედო გეგმა“. ექსპერტთა დონეზე დემოკრატები ამაზე უკვე მსჯელობენ. მაგრამ პრაქტიკაში ყველაფერი ასე მარტივად არ არის. მოქმედებათა თანმიმდევრობის განსაზღვრაც კი რთულია. მაგალითად, ირანი სანქციების გაუქმებას მოითხოვს. მაგრამ ასეთ შემთხვევაში უნდა დაადასტუროს, რომ თეირანი „გეგმის“ პირობებს იცავს. ისლამური რესპუბლიკა კი განმარტავს, რომ ბირთვული გარიგება დღეს სრული მოცულობით არ სრულდება იმის გამო, რომ ამერიკელები იქიდან პირველები გავიდნენ. როგორ შეიძლება დაუბრუნდნენ „გეგმას“ ისე, რომ მექანიზმმა პარალელურად იმუშაოს — ღიად რჩება“, — მიაჩნია ექსპერტს.

ის აღიარებს, რომ ბაიდენს გაუჭირდება ხელის ერთი დაკვრით გააუქმოს ტრამპის ანტიირანული გადაწყვეტილებები, თუმცა მიაჩნია, რომ სამხედრო კონფლიქტისთვის თავის არიდება შესაძლებელი იქნება.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

34
ქვიშის საათი

საკუთარ ინტრიგებს შეწირული „უდღეური“ მეფე - ამბავი საქართველოს ისტორიიდან

126
(განახლებულია 10:43 29.11.2020)
საქართველოს ისტორიას ბევრი „უდღეური“ მეფე ახსოვს, რომელთა მეფობამაც სულ რამდენიმე თვეს გასტანა

ეს, რა თქმა უნდა, დალხენილი ცხოვრებით არ იყო გამოწვეული. დაშლილ-დაქუცმაცებული ქვეყნისა და დასუსტებული ხელისუფლების ფონზე,  არ იყო ძნელი ხელისუფლების ხელში ჩაგდება, მით უმეტეს, თუ მხარს გიჭერდნენ დიდ იმპერიების ბატონ-პატრონები.

მაგრამ დავით V-ის  ეპოქაზე ამას ვერ ვიტყვით. საქართველო იმ დროს ერთიან სამეფო  და ძალიან ძლიერი ქვეყანა იყო, მაგრამ მოხდა ისე, რომ დემეტრე I-მა მაინც დაკარგა ხელისუფლება და ტახტი მისმა უფროსმა ძემ, დავითმა დაიკავა.

პარადოქსია, მაგრამ, როდესაც საქართველოს სამეფო ხელისუფლება იყო ძალიან ძლიერი, სწორედ მაშინ გამოვლინდა მეფის სისუსტე. თუმცა მამა-შვილს შორის დაძაბული ურთიერთობა დიდი ხანი არ გაგრძელებულა, მალე დემეტრეს უმცროსი ძისთვის, გიორგისთვის გვირგვინის დათმობის სურვილი გაუჩნდა.

მართალია, იმ პერიოდის სამეფო კარის ინტრიგებზე ძალზე მწირი ინფორმაცია არსებობს, მაგრამ აშკარად იკვეთება ორი დაჯგუფება: ერთ მხარეს მეფე დემეტრე და უმცროსი უფლისწული გიორგი, მეორე მხარეს კი უფროსი უფლისწული დავითი და მისი  მომხრეები. როგორც ჩანს, დემეტრეს მომხრეები უფრო ძლიერები იყვნენ, ვინაიდან უფროსი ვაჟის ტახტზე ასვლა დიდი კითხვის ნიშნის ქვეშ იდგა.

საერთოდ საქართველოს საშინაო პოლიტიკურ სტაბილურობას განსაკუთრებით უფროსი უფლისწულის, დავითის ამბიციები უთხრიდა ძირს. ის მეფე-მამის ტახტიდან ჩამოგდებასა და თავად გამეფებას ცდილობდა, რაც მისი პოზიციების სისუსტეზე მეტყველებს. საქმე ისაა, რომ კანონიკურად, ყველანაირი წესისა და ტრადიციის მიხედვით,  ტახტი მას ეკუთვნოდა და ძლიერი, საკუთარ ძალებში დაჯერებული უფლისწული არ აჩქარდებოდა. მაგრამ, როგორც სომეხი მემატიანენი გვარწმუნებენ, უფლისწულს მეფის პოლიტიკით უკმაყოფილო ქართველი და სომეხი დიდგვაროვანი ფეოდალები აქეზებდნენ. ეს იმას ნიშნავს, რომ პრობლემა პერსონალიებში კი არ იყო (კონკრეტულად თუ რომელი უფლისწული გამეფდებოდა), არამედ არსებობდა ორი პოლიტიკური დაჯგუფება, რომელთაც განსხვავებული ხედვა გააჩნდათ სამეფოს მომავალზე.

