გურული ფირალები

დაუმორჩილებელი გურულები: როგორ დაარსდა გურიის რესპუბლიკა

877
(განახლებულია 17:00 28.08.2020)
გურიის აჯანყება მარცხით დასრულდა, მაგრამ ცხელსისხლიანი და შეუპოვარი მეომრების სახელი მთელმა მსოფლიომ გაიგო და მამაცი გურულები თავისუფლებისა და თანასწორობისთვის მებრძოლთათვის მისაბაძ ეტალონად იქცნენ.

115 წელი გვაშორებს გურიის „დამოუკიდებელი რესპუბლიკის“ შექმნას, რომელმაც სულ რამდენიმე თვე იარსება, თუმცა მან მაინც დატოვა თავისი კვალი ჩვენი ქვეყნის ისტორიაში. მან მტერსაც და მოყვარესაც დაანახა, რომ მებრძოლი ქართული სული არ ჩამკვდარა და მისი საბოლოოდ გატეხვა შეუძლებელია.

გურია, იგივე ოზურგეთის მაზრა, იყო ერთ-ერთი სუსტად განვითარებული და ღარიბი რეგიონი რუსეთის უზარმაზარ იმპერიაში. სიღატაკითა და დუხჭირი ცხოვრებით გამოწვეული ეპიდემიების გამო ახალგაზრდობა გურიიდან გარბოდა და ძირითადად ბათუმში გადადიოდა საცხოვრებლად, რომელიც კავკასიაში ყველაზე დიდი საპორტო ქალაქი იყო. ბათუმში ფუნქციონირებდა უმსხვილესი (მათ შორის ნობელისა და როტშილდის) კომპანიები, რომლებშიც უამრავი გურული ახალგაზრდა მუშაობდა და იქ შეგროვებული კაპიკებით არჩენდა ოჯახებს.

თუმცა რუსეთის იმპერიაში არსებული პოლიტიკური და ეკონომიკური კრიზისის გამო ბევრმა კომპანიამ (მათ შორის ნობელმაც) დახურა საწარმოები და უამრავი ადამიანი უმუშევარი დარჩა. გურულებმა ბათუმი დატოვეს და ისევ მშობლიურ სოფლებს მიაშურეს. შესაბამისად, რეგიონი გადაივსო პოლიტიკურად აქტიური და მთავრობით უკმაყოფილო ადამიანებით, რომლებიც რევოლუციონერ სოციალ-დემოკრატთა მთავარ დასაყდენად იქცნენ.

1905 წლის დასაწყისიდან გურული სოციალ-დემოკრატები განსაკუთრებით გააქტიურდნენ, აამოქმედეს სოფლებში შექმნილი შეიარაღებულ გლეხთა ასეულები და ოზურგეთის მაზრა რევოლუციის ქარცეცხლში გაეხვა. რევოლუციაში დაახლოებით 15 ათასამდე შეიარაღებული გურული იღებდა მონაწილეობას. 

1905 წლის 11 თებერვალს გურიაში გაიგზავნა სადამსჯელო რაზმი 10 ათასი ჯარისკაცის შემადგენლობით, რომელსაც სისასტიკით განთქმული მაქსუდ ალიხანოვ-ავარსკი ხელმძღვანელობდა. გენერალს კავკასიის მაშინდელი მეფისნაცვლის — ვორონცოვ–დაშკოვისგან სრული კარტ-ბლანში ჰქონდა მიღებული. საერთოდ, მეფისნაცვალი მასზე დიდ იმედებს ამყარებდა და ამიტომაც მიანდო „სომეხი ხალხის საუკეთესო შვილს“ ურთულესი საქმე — „კრაზანების ბუდედ“ ქცეული გურიის დაშოშმინება.

სამთავრობო შენაერთი ნატანებთან დაბანაკდა, გენერალი თავიდან შეეცადა აჯანყებულ გლეხების სიტყვით დაშოშმინებას და მათთან მოსალაპარაკებლად სულთან კრიმ-გირეი გაგზავნა. 1905 წლის 23 თებერვალს კრიმ-გირეი სოფელ ბახვში ჩავიდა და სოფლის ეკლესიასთან შეხვდა ხუთას აჯანყებულს. გურულების არჩეულმა თორმეტმა წარმომადგენელმა კრიმ-გირეის საკუთარი მოთხოვნები გააცნო, რომელიც ჩამოყალიბებული იყო ე.წ. „ბახვის მანიფესტში“. ისინი მოითხოვდნენ:

  • წოდებათა გაუქმებას;
  • საუფლისწულო, საეკლესიო, სამონასტრო ქონების კონსიფიკაციასა და გლეხებისთვის მათ უსასყიდლოდ გადაცემას;
  • ყოველგვარი საბატონო, საეკლესიო და სახელმწიფო ბეგარის გაუქმებას;
  • სიტყვის, კრების, ბეჭვდის თავისუფლებას, პიროვნების ხელშეუხებლობას;
  • სავალდებულო უფასო დაწყებითი სწავლის დაწესებას;
  • სახალხო მთავრობის არჩევას პირდაპირი და ფარული კენჭისყრით.
  • სახალხო სასამართლოს დაარსებას, მოსმართლეთა არჩევითობას და სასამართლო პროცესების ქართულ ენაზე წარმოებას.

რა თქმა უნდა, მეფის ხელისუფლებას არანაირად არ აინტერესებდა გურული გლეხების მოთხოვნები და არც მათ დაკმაყოფილებას აპირებდა. ალიხანოვ-ავარსკის უბრალოდ დრო გაჰყავდა. მთავრობა ფიქრობდა, რომ გარკვეული ხნის შემდეგ საპროტესტო აქტივობა შემცირდებოდა და აჯანყებული გლეხები მშვიდობიან ცხოვრებას დაუბრუნდებოდნენ. მაგრამ გურულები გულხელდაკრეფილი ჯდომას არ აპირებდნენ — როცა დაინახეს, რომ მათი მოთხოვნების დასაკმაყოფილებლად არაფერი კეთდებოდა, ისევ იარაღს მოჰკიდეს ხელი.

