აშშ-ის კონკრესი

მოსაზრება: ვაშინგტონმა ევროპის მართლა დასჯა გადაწყვიტა

203
(განახლებულია 21:09 13.07.2020)
საფრანგეთის დასასჯელად ტრამპის ადმინისტრაციის გეგმას მხარი დაუჭირეს როგორც აშშ-ის რესპუბლიკური პარტიის, ისე დემოკრატიული პარტიის წარმომადგენლებმაც.

ივან დანილოვი

დონალდ ტრამპის ადმინისტრაციასა და ამერიკელ IT-გიგანტებს შორის (როგორებიც არიან Facebook, Google და Amazon) დაძაბული ურთიერთობის მიუხედავად, აშშ-ის პრეზიდენტი მზად აღმოჩნდა, გაეწირა შტატებსა და ევროკავშირს შორის დღემდე შემორჩენილი ტრანსატლანტიკური სოლიდარობისა და კეთილი ნების ნარჩენები, რათა დაეცვა ამერიკული კორპორაციების შემოსავლები ევროპელი საგადასახადო ორგანოებისგან. 

ძველმა კონფლიქტმა, რომელიც მრავალი წელი მწიფდებოდა, მიაღწია დონეს, როდესაც ევროკავშირი და აშშ უკვე შეუფარავად აყენებენ ერთმანეთს მილიარდობით დოლარის მტკივნეულ ფინანსურ დარტყმებს. ევროკავშირი ცდილობს „კუთხეში მიიმწყვდიოს“ ამერიკული კორპორაციები, რომლებიც ათწლეულები მუშაობდნენ ევროკავშირში დაუბეგრავად, აშშ კი გეგმავს ევროკავშირის დასჯას მინიმალური ფისკალური სუვერენიტეტის მოპოვების მცდელობისთვის. ტრამპის ადმინისტრაციამ ნამდვილად მიზანში გაარტყა – შურისძიება ზუსტი გამოუვიდა იმ გაგებით, რომ სწორად გამოიცნო თავისუფლებისკენ ევროპული ნახტომის კონკრეტული ავტორი და „თავხედი“, რომელმაც გაბედა და თქვა, რომ „აშშ-ის ევროპულ კოლონიებში“ მომუშავე ამერიკული IT-ბიზნესი უნდა იხდიდეს გადასახადებს. ამ იდენტიფიკაციას კი აშშ-ის საპასუხო ზომები მოჰყვა.

„Google-ის, Facebook-ისა და Amazon-ის დაბეგვრის“ ავტორი და სულისჩამდგმელი აღმოჩნდა საფრანგეთის პრეზიდენტი ემანუელ მაკრონი, რომელიც ხშირად საუბრობს ევროპის, როგორც მსოფლიო ძალის პოლუსის აღდგენაზე და, შესაბამისად, თეთრი სახლის სამიზნე კომპანიების სია იმგვარად ჩამოყალიბდა, რომ ელისეს სასახლეს მაქსიმალური დისკომფორტი ეგრძნო.

ამერიკული ფინანსური ტელეარხი CNBC იუწყება:

„ფრანგული ლუქს კომპანიების (სეგმენტში მომუშავე - ავტ.) აქციები მას შემდეგ დაეცა, რაც შეერთებულმა შტატებმა განაცხადა, რომ შეუძლია მაღალი ტარიფების დაწესება ამ კატეგორიის ზოგიერთ საქონელზე.

ახალი ტარიფების შესაბამისად, რომლებიც იანვრის ბოლოდან ამოქმედდება, აშშ-ის სავაჭრო წარმომადგენლობა შეძლებს მოსაკრებლის 100%-ის ამოღებას საფრანგეთიდან ასეთი საქონლის იმპორტზე. სავარაუდო თანხა შეადგენს 2,4 მილიარდ დოლარს. ფრანგული აქციების ვარდნა შეეხო კომპანიებს, რომლებიც ფლობენ Louis Vuitton-ს, Hennessy-ს, Hermes-ს, Christian Dior-ს, Gucci-ს, Yves Saint Laurent-სა და Balenciaga-ს".

„ასი პროცენტი – საკმაოდ ბევრია“, – განუცხადა ამერიკულ The Wall Street Journal-ს ბრუნო პავლოვსკიმ, Chanel-ის სახლის პრეზიდენტმა. „ეს ტარიფი არაა. ასი – ჯარიმაა“, – დასძინა მან.

უნდა აღინიშნოს, რომ ამერიკელი ჩინოვნიკები ამ გადაწყვეტილების საკუთარ ვერსიაზე საუბრობენ და ამტკიცებენ, რომ სინამდვილეში ყველაფერში დამნაშავე მაკრონია, რომელსაც თითქოს ძალიან უნდა ევროკავშირის ტერიტორიაზე ამერიკული კომპანიების დისკრიმინაცია. ეს ბრალდება გარკვეულ სკეპტიციზმს იწვევს ტრადიციულად პატრიოტულად განწყობილ ამერიკულ მასმედიაშიც კი.

