დავით აღმაშენებლის ძეგლი თბილისში

„რუსის მეფეთა მეფე დაუდი“: რატომ იხსენიებენ სპარსი ისტორიკოსები აღმაშენებელს რუსეთის მეფედ

648
(განახლებულია 10:44 08.11.2020)
რატომ მოიხსენიებენ სპარსი მემატიენეები დავით აღმაშენებელს კრებულ „თარასჰოლში“ რუსთა მეფედ, არსად არ არის განმარტებული, ვერსიები და ვარაუდები კი მრავლადაა

ქართველი მეფეები და მათი ოფიციალური ტიტულატურა ზოგჯერ გაცილებით ვრცელი და მრავლისმომცველი იყო, ვიდრე ეს საქართველოს მეფობა გახლდათ.

თავად ტერმინ „საქართველოს“ პირველად დაახლოებით VIII საუკუნის დროინდელ წყაროებში ვხდებით. ეს ტერმინი კი დამკვიდრდა, მაგრამ VIII – IX საუკუნეში ჩვენი ქვეყანა დაშლილი იყო რამდენიმე სახელმწიფოებრივ წარმონაქმნად ― აფხაზეთის, ტაო-კლარჯეთის, ქართლის, კახეთ-ჰერეთის სამეფოებად და თბილისის საამიროდ. მართალია, ბაგრატ მესამემ შეძლო და გააერთიანა ჩვენი ქვეყანა, მაგრამ ოფიციალურად ისიც არ იწოდებოდა როგორც საქართველოს მეფე და მისი სრული ტიტულატურა იყო „მეფე აფხაზთა, ქართველთა, რანთა და კახთა, კურაპალატი“.

ზოგადად, შუა საუკუნეებში ტიტულატურა მონარქებისათვის მარტო სტატუსის განმსაზღვრელი კი არ იყო, არამედ ის წარმოადგენდა იმ ქვეყნებისა და ტერიტორიების სრულ ჩამონათვალს, რომელიც მათ მფლობელობაში შედიოდა. რაც უფრო დიდი გახლდათ ხელმწიფე, მით უფრო ვრცელი და ყოვლისმომცველი იყო მისი ტიტულატურა. გამონაკლისს არც ქართველ მეფეთა ტიტულატურა წარმოადგენდა ― დამკვიდრებულ ტრადიციას არც ისინი ღალატობდნენ. ისინი სამფლობელოთა გეოგრაფიული არეალის ჩამოთვლით, ერთი მხრივ, რაღაც დოზით ასახავდნენ არსებულ ვითარებას, მეორეს მხრივ კი საკუთარ პერსონას განადიდებდნენ. მაგალითად გამოდგება გიორგი მესამის ტიტულტურა, რომელიც, მართალია, თითქმის მთელი კავკასიის ბატონ-პატრონი იყო, მაგრამ მისი ტიტული გაცილებით მრავლისმეტყველი გახლდათ: „აფხაზთა, ქართუელთა, რანთა, კახთა და სომეხთა მეფეთა მეფე, შარვანშა და შაჰანშა და ყოვლისა აღმოსავლეთისა და დასავლეთისა ფლობით მპყრობელი”. 

აქედან:

  • აფხაზთა მეფობა თავისთავად ნიშნავდა აფხაზეთის სამეფოს მფლობელობას; 
  • ქართველთა მეფობაში ძირითადად იგულისხმებოდა შიდა ქართლი, ქვემო ქართლი და სამხრეთ საქართველო, ანუ ყოფილი ტაო-კლარჯეთის სამეფო;
  • კახთა მეფე ნიშნავდა კახეთ-ჰერეთის ყოფილი სამეფოს მემკვიდრეობას;
  • ჰერეთის მფლობელობაზე რანთა მეფის ტიტულიც მიანიშნებდა, მაგრამ რანი მხოლოდ ჰერეთით არ მოიფარგლებოდა და გულისხმობდა ჰერეთის მიღმა ქვეყნებსაც, რომელიც ადრე მიტაცებული ჰქონდა განძის ათაბაგს;
  • სომეხთა მეფე სომხეთის მიწა-წყლის მფლობელობას უსვამდა ხაზს. თუმცა არსებობს მოსაზრება რომ ამ ტიტულში იგულისხმება ქვემო ქართლში არსებული ე.წ. სომხითი, რომელიც წარმოადგენდა გაუქმებულ ლორე-ტაშირის სამეფოსაც;
  • შარვანშა იყო შირვანის მეფის ტიტული. მართალია, გირგი მესამის დროს შირვანის სამეფოც არსებობდა და შირვანშაჰიც (რომელიც ქართველთა მეფის ნათესავი, მისი ვასალი და ყმადნაფიცი იყო), მაგრამ დავით აღმაშენებლის დროიდან, „შირვანშაჰი“ უცველად დარჩა ქართველ მეფეთა ტიტულატურაში. საქმეს ის გახლდათ, რომ 1124 წელს დავით აღმაშენებელმა დაიკავა შირვანი და ის თავის ტახტს დაუქვემდებარა. დავითის მემკვიდრე დემეტრემ ვერ შეინარჩუნა შირვანი, მან მხოლოდ ის მოახერხა, რომ შუაზე გაეყო ეს სამეფო. მისი დასავლეთი ნაწილი ეგრისის წყლამდე (თანამედროვე მდინარე აგრიჩაი) დარჩა მის დაქვემდებარებაში, ეგრისისწყლის აღმოსავლეთით კი ისევ შირვანის სამეფო აღდგა. თუმცა შირვანშაჰმა აღიარა ქართველთა მეფის ყმადნაფიცობა და მისი ვასალი გახდა;
  • „შაჰანშა“ ქართველ მეფეთა ტიტულატურაში დავით აღმაშენებლის დროიდან გაჩნდა, მაშ შემდეგ, რაც ქართველთა დიდმა მეფემ დაიკავა სომხური ქალაქი ანისი;
  • ფრაზა „ყოვლისა აღმოსავლეთისა და დასავლეთისა ფლობით მპყრობელი“ მიანიშნებდა იმას, რომ ოქროს ხანაში ჩვენი ქვეყნის პოლიტიკური გავლენა კიდევ ბევრ მხარეზე ვრცელდებოდა როგორც ამიერ, ისე იმიერკავკასიაში და ირიბად მიანიშნებდა სრულიად კავკასიის იმპერატორობაზეც. 