მეფის ხელისუფლებამ ოზურგეთის მაზრასა და კინტრიშის ოლქში საგანგებო მდგომარეობა გამოაცხადა და სადამსჯელო რაზმი აამოქმედა. 13 მარტს რეგულარულმა არმიამ ოზურგეთი აიღო. იმავე წლის აგვისტოში საქმე მომთავრებულად ჩაითვალა და სადამჯელო ჯარი გურიიდან გაიყვანეს. ამ საქმეში დიდი წვლილი შეიტანეს ილია ჭავჭავაძემ და მეცენატმა დავით სარაჯიშვილმა. სწორედ მათი აქტიურობის შედეგი იყო ის, რომ 1905 წლის აგვისტოში მთავრობამ ალიხანოვ-ავარსკი და მისი ჯარიკაცები უკან გაიწვია.

მართალია, ჯარმა დატოვა გურია, მაგრამ პრობლემები და გაუსაძლისი სიღატაკე არსად გამქრალა. ამიტომ გურიაში ისევ იფეთქა აჯანყებამ. რევოლუციურ კომიტეტს ჰყავდა სამხედრო შტაბი, რომელსაც ექვემდებარებოდნენ მებრძოლი ძალები. ეს შტაბი ნოე ჩიგოგიძის სახლში იყო მოწყობილი და იქვე ინახებოდა იარაღიც. შტაბი ასევე განაგებდა ტერორისტების ჯგუფსაც, რომელიც კომიტეტის გადაწყვეტილებებს ასრულებდა.  

1905 წლის 21 ოქტომბერს რიონის რკინიგზიდან სამხედრო მატარებელი გადავარდა, რომლითაც გურიაში დამსჯელი რაზმი იგზავნებოდა. ლიანდაგი წინასწარ იყო დაზიანებული. ბუნებრივია, მსხვერპლი დიდი იყო, თანაც აჯანყებულებმა მოიგეს დრო და სათანადოდაც მოემზადნენ დამსჯელების დასახვედრად. რევოლუციონერები სუფსასა და ჯუმათის სადგურებს შორის დაეხსნენ თავს ბათუმიდან მომავალ მატარებელს, დაიტაცეს საბრძოლო იარაღი და ტყვია-წამალი.

1905 წლის 20 ოქტომბერს ნასაკირალთან აჯანყებულებსა და სამთავრობო ჯარებს შორის გაიმართა ბრძოლა. რევოლუციონერებმა, ბენია ჩხიკვიშვილისა და ნესტორ ერქომაიშვილის მეთაურობით, დაამარცხეს სამთავრობო ჯარები. მაზრის უფროსმა ლაზარენკომ მოკლულთა სახით 15 მეომარი დაკარგა, მრავლად ჰყავდათ დაჭრილები. თუმცა მას ძალიან გაუმართლა, რომ ნაგომარ-ნასაკირალის გზაზე ღამით გავიდა, ეს ბრძოლა მზის სინათლეზე რომ გამართულიყო, ჩასაფრებულ აჯანყებულებს ცოცხალი ვერავინ გადაურჩებოდა. ლაზარენკოს ჯარისკაცებმა დაჭრილ-დახოცილი თანამებრძოლები მიატოვეს, სიბნელით ისარგებლეს და ტყეს შეაფარეს თავი.

გამარჯვებულებმა დაიკავეს რკინიგზის სადგური, ფოსტა-ტელეგრაფის, სალაროს (ბანკის) და ქალაქის სამმართველოს (მაზრის უფროსის ლაზარენკოს რეზიდენცია) შენობები. აჯანყებულებმა კონტროლი დააწესეს მთლიანად ოზურგეთის მაზრაზე და გურიის დამოუკიდებელი რესპუბლიკა გამოაცხადეს. ამ კვაზისახელმწიფოს პრეზიდენტად ბენია ჩხიკვიშვილი აირჩიეს. გამარჯვების აღსანიშნავად ზალპიც კი გაისროლეს ჰაერში.

რევოლუციონერებმა მრავალი ტყვე ჩაიგდეს ხელში, თუმცა ღარიბ-ღატაკმა გურულმა გლეხებმა დიდსულოვნება გამოიჩინეს — დატყვევებულ კაზაკებს ისე ეპყრობოდნენ, როგორც სტუმრებს.

„ბრძოლაში ჩვენ დანდობა არ ვიცით, მარა როცა ცოცხალი ტყვეები ჩაგივარდება კაცს ხელში, სულგრძელობა უნდა გამოიჩინო, წესიერად მოეპყრო და გაათავისოფლო“, — აცხადებდნენ აჯანყებულები.

თავად არაფრის მქონე გურულები ტყვეებს სასმელ წყალსა და სურსათს არ აკლებდნენ და არც თბილ ტანსაცმელს იშურებდნენ, ის კი არა, ერთ დაჭრილ ოფიცერს უმკურნალეს კიდეც და ფეხზე დააყენეს. გაოგნებულ ოფიცერს უთქვამს, ჩემმა მტერმა დამიპყრო მე სიყვარულითო.

„გურიის რესპუბლიკამ“ 3-4 თვეც ვერ იარსება და ამიტომ მისმა „მთავრობამ“ ვერ მოასწრო დაპირებული რეფორმების გატარება. თუმცა თავად პრეცედენტი ნამვილად რეზონანსული იყო და დიდი გამოხმაურებაც მოჰყვა მსოფლიო მაშსტაბით. მართალია, რევოლუციონერებს თანაუგრძნობდნენ, სიტყვიერად ამხნევებდნენ, იარაღსაც აწვდნიდნენ, მაგრამ იმდენად დიდი სხვაობა იყო დაპირისპირებულთა სამხედრო ძალასა და შეიარაღებაში, რომ აჯანყებული გურულები, მიუხედავად ეპიზოდური წარმატებებისა, თავიდანვე დამარცხებისთვის იყვნენ განწირული.

