ქვიშის საათი

ამბავი უიღბლო ქართველი მეფისა: უსამართლოდ დავიწყებული ვახტანგ მესამე

185
(განახლებულია 19:18 01.09.2020)
ქართველ მეფეთა გალერეაში ძნელად თუ მოიძებნება ისეთი უიღბლო მეფე, როგორიც ვახტანგ III იყო. ის მოწამეობრივად უნდა აღსრულებულიყო და დიზენტერიამ კი შეიწირა.

სულ ექვსი წელი (1302–1308 წწ) იმეფა და აქედან უმეტესი დრო საქართველოდან შორს, ურდოსა და მონღოლურ ომებში გაატარა. მას არც სიმამაცე აკლდა და არც ჭკუა-გონება იმისთვის, რომ ქვეყანა ფეხზე დაეყენებინა, მაგრამ არ გაუმართლა. ისტორია კი მხოლოდ იღბლიანებს სწყალობს. ამიტომაც მიეცა დავიწყებას მისი სახელიცა და საგმირო საქმეებიც...

XIII–XIV საუკუნეთა მიჯნაზე საქართველოში მრავალმეფობის ხანა იდგა. ქვეყანას ერდროულად სამი–ოთხი ხელისუფალი მართავდა. განცალკევებით იდგა სამცხის საათაბაგო, რომელიც „ხასინჯუს“ სტატუსით პირდაპირ ყაენს ექვემდებარებოდა. მონღოლმა დამპყრობლებმა „დაყავი და იბატონეს“ ნაცად ხერხს მიმართეს და რამდენიმე მეფის ხელდასმით ხელი შეუწყვეს ერთიანი საქართველოს დაქუცმაცებას. ყველაზე ცუდი ის იყო, რომ ქართველი მეფე-მთავრები ერთმანეთს ებრძოდნენ და ამით კიდევ უფრო აჩანაგებდნენ და ასუსტებდნენ ქვეყანას.

ამ ფონზე მონღოლებმა 1302 წელს კიდევ ერთი მეფე აიყვანეს ტახტზე — დემეტრე თავდადებულის ძე ვახტანგ III. მართალია, ის სრულიად საქართველოს მეფის ტიტულს ატარებდა, მაგრამ მისი რეალური ძალაუფლება თბილისი-დმანისის სანახებს არ სცდებოდა. აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანეთი დავით მერვეს ერთგულებდა, მცირეწლოვანი გიორგი V სამცხეში იყო გამაგრებული, ხოლო დასავლეთ საქრთველოს დავით VI ნარინის შვილები განაგებდნენ.

ვახტანგმა ჯერ კიდევ უფლისწულობისას მიიღო მონაწილეობა ყაზან ყაენის მიერ ეგვიპტელ მამლუქთა წინააღმდეგ მოწყობილ დიდ ლაშქრობაში. მონღოლები სირია-პალესტინაში შეიჭრნენ და მოაოხრეს. მათთან შესახვედრად დაიძრა ეგვიპტის სულთანი ნასარ მელიქი. ქალაქ ჰემსთან გამართულ სასტიკ ბრძოლაში სასწორის პინა ეგვიპტელთა მხარეს  გადაიხარა, რომლებმაც ყაზან ყაენის კარავზე პირდაპირი შეტევა მიიტანეს. მამლუქებმა ადვილად შემუსრეს მონღოლები და ყაზან ყაენის სიცოცხლეც ბეწვზე ეკიდა, მაგრამ მოულოდნელად გამოჩენილმა უფლისწულმა ვახტანგმა და მისმა ქართველმა მებრძოლებმა ეგვიპტელებს უკან დაახევინეს.

ეს იყო ამ ბრძოლის გარდამტეხი ეტაპი. ამის შემდეგ მონღოლებს უპირატესობა ხელიდან აღარ გაუშვიათ — მტერი გაანადგურეს და ჰემსი და იერუსალიმი დაიკავეს.

1300 წლის გაზაფხულზე ყაზან ყაენმა ვახტანგი დამასკოს ასაღებად წარგზავნა და თან ქართველთა და სომეხთა ჯარი აახლა. ამ ბრძოლაშიც ისახელა თავი ქართველმა უფლისწულმა, თანაც ისე, რომ სიმამაცით ყველა დაჩრდილა. სასტიკი და სისხლისმღვრელი ბრძოლების შემდეგ დამასკო დაეცა და ვახტანგმა ეს უმდიდრესი ქალაქი „ხონჩით მიართვა“ მონღოლებს.

