ძველი წიგნი

ამბავი ათაბაგის ლაშქრობისა და დუქნის კარზე ყურით მიჭედებული უსტაბაშისა

412
(განახლებულია 14:21 09.08.2020)
ეს ამბავი, რომელსაც ქვემოთ გიამბობთ, ხუთასზე მეტი წლის წინ, 1483 წლის აგვისტოს ერთ ცხელ დღეს მომხდარა

მესხი ვაჭრის, გვარად გოკიელისთვის ნუხის ქალაქ არეშში (დღევანდელი საინგილოს ქალაქი შექი) იქაურ სოვდაგართა  უსტაბაშს, ვინმე დერვიშ-ჰუსეინს ათი საპალნე აბრეშუმი წაურთმევია და თან სასტიკად უცემია. გოკიელს დაუქადნია, ყველაფერს სამცხის დიდ ათაბაგ ყვარყვარე ჯაყელს მოვახსენებო.

შენი მთავრით მაშინებ არა?! მაგანაც ერთბაშად დუქნის კარებზე ფეხი არ მიკრას და შუაბოძზე ყურით არ მიმაჭედოსო, მასხრად აუგდია გოკიელი უსტაბაშს.

იმ დროს საქართველო დასუსტებულ-დაქუცმაცებული იყო და ამადაც ბრძანებულა დიდ გულზე დერვიშ-ჰუსეინი. ეგონა, პასუხს არავინ მოსთხოვდა და ყველაფერი ხახვივით შერჩებოდა.

მაგრამ გაბითურებულმა ვაჭარმა მართლაც ყველაფერი შეატყობინა ათაბაგ ჯაყელს. ბუნებით ამაყმა, მოუსვენარმა და დაუდეგარმა მთავარმა განრისხება ვერ დამალა. მთავრის ბრძანებით ხუთასი მესხი ლაშქრად დადგა და ამბის შეტყობიდან უკვე მეხუთე დღეს ახალციხიდან თითქმის ხუთასი კილომეტრით დაშორებულ ქალაქ არეშში შეაჭენა ცხენები. თავისთან მოიხმო ათაბაგმა არდაშელ-გოკიელი. უთხრა:

— არა შენი სურვილისათვის, არა შენი გალახვისათვის, არამედ ჩემი შეგინებისა და უფრო მეტად იმისათვის, რომ ქართველ კაცს არავინ აწყენინოს ამ ქვეყანაზე, მოვედი დღეს აქ. ახლა კი მიმიყვანე მკრეხელთან, რათა ისე დავსაჯო, ამ ქალაქში ქართველის დანახვის ეშინოდეთ!

მიადგა მესხთა მხედრობა დერვიშ-ჰუსეინის ფანჩატურებს, ერთიანად დაარბია იქაურობა და ბოლოს მაინც იპოვეს სოვდაგართა უსტაბაში, სამალავიდან გამოათრიეს და ყვარყვარეს ფეხებთან დასაკლავი ცხვარივით წამოაქციეს.

— მაშ, შენ გინდა, რომ დარაბას ფეხი გიკრა და დუქნის შუაბოძზე ყურით მიგაჭედო, აღა? ასეც იქნება, მაგრამ ჯერ კუთვნილი აბრეშუმი მიუთვალე არდაშელ-გოკიელს, მისხალიც არ გვინდა მეტი.

მიუთვალა დერვიშ-ჰუსეინმა გოკიელს კუთვნილი აბრეშუმი...

ცხენიდან ჩამოხდა ყვარყვარე, ფეხი ისე ძლიერ ჰკრა დუქნის დარაბას, ერთიანად ჩალეწა. მერე სულთნის ფაიქებსა და თავშეყრილ არეშელებს მიუბრუნდა:

— თუ რომელიმე ქართველს აქ ერთი ღერი თმა ჩამოუვარდება, თავი არ შეგრჩებათ არცერთს! ახლა ეს ღორი დუქნის შუაბოძზე გააკარით!

და მესხმა აზნაურებმა ახალციხეს ნაწრთობი სამსჭვალებით ყურებით მიაჭედეს დერვიშ-ჰუსეინი საკუთარ დუქანს. მერმე კვლავ ამხედრდნენ და მესხეთის გზას გაუყვნენ. არეშელები კი კიდევ დიდხანს იდგნენ და შლეგ გურჯებს გასცქეროდნენ, რომლებმაც ამხელა გზა მხოლოდ იმისთვის გამოიარეს, რომ ვიღაც დერვიშ-ჰუსეინისთვის ჭკუა ესწავლებინათ.