„შეერთებული შტატები მიიჩნევს, რომ ფრანგული გადასახადის სტრუქტურა უსამართლოდაა მიმართული მსხვილი ამერიკული ინტერნეტ-კომპანიებისკენ – Facebook-ის, Google-ისა და Amazon-ისკენ. ამის მიუხედავად, სხვა ქვეყნები სულ უფრო მეტად ცდილობენ გამონახონ შემოსავლების მიღების მეთოდები ისეთი ფირმებისგან, რომლებიც თავიანთ ბაზრებზე მილიარდობით დოლარს გამოიმუშავებენ“, – იუწყება გამოცემა Politico.

ტრამპის მხრიდან შურისძიების ინსტრუმენტის არჩევა ალბათ იმას უკავშირდება, რომ „ფრანგული ლუქსი“ ითვლებოდა იმედის კუნძულად და მშვიდ ნავსაყუდელად ინვესტორებისთვის, რომლებიც ფიქრობდნენ, რომ მხოლოდ ყველაზე შეძლებულ მომხმარებლებთან მომუშავე ფრანგული კომპანიები იდეალურად იყვნენ დაცული როგორც კორონავირუსული ეპიდემიის ზემოქმედებისგან, ისე სავაჭრო ომების რისკებისგან.

ღრმა ეკონომიკური კრიზისის შავ ფონზე ასეთი კომპანიები აღვივებდნენ იმედის ნაპერწკალს და წარმოადგენდნენ იმის სიმბოლოს, რომ ქვეყანას, რომელიც კონკურენციას ვერ უწევს გერმანიას ან ჩინეთს ტრადიციულ მრეწველობაში, მაინც აქვს რაღაც კონკურენტული უპირატესობები საერთაშორისო ასპარეზზე. ამ სიმბოლოს გათელვა – კომპანიებისთვის ფაქტობრივად ამერიკული ბაზრის ჩაკეტვის გზით – კარგი იდეაა, თუ ამოცანას საფრანგეთის პრეზიდენტის ადმინისტრაციის დაშინება და ევროპულ საგადასახადო პოლიტიკაზე ზეგავლენა წარმოადგენს.

ფრანგებს სამაგიეროდ შეუძლიათ გადასახადების დაწესება ამერიკული კომპანიებისთვის (თუნდაც ნაციონალურ დონეზე), მაგრამ მოინდომებენ თუ არა, მაგალითად, გერმანელი ჩინოვნიკები (თუნდაც გერმანული ავტომობილების ექსპორტზე 100%-იანი ტარიფის მიღების რისკის ქვეშ დაყენების გზით) საერთო ევროპული გადასახადის შემოღებას – ეს სათუოა.

მეორე მხრივ, საუბარი არ არის მხოლოდ ეკონომიკურ კონფლიქტზე. ესაა დავა თავად ევროპელი პოლიტიკოსების სტატუსზე. გადამწყვეტი ფაქტორი, რომელიც უთითებს ამა თუ იმ ტერიტორიის ფაქტობრივ კუთვნილებაზე, არის საკითხი – ვის უხდიან ადგილობრივი ბიზნესმენები გადასახადებს. ვისაც აქვს ამ გადასახადების დაწესებისა და ამოღების უფლება, სწორედ მის ხელშია ძალაუფლება კონკრეტულ ტერიტორიაზე. ისტორია იცნობს შემთხვევებს, როდესაც უცხოელი ვაჭრები და მეწარმეები კონკრეტულ ქვეყანაში დაუბეგრავად ვაჭრობდნენ, მაგრამ ეს ხდებოდა მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ქვეყანა მანამდე აგებდა ომს ან უბრალოდ ხელს აწერდა კაპიტულაციის კაბალურ პირობებს სამხედრო ძალის გამოყენების თავიდან არიდების მიზნით.

შესაბამისად, როდესაც ამერიკული კომპანიები, პირობითად, საფრანგეთის ონლაინ-რეკლამისა და ინტერნეტ-ვაჭრობის ბაზარზე დომინანტ მოთამაშეებად ყალიბდებიან, იღებენ მილიარდებს ფრანგული კომპანიებისგან, თანაც საფრანგეთის ბიუჯეტმა ამ ვითარებაში შესაძლოა ერთი გროშიც ვერ მიიღოს. ეს ნიშნავს, რომ საფრანგეთი – აშშ-ის კოლონიაა ან, სულ მცირე, არ ფლობს სრულ ეკონომიკურ სუვერენიტეტს. და მოკრძალებული, სამპროცენტიანი საურავის დაწესების გადწყვეტილება – არა იმდენად ბიუჯეტის შევსების, არამედ დამოუკიდებლობის აღდგენის მცდელობაა.