მაგრამ ოთხი თვის შემდეგ ეგვიპტელებმა მონღოლები დამასკოდან გაყარეს. ყაზანმა ისევ შეუტია ქალაქს. ყაენის ლაშქარს ტრადიციისამებრ ქართველები წინამძღოლობდნენ. ისინი შეიჭრნენ პირველები დამასკოში და, მიუხედავად დიდი წინააღმდეგობისა, ქალაქი ისევ დაეცა.

ამ ლაშქრობამ სამ წელს გასტანა. მონღოლურ ლაშქარში მყოფმა ქართველებმა ცეცხლითა და მახვილით გაიარეს გზა მდინარე ტიგროსიდან სუეცის ყელამდე. ვერავინ აღუდგა მათ წინ.

უფლისწული ვახტანგი და მისი მეომრები დიდძალი ნადავლით დატვირთულნი დაბრუნდნენ საქართველოში, რომელიც გაპარტახებული დახვდათ. ვახტანგ მესამე ტახტზე ასვლისთანავე შეუდგა გაჩანაგებული ქვეყნის მართვა-გამგეობას, მაგრამ...

მონღოლთა შიშით მთიულეთს შეხიზნულმა ძმამ დავით VIII-მ დრო იხელთა და მისთვის თბილისის წართმევა მოინდომა. ტაბახმელას იდგა ვახტანგი, როცა მოახსენეს, შენი ძმა სამალავიდან გამოსულა, მთიელთა ჯარით მახათას მთაზე დგას და თბილისზე იერიშისთვის ემზადებაო. ვახტანგიც სწრაფად ამოქმედდა. მოიხმო ქართველები, მონღოლები, ყივჩაღები და ძმის ბანაკს თავს დაესხა. იმ ბრძოლაში უამრავი ქართველი განიგმირა თანამოძმეთა ხელით, დავით VIII სასტიკად დამარცხდა და ამ სისხლისღვრის ინსპირატორმა ისევ მთიულეთს შეაფარა თავი. ვახტანგი ძმას არ დადევნებია — ქართველთა ხოცვა-ჟლეტის გაგრძელებას თავი აარიდა.

1303 წელს ყაზან ყაენმა ისევ გაიწვია ვახტანგ მეფე ეგვიპტელებთან საბრძოლველად. ყაენმა დამასკოს დასაპყრობად ხუტლუშა ნოინი გაგზავნა, რომლის ბანაკშიც იდგნენ ქართველები. ხუტლუშამ ღამის გასათევად ბანაკი ქალაქის სიახლოვეს დასცა. მაგრამ მისი ძე სიბუჩი გათენებას არ დაელოდა, მონღოლები და ქართველები აიყოლია და ეგვიპტელთა ბანაკისკენ დაიძრა. სულთნის მეომრებს ეს შეუმჩნეველი არ დარჩენიათ და სიბუჩი მათ მიერ დაგებულ მახეში აღმოჩნდა — გასაქცევი აღარსად იყო. მაშინ ძალიან ცოტა თუ გადარჩა ცოცხალი. განრისხებულმა ყაენმა თვითნებობისთვის ურჩები მკაცრად დასაჯა და ვაჟთან ერთად გამოამწყვდია დილეგში.

ხუტლუშას რისხვას მხოლოდ ვახტანგ მეფე გადაურჩა — რომ არა ქართველთა თავდადება და სიმამაცე, იმ სასაკლაოდან ცოცხალი თავს ვერავინ დააღწევდა.

მონღოლთა ლაშქრობა ყაენის სიკვდილმა შეწყვიტა, თუმცა ვახტანგს კვლავ არ ეწერა საქართველოში დიდხანს ყოფნა. 1305 წელს ახალმა ყაენმა ოლჯაითუმ ისევ უხმო თავისთან ქართველებს — ამჯერად გილანელებთან საბრძოლველად. ეს ლაშქრობა წარუმატებელი აღმოჩნდა, მონღოლებმა ვერ შეძლეს გილანელებისა და მათი მამაცი სარდლების (ერიკაბაზანის, უზბაშის და როსტანის) მოდრეკა. პირიქით, მონღოლებს აქეთ მოუკლეს სარდალი ხუტლუშა.