არეშიდან უკან გაბრუნებულმა ყვარყვარე ჯაყელის მეომრებმა 1483 წლის 13 აგვისტოს სოფელ არადეთთან სასტიკი ბრძოლა გაუმართეს ქართლის მეფე კონსტანტინე მეორის ერთგულ მეომრებს. მეფემ არაფერი იცოდა არეშის დარბევის შესახებ, სამაგიეროდ შიდა ქართლის ფეოდალები: ციციშვილები, ჯავახიშვილები, მაჩაბლები ფხიზლობდნენ, რომლებიც მტრად მოჰკიდებოდნენ სამცხის ათაბაგს. ყველაზე მეტად მაინც ციცი და ზაზა ციციშვილები მტრობდნენ მას, რომლებიც სამცხიდან, ფანასკერტიდან გამოქცეულიყვნენ, ხოლო მათი მამულები ჯაყელს დაესაკუთრებინა. და ახლა „კარაბადინის“ შემოქმედი შურის საძიებლად არადეთთან ჩაუსაფრდა ყვარყვარეს. 

უპირატესობაში დარწმუნებულმა ქართლელებმა, რომლებიც რიცხვით ბევრად აღემატებოდნენ მესხებს, ათაბაგს რუისის ეპისკოპოსი მიუგზავნეს და უბრძოლველად დანებება მოსთხოვეს. მე თქვენთან სადავო არაფერი მაქვსო, უთქვამს ეპისკოპოსისთვის ყვარყვარეს. 

„ჩემს მტერს პასუხ ვუყავ არეშს და ამით ქართველთა სახელი განვადიდე. თქვენ რა სიმართლით მიდგებით წინ?!“ — უკითხავს მთავარს.

— განა არ იცი, მთავარო, ძალა აღმართს ხნავს? — უპასუხია რუისელს.

და მიუხედავად მცირერიცხოვანი ლაშქრისა, ამ ბრძოლაში ყვარყვარე ათაბაგმა გაიმარჯვა. დატყვევებული ქართლელები კი ჯერ სამცხეს წაასხა, იქიდან კი უკლებლივ ყველა ოსმალეთში გაყიდა. ძმათამკვლელ შერკინებაში „გამარჯვებულებმა“ არც რუისელი ეპისკოპოსი დაინდეს — წვერებით ათრიეს იგი.

„უკეთუ ძალა არმართს ხნავს, დაე, ნებამ ფარცხოს დაღმართი!“ — ასეთი იყო ყვარყვარეს სასტიკი განაჩენი.

ვერაფერს იტყვი, უცნაური ლოგიკაა: ჯერ ქართველთა ღირსების დასაცავად ასობით კილომეტრი გაიარო, შეურაცხმყოფელი ყურით ბოძს გააკრა, მერე კი შენს სისხლსა ხორცს შეეჯახო და დამარცხებული ტყვედ გაყიდო უცხო მხარეში...

412
თემები:
იცით თუ არა, რომ... (382)
მესტია, საქართველო

რა ვიცით საქართველოზე? - შეამოწმეთ და შეივსეთ ცოდნა

50
(განახლებულია 12:29 25.09.2020)
იცით, რომ ძველად საქართველოში „იქმდის სანმდის ვაზი ხარობდა“, დაბლობად მიიჩნეოდა, ხოლო სადაც არ ხარობდა — მთად?

საქართველო ჩვენი სამშობლოა და თითოეულ ჩვენგანს გარკვეული ცოდნა აქვს მის შესახებ, მაგრამ არსებობს დეტალები, რომლებიც შესაძლოა არ იცოდეთ.

ქვემოთ რამდენიმე საინტერესო ინფორმაციას გაგაცნობთ.