საფრანგეთის დასასჯელად ტრამპის ადმინისტრაციის გეგმას მხარი დაუჭირეს როგორც აშშ-ის რესპუბლიკური პარტიის, ისე დემოკრატიული პარტიის წარმომადგენლებმაც – და ეს ძალიან კარგი ახალი ამბავია რუსეთისთვის, განსაკუთრებით, თუ ფრანგი პოლიტიკოსები უცებ საკუთარი ღირსების დაცვას გადაწყვეტენ.

სხვა თუ არაფერი, ამასწინანდელი მუქარის საპასუხოდ საფრანგეთისა და გერმანიის მთავრობათა წარმომადგენლებმა გამოხატეს მზადყოფნა, გაეგრძელებინათ დასახული გზით სიარული და დაეცვათ დამოუკიდებელი ეკონომიკური პოლიტიკის გატარების უფლება.

თუ სიტუაცია მომავალშიც ამ სცენარით განვითარდება, იმისგან დამოუკიდებლად, ვინ გაიმარჯვებს აშშ-ის საშემოდგომო არჩევნებზე, ურთიერთობები ვაშინგტონსა და პარიზს, ვაშინგტონსა და ბერლინს შორის კვლავაც გაუარესდება. სასაცილო იქნება, თუ ახლო მომავალში Chanel-ის სუნამოს და Hermes-ის ჩანთის შეძენას ამერიკელი მომხმარებელი მხოლოდ კონტრაბანდის დახმარებით შეძლებს, ევროპელებს კი ამერიკული სოციალური ქსელების ალტერნატივის მოძებნა მოუწევთ. ეკონომიკური დეგლობალიზაციის ჩანასახი საერთაშორისო კავშირების მყარ ბარიერს არღვევს.

იმ ქვეყნებისთვის, რომლებსაც გლობალიზებული ეკონომიკის დღევანდელი სისტემა არ აძლევს ხელს, ეს ბოლო და სერიოზული შანსია, გამოასწორონ წარსულის შეცდომები და უფრო მოსახერხებელი პოზიცია გამონახონ დეგლობალიზებულ მომავალში.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

203
სამშვიდობოები მთიან ყარაბაღში

სირიელი თურქომანები ყარაბაღში: ომში წასვლა თუ დიდი გადასახლება?

45
(განახლებულია 20:51 27.11.2020)
შეიარაღებულმა კონფლიქტმა მთიან ყარაბაღში რამდენიმე ათასი სირიელი ბოევიკი მიიზიდა, რომლებიც საბრძოლო მოქმედებების ზონაში თურქეთის შუამდგომლობით აღმოჩნდნენ და აზერბაიჯანის მხარეს იბრძოდნენ.

სირიელი ბოევიკი-ახალმოსახლეები ომის შემდგომი მთიანი ყარაბაღისთვის შეიძლება რეალობად იქცნენ. ისტორიაში ამის არაერთი ანალოგი მოიპოვება, მაგალითად, ალბანელების გადასახლება სერბეთის კოსოვოში ოსმალეთის იმპერიის ეპოქაში. თურქეთისთვის ეს ორგანიზებული მიგრაცია – დამატებითი შესაძლებლობაა, საფუძვლიანად მოიკიდოს ფეხი სამხრეთ კავკასიაში, თანაც დიდი ხნით.

შეიარაღებულმა კონფლიქტმა მთიან ყარაბაღში რამდენიმე ათასი სირიელი ბოევიკი მიიზიდა, რომლებიც საბრძოლო მოქმედებების ზონაში თურქეთის შუამდგომლობით აღმოჩნდნენ და აზერბაიჯანის მხარეს იბრძოდნენ. სამმხრივი შეთანხმების მიღწევისა და ომის შეწყვეტის დღიდან არაფერი თქმულა ტურისტი-ტერორისტების სამშობლოში დაბრუნებაზე. დიდია ალბათობა, რომ სირიელები თავიანთი ოჯახებით აზერბაიჯანისთვის დაბრუნებულ რაიონებში დასახლდნენ.

ტელეარხ Sky News Arabia-ს ინფორმაციით, თურქეთის მთავრობა ხელს უწყობს თურქომანული ოჯახების მიგრაციას სირიის ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან მთიანი ყარაბაღის რაიონებში (მათ აზერბაიჯანის მოქალაქეობას ჰპირდებიან), რათა რეგიონის დემოგრაფია შეცვალოს. თურქეთს უკვე აქვს მსგავსი ტრანსფორმაციის გამოცდილება ქალაქ აფრინში (სირიის ჩრდილო-აღმოსავლეთი), სადაც დღეს ადგილობრივი მოსახლეობის მხოლოდ შვიდი პროცენტიღაა დარჩენილი.