აჯანყებულთა დასასჯელად ქალაქ ხერსონიდან გადმოისროლეს სადამსჯელო რაზმი პოლკოვნიკ სერგეი კრილოვის მეთაურობით. 1906 წლის 10 იანვარს კრილოვი გურიაში ჩავიდა. რევოლუციურმა კომიტეტმა ჩათვალა, რომ მრავალრიცხოვან სამხედრო შენაერთთან შეტაკება არ იქნებოდა შედეგის მომტანი და პოლკოვნიკთან სამშვიდობო მოლაპარაკება გამართა. კრილოვმა გურულებს აღუთქვა, რომ თუ ისინი ოზურგეთს უბრძოლველად დატოვებდნენ და წინააღმდეგობის გაწევას შეწყვეტდნენ, არავის დასჯიდა. თუმცა, როგორც კი ე.წ. „ხერსონული კორპუსი“ ოზურგეთში შევიდა, დაპირება დაივიწყა — მოსახლეობა დააწიოკა და ქალაქი გადაწვა.

ეს ტანმორჩილი, თხელი და შავგვრემანი კაცი მონსტრად ექცა ოზურგეთელებს. ხოცვა-ჟლეტა და ქალების გაუპატიურება იმ დროის ჩვეულებრივი მოვლენა გახდა. ეგზეკუციის ხელმძღვანელი არავის ინდობდა, შეუბრალებლად ხვრეტდა ეჭვმიტანილებს, საკმარისი იყო ვიღაცის დასმენა, რომ ცეცხლს უნთებდნენ მათ სახლ-კარს. არავინ იწუხებდა თავს იმის გაგებით, ვინ იყო „დამნაშავე“ და ვინ — არა. ოზურგეთელთა დამრბევი ცინიკურად ამართლებდა თავის ნაბიჯებს – გარჩევა საჭირო არაა, ღმერთი გაარჩევს ბრალიანსა და უბრალოსო.

სასტიკ ეგზეკუციას გურულებმა ბრძოლით უპასუხეს. მათ ისეთ დღეში ჩააგდეს კრილოვი და მისი პოლკი, რომ სიკვდილის შიშით დაზაფრულმა პოლკოვნიკმა მიატოვა იქაურობა და ღამით ბათუმში გაიპარა. მეორე ღამით კი მალულად ჩაჯდა გემში და საიდანაც იყო მოსული, ისევ იქით გაქუსლა (კიევში).

თუმცა კრილოვის სისასტიკემ შედეგი მაინც გამოიღო და 1906 წლის ზაფხულის დადგომამდე მთავრობამ მაინც მოახერხა „ბუნტის“ ჩახშობა. დააპატიმრეს ჯანყის მოთავეები. მიუხედავად ამისა, ხელისუფლებამ მოსალოდნელი ტერაქტების შიშით ვერ გაბედა მათი საქართველოში გასამართლება, ამიტომ სასამართლო პროცესები ქალაქ ოდესაში გამართა. სამასზე მეტი აჯანყებული ციმბირში გადაასახლეს. გადასახლებულებს შორის ლეგენდარული რევოლუციონერი და ტერორისტი ნესტორ კალანდარიშვილიც იყო, რომელიც ისტორიის ფურცლებს „ციმბირელი პაპის“ სახელით შემორჩა. მკაცრად დასაჯეს მეთაურები – ბენია ჩხიკვიშვილი, ნესტორ ერქომაიშვილი, გიორგი მამულაიშვილი, ანტონ  ლომჯარია, მოსე ტუღუში, სიმონ ტოტოჩავა, სიმონ ღლონტი, კარლო ლომაძე. გურიის კომიტეტის წევრებიდან მხოლოდ გრიგოლ დუმბაძე გაექცა სასჯელს, რომელიც შუა აზიაში გადაიკარგა და ცარიზმის დამხობამდე საქართველოში არც გამოჩენილა.

მართალია, რევოლუცია დამთავრდა, მაგრამ ეგზეკუციის მომწყობებზე ნადირობა არ შეწყვეტილა. თბილისში მოკლეს ოზურგეთის მაზრის ყოფილი უფროსი ტოლმაჩოვი და სასიკვდილო განაჩენი გამოუტანეს ალიხანოვ-ავარსკის. პირველი თავდასხმა მასზე ქუთაისში 1906 წლის 16 მაისს მოაწყვეს აფრასიონ მერკვილაძის რაზმელებმა, რომლებმაც მისი მიმართულებით შვიდი ხელყუმბარა გაისროლეს. მაშინ გენერალი მძიმედ დაიჭრა, დაშავდა ალიხანოვის ძმა და რამდენიმე კაზაკი.

გენერლისთვის საბედისწერო აღმოჩნდა სომხეთის ქალაქ ალექსანდროპოლში (გიუმრი) მოწყობილი თავდასხმა. 1907 წლის 3 ივლისს, ღამის ორ საათზე ოფიცერთა კრებიდან ეტლით მიმავალ ალიხანოვს შურისმაძიებლებმა ორი ყუმბარა ესროლეს. ალიხანოვ-ავარსკი, გენერალ გლებოვის ცოლი და მეეტლე დაიღუპნენ, ხოლო ალიხანოვის ვაჟი და გლებოვის ქალიშვილი დაიჭრნენ. თავდამსხმელებმა კი სროლით გაიკაფეს გზა და სამშვიდობოს გავიდნენ. ეს ტერაქტი დაშნაკებს დაბრალდათ, თუმცა თავდამსხმელები ისევ მერკვილაძის რაზმელები იყვნენ, რომლებმაც ქუთაისში დაწყებული საქმე გიუმრიში დაასრულეს.