  • ფართობის მიხედვით საქართველოში ყველაზე დიდია მესტიის რაიონი, რომელიც მოიცავს 304 400 ჰექტარს. მეორე მაჩვენებელი აქვს დუშეთის რაიონს — 298 ათასი ჰექტარი, შემდეგ კი მოდის დედოფლისწყაროს რაიონი, რომელიც გადაჭიმულია 252 900 ჰექტარზე;
    საქართველოში ტყის საფარი 2,5 მილიონ ჰექტარზე მეტია; 
  • საქართველოს შავი ზღვის სანაპირო  ზოლი — მდინარე ფსოუს შესართავიდან სარფამდე  — 310 კილომეტრს აღემატება;
  • შავი ზღვა 200 მეტრის სიღრმიდან ფსკერამდე მკვდარია. მასში არანაირი ცოცხალი არსება არ ხარობს, რადგან დიდი რაოდენობით მომწამვლელ გაზს შეიცავს;
  • საქართველოში დიდი თუ მცირე 860 ტბა და 43 ხელოვნური წყალსაცავია, მათი საერთო ფართი 170 კვადრატული კილომეტრია (რაც ქვეყნის ტერიტორიის 0,24 % - ია)
  • დაახლოებით 3– 4 ათასი წლის წინ ხმელთაშუა ზღვიდან შავ ზღვაში წყალი შეიჭრა. წყლის დონის 3-4 მეტრით აწევამ დატბორა კოლხეთის დაბლობი. 1000 წლის შემდეგ შემდეგ ზღვამ ისევ უკან დაიხია და დაგვრჩა დაჭაობებული კოლხეთის დაბლობი;
  • საქართველოში 215 მილიონი ტონა მარგანეცის მარაგია;
  • ჩვენს წელთაღრიცხვამდე I საუკუნეში შავი ზღვის სანაპიროს „დაწევის“ გამო ჩაიძირა ქალაქი დიოსკურია — თანამედროვე სოხუმის მიმდებარედ;
  • საქართველოში არის ტალახის მოქმედი ვულკანები. ასეთი ვულკანების კრატერში თავისუფლად ჩასვლა და ბანაობაა შესაძლებელი. ყველაზე პოპულარულია ახტალა. მეორე ადგილზეა კილაკუპმა (დედოფლისწყაროს რაიონში), რომელსაც „მეორე ახტალადაც“ მოიხსენიებენ;
  • საქართველოში  წყლის წლიური რესურსი 65 ტრილიონი ლიტრია (აქედან  18 ტრილიონი ლიტრი სასმელად ვარგისი მტკნარი წყალია), ხოლო მინერალური წყლის წლიური რესურსი 50 მილიარდ ლიტრია. საქართველოში მინერალური წყალი 1500–მდე ადგილზე ამოდის;
  • უძველესი სამაგიდო თამაში ნარდი ქართველთა წინაპრებმა, ქალდეველებმა გამოიგონეს;
  • ძველად საქართველოში კარგი საჭურვლის დასამზადებლად სამჭედლოებში წაბლის ხის ნახშირს იყენებდნენ;
  • საქართველოში ნავთობის მარაგი 2 მილიარდ ტონას აღემატება, ხოლო მისი წლიური მოხმარება მხოლოდ 3,5 მილიონი ტონაა;
  • საქართველოში ბუნებრივი აირის დადასტურებული მარაგი დაახლოებით 300 მილიარდ კუბურ მეტრს შეადგენს. ხოლო ჩვენი ქვეყნის ყოველწლიური მოხმარება 2–2,5 მილიარდი კუბური მეტრია;
  • საქართველოში 26 ათასამდე დიდი თუ პატარა მდინარეა და მათი საერთო სიგრძე 6 ათასი კილომეტრია;
  • საქართველოში 58 დიდი, საშუალო თუ მცირე მოქმედი ჰიდროელექტროსადგურია, ხოლო ჰიდრორესურსების ჯამური პოტენციური სიმძლავრე 15 ათასი მეგავატსაათია, თუმცა პოტენციალის 80 % აუთვისებელია და მთლიანი ჰიდრორესურსების მხოლოდ 20 %-ია გამოყენებული;
  • ძველად საქართველოს მთა და დაბლობი შემდეგნაირად განისაზღვრებოდა: „იქმდის სანმდის ვაზი ხარობდა“, დაბლობად (ბარი) მიიჩნეოდა, ხოლო სადაც არ ხარობდა — მთად. ამჟამად საქართველოს ტერიტორიის დაახლოებით 65 პროცენტი უკავია მთას, ხოლო დაბლობს — 35 პროცენტი;
  • საქართველოში დაახლოებით 5000-მდე დაბა და სოფელია, მათგან 200-მდე სოფელი ან სრულიად გაუკაცრიელებულია, ან მისი მოსახლეობა 20 მობინადრეს არ აღემატება...
50
თემები:
იცით თუ არა, რომ... (382)
ევროკომისიის შენობა

მოსაზრება: ევროპა ლიბერალური ერთსულოვნებისა და დემოკრატიული ტოტალიტარიზმისთვის იბრძვის

60
(განახლებულია 21:20 24.09.2020)
დასავლეთის მიერ დე–ფაქტო გამოცხადებული ახალი ცივი ომი სრულიად ახალ ფაზაში შედის, როდესაც ანტირუსულ რიტორიკას გარდაუვლად მოსდევს საკუთარი სხვაგვარად მოაზროვნეების დევნისადმი მოწოდება, რომელთა მოსაზრება არ ჯდება ოფიციალურ იდეოლოგიაში.