ჩრდილო-აღმოსავლეთ სირიის ავტონომიური ადმინისტრაციის წარმომადგენელმა შაფან ალ-ხაბურიმ Sky News Arabia-სთვის მიცემულ ინტერვიუში დაადასტურა ინფორმაცია თურქეთის მთავრობის ინიციატივის შესახებ, რომელიც მთიანი ყარაბაღის რეგიონში სირიელი ოჯახების გადასახლებას ეხება, და ხაზი გაუსვა, რომ თურქეთის ხელისუფლება არ ივიწყებს 1923-1929 წლებში ყარაბაღის ტერიტორიაზე „წითელი ქურთისტანის რესპუბლიკის“ არსებობას, რომლის დედაქალაქიც ლაჩინში მდებარეობდა.

ეს პროექტი სულაც არ განეკუთვნება ფანტასტიკის სფეროს. ახალმოსახლე თურქომანები ტერორისტული გამოცდილებით წარმოადგენენ სავსებით მომზადებულ „სამხედრო კონტინგენტს“, რომელიც მზადაა, მოკრძალებული ანაზღაურების სანაცვლოდ ნებისმიერ ადგილზე ნებისმიერს დაუპირისპირდეს. ხოლო ყარაბაღის ჰიპოთეტური გარდაქმნა „კავკასიურ კოსოვოდ“ ანკარას შესაძლებლობას მისცემს, ნებისმიერ დროს მიიღოს ზომები მოძმე ხალხის დასაცავად. თურქეთის პარლამენტმა უკვე მოიწონა აზერბაიჯანში ჯარის გაგზავნის საკითხი. და ეს მხოლოდ დასაწყისია სამხრეთ კავკასიაში დიდი გეოპოლიტიკური თამაშისა – რუსეთში აკრძალული ტერორისტული ორგანიზაციების „ჯებჰათ ან-ნუსრას“, „ფირქათ ჰამზას“, „სულთან მურადის“ და ექსტრემისტული ქურთული დაჯგუფებების მონაწილეობით.

კავკასიის ახალი „იანიჩრები“

თურქეთის მხარე ოფიციალურად უარყოფს აზერბაიჯანში დაქირავებული მეომრების გაგზავნას და აცხადებს, რომ სომხეთს ეხმარებიან ქურთისტანის მუშათა პარტიის ბოევიკები, რომლებიც ათწლეულებია, თურქეთის ხელისუფლებას ებრძვიან. ბაქოში ამტკიცებენ, რომ სომხეთის მხარეს არიან სირიელი და ლიბანელი ბოევიკები, რაც ტექნიკურად შესაძლებელია, მაგრამ უკვე არააქტუალური. მყიფე მშვიდობას დრო გამოცდას უწყობს. აუცილებელია ყარაბაღის ჩიხიდან დიპლომატიური გამოსავლის ძიება და არა ახლო აღმოსავლეთიდან საეჭვო წარსულის მქონე „კოლონიალისტების“ ჩასახლება.

შეგახსენებთ, რომ ლატაკიისა და ალეპოს პროვინციებში 100 ათასამდე სირიელი თურქომანი ცხოვრობს, რომლებიც არაერთ ტერორისტულ ორგანიზაციასთან არიან დაკავშირებული და მრავალი წელია სირიის სამთავრობო ძალებს ებრძვიან. თურქეთის ხელისუფლება თურქომანების შეიარაღებულ ფორმირებებს ეხმარება. მედიარესურსმა Аfrinpost-მა 23 ნოემბერს განაცხადა, რომ თურქეთის ხელისუფლებამ სირიის ჩრდილოეთში, ქურთული რეგიონის ცენტრში, აფრინში გახსნა ორი ოფისი მთიან ყარაბაღში, „აზერბაიჯანის არმიის მიერ დაკავებულ ტერიტორიაზე“ ოჯახებით გადასახლების მსურველთა დასარეგისტრირებლად. ოფისებთან უკვე რიგები დგას (უპირატესად, ჰომსის პროვინციიდან). როგორც ჩანს, ამ ხალხის მოტივაციაზე კარგად იზრუნეს. მთიან ყარაბაღში მიგრანტების გასაგზავნად თურქეთის დაზვერვას მათი მონაცემები თავის ბაზაში შეჰყავს.

ქურთული კულტურის აზერბაიჯანული ცენტრის ხელმძღვანელის ფაჰრადინ ფაშაევის შეფასებით, დღეს აზერბაიჯანში 240 ათასამდე ქურთი ცხოვრობს, მაგრამ თურქეთი მთიან ყარაბაღში არა ახლო აღმოსავლეთში მცხოვრები ქურთების, არამედ თურქომანების გადმოსახლებას გეგმავს. მისაღებია თუ არა ეს აზერბაიჯანისთვის, რომ აღარაფერი ითქვას სომხურ მოსახლეობაზე?