სიკვდილს ვერც გურიის კიდევ ერთი ამაოხრებელი სერგეი კრილოვი გადაურჩა. გურულმა ტერორისტებმა ის ბაქოში ააფეთქეს. ამ ტერაქტის ორგანიზატორი სახელგანთქმული ფირალი მელქისედეკ გუნთაიშვილი იყო.

მართალია, გურიის აჯანყება მარცხით დასრულდა, მაგრამ ცხელსისხლიანი და შეუპოვარი მეომრების სახელი მთელმა მსოფლიომ გაიგო და მამაცი გურულები თავისუფლებისა და თანასწორობისთვის მებრძოლთათვის მისაბაძ ეტალონად იქცნენ.

877
თემები:
იცით თუ არა, რომ... (391)
რუსეთის დროშა

მოსაზრება: „ეს რუსებმა გააკეთეს“ - აგებულია მსოფლიო ტოტალიტარული „დერჟავა“

3
(განახლებულია 14:53 02.12.2020)
რის გამო დასჯის ამერიკის შეერთებული შტატები რუსეთს უახლოეს ოთხ წელიწადში — ამ კითხვაზე პასუხს Россия сегодня–მ მიაგნო.

ეს არაპირდაპირი, თუმცა საკმაოდ გასაგები პასუხია. სააგენტოს სპეციალისტებმა წამყვან ამერიკულ მედიასაშუალებებში გამოქვეყნებული იმ პუბლიკაციების კვლევა ჩაატარეს, რომლებშიც რუსეთია ნახსენები.

შედეგი: ახლა გასაგებია კონტექსტი, რომელშიც რუსეთი არსებობს ამერიკული მედიასფეროსთვის (შესაბამისად, ამერიკული პოლიტიკისთვის) და ასევე მისი როლი. ეს კი იმას ნიშნავს, რომ დაახლოებით გასაგებია რუსეთის მიმართ დამოკიდებულება და მის მიმართ მოსალოდნელი ნაბიჯები.

სამხიარულო ახალი ამბავი: ამერიკულ მედიას რუსეთი ახსოვს, უყვარს და იხსენებენ — უფრო ინტენსიურად, ვიდრე 2016–ში, როცა „რუსული ისტორია“ თითქოს პიკზე იყო.

სევდიანი ახალი ამბავი: წინა მიმოხილვიდან გასული ერთი წლის განმავლობაში არაფერი შეცვლილა.

რუსეთის შესახებ 1227 რელევანტური პუბლიკაციიდან ამა წლის 1 აგვისტოდან 15 ნოემბრამდე პოზიტიური პუბლიკაციების რაოდენობა ნულია. ისეთი სტატიები, რომლებიც შეიძლება ნეიტრალურად შეფასდეს — 46–ია, ანუ საერთო რაოდენობის 4%. დანარჩენი 96% კი უბრალოდ გამეორება კი არა, მიზნობრივი აუდიტორიისთვის ერთი და იგივე მანტრის თავში ჩადებაა: რუსები არცევნებში ჩაერივნენ, რუსები ფეიკებს ავრცელებენ და ასე შემდეგ.

თუმცა ეს იმდენად უნიათოდ კეთდებოდა, რომ დიდი ფიქრიც არ უნდა: რომელიღაც კაბინეტებში (ან დისტანციურად) ისხდნენ ვიღაც ჟურნალისტები და რედაქტორები, რომლებიც 24 საათში ერთხელ აღებდნენ პირს, რათა განეცხადებინათ:

  • პუტინი ოცნებობს, მხარი დაუჭიროს ტრამპს და ცდილობს ჩაერიოს ჩვენს არჩევნებში;
  • რუსეთი განაგრძობს შეაღწიოს ჩვენს არჩევნებში;
  • რუსული ტროლები გავლენას ახდენენე ჩვენს აუდიტორიაზე;
  • სოციალური ქსელები არასაკმარისად აკონტროლებენ რუსი ჰაკერებისა და ტროლების საქმიანობას;
  • თუ ხმას აძლევ ტრამპს, ესე იგი შენ პუტინის  მითითებით მოქმედებ.

ამას, რა თქმა უნდა, არანაირი კავშირი არ ჰქონდა და არც აქვს რუსეთთან. ეს აშშ–ის შიდა მედიაცხოვრების ელემენტია — უკიდურესად მცირედ ერუდირებული მასების ქვეყნისა და ამასთან უწყეტი ელექტორალური ციკლისა. ქვეყნისა, სადაც შიდა მტრების მისამართით მსროლელი მედიაქვემეხების ამოცანა — ეს აუდიტორიის მიძინებაა ერთი და იგივე მანტრებით, რომლებიც მოსახლეობას მოუწოდებს, მივიდნენ უახლოეს არჩევნებზე და ხმა, ვისაც საჭიროა, იმას მისცენ. 

ამას, თუ დაგავიწყდათ, დემოკრატია ჰქვია.

2020–მა წელმა ამ მხნე დემოკრატიას ერთი სიახლე შესძინა:

გიგანტმა სოცპლატფორმებმა —Facebook–მა და Twitter–მა მათ მიერ კონტროლირებადი მედიასივრცის ცენზურა დაიწყეს დემოკრატი ჯო ბაიდენის სასარგებლოდ.