თითქმის ანალოგიური გახლდათ გიორგი მესამის დიდი პაპის, დავით აღმაშენებლის ტიტულატურის ქართული ვარიაცია: „მეფე აფხაზთა, ქართველთა, რანთა, კახთა და სომეხთა მეფისა და შარვანშა და შაჰანშა და ყოვლისა აღმოსავლეთისა და დასავლეთისა“.

თუმცა ერთი განსხვავება მაინც შენიშნებოდა: თუ მანამდე მეფეთა ტიტულატურაში ინკორპორირებული ტერიტორიების დასახელებები აისახებოდა და ასე ჩამოყალიბდა ბაგრატიონთა საოცრად მეტყველი და ტევადი სამეფო ტიტულატურა, დავით აღმაშენებელს აღმოსავლური წყაროები (განსაკუთრებით სპარსი მემატიანენი) რუსთა მეფედაც მოიხსენიებდნენ. მაგალითად, დოკუმენტების კრებულ „თარასჰოლში“ აღმაშენებლის ვრცელ ტიტულატურაში საინტერესო ფრაზას ვხვდებით: „აღმოსავლეთისა და დასავლეთის სტეფანოსისა, ქრისტეს სარწმუნოების მცველისა: აბხაზისა, შაქისა, ალანისა და რუსის მეფეთა მეფისა”... ეს არ გახლდათ ერთეული შემთხვევა, დაახლოებით კიდევ სამ დოკუმენტში მაინც, ფიქსირდება, რომ „მეფე დაუდი“ რუსთა ხელმწიფეც იყო.

სამწუხაროდ, თუ რა იგულისხმებოდა ამ ტერმინში, ან რატომ უწოდებდნენ დავითს „რუსთა მეფეს“, არსად არ არის განმარტებული. ვერსიები და ვარაუდები კი მრავლადაა. მათგან სამი ახსნაა გამოსარჩევი, რომლებიც ყოველგვარ არგუმენტს მოკლებული კია, მაგრამ მაინც ყურადსაღებია:

1.  მიუხედავად იმისა, რომ საქართველოში ვოლგასა და დონს შორის მოთამარეშე ყივჩაღთა მხოლოდ ნაწილი გადმოასახლეს, დავითს ასევე ცოლად ჰყავდა ყივჩაღთა ბელადის ასულიც. ამ მომთაბარეებს კი იმ დროს მიტაცებული ჰქონდათ რუსთა მიწა-წყლის გარკვეული ნაწილი. შესაძლოა, აღმოსავლურ წაყაროებში დაფისქსირებული ტერმინი „რუსთა მეფე“ ამის გამოძახილს წარმოადგენდა;

2. ტამანის ნახევარკუნძულზე, შავი და აზოვის ზღვების სანაპიროზე, არსებობდა ტმუტარაკანის რუსული სამთავრო, რომლის სიახლოვეს იყო ჯიქეთის მიწა-წყალი, რომელიც ქართველთა მეფის კუთვნილება გახლდათ. XII საუკუნის მეორე ნახევარში მომთაბარეებისაგან (ყივჩაღები, პაჭანიკები) არაერთხელ აოხრებული და დასუსტებული ტმუტარაკანი იძულებული გახდა, ეღიარებინა ბიზანტიის კეისრის უზენაესობა. რა კავშირი ჰქონდა ამ სამთავროს  დავითის სამეფოსთან დაუდგენელია. სავარაუდოდ, ტმუტარაკანის სამთავროს მჭიდრო პოლიტიკური, ეკონომიკური და კულტურული კონტაქტები ჰქონდა საქართველოსთან, ეს ფაქტი ცნობილი იყო „თარასჰოლის“ შემქნელებისათვის და მათაც მიიჩნიეს, რომ იმ დროს ეს სამთავრო არა ბიზანტიის, არამედ დავითის დაქვემდებარებაში შედიოდა;

3. აღმოსავლური წყაროები, რომლებშიც ქართველთა მეფეს რუსთა მეფედაც მოიხსენიება, 1219 წელს გადაიწერა ― ანუ იმ დროს, როდესაც თამარის გიორგის რუსზე დაქორწინება უკვე შემდგრი ფაქტი იყო. შესაძლოა „თარასჰოლის“ გადამწერებს ამაზე გარკვეული წარმოდგენა გააჩნდათ და სავარაუდოდ ამიტომაც დამახინჯდა აღმაშენებლის ტიტულატურაც.