1923 წლის აღწერის თანახმად, მთიანი ყარაბაღის ავტონომიურ ოლქში მოსახლეობის 94%-ს სომხები შეადგენდნენ, 6%-ს კი აზერბაიჯანელები. ქურთები და რუსები აშკარა უმცირესობაში იყვნენ. საბჭოთა ხელისუფლების პერიოდში ყარაბაღში სომხური მოსახლეობა 77%-მდე შემცირდა, აზერბაიჯანული კი 21%-მდე გაიზარდა. 1990-იანი წლების დასაწყისში გაჩაღებულმა ომმა ვითარება შეცვალა. დემოგრაფიული შემადგენლობა რთულად პროგნოზირებადი გახდა.

სამხედროების საქმიანი დღეები

რუსი სამშვიდობოები მთიანი ყარაბაღის სომხურ ნაწილში ძალას არ იშურებენ ომის შემდგომი ცხოვრების მოსაწესრიგებლად. ინჟინერ-გამნაღმველები საინჟინრო დაზვერვას აწარმოებენ, რათა განაღმონ გზები, გაწმინდონ დამწვარი ტექნიკისგან. სტეფანაკერტში აღდგენილია საგზაო მოძრაობა, საცხოვრებელი სახლებისა და სამოქალაქო ობიექტების ელექტრო- და წყალმომარაგება, მოქმედებს ჰუმანიტარული ცენტრი... სახლებს დაუბრუნდა რამდენიმე ათასი ადგილობრივი მოსახლე.

აზერბაიჯანისა და რუსეთის პრეზიდენტებისა და სომხეთის პრემიერ-მინისტრის მიერ 9 ნოემბერს ხელმოწერილი სამმხრივი განცხადების თანახმად, 25 ნოემბერს აზერბაიჯანული ჯარის ქვედანაყოფებმა ქელბაჯარის რაიონი დაიკავეს, 20 ნოემბერს – აღდამის რაიონი და მალე (1 დეკემბერს) მათ ხელში ლაჩინის რაიონიც გადავა. აზერბაიჯანული მხარისთვის ტერიტორიების გადაცემა რუსი სამშვიდობოების შუამდგომლობით არ ითვალისწინებს 1992 წელს იძულებით გადაადგილებულ პირთა მომენტალურ დაბრუნებას.

ყარაბაღის შემდგომი ბედი დიდწილად დამოკიდებულია ავტონომიური რესპუბლიკის ჯარსა და სამხედრო-პოლიტიკურ ხელმძღვანელობაზე. შვიდი რაიონის ტრანსფორმაცია სომხური „უსაფრთხოების ზონიდან“ ისეთივე დაცლილ და სახიფათო აზერბაიჯანულ ზონად – მეტად არასასურველია. შვიდი რაიონის სირიელი თურქომანებით დასახლების ალბათობა არსებობს. 28 წლის შემდეგ „არსად“ ასობით ათასი აზერბაიჯანელი დევნილის დაბრუნება, რომლებმაც უკვე მოიკიდეს ფეხი ახალ ადგილებზე, ძალიან რთული ამოცანაა. ასე შეიძლება ჩანაცვლდეს ერთი ეთნოსი მეორით.

ამას წინათ აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა თურქეთის თავდაცვის სამინისტროს მაღალჩინოსნებთან შეხვედრისას განაცხადა, რომ რუსეთსა და თურქეთს „თანაბარი როლი“ მიუძღოდათ კონფლიქტის გადაჭრაში. თურქეთის სამხედრო მრჩევლები ქვეყანაში მრავლად არიან. მათი სოლიდური რაოდენობა ყარაბაღისგან მოშორებულ, მაგრამ სომხეთთან მოსაზღვრე ნახჭევანის ავტონომიაში მეტყველებს ბაქოსა და ანკარის მზადყოფნაზე დიდი ომისთვის მთელ „სომხურ ფრონტზე“. რუსეთმა საომარი მოქმედებების შეწყვეტას ხელი შეუწყო და ამით ყველა კმაყოფილი არ არის.

თურქეთის თავდაცვის მინისტრმა ხულუსი აკარმა 24 ნოემბერს განაცხადა, რომ რუსეთთან მოლაპარაკება სამმხრივი შეთანხმების მიღწევის შემდეგაც გრძელდება. თურქეთის პატრულირება ყარაბაღში სადამკვირვებლო პუნქტებს შორის იგეგმება და, როგორც ჩანს, ყველაზე მნიშვნელოვანია: „ჩვენ მას აზერბაიჯანელებთან მოლაპარაკებების შესაბამისად განვახორციელებთ“.