ანუ:

  • ახშობდნენ კოლექტიური ცნობიერების გამოვლინებას, რომლებიც ტრამპს „გარყვნილების მაფიასთან მებრძოლად“ სახავდნენ, და ამის პარალელურად ხელს უწყობდნენ სარკისებურ კონსპიროლოგიას, რომ ტრამპი პუტინის მარიონეტი და თეთრი რასისტების მფარველია;
  • ახშობდნენ თავად ტრამპს ყოველ ჯერზე, როცა ის რაიმეს ამბობდა, ფასდებოდა რა ეს „სოცქსელების მიერ მოწვეული დამოუკიდებელი ექსპერტების“ მიერ არასანდო ინფორმაციად (მე შევძელი მომეძიებინა მონაცემები 19 ოქტომბრისთვის: ტრამპს 65–ჯერ „მოაკეტინეს“, და ეს მაშინ, როცა მისი ტოტალური „ჩახშობა“ ჯერ კიდევ წინ იყო“;
  • ყველაზე მეინსტრიმული მედიასაშუალებების გამოძიებების ჩახშობა, რომლებიც მოგვითხრობდნენ, როგორ იხეირეს ბაიდენმა და მისმა ოჯახმა უკრაინაში (აქ Twitter–ი და Facebook–ი ერთად გამოვიდნენ და თანაც ძალიან შედეგეიანად: New York Post–ის მიერ აღწერილი უმცროსი ბაიდენის თავგადასავლები დემოკრატი ამომრჩევლების უმრავლესობას არც კი უნახავს).

ფაქტობრივად, ჩვენ ვიყავით თვალს ვადევნებდით 21–ე საუკუნის ინფორმაციული ტოტალური „დერჟავის“ აგებას. „დერჟავისა“, სადაც მედიასივრცეების მფლობელები ერთდროულად ფანტომების პოპულარიზაციასაც ახდენენ და საწინააღმდეგო აზრს ბანს ადებენ, ხოლო დემოკრატებისთვის 14  მილიონი ხმის ჯადოსნურად შემატების შემდეგ, დაეჭვებულების ხმებს ადებენ ბანს და პოპულარიხზაციას უწევენ თეზისს „არანაირი გაყალბება არ მომხდარა, ტრამპი და ტრამპისტები ცრუობენ“.

რა უნდა აღინიშნოს აქ.

ჩვენ, რა თქმა უნდა, არანაირად არ შეგვიძლია გავლენა მოვახდინოთ აშშ–ის ადმინისტრაციის შემდგომ ნაბიჯებზე. პირველ რიგში იმიტომ რომ ამერიკაში არ არსებობს და არასდროს ყოფილა „პრორუსული ლობი“ (მით უმეტეს, რესპუბლიკელებს შორის), მეორეც (და რაც მთავარია) იმიტომ რომ  ჩვენ უნდა გვახსოვდეს ერთი მარტივი რამ: უკვე დაახლოებით ათი წელია, რაც აშშ–ის ელიტამ (პოლიტიკური, მედიური თუ როგორიც გნებავთ) არაფერიც არ იცის რუსეთის შესახებ. არანაირი ამერიკელი პოლიტიკოსები არ ჩამოდიან ტოქსიკურ რუსეთში, არავის უნახავს მოსკოვი, პეტერბურგი, ეკატერიბურგი, ციმბირი თუ კამჩატკა; არცერთი მათგანი არ შეხვედრია რუს ხალხს, მხოლოდ რუს დიპლომატებს ხვდებიან გაეროში მორიგ სესიებზე; რუსეთის შესახებ მთელ ინფორმაციას მათ  ღრმად პათოლოგიური კადრები აწვდიან. თუმცა ესეც მათი ყურადღების პერიფერიბზე რცება: ყველა მთავარი მტერი ახლა მათი ნაციის შიგნითაა თავმოყრილი და სწორედ მათ ეომებიან ისინი ახლა პირველ რიგში.

ამაში კარგი სიახლე ისაა, რომ, ყველა ზემოთ ჩამოთვლილი მიზეზების გამო, ჩვენ არ უნდა ვიფიქროთ, თითქოს რუსეთის წინააღმდეგ და მის დასასჯელად რაღაც განსაკუთრებულად დახვეწილ მეთოდებს გამოიყენებენ. იმისათვის, რომ რომელიმე ქვეყნის წინააღმდეგ ზუსტად მიზანში მოსახვედრი და წერტილოვანი ქმედებები განხორციელდეს, უნდა იცნობდე მას.

ასე რომ: აშშ–ს არა მარტო არ აქვს უნარი, მტკივნეულ ადგილზე მოარტყას რუსეთს, არამედ ისიც არ შეუძლია, რომ მისთვის ზიანის მიყენების ამოცანაზე კონცენტრირდეს. ერთი მარტივი მიზეზით: ამ მომენტში იქ მედიურ–პოლიტიკურმა ოლიგარქიამ გაიმარჯვა, რომელიც თავის მთავარ მტრებად შიდა ოპონენტებს მოიაზრებს. ეს კი იმას ნიშნავს, რომ აუცილებლობის შემთხვევაში ზეწოლა უნდა მოახდინოს: რელიგიურ კონსერვატორებზე, თეთრკანიან მამაკაცებზე — მათი წარმოდგენის გამო საკუთარი სრულფასოვნებისა და ცხოვრების სტილის მართებულობის შესახებ, ტრადიციულ ენერგეტიკაზე „მწვანე ენერგეტიკის“ სასარგებლოდ — რა დროსაც ფანტომური რუსული საფრთხე აპრიორი მარგინალურად იქნება შეფასებული.  

ეს იმას არ ნიშნავს, რომ „ჩრდილოეთის ნაკადი 2–ის“ მსგავს რუსულ მაკროპროექტებს არაფერი ემუქრება. თუმცა არც იმის ვარაუდის საფუძველი არსებობს, რომ საფრთხე ძლიერდება.  

რუსეთი, რა თქმა უნდა, არ უყვართ (შეიძლება, სძულთ კიდეც), მაგრამ სახელმწიფოს ტოტალიტარული მოწყობა, „ბელადური“ იქნება ის თუ „დემოკრატიული“, სწორედ იმით განსხვავდება ნორმალური სახელმწიფოებრივი მოწყობისგან, რომ ის მთავარ მტრებს ყოველთვის ეძებს და პოულობს კიდეც თავის შიგნით. ასე რომ, ჩვენ მხოლოდ მოთმინება და პოპკორნის, ან მზესუმზირის მომარაგება გვმართებს.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს!