ადგილთა სახელები, ანუ გაიცანით საქართველო: იცით, რატომ დაერქვა...>>

ასეა თუ ისე, ერთი რამ ცხადზე ცხადი გახლავთ: „ოქროს ხანაში“ ქართველ მეფეთა ძლევამოსილებას არა მარტო ჩვენი ქვეყნის ქვეშევრდომები და მოკეთენი აღიარებდნენ, არამედ მტრებიც. ამის საილუსტრაციოდ გამოდგება ტერმინი „რუსთა მეფეც“. ბუნებრივია, ეს რეალობას არ შეესაბამებოდა და ქართველთა მეფის მიერ რუსეთის ფლობა ყველანაირ ფანტაზიას სცილდება, მაგრამ, როგორც ჩანს, მუსლიმანურ სამყაროში დავით აღმაშენებელი იმდენად თავზარდამცემ პერსონას წარმოადგენდა, რომ მათ ეჭვიც კი არ ეპარებოდათ, რომ დავით IV რუსთა ხელმწიფეც იყო და უზარმაზარ სამეფოს ფლობდა.

648
თემები:
იცით თუ არა, რომ... (391)
დიეგო მარადონა თბილისის აეროპორტში ავტობუსიდან არიგებს ავტოგრაფებს

დიეგო მარადონას თავგადასავალი თბილისში, ანუ „გაუმარჯოს საქართველოს“ ქართულად

556
(განახლებულია 16:50 26.11.2020)
2008 წლის 22 ოქტომბერს, 21 საათსა და 40 წუთზე თბილისის აეროპორტში დაეშვა თვითმფრინავი, რომელმაც დიეგო მარადონა და მისი არგენტინელი მეგობრები საქართველოში ჩამოიყვანა...

ბესიკ ფიფია

…2006 წლის დეკემბერი იდგა. რესტორან „აფხაზეთში“, რომელიც მტკვრის ნაპირზე მდებარეობს, სუფრას ამ სტრიქონების ავტორი, ტატო ლასხიშვილი (მაშინ გაზეთ „სვობოდნაია გრუზიას“ მთავარი რედაქტორი), თენგიზ პაჭკორია (ჟურნალისტი და ისტორიკოსი) და ნიკო პატარქალიშვილი (კულტურის, სპორტისა და საქმიანი ურთიერთობების საერთაშორისო ფონდის ხელმძღვანელი) უსხდნენ.

ეს ის ნიკო პატარქალიშვილი იყო, რომლის ხელშეწყობითაც, პირველად საქართველოსა და ურუგვაის ისტორიაში, 2006 წლის ნოემბერში თბილისში ეროვნულ ნაკრებთა საფეხბურთო მატჩი გაიმართა (გაიმარჯვეს ქართველებმა ანგარიშით 2:0).

ნიკომ სადღეგრძელოებს შორის გვითხრა, რომ ასეთივე შეხვედრების მოწყობას აპირებდა არგენტინისა და ბრაზილიის ნაკრებებთან. გარდა ამისა, განზრახული ჰქონდა თბილისში „მარადონას თასის“ ტურნირის ჩატარება საქართველოს, ბრაზილიის, არგენტინისა და ესპანეთის ახალგაზრდული ნაკრებების მონაწილეობით, მარადონას სახელობის საფეხბურთო სკოლის დაარსება და თბილისში თავად დიეგო მარადონა ჩამოყვანა ბორის პაიჭაძის სახელობის ცენტრალურ სტადიონზე სათამაშოდ. 

რესტორან „აფხაზეთში“ გატარებული ზამთრის ღამე 2008 წლის ოქტომბერში გამახსენდა, როცა განსაცვიფრებელი ამბავი შევიტყვე – რომ თბილისში დიეგო მარადონა ჩამოდიოდა და ბურთის ჯადოქარი სწორედ ნიკო პატარქალიშვილს ჩამოჰყავდა... 

2008 წლის 22 ოქტომბერს, 21 საათსა და 40 წუთზე, თბილისის აეროპორტში დაეშვა თვითმფრინავი, რომელმაც დიეგო მარადონა და მისი არგენტინელი მეგობრები, ვეტერანი ფეხბურთელები ჩამოიყვანა. 

აეროპორტიდან გამოსულმა, დაცვით გარშემორტყმულმა დიეგო მარადონამ ჟურნალისტთა მრავალრიცხოვანი არმია გაიარა და ავტობუსისკენ წავიდა. ადგილი სალონის შუაში დაიკავა, სიგარა ამოიღო და გააბოლა. შემდეგ ადგა, მივიდა მძღოლის სავარძელთან, ჩაჯდა მასში, მინა ჩამოწია და დამხვდომებს ხელი დაუქნია. ფანატები ფეხბურთელისკენ დაიძრნენ ავტოგრაფის მისაღებად. დიეგო მარადონა ათი წუთის განმავლობაში აწერდა ხელს თავის სურათებზე, მაისურებზე, ბურთებსა და ქაღალდის ნაგლეჯებზეც კი. ამ სტრიქონების ავტორმა მაშინ დიდი წვალებით მოახერხა დიდი ფეხბურთელისთვის ფოტოების გადაღება ავტოგრაფ–სესიისას. 