სავსებით ნათელია, რომ საუბარი არ არის ერთობლივ სადამკვირვებლო ცენტრზე. ანკარა მზადაა მოქმედებისთვის რეგიონის ინტერესებისა და კონფლიქტის მხარეთა შორის მშვიდობის დამყარების ლოგიკის საწინააღმდეგოდ. შესაძლოა, „ახალი მშვიდობა“ ყარაბაღში ვიღაცას ძალიან უშლიდეს ხელს.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

45
თემები:
რუსეთი დღეს
დიეგო მარადონა თბილისის აეროპორტში ავტობუსიდან არიგებს ავტოგრაფებს

დიეგო მარადონას თავგადასავალი თბილისში, ანუ „გაუმარჯოს საქართველოს“ ქართულად

608
(განახლებულია 16:50 26.11.2020)
2008 წლის 22 ოქტომბერს, 21 საათსა და 40 წუთზე თბილისის აეროპორტში დაეშვა თვითმფრინავი, რომელმაც დიეგო მარადონა და მისი არგენტინელი მეგობრები საქართველოში ჩამოიყვანა...

ბესიკ ფიფია

…2006 წლის დეკემბერი იდგა. რესტორან „აფხაზეთში“, რომელიც მტკვრის ნაპირზე მდებარეობს, სუფრას ამ სტრიქონების ავტორი, ტატო ლასხიშვილი (მაშინ გაზეთ „სვობოდნაია გრუზიას“ მთავარი რედაქტორი), თენგიზ პაჭკორია (ჟურნალისტი და ისტორიკოსი) და ნიკო პატარქალიშვილი (კულტურის, სპორტისა და საქმიანი ურთიერთობების საერთაშორისო ფონდის ხელმძღვანელი) უსხდნენ.

ეს ის ნიკო პატარქალიშვილი იყო, რომლის ხელშეწყობითაც, პირველად საქართველოსა და ურუგვაის ისტორიაში, 2006 წლის ნოემბერში თბილისში ეროვნულ ნაკრებთა საფეხბურთო მატჩი გაიმართა (გაიმარჯვეს ქართველებმა ანგარიშით 2:0).

ნიკომ სადღეგრძელოებს შორის გვითხრა, რომ ასეთივე შეხვედრების მოწყობას აპირებდა არგენტინისა და ბრაზილიის ნაკრებებთან. გარდა ამისა, განზრახული ჰქონდა თბილისში „მარადონას თასის“ ტურნირის ჩატარება საქართველოს, ბრაზილიის, არგენტინისა და ესპანეთის ახალგაზრდული ნაკრებების მონაწილეობით, მარადონას სახელობის საფეხბურთო სკოლის დაარსება და თბილისში თავად დიეგო მარადონა ჩამოყვანა ბორის პაიჭაძის სახელობის ცენტრალურ სტადიონზე სათამაშოდ. 

რესტორან „აფხაზეთში“ გატარებული ზამთრის ღამე 2008 წლის ოქტომბერში გამახსენდა, როცა განსაცვიფრებელი ამბავი შევიტყვე – რომ თბილისში დიეგო მარადონა ჩამოდიოდა და ბურთის ჯადოქარი სწორედ ნიკო პატარქალიშვილს ჩამოჰყავდა... 

2008 წლის 22 ოქტომბერს, 21 საათსა და 40 წუთზე, თბილისის აეროპორტში დაეშვა თვითმფრინავი, რომელმაც დიეგო მარადონა და მისი არგენტინელი მეგობრები, ვეტერანი ფეხბურთელები ჩამოიყვანა. 

აეროპორტიდან გამოსულმა, დაცვით გარშემორტყმულმა დიეგო მარადონამ ჟურნალისტთა მრავალრიცხოვანი არმია გაიარა და ავტობუსისკენ წავიდა. ადგილი სალონის შუაში დაიკავა, სიგარა ამოიღო და გააბოლა. შემდეგ ადგა, მივიდა მძღოლის სავარძელთან, ჩაჯდა მასში, მინა ჩამოწია და დამხვდომებს ხელი დაუქნია. ფანატები ფეხბურთელისკენ დაიძრნენ ავტოგრაფის მისაღებად. დიეგო მარადონა ათი წუთის განმავლობაში აწერდა ხელს თავის სურათებზე, მაისურებზე, ბურთებსა და ქაღალდის ნაგლეჯებზეც კი. ამ სტრიქონების ავტორმა მაშინ დიდი წვალებით მოახერხა დიდი ფეხბურთელისთვის ფოტოების გადაღება ავტოგრაფ–სესიისას. 