მიუხედავად ამისა, იმ ლაშქრობაშიც დიდი სახელი დაიგდეს ქართველებმა და თავად მეფე ვახტანგმა. ლომივით იბრძოდა თურმე ხელმწიფე. ქართველები ფეხს არ იცვლიდნენ ბრძოლის ველიდან, საიადანაც მონღოლები არაერთხელ გაიქცნენ. ვახტანგ მეფე დაიჭრა კიდეც, მაგრამ არც მაშინ მიუტოვებია ბრძოლის ველი. მისმა შეუპოვრობამ ყველა განაცვიფრა, ვინაიდან „თვით ვახტანგ არა გარე-მოაქცევდა პირსა, არამედ კვლავ მხნედ და ძლიერად იბრძოდეს“.

ყაენიც დიდად აფასებდა ვახტანგ მეფის სიმამაცეს. მარცხისათვის თავისიანები არაერთხელ დაუსჯია, მაგრამ ვახტანგის მიმართ მუდამ მოწყალე იყო — სანამ სჭირდებოდა...

თბილისში დაბრუნებულიც არ იყო მეფე ვახტანგი, რომ ოლჯაითუ ყაენმა მას სასიკვდილო განაჩენი გამოუტანა. ყველაფერი იმით დაიწყო, რომ მაჰმადიანი იმამები ჩააცივდნენ ყაენს, სანამ შენს საბრძანებელში ქრისტიანულ სალოცავებს არ დაანგრევ და ქრისტიანებს არ გაჟლეტ, წარმატებებს ვერასოდეს მიაღწევო. ადვილად გადაიბირეს ოლჯაითუ. მართალია, წარმართ მონღოლებში ისლამმა მასიურად მხოლოდ ყაზან ყაენის დროს მოიკიდა ფეხი, ფანატიკოსი მორწმუნენი არასდროს ყოფილან, მაგრამ სახელწიფოს ერთიანობის შენარჩუნების მიზნით ყაენი ანგარიშს უწევდა მაჰმადიანთა სასულიერო ლიდერებს, ვინაიდან ისლამის მიმდევრები ილხანთა იმპერიის აბსოლუტურ უმრავლესობას წარმოადგენდნენ.

და ქართველთა მაჰმადის რჯულზე მოსაქცევად საქართველოში მონღოლი ნოინი შემოიჭრა მრავალრიცხოვანი ჯარით. ქვეყანას და მართლმადიდებლურ სარწმუნოებას დიდი საფრთხე დაემუქრა.

მაშინ ვახტანგ მეფემ გადაწყვიტა, თავად ხლებოდა ყაენს და დაერწმუნებინა ის, ხელი აეღო ამ განზრახვაზე. ერისთავები შეჰყარა სათათბიროდ და გადაწყვეტილება გააცნო. ყველამ ურჩია, არ ხლებოდა ყაენს, მიმალულიყო, როგორც ეს მისმა ძმამ დავით მერვემ გააკეთა. მაგრამ მეფემ დაამშვიდა შეკრებილნი და მტკიცედ განუცხადა:

„კაცნო, ძმანო და ერთრჯულნო! კარგად იცით, რაც განუზრახავს მაჰმადიანთა ჩაგონებით მონღოლთა ყაენს, თვითონ განსაჯეთ, რა უბედურება ელის ხალხსა და ქვეყანას. ამიტომ მოგიწოდებთ, ნუ შეძრწუნდებით და ჩვენ პირველნი ვეწვიოთ ყაენს და თუ სიკვდილია, ჩვენ პირველნი დავიხოცოთ, ვიდრე ვიხილავდეთ ერსა და სამშობლოს დაქცეულს, აოხრებულს, გადაგვარებულსა და გადარჯულებულს“.

არ მოეშვნენ ერთგული ვეზირები, თავსაც ტყუილად გაწირავ და სამშობლოსაც ვერ უშველიო, მაგრამ ვახტანგი შეუვალი აღმოჩნდა — ერთგულ ერისთავებთან ერთად სპარსეთის გზას დაადგა.