მერე დიეგო მარადონა ისევ სალონის შუაგულში დაჯდა და სიგარის მოწევა განაგრძო. ავტობუსმა, რომელსაც საგზაო პოლიციის ესკორტი მიაცილებდა, ოკეანისგაღმელი სტუმრები სასტუმრო „შერატონ მეტეხი პალასში“ მიიყვანა. ცნობილი ფეხბურთელი სასტუმრომ უფასოდ შეასახლა ლუქსში, საიდანაც მშვენიერი ხედი იშლებოდა. სასტუმროს ადმინისტრაციის წარმომადგენლებმა გვითხრეს, რომ მარადონას თხოვნით ნომრის მინი-ბარიდან ყველა ალკოჰოლური სასმელი გაიტანეს. 

23 ოქტომბრის 18:00 საათზე ბორის პაიჭაძის სტადიონზე დიეგო მარადონას პრესკონფერენცია იყო დაგეგმილი. საკონფერენციო დარბაზში, როგორც იტყვიან, ნემსი არ ჩავარდებოდა. „მწერალი“ და გადამღები ჟურნალისტები ნახევარი საათის განმავლობაში მოთმინებით ელოდნენ დიდ მარადონას. 19 საათსა და 35 წუთზე დარბაზში ნანატრი „ფეხბურთის ღმერთი“ გამოჩნდა. ამუშავდა ვიდეოკამერები, აჩხაკუნდა ფოტოაპარატები და მობილური ტელეფონები, აზუზუნდა დიქტოფონები — აღფრთოვანებულ ჟურნალისტებს კერპის ერთი სიტყვის, გამოხედვისა და მოძრაობის გამოტოვებაც კი არ სურდათ.

„მიხარია, რომ თქვენთან ვარ, — განაცხადა სახელოვანმა სტუმარმა, როგორც კი სავარძელში ჩაჯდა. — მე კარგად ვიცი, რაც მოხდა თქვენ ქვეყანაში. ჩემი ჩამოსვლით მსურდა, მხარი დამეჭირა თქვენთვის. საქართველოში თავს დიდებულად ვგრძნობ. გაუმარჯოს საქართველოს!“

ეს ბოლო სიტყვები მარადონამ ქართულად წარმოთქვა.  

„მეც და ბევრ სხვასაც საქართველოში მიაჩნია, რომ სწორედ თქვენ ბრძანდებით №1 ფეხბურთელი ისტორიაში. ეთანხმებით ამ მოსაზრებას?“ — ჰკითხა დიდ სტუმარს ტელეკომპანია „იმედის“ სპორტულმა მიმომხილველმა ლევან სალუქვაძემ.

„მე სრულად ვეთანხმები ქართველებს. მეც სწორედ ასე ვფიქრობ“, — თქვა მომღიმარმა მარადონამ და მიუბრუნდა რა კითხვის დამსმელ ჟურნალისტს, დაამატა: „თქვენი სახით კი დღეს კიდევ ერთი მეგობარი შევიძინე“. 

გაზეთ „ქართული აზრის“ რედაქტორმა გიორგი მამაცაშვილმა მარადონას უჩვეულო შეკითხვა–თხოვნით მიმართა: „შეიძლება თუ არა, რომ ახლა წილად მხვდეს ბედნიერება და ჩამომართვათ ის ხელი, რომელსაც თქვენ ღმერთის ხელი უწოდეთ?“  

Марадона показал «Руку Бога», которой забил гол на чемпионате мира в Аргентине
Бесик Пипия
მარადონამ „ღმერთის ხელი“ ჩამოართვა ქართველ ჟურნალისტს

ფეხბურთელმა პასუხად გაიცინა, მერე წამოიწია და ჟურნალისტს მარცხენა ხელი ჩამოართვა.

ცნობილია, რომ 1986 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე დიეგო მარადონამ ორჯერ აიღო ინგლისის ნაკრების კარი. აქედან პირველად — ხელით (ეს მკაფიოდ გამოჩნდა გამეორებებში, მაგრამ გოლი ჩაითვალა). მატჩის შემდეგ ფეხბურთელმა განაცხადა, რომ „თუ ეს ხელი იყო, გამოდის, რომ ღმერთის ხელი ყოფილა“. ეს გამონათქვამი აფორიზმად იქცა, ხოლო თავად გოლი — ერთ-ერთ ყველაზე ცნობილ და ორაზროვან გოლად მსოფლიო ფეხბურთის ისტორიაში. ინგლისურმა პრესამ, თავის მხრივ, ეს ეპიზოდი „ეშმაკის ხელად“ მონათლა.

გავიდა 22 წელი ამ შემთხვევიდან და მარადონამ ბოდიში მოიხადა ამ საქციელისთვის: „წარსულში დაბრუნება და ისტორიის შეცვლა რომ შემეძლოს, მე ამას გავაკეთებდი. ახლა კი მხოლოდ ის შემიძლია, რომ პატიება ვითხოვო ჩემი საქციელისთვის. რაც მოხდა, მოხდა — არგენტინა მსოფლიო ჩემპიონი გახდა, ხოლო მე — პლანეტის საუკეთესო ფეხბურთელი“. 

კითხვაზე „ვის გაიხსენებდით საბჭოთა კავშირის ნაკრებში შემავალი იმ ქართველი ფეხბურთელებიდან, ვისთანაც არგენტინის ნაკრების შემადგენლობაში გითამაშიათ“, დიეგო მარადონამ უპასუხა: „მართალი გითხრათ, არ შემიძლია გიპასუხოთ, იმიტომ რომ ჩვენ ყველა საბჭოელ ფეხბურთელს რუსად მივიჩნევდით. ეს აქ შევიტყვე, რომ ქართველებს კარგი საკლუბო გუნდი, თბილისის „დინამო“ გყოლიათ“.  