3
ეპიდემია საქართველოში

რატომ არ სჯერათ საქართველოში პანდემიის?

79
(განახლებულია 19:32 01.12.2020)
„Sputnik-საქართველოს“ რუბრიკის ავტორი იძულებულია იმკითხაოს, თუ რით არის გამოწვეული COVID-19-ის მეორე აგრესიული ტალღის მიმართ მოსახლეობის მნიშვნელოვანი ნაწილის ესოდენ ინდიფერენტული დამოკიდებულება.

კოტე ინგოროყვა

კვლავ მკაცრი რეგულაციები! საღამოს გასეირნება აღარ შეიძლება, საზოგადოებრივი ტრანსპორტით მგზავრობა შეზღუდულია, ქალაქიდან გასვლა პრაქტიკულად შეუძლებელია. სილამაზის სალონებში მისვლაც პრობლემას წარმოადგენს, არა იმიტომ, რომ არ მუშაობენ, არამედ იმიტომ, რომ სპეციალისტები სამსახურში ვერ დადიან – საზოგადოებრივი ტრანსპორტი ხომ გაჩერებულია. 

პრემიერმა თავიდანვე სთხოვა მოსახლეობას, ღამით გადაადგილების შეზღუდვისთვის „კომენდანტის საათი“ არ ეწოდებინათ. ახალ რეგულაციებს კი მთავრობაში სრულიად უწყინარი ტერმინი – „წერტილოვანი შეზღუდვები“ შეურჩიეს. ამასთან, სიტყვა „იზოლაცია“, რომელიც დამსჯელ პრაქტიკასთანაა ასოცირებული, უფრო პომპეზური და ნაკლებ გასაგები სიტყვით – „ლოკდაუნით“ ჩაანაცვლეს.

საკითხავია მხოლოდ – რას ცვლის ეს ყველაფერი? როგორც ირონიულად აღნიშნა ჯანდაცვის სფეროს ექსპერტმა ვატო სურგულაძემ, განსხვავება მხოლოდ ისაა, რომ საკუთარ ავტომობილში ჯერ კიდევ შეიძლება გვერდით სავარძელზე მეუღლის დასმა! ინფიცირების ტემპებით საქართველომ მოასწრო მსოფლიო ლიდერებში მოხვედრა. ჩვენ კი, როგორც რაინდი გზაგასაყარზე: გინდ მარჯვნივ წადი, გინდ მარცხნივ – ყველგან ეკონომიკურ კოლაფსს გადააწყდები.

ამის მიუხედავად, თბილისში ყოველდღიური ყოფის შემხედვარე, რთულად დასაჯერებელია, რომ მოსახლეობა კანონზომიერად განიცდის კორონავირუსის შიშს. მიუხედავად რეგულაციებისა და სოლიდური ჯარიმის საფრთხისა, მსხვილ სუპერმარკეტებს თუ არ ჩავთვლით, სამედიცინო ნიღბებს წესების დაცვით (ანუ ცხვირის ჩათვლით) ცოტა ვინმე თუ ატარებს. ორმეტრიანი სოციალური დისტანცია კი თითქმის ინტიმურ სიახლოვემდე შემცირდა. 

და, რაც მთავარია, მოქალაქეთა უმეტესობის ქცევაში იგრძნობა ერთგვარი ყოყოჩობა, უდიერი დამოკიდებულება ვირუსის მიმართ... ამ ფენომენს, სხვათა შორის, ახსნაც მოეძებნება, თანაც არაერთი.

თითქმის არავის ეპარება ეჭვი, რომ კორონავირუსი – ობიექტურად მსოფლიოზე თავს დატეხილი რეალობაა! მაგრამ რამდენად მრისხანე? სიმართლე უნდა ითქვას, ამ კითხვაზე ერთმნიშვნელოვანი პასუხი ჯერ არ არის ნაპოვნი. ჩვენ დიდხანს გვაშინებდნენ სხვადასხვა მისტიკური შეთქმულების, „მსოფლიო მთავრობისა“ თუ G5 მობილური კავშირის ანტენების მსგავსი თეორიებით. ვიღაც ვირუსისა და მისი თანმდევი COVID-19-ის პანდემიის ხელოვნურ ხასიათზეც საუბრობდა. თუმცა, ეს ყველაფერი საეჭვო თეორიების დონეზე დარჩა, რომელთა მიმართ ინტერესიც მკვეთრად დაეცა.

ერთი შეხედვით, ერთადერთ ხელშესახებ და დამაჯერებელ არგუმენტს კატასტროფული სტატისტიკა წარმოადგენს. მასმედიის წყალობით, ის პრაქტიკულად ყელში სწვდა კაცობრიობას. არაოფიციალური ტერმინიც კი გაჩნდა – ინფოპანდემია. ამასთან, მთელი ამ დროის განმავლობაში წინდაუხედავად გვიჩიჩინებდნენ: კორონავირუსი არსად გაქრება, საჭიროა მასთან ერთად ცხოვრება ვისწავლოთ. ჰოდა, ვისწავლეთ. შევეგუეთ. სერიოზულადაც დავფიქრდით. 

 

პრესაში გამოჩნდა სკეპტიკური პუბლიკაციები, რომლებიც იმაზე მეტყველებს, რომ მსოფლიოში არ არსებობს ერთიანი გამართული მეთოდიკა კორონავირუსით გამოწვეული ზარალის განსასაზღვრად. მაგალითად, დამტკიცებულია, რომ დაავადება ხშირად უსიმპტომოდ მიმდინარეობს. თუმცა ეს ხელს არ უშლის იმას, რომ ერთ-ერთ მთავარ კრიტერიუმად (ამაზე მეტყველებს ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის ოფიციალური ვებ-გვერდი www.stopcovid.com) ინფიცირებულთა საერთო რაოდენობა განიხილებოდეს. თანაც, დაავადების სიმძიმისა და ამა თუ იმ ქვეყანაში ტესტირებული მოსახლეობის ხვედრითი წონის მიუხედავად.