ურდოში ქართველთა მეფის მისვლამ ძალიან გააკვირვა ყაენი. ვახტანგის სიმამაცე არაერთხელ გამოეცადა, მაგრამ ასეთ უშიშობას მაინც არ ელოდა.  

ვახტანგმა ყაენს თამამად მოახსენა ურდოში ჩასვლის მიზეზი:

„ისმინე, მაღალო და ძლიერო ყაენო! მოვიდა შენი ბრძანება, რათა ყოველთა ქრისტიანეთა დავუტევოთ სჯული ჩვენი, აწ ისმინე: თქვენს პაპებსა და მამებს არასოდეს დაუწუნიათ ჩვენი პაპებისა და მამების სჯული, არასოდეს უთქვამთ, ქართველთა სჯული ავი არისო; პირიქით კი ყოფილა: თქვენს წინაპრებს ძალიანაც მოსწონდათ ჩვენი წინაპრების სჯულიც და საქციელიც. ხოლო სპარსელებს და მათ სჯულს თქვენი მამა-პაპანი მძულვარე თვალით უქცერდნენ სწორედ იმიტომ, რომ ისინი იყვნენ მწამლველნი, მიპარვით მკვლელნი და ბილწი მამათმავალნი. და თუ ახლა, ყაენო, სპარსელების შესმენას ისმენ, მაშინ მე აქა ვარ, მეფე ქართველთა და ყოველნი მთავარნი საქართველოსანი შენს წინაშე არიან. მე პირველი მზად ვარ სიკვდილად ქრისტეს სჯულისთვის და ქრისტიანი ერისა და სამშობლოსათვის; ასევე მზად არიან სიკვდილისათვის ჩემი ერისთავნი. მაშ აჰა, დაგვაყრევინე თავები, ოღონდ ნურას ავნებ ერსა და ქვეყანასა ჩვენსას!“

გაოგნებული უსმენდა ყაენი ვახტანგს. მიხვდა, რომ მეფე მხოლოდ საკუთარ სათქმელს კი არ ამბობდა, მისი სიტყვები მთელი ერის გზავნილი იყო. ყაენმა სწრაფად გაიაზრა, რომ ქართველები უომრად სჯულს არ შეიცვლიდნენ და არ ღირდა ისედაც „მორჩილებაში მყოფი“ მრისხანე გურჯების გაღიზიანება. მით უმეტეს, რომ ქართველთა გარეშე მონღოლებს წარმატების მიღწევა ძალიან უჭირდათ და ასეთი ძალის მტრად მოკიდება შეცდომა იქნებოდა. ამიტომაც ყაენმა იმ მომენტისთვის ერთადერთი სწორი გადაწყვეტილება მიიღო — მეფეს აუწყა, რომ არ აპირებდა ქართველთა მაჰმადის რჯულზე მოქცევას. უფრო მეტიც, წყალობა არ მოაკლო თავზეხელაღებულ ქართველებს და დასაჩუქრებული გამოუშვა საქართველოში.

ამის შემდეგ ვახტანგს დიდხანს აღარ უცოცხლია — 1308 წელს აღესრულა „მუცლის სალმობით“. დმანისს დაკრძალეს უმამაცესი და უიღბლო მეფე, რომელიც ნადვილად არ იყო დიდი პოლიტიკოსი და სახელმწიფო მოღვაწე, მაგრამ სიმამაცითა და სამშობლოსადმი ერთგულებით ნამდვილად გამორჩეული ფიგურა გახლდათ იმ შავბნელ ეპოქაში.

185
თემები:
იცით თუ არა, რომ... (381)
რუსული ვაქცინა

მოსაზრება: დიდი პოლიტიკის პატარა გეშეფტი

237
(განახლებულია 23:41 18.09.2020)
რუსეთის ლიდერობა კორონავირუსის ვაქცინის შექმნაში დასავლეთისთვის უბრალოდ უსიმოვნო სიურპრიზი კი არ გამოდგა, არამედ აღმაშფოთებელი გამოწვევა ― როგორც პოლიტიკური, ისე ფინანსური მოსაზრებებით.