არგენტინელთა ცნობილი ათეულის წინააღმდეგ სხვადასხვა დროს თამაშის ბედნიერება ხუთ ქართველ ფეხბურთელს ხვდა წილად: ალექსანდრე ჩივაძეს, თენგიზ სულაქველიძეს, ვიტალი დარასელიას, რამაზ შენგელიასა და ნოდარ ხიზანიშვილს. ამასთან, თენგიზ სულაქველიძე მარადონას მინდორზე სამჯერ — 1980, 1982 და 1988 წლებში შეხვდა. თანაც უბრალოდ კი არ შეხვდა, პირადად მეურვეობდა არგენტინის ნაკრების კაპიტანს. 

  • „პირველი თამაში არგენტინის ქალაქ მარ-დელ-პლატეში ტარდებოდა, — იხსენებს თენგიზ სულაქველიძე. — მატჩის დღეს, ვახშმის წინ საბჭოთა ნაკრების მწვრთნელმა კონსტანტინ ბესკოვმა მითხრა, რომ მარადონას პერსონალური მეურვე უნდა ვყოფილიყავი. უფრო კონკრეტულად, მე თავად იმდენად არ უნდა მეთამაშა, რამდენადაც მარადონასთვის უნდა შემეშალა ხელი თამაშში. ამ მოულოდნელმა წინადადებამ შოკში ჩამაგდო. იმდენი ვინერვიულე, რომ არც კი მახსოვს, როგორ ვივახშმე. თუმცა მაინც მოვახერხე ძალების მობილიზება და მინდორზე საბრძოლო განწყობით გასვლა. მატჩი ჩემთვის ერთ-ერთი უძნელესი გამოდგა. მარადონა საოცრებებს აკეთებდა. ის უბრალოდ კი არ დარბოდა, არამედ თან პასებს აწვდიდა და ურტყამდა. ის ფეხბურთს ისე თამაშობდა, თითქოს რთულ, დახვეწილ, კარგად აქცენტირებულ მუსიკას უკრავდა. ის მატჩი ფრედ — ანგარიშით 1:1 დამთავრდა. არგენტილებიდან დიეგო მარადონა გამოირჩა, ჩვენგან — ჰორენ ოჰანესიანი. მომდევნო თამაშიც, პირველის მსგავსად, ამხანაგური იყო და ბუენოს–აირესში გაიმართა. ისიც იმავე ანგარიშით, ფრედ დამთავრდა. მესამე შეხვედრა დასავლეთ ბერლინში შედგა, ოთხი ქვეყნის – საბჭოთა კავშირის, არგენტინის, შვეციისა და გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკის ნაკრებების საერთაშორისო ტურნირის ფარგლებში. ჩვენ მაშინ 1986 წლის მსოფლიო ჩემპიონებს მოვუგეთ — ანგარიშით 4:2. მაგრამ, იცით, დამამახსოვრდა ასეთი მომენტი: თამაშის დაწყებამდე მარადონამ მიცნო თავისი ძველი მეურვე, მომიახლოვდა, მხარზე ხელი შემომკრა და ესპანურად რაღაც მითხრა. ვერ გავიგე, რას ნიშნავდა მისი სიტყვები, მაგრამ ეს კომპლიმენტს ჰგავდა“... 

საქართველოსა და არგენტინის ვეტერან ფეხბურთელთა ნაკრებების მატჩი „თბილისობის“ დღესასწაულზე, 26 ოქტომბერს დაინიშნა. თამაში საღამოს რვა საათზე უნდა დაწყებულიყო, მაგრამ ის 40 წუთით შეაყოვნა თავად დიეგო მარადონამ. მინდორზე გამოსვლამდე თანაშემწეებმა შეატყობინეს, რომ სტადიონის გარშემო ბლომად გულშემატკივრებს მოეყარათ თავი, თავად სტადიონი კი მხოლოდ მეოთხედით იყო შევსებული. მიზეზიც უთხრეს: ბილეთი 100 დოლარი ღირდა, რაც საქართველოში მასწავლებლის ერთი თვის ხელფასის ეკვივალენტი იყო. ამბობენ, რომ მაშინ მარადონას სტადიონზე ყველა მსურველის უფასოდ შემოშვება მოუსურვებია და ამიტომ მალე გულშემატკივრებისთვის სტადიონის კარები გახსნეს. 

დიდებული თამაში გაიმართა. საქართველოს ნაკრების შემადგენლობაში ლეგენდარული ფეხბურთელები გამოდიოდნენ: ოთარ გაბელია, ალექსანდრე ჩივაძე, თენგიზ სულაქველიძე. შეხვედრაში მარადონას მეგობრებმა გაიმარჯვეს ანგარიშით 5:3. თავად დიეგომ მინდორზე 65 წუთი გაატარა. მატჩის შემდეგ „ფეხბურთის მეფემ“ თავისი მაისური საქართველოს ნაკრებისა და ვლადიკავკაზის „ალანიის“ ყოფილ ფეხბურთელს გოჩა ჯამარაულს აჩუქა. 