მერე დიეგო მარადონა ისევ სალონის შუაგულში დაჯდა და სიგარის მოწევა განაგრძო. ავტობუსმა, რომელსაც საგზაო პოლიციის ესკორტი მიაცილებდა, ოკეანისგაღმელი სტუმრები სასტუმრო „შერატონ მეტეხი პალასში“ მიიყვანა. ცნობილი ფეხბურთელი სასტუმრომ უფასოდ შეასახლა ლუქსში, საიდანაც მშვენიერი ხედი იშლებოდა. სასტუმროს ადმინისტრაციის წარმომადგენლებმა გვითხრეს, რომ მარადონას თხოვნით ნომრის მინი-ბარიდან ყველა ალკოჰოლური სასმელი გაიტანეს. 

23 ოქტომბრის 18:00 საათზე ბორის პაიჭაძის სტადიონზე დიეგო მარადონას პრესკონფერენცია იყო დაგეგმილი. საკონფერენციო დარბაზში, როგორც იტყვიან, ნემსი არ ჩავარდებოდა. „მწერალი“ და გადამღები ჟურნალისტები ნახევარი საათის განმავლობაში მოთმინებით ელოდნენ დიდ მარადონას. 19 საათსა და 35 წუთზე დარბაზში ნანატრი „ფეხბურთის ღმერთი“ გამოჩნდა. ამუშავდა ვიდეოკამერები, აჩხაკუნდა ფოტოაპარატები და მობილური ტელეფონები, აზუზუნდა დიქტოფონები — აღფრთოვანებულ ჟურნალისტებს კერპის ერთი სიტყვის, გამოხედვისა და მოძრაობის გამოტოვებაც კი არ სურდათ.

„მიხარია, რომ თქვენთან ვარ, — განაცხადა სახელოვანმა სტუმარმა, როგორც კი სავარძელში ჩაჯდა. — მე კარგად ვიცი, რაც მოხდა თქვენ ქვეყანაში. ჩემი ჩამოსვლით მსურდა, მხარი დამეჭირა თქვენთვის. საქართველოში თავს დიდებულად ვგრძნობ. გაუმარჯოს საქართველოს!“

ეს ბოლო სიტყვები მარადონამ ქართულად წარმოთქვა.  

„მეც და ბევრ სხვასაც საქართველოში მიაჩნია, რომ სწორედ თქვენ ბრძანდებით №1 ფეხბურთელი ისტორიაში. ეთანხმებით ამ მოსაზრებას?“ — ჰკითხა დიდ სტუმარს ტელეკომპანია „იმედის“ სპორტულმა მიმომხილველმა ლევან სალუქვაძემ.

„მე სრულად ვეთანხმები ქართველებს. მეც სწორედ ასე ვფიქრობ“, — თქვა მომღიმარმა მარადონამ და მიუბრუნდა რა კითხვის დამსმელ ჟურნალისტს, დაამატა: „თქვენი სახით კი დღეს კიდევ ერთი მეგობარი შევიძინე“. 

გაზეთ „ქართული აზრის“ რედაქტორმა გიორგი მამაცაშვილმა მარადონას უჩვეულო შეკითხვა–თხოვნით მიმართა: „შეიძლება თუ არა, რომ ახლა წილად მხვდეს ბედნიერება და ჩამომართვათ ის ხელი, რომელსაც თქვენ ღმერთის ხელი უწოდეთ?“  

Марадона показал «Руку Бога», которой забил гол на чемпионате мира в Аргентине
Бесик Пипия
მარადონამ „ღმერთის ხელი“ ჩამოართვა ქართველ ჟურნალისტს

ფეხბურთელმა პასუხად გაიცინა, მერე წამოიწია და ჟურნალისტს მარცხენა ხელი ჩამოართვა.

ცნობილია, რომ 1986 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე დიეგო მარადონამ ორჯერ აიღო ინგლისის ნაკრების კარი. აქედან პირველად — ხელით (ეს მკაფიოდ გამოჩნდა გამეორებებში, მაგრამ გოლი ჩაითვალა). მატჩის შემდეგ ფეხბურთელმა განაცხადა, რომ „თუ ეს ხელი იყო, გამოდის, რომ ღმერთის ხელი ყოფილა“. ეს გამონათქვამი აფორიზმად იქცა, ხოლო თავად გოლი — ერთ-ერთ ყველაზე ცნობილ და ორაზროვან გოლად მსოფლიო ფეხბურთის ისტორიაში. ინგლისურმა პრესამ, თავის მხრივ, ეს ეპიზოდი „ეშმაკის ხელად“ მონათლა.

გავიდა 22 წელი ამ შემთხვევიდან და მარადონამ ბოდიში მოიხადა ამ საქციელისთვის: „წარსულში დაბრუნება და ისტორიის შეცვლა რომ შემეძლოს, მე ამას გავაკეთებდი. ახლა კი მხოლოდ ის შემიძლია, რომ პატიება ვითხოვო ჩემი საქციელისთვის. რაც მოხდა, მოხდა — არგენტინა მსოფლიო ჩემპიონი გახდა, ხოლო მე — პლანეტის საუკეთესო ფეხბურთელი“. 