ირინა ალქსნისი

ერთი მხრივ, ჩამორჩენილ ღრმად არადემოკრატიულ რუსეთს უბრალოდ არ აქვს მსგავსი გარღვევების უფლება რთულ სამეცნიერო და ტექნოლოგიურ მოწინავე სფეროებში.

მეორე მხრივ, ფსონზე იმდენად ასტრონომიული თანხა დევს, რომ მარტო იმაზე ფიქრიც კი, რომ მან შესაძლოა დასავლურ ფარმაცევტულ კონცერნებს გვერდი აუაროს, იქ მჟავიანობის აწევას იწვევს. თუნდაც ინდოეთისთვის 100 მილიონი დოზა ვაქცინის მიწოდების თაობაზე მოლაპარაკებები რად ღირს.

არაფერია გასაკვირი იმაში, რომ რუსეთი თავისი მეცნიერების მუშაობის დისკრედიტაციის მრავალრიცხოვან მცდელობებს წააწყდა: დიდი პოლიტიკა, დიდი ფული.

მაგრამ ზვიგენების გვერდით ყოველთვის მოიძებნება ადგილი პაწაწინა თევზებისთვის, რომლებიც რეგულარულად იღებენ ნასუფრალს.

სწორედ ასეთი ამბავი დაიწყო მას შემდეგ, რაც ერთ-ერთ უძველეს და გავლენიან სამეცნიერო ჟურნალ The Lancet-ში „სპუტნიკ-V"-ს გამოცდის შედეგებზე პუბლიკაცია გამოქვეყნდა. სტატიას ელვისებურად მოჰყვა კრიტიკა.

ხმამაღალ ახალ ამბად იქცა მსოფლიო მასმედიით გავრცელებული ღია წერილი, რომელშიც ამერიკის ტემპლის უნივერსიტეტის ბიოლოგიის პროფესორმა ენრიკო ბუჩიმ შიში გამოთქვა „რუსი მეცნიერების მიერ დაშვებული სავარაუდო შეცდომების“ გამო. მას 25-მდე დასავლელმა მეცნიერმა დაუჭირა მხარი.

The Lancet-მა რუს სწავლულებს მათთვის პასუხის გაცემა შესთავაზა, რაც გაკეთდა კიდეც. გამალეის ცენტრმა გამოცემას სრულფორმატიანი კლინიკური პროტოკოლი მიაწოდა რუსული ვაქცინის კვლევაზე. რუსეთის პირდაპირი ინვესტიციების ფონდის პრეზიდენტმა კირილ დმიტრიევმა გამოაქვეყნა მასალა, რომელშიც გაშლილად უპასუხა კრიტიკოსების ძირითად პრეტენზიებს და იმავდროულად ურჩია მათ, "საკუთარ თვალში მოეძებნათ დირე".

ამ შემთხვევაში პრობლემა მდგომარეობს არა მარტო წმიდა სამეცნიერო მატერიებში, რომლებზე კონცენტრაციაც მოახდინეს რუსმა მკვლევარებმა.  

საქმე ისაა, რომ თავად სკანდალური წერილის ავტორია მეტად შესამჩნევი პიროვნება. „ბი-ბი-სის“ მასალაში ენრიკო ბუჩი „ცრუ მეცნიერებასთან ცნობილ მებრძოლადაა“ მოხსენიებული. თუმცა უფრო მართებული იქნებოდა, მის დასახასიათებლად „მეცნიერ-ბიზნესმენი“ გამოყენებულიყო.

2016 წელს ბუჩიმ დააარსა კომპანია Resis Srl, რომელიც სამეცნიერო ნაშრომების ვერიფიკაციაზე, მათი კორექტულობისა და კეთილსინდისიერების შემოწმებაზე სპეციალიზდება.

ეს საკმაოდ მოდური თემაა თანამედროვე მეცნიერებაში. ბოლო წლებში ძალიან ხშირად იჭერენ მკვლევარებს შეცდომებზე, მათ შორის, საკმაოდ უხეშზე. საუბარი მაინცდამაინც თაღლითობაზე ან ბოროტად გამოყენებაზე არ არის, ხშირად ადგილი აქვს უბრალოდ პატიოსან შეცდომას, რაც მხილების შემდეგ მაინც ურტყამს მეცნიერისა თუ მთელი სამეცნიერო ინსტიტუტების რეპუტაციას.