Марадона и его команда тренируется на стадионе им. Бориса Пайчадзе
Бесик Пипия
მარადონა და მისი გუნდი თბილისის სტადიონზე

2008 წლის 27 ოქტომბერს დიეგო მარადონა თბილისიდან ბუენოს–აირესში დაბრუნდა. და მეორე დღეს ასრულდა მისი ოცნება, რომელიც თბილისში, ბორის პაიჭაძის სახელობის ცენტრალურ სტადიონზე გაამჟღავნა: „მაქვს ოცნება, რომ არგენტინის ეროვნულ ნაკრებს ჩავუდგე სათავეში. დარწმუნებული ვარ, რომ ყველაფერი გამომივა“.  

დიეგო მარადონა თბილისიდან დაბრუნებისთანავე მიიწვიეს არგენტინის ფეხბურთის ფედერაციის პრეზიდენტთან, ხულიო გრონდონოსთან შეხვედრაზე და არგენტინის ნკრების მთავარი მწვრთნელის პოსტი შესთავაზეს. 

ქართველებმა ლეგენდარული ფეხბურთელის სანუკვარი ოცნების ასრულება სასწრაფოდ მის მტკვრის ნაპირებზე ყოფნას დაუკავშირეს. ქართველი გულშემატკივრები მთელი იმ დღეების განმავლობაში სვამდნენ იმ ადამიანის ჯანმრთელობის, კეთილდღეობისა და ოცნებების ასრულების სადღეგრძელოს, რომელმაც მათ ჯერ არნახული საფეხბურთო ზეიმი აჩუქა...

556
თემები:
„დიდი ადამიანები საქართველოში“
აშშ-სა და ევროკავშირის დროშები

მოსაზრება: ბაიდენი აშშ-ს ევროპის მარიონეტად გადააქცევს

27
(განახლებულია 19:13 25.11.2020)
ევროკავშირმა, ევროსაბჭოს მეთაურ შარლ მიშელის სახით, ჯო ბაიდენს „მტკიცე ტრანსატლანტიკური ალიანსის“ აღდგენა შესთავაზა.

ირინა ალქსნის

თუ ბაიდენი თეთრ სახლში შევა, მაშინ ამ სურვილს სრული საფუძველი აქვს, რომ ახდეს. მეტად სიმბოლურია აშშ-ის სახელმწიფო მდივნის პოსტზე ენტონი ბლინკენის კანდიდატურა, რომელიც „ვაშინგტონური ჭაობის“ რაფინირებული პროდუქტია და „გლობალური ალიანსების მცველსაც“ წარმოადგენს.

ის, რომ დასავლეთ ევროპა ბედნიერი იქნება აშშ-ის პრეზიდენტის როლში ჯო ბაიდენის ხილვით, მაშინ გახდა გასაგები, როგორც კი მისმა ლიდერებმა ერთმანეთის გადასწრებით დაიწყეს არჩევნებში გამარჯვების მილოცვების დაგზავნა ბაიდენისთვის, ხოლო გერმანია გამოტყდა კიდეც, რომ „ტრამპთან კიდევ ოთხი წელი მუშაობის“ განწყობა არ აქვს.

ამაზე უფრო გაუგებარი ისაა, რატომ ანიჭებს ევროპა უპირატესობას შტატების სათავეში გლობალისტების ხილვას — იმ გლობალისტებისა, რომლებიც შეპყრობილი არიან ერთპოლარული სამყაროს სტატუს-კვოს შენარჩუნებით, რომელშიც უპირობო ლიდერი ვაშინგტონი იქნება.

ძველ სამყაროში განუხრელად მზარდი პროცესი, რომელიც ოკეანისგაღმელი სუზერენისგან სუვერენიზაციასა და ნახევრად ვასალური დამოკიდებულებისგან გათავისუფლებას მოიაზრებს, ხომ თითქოს ეწინააღმდეგება ამ მისწრაფებებს?

შეიძლებოდა გვევარაუდა, რომ ევროპაში პროამერიკული ძალები მძლავრობენ, რომლებიც მზად არიან შტატებს მსხვერპლად შესწირონ საკუთარი ქვეყნები, მაგრამ ფაქტები საწინააღმდეგოზე მეტყველებს. მაგალითად, გერმანიის მთავრობამ კიდევ ერთხელ დაადასტურა თავისი პოზიცია ექსტერიტორიული სანქციების მიმართ, რომლებიც აშშ-ში „ჩრდილოეთის ნაკადი-2“-ის მიმართ მუშავდება.

ამგვარად, ევროპა განაგრძობს თავისი ინტერესების დაცვისა და საკუთარი გეოპოლიტიკური როლის გაძლიერების ხაზს, მაგრამ ამასთან მხურვალედ უჭერს მხარს ვაშინგტონში ხელისუფლებაში იმ ძალების დაბრუნებას, რომლებისთვისაც მსგავსი რამ, თეორიულად, კატეგორიულად მიუღებელი უნდა იყოს. ამ უცნაურ უთანხმოებაზე პასუხი ოთხი წლის წინანდელ მოვლენებში უნდა ვეძებოთ.

თეთრ სახლში შესულმა დონალდ ტრამპმა უარი თქვა აშშ-ის მონაწილეობით უამრავ უკვე ხელმოწერილ საერთაშორისო შეთანხმებაზე. ასეთი ბედი ეწია ცნობილ ტრანსატლანტიკურ სავაჭრო და საინვესტიციო პარტნიორობას, რომელსაც იმ დროისთვის უკვე ჰქონდა ავის მომასწავებელი რეპუტაცია. ალარმისტები გვაფრთხილებდნენ, რომ მისი მეშვეობით ამერიკა უბრალოდ გამოწოვდა რესურსებს ევროპას თავის სასარგებლოდ.