ამ მოვლენებამდე არცთუ დიდი ხნით ადრე დავით აღმაშენებელმა ლაგამი ამოსდო თავგასულ ფეოდალებს და მათი უფლებები მინიმუმადე დაიყვანა. რომ იტყვიან, მეფის გარეშე ქვაც კი არ გადაგორდებოდა აღმაშენებლის საქართველოში. დემეტრე  მეორე დავითის კარზე იყო აღზრდილი და მისი პოლიტიკის გამგრძელებელი გახლდათ. რამდენად გამოსდიოდა ― ეს უკვე სხვა საკითხია, მაგრამ როგორც ჩანს, ესეც მიუღებელი აღმოჩნდა ბევრი დიდებულისთვის.

დემეტრეს კარზე მძლავრი ოპოზიცია რომ არსებობდა, ეს კარგად გამოჩნდა მისი გამეფების პირველსავე წლებში. 1130 წელს აღმაშენებლის უმცროსი ვაჟის, უფლისწულ ვახტანგის (იგივე ცვატა, რომელიც ყივჩაღთა მეფის ასულისგან ჰყავდა აღმაშენებელს) გასამეფებლად შეთქმულება მოეწყო. აშკარაა, რომ შეთქმულებს პატარა ბავშვის გამეფება იმისთვის სურდათ, რომ მერე თავის ნებაზე ეტარებინათ არასრუწლოვანი  ხელისუფალი და თავად ემართათ ქვეყანა. მაშინ დემეტრემ შეძლო შეთქმულთა დასჯა (ივანე აბულეთის ძეს თავი გააგდებინა, უფლისწულ ცვატას  კი თვალები დათხარა), მაგრამ როგორც ჩანს, მეფის მტკიცე ხელით უკმაყოფოთა დიდი ჯგუფი ისევ დარჩა სამეფო კარზე და სავარაუდოდ, მოგვიანებით უფლისწულ დავითის ბანაკში აღმოჩნდნენ. როგორც ჩანს, უფლისწულ დავით დემეტრეს ძეში დაინახეს თანამოაზრე და მხარდამჭერი. ქართველ ფეოდალებს დავითის სახით მართვადი და მათ წინაშე ვალში მყოფი მეფე სჭირდებოდათ.

გარდა ამისა, გასათვალისწინებელია საგარეო ფაქტორებიც. მართალია, აღმაშენებლმა წელში გადატეხა საქართველოს საგარეო მტრები, მაგრამ ისინი არასდიდებით არ აპირებდნენ შეგუებოდნენ ძლიერი საქართველოს არსებობას.  უბრალოდ ბრძოლის ტაქტიკა შეცვალეს და სამხედრო ლაშქრობების ნაცვლად, სპეცსამსახურების საქმიანობა გააძლიერეს. რაც გამოვლინდა კიდეც გახშირებულ შეთქმულებებში, რომელთა მიზანიც დემეტრეს ტახტიდან გადაგდება იყო.

რაც შეეხება სომეხ დიდებულთა მხარდაჭერას დავით უფლისწულისადმი, ამას პოლიტიკურ მოსაზრებებზე უფრო ანგარება ედო საფუძვლად. ისინი იმიტომ  ებრძოდნენ დემეტრეს, რომ არ სურდათ, საქართველოს მეფეს სომხური ქალაქები (უპირველესად კი ანისი) მაჰმადიანი ვასალი მმართველებისათვის გადაეცა. დიდი სისხლისღვრის თავიდან აცილების მიზნით, მეფეს ზოგჯერ უხდებოდა დაეტოვებინა ძველი მუსლიმი მმართველები ― ყმადნაფიცობისა და ვასალობის აღიარების შემთხვევაში. სომეხ ფეოდალებს კი სომხებით დასახლებული ქალაქების მართვა თავადვე სურდათ.  