სწორედ ამგვარი პრობლემებისთვის თავის ასარიდებლად ავტორები და კვლევითი სტრუქტურები ხშირად მიმართავენ საკუთარი ტექსტების დამოუკიდებელ აუდიტს მათი პუბლიკაციის წინ. კერძოდ, ბუჩის კომპანია ამგვარი საქმისთვის დაიქირავა გერმანიის ფრიც ლიპმანის ინსტიტუტმა, რომლის გარშემოც ცოტა ხნის წინ ხმამაღალი სკანდალი აგორდა გამოქვეყნებულ მასალებში უგვანო შეცდომებისთვის. ამ ისტორიის შესახებ დაწვრილებით წერდა ერთი წლის წინ ჟურნალი Nature.

2019 წელს იგივე Nature-ში გამოქვეყნდა მასალა, რომელიც ბუჩის თანაავტორობით გამოსული სამეცნიერო ნაშრომის კეთილსინდისიერებას ეხებოდა. იქ პატიოსნად იყო მითითებული, რომ ენრიკო ბუჩის ინტერესთა კონფლიქტი ჰქონდა.

მარტივად რომ ვთქვათ, როდესაც კომერციული კომპანიის მფლობელი საჯაროდ გამოდის და საუბრობს საქმიანობაზე, რომელშიც ის სპეციალიზდება, ეს არსებითად მისი ფირმის რეკლამა ხდება. მაგრამ, რაღა თქმა უნდა, როცა საუბარია რუსული ვაქცინის „მხილებაზე“, მაშინ ამგვარი დეტალები სრულიად არ არის მნიშვნელოვანი.

დასავლეთმა ბუჩის ღია წერილი იმისთვის გამოიყენა, რომ კიდევ ერთი დარტყმა მიეყენებინა რუსული მიღწევისთვის იმ იმედით, რომ ჩაეშალა ან თუნდაც შეესუსტებინა მისი ლიდერობა. ხოლო თავად პროფესორმა ისეთი პიარი მიიღო, რომელზეც ვერც კი იოცნებებდა სხვა შემთხვევაში.

ეჭვი არ არის, რომ ეს მას ახალ და ძალიან მიმზიდველ კომერციულ კონტრაქტებს მოუტანს. მაგრამ ამას არანაირი კავშირი არ აქვს არც მედიცინასთან და არც ასობით ათასი ადამიანის სიცოცხლის გადარჩენასთან მთელ მსოფლიოში.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

237
სამშვილდის სიონი

გადამწვარი „შეუპოვარი“ და ბარიკადები დახოცილი მტრისგან: ფაქტები საქართველოს ისტორიიდან

142
(განახლებულია 13:51 18.09.2020)
საქართველოს უმდიდრეს და უძველეს ისტორიაში მრავლადაა საინტერესო ფაქტები, რომელთა შესახებ შესაძლოა ბევრს არც სმენია. ქვემოთ რამდენიმე მათგანს გაგაცნობთ.

1829 წელი იდგა. ახალციხის უმაღლეს მეჩეთზე ნახევარმთვარე აღმართულიყო ― ოსამალური მბრძანებლობის სიმბოლო, რომელსაც 40 ათასიანი გარნიზონი იცავდა. რუსეთის ფელდმარშალი ივან პასკევიჩი 9000-იანი რუსულ-ქართული ჯარით მიადგა ახალციხეს და კიოს მეჰმეთ-ფაშას  მისი დაცლა მოსთხოვა. სამართლიან მოთხოვნაზე თურქული ციხიონის მეთაურმა რუს ელჩებს დასცინა: ჯერ ციდან ჩამოხსენით მთვარე და მერე ― ახალციხის მეჩეთიდან ნახევარმთვარეო.

ქართველებმა და რუსებმა მთელი ძალებით შეუტიეს ქალაქს და 16 აგვისტოს აიღეს კიდეც. მერე კი ახალციხის მეჩეთის თავზე აღმართული ნახევარმთვარე ჩამოაგდეს და მასზე ჯვარი აღმართეს.