მაგრამ ტრამპმა, რომელიც პრეზიდენტობის პერიოდში ყველა შესაძლებლობას იყენებდა თავისი ქვეყნისთვის ეკონომიკური სარგებლის მისაღებად, უყოყმანოდ თქვა უარი „დედალზე“, რომელსაც თითქოს მრავალი წლის განმავლობაში უნდა დაედო ოქროს კვერცხები ამერიკისთვის. თანაც არაერთხელ განაცხადა, რომ ყველა ეს შეთანხმება რეალურად ღრმად არახელსაყრელი იყო შეერთებული შტატებისთვის. საფიქრალია, რომ ბიზნესში დიდი გამოცდილების მქონე ამერიკის შმაგ პატრიოტს შეიძლება ვერწმუნოთ.

მთავარი შეცდომა — არის ვარაუდი იმისა, რომ გლობალისტებს (მათ შორის, ამერიკელებს) ეროვნულად ორიენტირებული ინტერესები აქვთ. მათთვის შეერთებული შტატები უკიდურესად მნიშვნელოვანი შეიძლება იყოს როგორც მთავარი ემისიური ცენტრი და პლანეტის ყველაზე ძლიერი არმია. მაგრამ უზარმაზარი ქვეყანა, თითქმის 330 მილიონიანი მოსახლეობით, უფრო ის ტვირთია, რომლის ჩამოწერაც ბევრად მარტივია, ვიდრე მისი პრობლემების გადაჭრაში ფულის ჩადება.

სამაგიეროდ გლობალისტების, როგორც მსოფლიო მოქალაქეების ჭეშმარიტი ინტერესები და სენტიმენტალური გრძნობები შეიძლება სულ სხვა ადგილებს უკავშირდებოდეს. იმავე ენტონი ბლინკენმა ბავშვობის უმეტესი წლები პარიზში გაატარა და მისი პიროვნების ჩამოყალიბებაზე ძლიერი ზეგავლენა ევროპელმა მამინაცვალმა მოახდინა. ასე რომ, ეჭვები, იხელმძღვანელებს თუ არა ის სახელმწიფო მდივნის პოსტზე მხოლოდ აშშ-ის ეროვნული ინტერესებით, სრულიად კანონზომიერია.

ამგვარ პეიზაჟში ევროპის პოზიცია აზრს იძენს. მან ბოლო ათწლეულებში ისწავლა, რომ თავისას ამერიკის ფესვებს მოწყვეტილებთან ურთიერთქმედებით შეიძლება მიაღწიოს — ამასთან, „თავისუფალი სამყაროს ლიდერთან“ და ერთადერთ ზესახელმწიფოსთან ფორმალური რევერანსების შესრულებაც არ უნდა დაივიწყოს.

ჯერ მარტო ირანის ბირთვული გარიგება რად ღირს, რომელსაც ხშირად ობამას პრეზიდენტობის ერთ-ერთ ტრიუმფადაც იხსენიებენ, მაგრამ რომლითაც ევროპა უფრო იყო დაინტერესებული, ვიდრე თავად აშშ. უფრო მეტიც: ევროკავშირს ძველებურად ბევრ რამეში სჭირდება შეერთებული შტატები. კერძოდ, ევროპის ძალისხმევა, შექმნას თავისი არმია — არა ის იმიტაცია, რომელიც ახლა არსებობს, არამედ რეალური სამხედრო ძალა — არასერიოზულად გამოიყურება. ამერიკელებს ამ აზრით ალტერნატივა არ ჰყავთ და არც ეყოლებათ ხილულ მომავალში. მაგრამ ტრამპს მტკიცედ ჰქონდა განზრახული, ეიძულებინა ბებერი ევროპა, ყველაზე მაღალი ნიხრით გადაეხადა სამხედრო „ქოლგის“ საფასური. აი, „ვაშინგტონურ ჭაობთან“ კი ბრიუსელსა თუ ბერლინს მოლაპარაკების შანსი აქვთ.

ევროკავშირს რუსეთის საპირწონედ გეოპოლიტიკური, ეკონომიკური თუ იგივე სამხედრო დამბალანსებელი ესაჭიროება ძველებურად. თორემ მოსკოვს უკვე ფრიად ხელსაყრელი პირობები ექმნება დასავლეთის მიმართულებით, რაც ნამდვილად არ ახარებს დასავლეთ ევროპულ დედაქალაქებს.

შედეგად ყალიბდება პარადოქსული ვითარება: იმ დროს, როცა ევროპა ბევრის თვალში აშშ-თვის სახარჯ მასალად გამოიყურება, რეალურად ამერიკელების შეცოდებაა საჭირო, ვინაიდან თანდათან იზრდება შანსი იმისა, რომ შტატები ევროპული მზაკვრობისა და საკუთარი ელიტების ღალატის მსხვერპლად იქცეს.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

27
ქალი ყაყაჩოებში

2021 წლის ჰოროსკოპი: ქალწული ფინანსები, სიყვარული, ჯანმრთელობა

0
(განახლებულია 10:07 25.11.2020)
როგორი იქნება 2021 წელი ქალწულებისთვის, რას მოუტანს ის ამ ნიშნით დაბადებულ ქალებსა და მამაკაცებს ცხოვრების სხვადასხვა სფეროში – გაეცანით ჩვენს ჰოროსკოპს

2021 – თეთრი ხარის წელიწადი მარტივი არ იქნება, მაგრამ რამდენადაც ქალწულები ზოდიაქოს ბრძენ ნიშანთა რიცხვს განეკუთვნებიან, ისინი ნებისმიერი პრობლემიდან გარკვეული გაკვეთილის გამოტანას ცდილობენ, რათა ერთი და იგივე შეცდომა არ გაიმეორონ. 2021 წელს ეს პრობლემები, ძირითადად, უმნიშვნელო იქნება და ხშირად თავად ქალწულების გადაწყვეტილებაზე არ იქნება დამოკიდებული.