როგორც ჩანს, უფლისწული, ოღონდაც ტახტზე ასულიყო, ქვეყნისთვის საზიანო გადაწყვეტილებების მიღებაზეც ყაბულს იყო და სომეხ დიდებულებზეც გასცა გარკვეული გარანტიები. არათუ დიდებულები, სომეხი ისტორიკოსებიც კი არ მალავდნენ სიმპათიებს დავით V-ის მიმართ. 

1150 წელს უფლისწულმა დავითმა ქართველ და  სომეხ ფეოდალებთან  ერთად სამხედრო ამბოხი მოაწყო და ტახტზე ძალით ასვლა მოინდომა. დემეტრე პირველმა შეძლო აჯანყების ჩახშობა და მოღალატე დიდებულები ზოგი სიკვდილით დასაჯა, ზოგიც ქვეყნიდან გააძევა ან  „განაპატიჟა“ (დააქვეითა). დავით უფლისწულს ეს „ცელქობა“ რატომღაც შერჩა.

ხუთის წლის შემდეგ, 1155 წელს, დავითმა შეთქმულებით მაინც ჩაიგდო ხელში სამეფო ტახტი. მეფე-მამა დემეტრე I დავით გარეჯის მონასტერში დამიანეს სახელით ბერად შედგა. საეჭვოა, ეს გადაწყვეტილება მას ნებაყოფლობით მიეღო, ეს ნათლად გამოჩნდა მოგვიანებით, როდესაც ყოფილმა მეფემ გაიხადა ბერის სამოსი და ტახტზე დაბრუნდა.

დავით V-მ სულ ექვსი თვე იმეფა და მოულოდნელად გარდაიცვალა. (მართლაც რომ ბედის დაცინვა იყო, დავითი თითქმის ორი ათეული წელი ემზადებოდა ტახტის დასაკავებლად, მეფობამ კი მხოლოდ რამდენიმე თვე მოუწია). ამ მოკლე პერიოდში მან ბევრი ვერაფრის გაკეთება ვერ მოასწრო, ამიტომ ძალიან ძნელია, პოზიტიურად ან ნეგატიურად შევაფასოთ მისი მმართველობა. ერთი კია, რომ მან სასახლიდან დაითხოვა მამისა და ძმის მომხრეები და ისინი თავისი ერთგული ხალხით ჩაანაცვლა. მეფე დავითმა დილეგიდან გამოიყვანა და ამირსპასალარობა (თანამედროვე ტერმინით თავდაცვის მინისტრი) უბოძა მამის დაუძინებელ მტერს, თირქაშ აბულეთის ძეს. სომეხი მემატიანის, ვარდანის ცნობით,  თირქაში მონაწილეობას იღებდა 1130 წელს დემეტრე პირველის წინააღმდეგ მოწყობილ შეთქმულებაში, მაგრამ მისი ძმის, ივანესაგან განსხვავებით, მას საქართველოდან გაქცევა მოუსწრია და შაჰ-არმენის, ანუ ხლათის სასულთნოს შეაფარა თავი. შაჰ არმენს მისთვის არშარუნის ქვეყანა უფეშქაშებია. თირქაშმაც იმით დაუმტკიცა ერთგულება ხლათის სულთანს, რომ გვერდით შემოკრებილი სულგაყიდული ქართველებითა და სულთნის მეომრებით თავს ესხმოდა საქართველოს მონაპირე პროვინციებს და სასტიკად აოხრებდა. დემეტრემ მოახერხა თირქაშის ხელში ჩაგდება და მოღალატე დილეგში გამოამწყვდია, მაგრამ სასახლის გადატრიალების შემდეგ ტახტზე ასულმა დავითმა არათუ გაათავისუფლა ქვეყნის ორგული ერისთავი, ვაზირადაც დაისვა. 

ქვეყნის მოღალატეთა აღზევებით დავით მეხუთემ განაჩენი გამოუტანა საკუთარ თავს. ქართველებისათვის უკვე ნათელი შეიქნა, თუ საით მიჰყავდა ქვეყანა ახალ მეფეს და როგორც ჩანს, სანამ ის ხელისუფლების განმტკიცებას მოასწრებდა, თავიდან მოიცილეს. სომეხი ისტორიკოსები მხითარ გოში და ვარდანი დაბეჯითებით ამტიკიცებენ, რომ მეფის მკვლელები სუმბატ და ივანე ორბელები იყვნენ.