***

ანანურის ციხე-ქალაქში 1739 წელს საშინელი ტრაგედია დატრიალდა. შანშე ქსნის ერისთავი რუსეთში იყო წასული. არაგვის ერისთავმა კი მისი ცოლი ყიზილბაშებს მიჰგვარა. დაბრუნებულმა შანშემ ოჯახის შეურაცხმყოფელნი სასტიკად დასაჯა, საკუთარ ჯარს ლეკებიც დაუმატა და ანანურის ციხეს მიადგა, სადაც ერისთავი ბარძიმი ძმასთან ერთად იყო გამაგრებული.

მეციხოვნეებმა იმდენი ლეკი მოკლეს, რომ თავად ლეკები დახოცილი თანამოძმეებისაგან ბარიკადებს იკეთებდნენ. როცა ქსნის ერისთავი ვერაფერს გახდა, ხერხს მიმართა: წყალსადენის გადაჭრა, საიდანაც ციხე მარაგდებოდა. ციხეში მყოფებს წყლის გარეშე პაპანაქება ზაფხულში ძალიან გაუჭირდათ და იძულებელი გახდნენ, შანშე ერისთავს დანებებულიყვნენ. ბარძიმ ერისთავი ჩაბარდა, მაგრამ მისმა შვილმა უთრუთმა ფარ-ხმალი არ დაყარა ― ერთ-ერთ კოშკში გამაგრდა, რომელსაც „შეუპოვარს“ ეძახდნენ.

ქსნის ერისთავის ჯარმა მონასტერი ააოხრა და „შეუპოვარს“ ცეცხლი წაუკიდა. უთრუთთან ერთად იქ უამრავი ადამიანი იყო შეხიზნული და ისინიც გამოიწვნენ. მოგვიანებით მოსახლეობამ უზარმაზარი შვიდსართულიანი კოშკი ამოქოლა და დამწვართა სამარხად აქცია. მხოლოდ 200 წლის შემდეგ, 1939 წელს გახსნეს ეს კოშკი არქეოლოგებმა და საშინელი სურათი დახვდათ.  ნახანძრალი სავსე იყო მოზრდილებისა და ბავშვების დამწვარი ძვლებით, იარაღით და სხვადასხვა საყოფაცხოვრებო ნივთით.

***

თითქმის 20 წელი ებრძოდა ლიპარიტ ბაღვაში გაერთიანებული საქართველოს მეფე ბაგრატ მეოთხეს, მაგრამ მასთან ბრძოლაში დამარცხდა და შვილთან ერთად ტყვედ ჩაუვარდა ბაგრატს. მიუხედავად ამისა, კლდეკარის ციხე არ აპირებდა დანებებას. ბაღვაშთა სახლთუხუცესი ანამორი აგრძელებდა ბრძოლას.

მეფის ბრძანებით ლიპარიტი და მისი ძე რატი ძელზე გასვეს. ლიპარიტი საკუთარ განსაცდელზე არ ფიქრობდა, თავის ერთადერთი ძის ბედი ანაღვლებდა და მეფეს შეუთვალა: ოღონდ რატი ძელიდან ჩამოხსენი, მე ბერად აღვეკვეცები და კლდეკარიც შენი იქნებაო. გარიგება შედგა, კლდეკარი უომრად დაემორჩილა მეფეს, ბაგრატმა ანამორი სიკვდილით დასაჯა, მაგრამ ლიპარიტსა და რატის სიცოცხლე შეუნარჩუნა.

ლიპრიტ ბაღვაში ბერი ანტონის სახელით ბერად ათონის მონასტერში აღვეკეთა, რატი კი ბიზანტიაში გაიქცა. მაგრამ, როცა მისი სახელოვანი მამა გარდაიცვალა საქართველოში ჩამოასვენა და კაცხის მონასტერში პატივით დაკრძალა.

  ***

V საუკუნეში მოღვაწე ქართველი თეოლოგი და ფილოსოფოსი, ქრისტიანული ნეოპლატონიზმის ფუძემდებელი - პეტრე იბერის (411 – 491 წწ.) სახელი ქართველებისათვის კარგაადაა ცნობილი, მაგრამ ბევრმა არ იცის, ის რომ ეს დიდი მოღვაწე იყო პირველი ქართველი, რომელმაც წმინდა მიწაზე დიდი „ქართული კოლონია“ შექმნა.