ვლადიმირ კორნილოვი

და მოვლენების განითარების კვალდაკვალ ირკვევა, რომ რუსეთი აღარ არის ყველა ამ ანტირუსული გამოხდომებისა და სანქციების ძირითადი სამიზნე. 

თითქოს ევროპარლამენტის ბოლო რეზოლუციები რუსეთისა და რუსული პოლიტიკის წინააღმდეგ ძალიან მკაცრია (რომელიც  ქვეყნის კონსტიტუციის შეცვლასაც კი მოითხოვს), მაგრამ იმავე უწყების ტრიბუნიდან გამოსვლისას ევროკომისიის თავის ურსულა ფონ დერ ლაიენის ოფიციალურ სიტყვაში რუსეთი მხოლოდ ერთხელ იყო ნახსენები. მაგრამ როგორ! ის პირდაპირ დაემუქრა „მათ, ვინც რუსეთთან უფრო მჭიდრო ურთიერთობას უჭერს მხარს“. ანუ ეს უფრო მოსკოვისადმი კი არა, იმ სახელმწიფოებისა და, განსაკუთრებით, ევროკავშირის შიგნით არსებული იმ პოლიტიკური ჯგუფებისადმი მიმართვაა, რომლებიც კიდევ ბედავენ და იმედი აქვთ, რომ ბრიუსელი საგარეო პოლიტიკას უფრო ჯანსაღად მიუდგება. გერმანიის თავდაცვის ყოფილი მინისტრი ამით ევროპის ოპოზიციას აფრთხილებს, „თქვენზე მოვდივართო“.

ამასთან დასავლური პრესა მთელ ამ ვრცელ „სატახტო“ სიტყვაში რუსეთის ამ მოკლე მოხსენიებას გამოყოფს ძირითად გზავნილად და სათაურებშიც გამოაქვს: „ევროკაშირის ლიდერი რუსეთთან კავშირებზე გაფრთხილებას იძლევა“. ანუ ეს თეზისი ფართო წრეს უნდა მიეღო ცნობად და ყველა იმას გაეგონა, ვისაც ეს პრესა რეგულარულად აწებებს „კრემლის სასარგებლო იდიოტების“ იარლიყს.

არ არსებობს არანაირი ეჭვი, რომ შიდა ოპოზიციისადმი დამოკიდებულების მკვეთრი გამკაცრება არის არა რეაქცია „ბერლინელი პაციენტის“ სკანდალზე (როგორც ამას ზოგი ევროპელი პოლიტიკოსი ირწმუნება), არამედ ეს უფრო მასობრივი პასუხია სკანდირებაზე „პუტინი! პუტინი!“, რომელიც ბერლინში რუსეთის საელჩოსთან ისმოდა. ეს ასევე არის შიში მართალი სიტყვის გაგონებისა, რომელიც, როგორც ირკვევა, გერმანიაში სულ უფრო დიდი პატივისცემით სარგებლობს.

ამ „პრობლემაზე“ ამ დღეებში პირდაპირ მიუთითა გერმანულმა გაზეთმა Süddeutsche Zeitung:

„რუსეთის სახელმწიფო მედიასაშუალებების გავლენა დიდია გერმანიაში, სადაც ნავალნის მოწამვლამ არერთი კამათი გამოიწვია. RT Deutsch-ის სტატიები, სახელმწიფო ტელევიზიის გერმანულენოვანი ქვედანაყოფი, წარმოუდგენლად პოპულარულია: ЕСВС-ს მონაცემების თანახმად, ის ახლა მეორე ადგილზეა გერმანიის სოციალურ ქსელებში ციტირებების მიხედვით“.