ვიღაც ლეტალური დასასრულის პროცენტსაც ამ მაჩვენებელზე დაყრდნობით ანგარიშობს. სხვა, უფრო საფუძვლიან კრიტერიუმებად გვისახავენ ინფიცირების ტემპებსა და სიკვდილიანობის დონეს ერთ მილიონ მოსახლეზე გათვლით. სხვათა შორის, საქართველო, რომელიც პირველი პარამეტრით ლიდერებს შორის მოხვდა, მეორე პარამეტრით თითქმის ყველაზე კეთილსაიმედო რეგიონების სიაში ფიგურირებს.

აშშ-ის დაავადებათა კონტროლის ცენტრმა ბოლო დროს სულაც იმის მტკიცება დაიწყო, რომ სიკვდილიანობის სტატისტიკა მთლიანობაში კატასტროფულად გადაჭარბებულია. სტატისტიკაში შეჰყავთ შემთხვევები, როდესაც მიზეზი სულაც არ არის კორონავირუსი, რომელიც მხოლოდ თანმდევი ფაქტორის როლს ასრულებს. მეტიც, ამერიკელმა მედიკოსებმა დაასკვნეს, რომ მათ წილად ყველა ლეტალური დასასრულის 94% მოდის. ამგვარი მიდგომის გათვალისწინებით, გამოდის, რომ კორონავირუსი ორჯერ ნაკლებად სახიფათოა, ვიდრე ჩვეულებრივი სეზონური გრიპი! რომლის გამოც, სხვათა შორის, არავის არასდროს არავითარი „ლოკდაუნები“ არ გამოუცხადებია. 

საკმაოდ დამაჯერებლად ჟღერს ასევე, რომ COVID-19-ის პანდემია არ ასახულა ბოლო წლების სიკვდილიანობის საშუალო მსოფლიო მაჩვენებელზე. მართალია, ასეთი მონაცემები ჩვენს ქვეყანაში პრესას არ გამოუქვეყნებია. ამიტომ დაბეჯითებით შეიძლება ითქვას: აი, სადამდე მიგვიყვანა მიტინგებმა, დასვენებამ, დროსტარებამ. მაგრამ მხოლოდ ეს არ არის.

არავის დავიწყებია, ალბათ, როგორი გულის ფანცქალით ვადევნებდით თვალს გაზაფხულზე დილის სტატისტიკას. როგორ გვაძრწუნებდა, თუ დღე-ღამეში ინფიცირებულთა მაჩვენებელი ერთნიშნა რიცხვს ასცდებოდა. დღეს ქართველი ეპიდემიოლოგები ყოველდღიურად რამდენიმე ათას ინფიცირებულს ავლენენ. ამის მიუხედავად, საზოგადოებისთვის მთავარი უბედურება, როგორც ჩანს, ეს აღარ არის.

სტატისტიკის აღქმა და განმარტება განსხვავებულად შეიძლება, მით უმეტეს, რომ კორონავირუსის ქცევის წინასწარ განჭვრეტა კვლავაც შეუძლებელია. ამის მიუხედავად, არსებობს ერთი მომენტი, რომელიც არავის ეჭვს არ იწვევს – როგორც არ უნდა იყოს, ადამიანებმა ვირტუოზულად ისწავლეს პანდემიის გამოყენება პოლიტიკური მიზნით!

ხელისუფლებაზე გაბრაზებული ოპოზიცია მას მკაცრად აკრიტიკებს იმის გამო, რომ ცუდად მოემზადა მეორე ტალღისთვის და თავის დროზე არ გაატარა მკაცრი ზომები. თუმცა, სამართლიანი არ იქნებოდა, არ გაგვეხსენებინა, რომ გაზაფხულზე იგივე ოპოზიცია მთავრობას არანაკლები კრიტიკის ქარ-ცეცხლში ატარებდა მეტისმეტად მკაცრი შეზღუდვების გამო. თუმცა მეტისმეტადაც ნუ ავუშარდებით – ეს პოლიტიკური პროცესია და მისი არსი საპირწონეების გამოძებნაა, ყოველთვის თანმიმდევრული რომც არ იყოს.

პანდემიის მართვის პროცესში მთავარი ფაქტორი პოლიტიკური მიზანშეწონილობა იყო – თავს დაესხა მოქმედ ხელისუფლებას „ნაცმოძრაობის“ ერთ-ერთი ლიდერი რომან გოცირიძე. ძნელია შეედავო, თუმცა აქვე უნდა ითქვას: შენიშვნა თანაბრად სამართლიანია როგორც მთავრობის, ისე ოპოზიციის მიმართ. ბევრი არცთუ წარუმატებლად ცდილობს სარგებლის პოვნას ხელისუფლებისა და ოპოზიციის გაცხარებულ პოლიტიკურ ბრძოლაში. ისინი კი, დაპირისპირებაში თავით ფეხამდე ჩაფლული, განაგრძობენ სიტუაციის გამწვავებას და ვერ ან არ ამჩნევენ, როგორ აზარალებენ საზოგადოებასა და საზოგადოებრივ ინტერესებს.

ადამიანების უანგარო მხარდაჭერისა და ურთიერთდახმარების ფონზე, რომლის მომსწრეც პირველი ტალღის დროს გავხდით, ზოგიერთი სტრუქტურა, რბილად რომ ვთქვათ, არც ისე წესიერად მოიქცა. მოგებას ჩაებღაუჭნენ და არ სურთ არაფრის დათმობა კომერციულ ბანკებს, რომლებმაც, სხვათა შორის, სახელმწიფოსგან პრეფერენციები მიიღეს და თან პანდემიის შედეგად დაზარალებული ბიზნესმენების ქონებაც მიისაკუთრეს. ამ მოვლენის ადეკვატური შეფასების შერჩევაც კი მიჭირს. 