პეტრესა და მისი მოძღვრის იოანე ლაზის სახელთან არის დაკავშირებული პირველ ქართულ სასულიერო კერების დაარსება წმინდა მიწაზე (პალესტინა, სირია, ეგვიპტე). ამ ორი ჩვენი დიდი თანამემამულით დაიწყო ქართველ მღვდელმსახურთა ნაყოფიერ მოღვაწეობა სირია-პალესტინაში. მოგვიანებით მათმა საქმიანობამ ისეთი ფართო ხასიათი მიიღო, რომ უკვე თამარ მეფის ეპოქაში, კვიპროსში, სინას მთასა და წმინდა მიწაზე დაახლოებით 12 ქართული მონასტერი ფუნქციონირებდა.

***

 ახალი წელთაღრიცხვით I საუკუნის პირველ ნახევარში სამხრეთ და დასავლეთ საქართველო ქრისტეს რჯულზე მოაქცია ქრისტეს მოციქულებმა ანდრია პირველწოდებულმა და სიმონ კანანელმა „ადორკის მეფობისა მოვიდეს თორმეტთა წმიდათა წმიდათა მოციქულთაგანნი ანდრია და სიმონ კანანელი აფხაზეთს და ეგრისს. და მუნ  აღესრულა წმიდა სიმონ ქალაქსა ნიკოფსისა, საზღვარსა ბერძენთასა. ხოლო ანდრია მოიქცია მეგრელნი და წარვიდა გზასა კლარჯეთისასა..“

ეს რომ მეფე ადერკმა გაიგო, განრისხდა და ახალგაქრისტიანებულები ძალით ისევ წარმართობაზე მოაქცია; „იძულებით კუალად მოაქცივნა მეგრლნი; და დამალნეს ხატნი და ჯუარნი“.          

142
თემები:
იცით თუ არა, რომ... (381)
სამაშველო ოპერაცია მდინარეზე

მყვინთავ მაშველებს ხელფასები გაუორმაგდათ

0
(განახლებულია 14:12 21.09.2020)
აღნიშნული სიახლეები მყვინთავ მაშველებს საგანგებო სიტუაციებზე მართვის სამსახურის უფროსმა თემურ მღებრიშვილმა გააცნო

თბილისი, 21  სექტემბერი – Sputnik. შინაგან საქმეთა სამინისტროს საგანგებო სიტუაციების მართვის სამსახურის მყვინთავ მაშველებს ხელფასები 100 პროცენტით გაეზარდათ, ნათქვამია უწყების მიერ გავრცელებულ განცხადებაში.

აღნიშნული სიახლე მყვინთავ მაშველებს საგანგებო სიტუაციების მართვის სამსახურის უფროსმა თემურ მღებრიშვილმა სახანძრო-სამაშველო ძალების უფროს დავით სუხიშვილთან და განსაკუთრებულ სიტუაციებზე სწრაფი რეაგირების სამმართველოს უფროს ავთო თუთისანთან ერთად გააცნო.

„განსაკუთრებულ სიტუაციებზე რეაგირების მთავარ სამმართველოში, შინაგან საქმეთა მინისტრ, ვახტანგ გომელაურის გადაწყვეტილებით შეიქმნა დასავლეთ და აღმოსავლეთ საქართველოს გაყოფილებები. მასში გაერთიანდებიან მყვინთავი მაშველები. დეცენტრალიზაცია ხელს შეუწყობს რეაგირების ეფექტურობის გაზრდას. ასევე, მყინთავ მაშველებს ხელფასი გაეზრათ 100 პროცენტით“, - ნათქვამია განცხადებაში.

როგორც საგანგებო სიტუაციების მართვის სამსახურის უფროსმა თემურ მღებრიშვილმა განაცხადა, ხელფასის გაზრდა მყვინთავთა რთული პროფესიის გათვალისწინებით მოხდა.

 მისი თქმით, საგანგებო სიტუაციების მართვის სამსახურში კიდევ გაგრძელდება რეფორმები, რომლებიც მაშველების სოციალური მდგომარეობის კიდევ უფრო გაუმჯობესებას ისახავს მიზნად.

შეხვედრას დისტანციურად დაესწრნენ დასავლეთ საქართველოს განყოფილების მყვინთავი მაშველები.

0