Süddeutsche Zeitung-ის ავტორებს არ შესწევთ უნარი, დაფიქრდნენ, რატომ ხდება ეს ან რატომ დაეცა ბოლო წლებში ასე მკვეთრად გერმანული გაზეთების პოლულარობა. მათი აზრით, რუსული მედიასაშუალებების მიზანი ევროპაში — ეს „ეჭვის დათესვაა“ ევროპული საზოგადოების მწყობრ რიგებში. საინტერესოა, როდიდან ფიქრობენ დასავლელი ჟურნალისტები, რომ ეჭვების არსებობა — ეს რაღაც ცუდი და საშინელია? თითქოს დემოკრატიული ევროპა ყოველთვის გმობდა (სიტყვიერად მაინც) ტოტალიტარიზმსა და ოფიციალურ ერთაზროვნებას. ახლა კი დასავლელ ჟურნალისტებსა და პოლიტიკოსებს გულწრფელად უკვირთ, რატომ ეძებენ მათი თანამემამულეები ადგილობრივი გაზეთებისა და სატელევიზიო არხების ჯანსაღ ალტერნატივას, როდესაც ცდილობენ, რაიმე აზრი დაიჭირონ „მოწამვლებისა“ და „ჩარევების“ შესახებ ინფორმაციებში. ადგილობრივი მედიით ხომ ყოველგვარი კრიტიკული მსჯელობის გარეშე ტრანსლირდება ზემოდან დაშვებული „ერთადერთი სწორი“ ვერსია.

ეს ეხება არა მარტო გერმანიას. ევროპის რომელი ქვეყანაც უნდა აიღო, იქ აუცილებლად წააწყდები დისკუასიას იმაზე, რატომ არის „პრორუსული“ თვალსაზრისი ასეთი პოპულარული არასისტემურ მედიასა და სოცქსელებში. ჩეხი ექსპერტი იან შირი ამას ჟურნალისტების „მოუმზადებლობით“ ხსნის. ისინი უბრალოდ „სწორად უნდა დააორიენტირო“: აიძულო, რომ დონბასელ ამბოხებულებს „სეპარატისტები“ კი არ ეძახონ, არამედ „რუსული არმია“ — და საჭირო შედეგსაც მაშინვე მივიღებთ. და ვისი რა საქმეა, რომ რუსული არმია ამ წლების განმავლობაში დონბასში არავის უნახავს. მთავარი ხომ მკითხველისთვის იმგვარი „გაუბუნდოვანებელი“ სურათის თავს მოხვევაა, რომელიც ეჭვებსა და ორმაგ განმარტებებს არ უშვებს. ამისათვის კი ჩეხური ტელევიზიების ეთერებში, შირის აზრით, მხოლოდ „სწორი“ ექსპერტების მოწვევაა საჭირო, რომლებიც თავს უფლებას არ აძლევენ, ეჭვი შეიტანონ „რუსული რეჟიმის მიერ ნავალნის მოწამვლით დაინტერესებაში და ასევე იმაშიც, რომ ეს „ნოვიჩოკის“ მეშვეობით მოხდა“.

უთუ შრი და მისი მსგავსი ექსპერტები ვერ ხვდებიან, რომ ნებისმიერი ჯანსაღად მოაზროვნე ადამიანი, რომელიც ყველა გაზეთში მოძებნის ცნობას რუსი „ოკუპანტებისა“ თუ „მომწამვლელი პუტინის“ შესახებ, ადრე თუ გვიან შეეცდება, ამ სენსაციური „ფაქტების“ მტკიცებულებებიც მოძებნოს. და როდესაც გაზეთებში ვერაფერს იპოვის, აუცილებლად მიმართავს ალტერნატიულ წყაროებს. სწორედ ამით აიხსნება კიდეც ის, რომ რუსული მედიასაშუალებები სულ უფრო პოპულარული ხდება ევროპაში. ისინი საშუალებას იძლევა, სულ ცოტა, სხვადასხვა მხრიდან შეხედონ ამა თუ იმ პრობლემას და საკუთარი დასკვნებიც გააკეთონ. ამის ეშინიათ დასავლელ ექსპერტებს, რომლებიც შეპყრობილი არიან რუსეთთან ბრძოლითა და ევროპის შიგნით განსხვავებული აზრის წმენდით.