ორგანიზაცია „ახალგაზრდა ადვოკატების“ მონაცემების თანახმად, ბოლო დროს ქვეყანაში გააქტიურდნენ საფინანსო კომპანიები, რომლებიც მოვალეებისგან „ფულის ამოღებით“ არიან დაკავებული და არ თაკილობენ დაშინებისა და ძალადობის დახვეწილი მეთოდების გამოყენებას. მაშ რა წარმოადგენს ჩვენს საერთო ეროვნულ სოლიდარობას? და რატომ გვიკვირს, როდესაც რიგითი მოქალაქეები ავლენენ ინდიფერენტულობას, იმედგაცრუებასა და სკეპტიციზმს?

მით უმეტეს, თუ ბიზნესმა, ცნობილი ბიზნესმენის თემურ ჭყონიას თქმისა არ იყოს, გადაიტანა შეზღუდვები, ყველამ მოიჭირა ქამრები, სახელმწიფო აპარატის შემადგენლობა კი იმავე დონეზე დარჩა. გავბედავ და ვივარაუდებ, რომ ამ ყველაფრის უკან პოლიტიკური ინტერესები იკვეთება. რაოდენ სამწუხაროც არ უნდა იყოს, ჩვენს ერთგულებასაც ახლა კონკრეტული ფულადი ეკვივალენტი აქვს...

რეგულაციები – პანდემიის შედეგია და ზომაც, რასაკვირველია, იძულებითია. მაგრამ ამის ახსნა ადამიანებისთვის, რომლებიც მასობრივად კარგავენ სამსახურს და ამჩნევენ, რა ხდება ირგვლივ, სულ უფრო რთულდება. მიღებულია ბევრი ურთიერთსაწინააღმდეგო გადაწყვეტილება, რომლებიც აიხსნება პოლიტიკური კონიუნქტურით და არა ეპიდემიოლოგიური მიზანშეწონილობით. როგორც, ვთქვათ, მიტინგების არარსებობა მასობრივი ღონისძიებების ჩამონათვალში, რომლებიც მთავრობამ აკრძალა. ვინმე იტყვის, რომ ეს ასე არ არის?

ხელისუფლება უყოყმანოდ აწესებს მკაცრ შეზღუდვებს მოქალაქეთა სოციალური ყოფის ნაწილში. მაგრამ ამასთან არ ჩქარობს ეკონომიკისა და ბიზნესის სფეროში ადმინისტრირების გამკაცრებას. ერთადერთი მოკრძალებული მცდელობაა – არ დაუშვას სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი კვების პროდუქტების გაძვირება და ისიც უშედეგოდ. ამასობაში, ეკონომიკური აქტივობის მკვეთრი შემცირების პირობებში უკიდურესად მნიშვნელოვანია მკაცრი სახელმწიფო კონტროლის დაწესება შემოსავლის გადანაწილებაზე. თუნდაც სანუკვარი საბაზრო პრინციპების საზიანოდ.

გადარჩენის შანსი ყველას უნდა ჰქონდეს – ეს არის კრიზისთან ბრძოლის მორალური მხარე და ფორსმაჟორული გარემოებების საქმიანი არსი.

ავტორის მოსაზრება, შესაძლოა, არ ემთხვეოდეს რედაქციის პოზიციას.

79
თემები:
COVID-19 საქართველოში
მთვარის ზედაპირი  поверхность луны

მომავალ წელს მთვარის ზედაპირზე რბოლის გამართვა იგეგმება: ცნობილია დეტალები

0
ბოლიდების შექმნაში, რომელიც „მაკლარენის“ დიზაინერის პროექტით უნდა აიგოს, სკოლის მოსწავლეების ჩართვა იგეგმება

თბილისი, 2 დეკემბერი — sputnik. მთვარის ზედაპირზე 2021 წლის ოქტომებრში შეიძლება ისტორიაში პირველი რბოლა გაიმართოს როვერებს შორის, იუწყება NewAtlas–ი.

გავრცელებული ინფორმაციით, საუბარია არა რეალური პილოტების რბოლაზე, არამედ პროექტ Moon Mark–ის ფარგლებში ორი რადიომართვადი როვერის შეჯიბრზე, რაც ონლაინ–რეჟიმში გადაიცემა ტელევიზიით.

აღნიშნული პროექტის ფარგლებში მთვარის ზედაპირზე ორი მინიატურული როვერის „გადასხმაა“ დაგეგმილი, რომელთაგან თითოეულის წონა 2,5 კგ იქნება. ამასთან დაახლოებთ 3 კგ წონისა იქნება ბოლიდების მთვარეზე დასმის მექანიზმი. 

ცნობილი ხდება, რომ McLaren P1–ის სპეციალისტ ფრენკ სტივენსონის დიზაინის როვერებს სკოლის მოსწავლეები შექმნიან.

ამასთან აღსანიშნავია, რომ პროექტის ტექნიკური დირექტორის, ტოდ უოლაჰის თქმით, დედამიწიდან მთვარეზე როვერების დისტანციურ მართვაში პრობლემები არ იქნება.

„ჩვენი აზრით, სიგნალის გადაცემა–მიღებაში მნიშვნელოვანი ყოვნი გავლენას ვერ მოახდენს რბოლაზე ან ავტომობილების მართვაზე.“, — აცხადებს ის.

სპეციალიტის თქმით, Intuitive Machines–თან პარტნიორობის წყალობით, პროექტის ორგანიზატორებს საშუალება ექნებათ,  გამოიყენონ რბოლის ონლაინ– რეჟიმისას ვიზუალური ეფექტები  და ტელემეტრია.

0
თემები:
მსოფლიო დღეს