ქალწული: ანალიტიკოსი, ორგანიზებული, მოწესრიგებული - ზოგადი დახასიათება>>

ქალწული მამაკაცი

მამაკაც ქალწულებს, შესაძლოა, რაღაც გეგმები ჩაუვარდეთ, ჰქონდეთ გარკვეული გაუგებრობები და თავდაჯერებულობის მოულოდნელი შერყევები. ბევრი სირთულე არაპროგნოზირებადი იქნება, რაც გადაწყვეტილების მოძებნის მცდელობაზე უარყოფითად აისახება. ასტროლოგები გირჩევენ, ყოველგვარ მოვლენას რაც შეიძლება მარტივად შეხედოთ.

ფინანსები და სამუშაო: ქალწულებისთვის ყველაზე პროდუქტიული დრო გაზაფხულის პირველი ნახევარი და შემოდგომის მიწურული იქნება. იღბალი ყველა პროფესიის წარმომადგენლების გვერდით დადგება. თქვენ მხოლოდ მოტივაცია და ენთუზიაზმი დაგჭირდებათ. ექსპერტები გირჩევენ, ფულთან დაკავშირებით იფრთხილოთ, ნებისმიერი ნივთი დაფიქრებით იყიდოთ და თანხა ქარს არ გაატანოთ.

სიყვარული და ურთიერთობები: სიყვარულში ქალწულ მამაკაცებს ძალიან გაგიმართლებთ. ეს განსაკუთრებით მათ ეხება, ვისაც თავისი მეორე ნახევარი ჯერ არ უპოვია. ვარსკვლავები და პლანეტები გააძლიერებენ თქვენს მომხიბვლელობას, რაც საწინააღმდეგო სქესის წარმომადგენლებზე განსაკუთრებული შთაბეჭდილების მოხდენაში დაგეხმარებათ.

განწყობა და ჯანმრთელობა: 2021 წელს ქალწულმა მამაკაცებმა ჯანმრთელობას ყურადღება უნდა მიაქციოთ, თუ ასე არ მოიქცევით, შესაძლოა, პრობლემები გაჩნდეს. არ შეიძლება, ყურადღება არ მიაქციოთ ორგანიზმის სიგნალებს იმის თაობაზე, რომ რაღაც წესრიგში არაა.

ზოდიაქოს ყველაზე ქარიზმატული ნიშნები>>

ქალწული ქალი

2021 წელი ქალწულებს ბევრ სასიამოვნო სიახლეს გპირდებათ. იანვრის დასაწყისში შესაძლებელი იქნება ადრე გაწეული სამუშაოს პირველი ნაყოფის მიღება. საუკეთესო იქნება თქვენთვის დროის მუშაობაში ინვესტირება, მაგრამ, ამავდროულად, არ უნდა დაივიწყოთ დროული დასვენებაც. ასტროლოგები ასევე გირჩევენ, რომ სასურველი რეალობად არ მიიღოთ.

ფინანსები და სამუშაო: ფინანსურ სფეროში ქალმა ქალწულებმა აუცილებლად უნდა მოუსმინოთ და ენდოთ საკუთარ ინტუიციას, რომელიც ზოდიაქოს ყველა სხვა ნიშანს შორის თქვენთვის ყველაზე მძლავრი იარაღი გახდება. მეექვსე გრძნობა განსაკუთრებით დაეხმარება შემოქმედებით სფეროებში მოღვაწე ქალწულებს. ძვირადღირებული ნივთების შეძენა უპრიანი ზაფხულში იქნება, სხვა დროს, სჯობს, ამისგან თავი შეიკავოთ.

სიყვარული და ურთიერთობები: ამ ნიშნის ქალებს, მამაკაცების მსგავსად, ვარსკვლავები მომხიბვლელობისა და ქარიზმის განსაკუთრებულ აურას გიბოძებენ. გრძნობებთან დაკავშირებულ საკითხებში ქალწულები წარმატებებს უკვე 2021 წლის პირველივე დღეებიდან მიაღწევთ. შეგიძლიათ პაემანზე წასვლა, ინიციატივის გამოჩენა, მაგრამ მოვლენების დაჩქარება არ ივარგებს.

ყველაზე, ყველაზე... ზოდიაქოს ნიშნების ძლიერი მხარეები>>

განწყობა და ჯანმრთელობა: ამ სფეროში ქალ ქალწულებს უფრო მშვიდი წელი გელოდებათ, ვიდრე მამაკაცებს. განწყობის მკვეთრი ცვლილებები, რომლებიც თქვენს გეგმებს დაარღვევს და იღბალს დაგაშორებთ, მოსალოდნელი არ არის. ზამთარსა და გაზაფხულზე კარგი იქნება, თუ ნეგატიური ჩვევებისგან გათავისუფლდებით.

გაეცანით ასევე 2021 წლის ჰოროსკოპს ვერძებისკუროებისტყუპების, კირჩხიბებისა და ლომებისთვის.

0