ასეთი შეპყრობილობის კიდევ ერთი ახალი მაგალითია ამ კვირაში გამართული ადგილობრივი არჩევნები იტალიის რამდენიმე რეგიონში. ოპოზიციური „ლიგის“ გამარჯვების პერსპექტივით დაშინებულმა მეინსტრიმულმა მედიამ ტრადიციულად „წითელ“ ტოსკანაში ისევ ააფრიალა ანტირუსული კარტი, გაიხსენეს რა უკვე ხავსმოკიდებული ისტორია „რუსეთიდან დაფინანსების“ შესახებ. მთავარი „მტკიცებულება“ — ელექტრონული ფირმის რომელიღაც მფლობელს, რომელიც ოდესღაც კავშირში იყო „ლიგასთან“, რუსი ცოლი ჰყავს... და რუსეთში ფულს ურიცხავდა მას.

„ლიგის“ ლიდერის სალვინის განცხადებები, რომ მას ამ წლების განმავლობაში ვერავინ აღმოუჩინა „ვერც რუბლი და ვერც მატრიოშკა“, საერთოდ არ აინტერესებთ ლიბერალურ იტალიურ მედიასაშუალებებსა და ბრიუსელელ პოლიტიკოსებს. ევროპელი ლიბერალების ერთ-ერთმა მთავარმა რუპორმა გი ვერხოფსტადტმა ევროპარლამენტის დარბაზში საჯაროდ დაადანაშაულა სალვინი „პუტინისგან ფულის მიღებაში“.

ამაში არის კიდეც „ბრალდებების“ არსი შიდა ოპოზიციის წინააღმდეგ — მნიშვნელობა არ აქვს, მართლაც არის თუ არა ის პრორუსული, აქვს თუ არა რაიმე ტიპის კავშირი მოსკოვთან. მთავარია, მოაკეტინონ მას. და რისი პასუხი შეუძლია ოპონენტს, თუ მას პირდაპირ მიახლი, რომ მის მომხრეთაგან ვიღაცას რუსი ცოლი ჰყავს ამ თაროზე მატრიოშკა უდევს? ეს მეთოდი დიდ ხნის წინ გამოიცადა ევროპის მთელ რიგ ქვეყნებში.

ამაშია ღია მუქარების აზრი, რომლებიც ოპონენტების მიმართ გაისმა ევროპის „რკინის ლედის“ ურსულა ფონ დერ ლაიენის ბაგეთაგან. ცივი ომი შეუძლებელია „ალქაჯებზე ნადირობის“ გარეშე. ამ ომის დროს ევროპა ტყვეების აყვანას არ აპირებს — ის ყველა იმის ტოტალური წმენდით იმუქრება, ვისაც ის თავის „მეხუთე კოლონად“ გამოაცხადებს. და ეს მხოლოდ დასაწყისია.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

60

ქართული ტრანზიტი: აღმოსავლეთ-დასავლეთის ტრასის მონაკვეთი მზადაა

0
ხაშური – ქალაქი აღმოსავლეთ საქართველოში, თბილისიდან 125 კმ-ში, მოსახლეობა დაახლოებით 25 ათასი ადამიანი. ამ დასახლებულ პუნქტში გადის ცენტრალური მაგისტრალი და რკინიგზა.

ხაშურის მთავარ ქუჩებზე ყოველთვის დატვირთული მოძრაობა და ხშირი საცობები იყო. ახლა, ახალი მონაკვეთის მშენებლობის დასრულების შემდეგ, მოძრაობა განიტვირთა და შემცირდა მგზავრობის საერთო დრო საქართველოს დედაქალაქსა და ქვეყნის დასავლეთ ნაწილის ქალაქებს შორის.

ჩქაროსნული მაგისტრალის ახალი მონაკვეთი გვერდს აუვლის ხაშურს და მრავალრიცხოვან სავაჭრო ობიექტებს ძველი გზის გასწვრივ, სადაც ადგილობრივები სხვადასხვა პროდუქტებით ვაჭრობდნენ. იმის უზრუნველსაყოფად, რომ მოსახლეობამ არ დაკარგოს შემოსავლები, ახალი გზაზე სპეციალური სავაჭრო ადგილები მოწეყობა.

აღმოსავლეთ-დასავლეთის მაგისტრალი, ანუ ევროპული სატრანზიტო გზა E-60, სიდიდით მეორე ევროპული სატრანზიტო დერეფანია, რომელიც იწყება ბრესტში (საფრანგეთი) და მთავრდება ერკეშტამში (ყირგიზეთი). საქართველოში E-60 იწყება აზერბაიჯანის საზღვართან და მთავრდება შავი ზღვის სანაპიროზე, ფოთის პორტთან. საქართველოს ტერიტორიაზე სატრანსპორტო დერეფნის სიგრძე 392 კილომეტრია.

0