უცნობია, თუ რა ბედი ეწია თირქაშს, რომლის აღზევებამაც ბევრი მტერი შესძინა დავით მეხუთეს. მხოლოდ იმის თქმა შეგვიძლია, რომ ტახტზე დაბრუნებულმა დემეტრემ  სუმბატ ორბელი ისევ დააბრუნა სასახლეში და ამირსპასალარობა უბოძა.

ასე უსახურად დაასრულა მეფობა და სიცოცხლეც დავით მეხუთემ, ქვეყნის მთავარსარდალმა, რომელსაც ერთხელაც არ ეღირსა წინ გაძღოლდა ჯარს ქვეყნის გარეშე მტრების წინააღმდეგ (თუმცა ვის უნდა შებრძოლებოდა, როდესაც საქართველოს ყველაზე დიდი მტერი სასახლის კარზე ჰყავდა აღზევებული). მისი სტიქია უფრო სასახლეში შეთქმულებებისა და ინტრიგების  ქსელის ხლართვა იყო და საბოლოო ჯამში, თვითონვე გაება ამ ქსელში, რაც სიცოცხლის ფასად დაუჯდა.

126
ახალი გზის მშენებლობა, რომელიც მაჭავარიანის ქუჩას გელოვანის გამზირთან დააკავშირებს

თბილისში, მაჭავარიანის ქუჩაზე მოძრაობა ერთი თვით ნაწილობრივ შეიზღუდება

0
მაგისტრალური წყალსადენის კვანძების მოწყობის სამუშაოები ვაკე-საბურთალოს რაიონში, „ვეფხისა და მოყმის" ძეგლთან ახალი სატრანსპორტო კვანძის მშენებლობის ფარგლებში მიმდინარეობს

თბილისი, 30 ნოემბერი – Sputnik. თბილისში, მაჭავარიანის ქუჩაზე, სარეაბილიტაციო სამუშაოების გამო, მოძრაობა 1-დან 30 დეკემბრამდე ნაწილობრივ შეიზღუდება, ინფორმაციას თბილისის მერია ავრცელებს.

თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ინფრასტრუქტურის განვითარების საქალაქო სამსახურის დაკვეთით, კომპანია „ბლექ სი გრუპი“ მაგისტრალური წყალსადენის კვანძების მოწყობის სამუშაოებს განახორციელებს.

„შეზღუდვა გადაუდებელი დახმარების ოპერატიული მართვის ცენტრის („112“) შენობიდან ვაშლიჯვრის და უკუმიმართულებით, მაჭავარიანის ქ. N1 კორპუსიდან BP-ის ბენზინგასამართ სადგურამდე იმოქმედებს“, - აღნიშნულია თბილისის მერიის ინფორმაციაში.

მაჭავარიანის ქუჩაზე დაგეგმილი სამუშაოების გამო, ავტომობილების გადაადგილების მიმართულება არ შეიცვლება, აცხადებენ უწყებაში.

სამუშაოები 24-საათიან რეჟიმში იწარმოებს.

თბილისის მერია ვაკე-საბურთალოს რაიონში, ახალი სატრანსპორტო კვანძის მშენებლობას ახორციელებს.

პროექტის თანახმად, გადაუდებელი დახმარების ოპერატიული მართვის (112) ცენტრის მიმდებარე ტერიტორიიდან ჩამოსასვლელი გზა სუპერმარკეტ „აგროჰაბსა" და „მათე მოტორსის" ყოფილ შენობას შორის გაივლის და მარშალ გელოვანის გამზირს დაუკავშირდება. ბეტონის ახალი გზა ოთხზოლიანი იქნება.

მოეწყობა საყრდენი კედლები და წყალამრიდები, დამონტაჟდება გარე განათების თანამედროვე სტანდარტების შესაბამისი ქსელი.

საბურთალოს რაიონში ახალი გზის მშენებლობა მიმდინარე წლის გაზაფხულზე დაიწყო. პროექტის ღირებულება 15 მილიონი ლარია.

0
თემები:
ტრანსპორტი საქართველოში