კითხვაზე „ვის გაიხსენებდით საბჭოთა კავშირის ნაკრებში შემავალი იმ ქართველი ფეხბურთელებიდან, ვისთანაც არგენტინის ნაკრების შემადგენლობაში გითამაშიათ“, დიეგო მარადონამ უპასუხა: „მართალი გითხრათ, არ შემიძლია გიპასუხოთ, იმიტომ რომ ჩვენ ყველა საბჭოელ ფეხბურთელს რუსად მივიჩნევდით. ეს აქ შევიტყვე, რომ ქართველებს კარგი საკლუბო გუნდი, თბილისის „დინამო“ გყოლიათ“.  

არგენტინელთა ცნობილი ათეულის წინააღმდეგ სხვადასხვა დროს თამაშის ბედნიერება ხუთ ქართველ ფეხბურთელს ხვდა წილად: ალექსანდრე ჩივაძეს, თენგიზ სულაქველიძეს, ვიტალი დარასელიას, რამაზ შენგელიასა და ნოდარ ხიზანიშვილს. ამასთან, თენგიზ სულაქველიძე მარადონას მინდორზე სამჯერ — 1980, 1982 და 1988 წლებში შეხვდა. თანაც უბრალოდ კი არ შეხვდა, პირადად მეურვეობდა არგენტინის ნაკრების კაპიტანს. 

  • „პირველი თამაში არგენტინის ქალაქ მარ-დელ-პლატეში ტარდებოდა, — იხსენებს თენგიზ სულაქველიძე. — მატჩის დღეს, ვახშმის წინ საბჭოთა ნაკრების მწვრთნელმა კონსტანტინ ბესკოვმა მითხრა, რომ მარადონას პერსონალური მეურვე უნდა ვყოფილიყავი. უფრო კონკრეტულად, მე თავად იმდენად არ უნდა მეთამაშა, რამდენადაც მარადონასთვის უნდა შემეშალა ხელი თამაშში. ამ მოულოდნელმა წინადადებამ შოკში ჩამაგდო. იმდენი ვინერვიულე, რომ არც კი მახსოვს, როგორ ვივახშმე. თუმცა მაინც მოვახერხე ძალების მობილიზება და მინდორზე საბრძოლო განწყობით გასვლა. მატჩი ჩემთვის ერთ-ერთი უძნელესი გამოდგა. მარადონა საოცრებებს აკეთებდა. ის უბრალოდ კი არ დარბოდა, არამედ თან პასებს აწვდიდა და ურტყამდა. ის ფეხბურთს ისე თამაშობდა, თითქოს რთულ, დახვეწილ, კარგად აქცენტირებულ მუსიკას უკრავდა. ის მატჩი ფრედ — ანგარიშით 1:1 დამთავრდა. არგენტილებიდან დიეგო მარადონა გამოირჩა, ჩვენგან — ჰორენ ოჰანესიანი. მომდევნო თამაშიც, პირველის მსგავსად, ამხანაგური იყო და ბუენოს–აირესში გაიმართა. ისიც იმავე ანგარიშით, ფრედ დამთავრდა. მესამე შეხვედრა დასავლეთ ბერლინში შედგა, ოთხი ქვეყნის – საბჭოთა კავშირის, არგენტინის, შვეციისა და გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკის ნაკრებების საერთაშორისო ტურნირის ფარგლებში. ჩვენ მაშინ 1986 წლის მსოფლიო ჩემპიონებს მოვუგეთ — ანგარიშით 4:2. მაგრამ, იცით, დამამახსოვრდა ასეთი მომენტი: თამაშის დაწყებამდე მარადონამ მიცნო თავისი ძველი მეურვე, მომიახლოვდა, მხარზე ხელი შემომკრა და ესპანურად რაღაც მითხრა. ვერ გავიგე, რას ნიშნავდა მისი სიტყვები, მაგრამ ეს კომპლიმენტს ჰგავდა“... 

საქართველოსა და არგენტინის ვეტერან ფეხბურთელთა ნაკრებების მატჩი „თბილისობის“ დღესასწაულზე, 26 ოქტომბერს დაინიშნა. თამაში საღამოს რვა საათზე უნდა დაწყებულიყო, მაგრამ ის 40 წუთით შეაყოვნა თავად დიეგო მარადონამ. მინდორზე გამოსვლამდე თანაშემწეებმა შეატყობინეს, რომ სტადიონის გარშემო ბლომად გულშემატკივრებს მოეყარათ თავი, თავად სტადიონი კი მხოლოდ მეოთხედით იყო შევსებული. მიზეზიც უთხრეს: ბილეთი 100 დოლარი ღირდა, რაც საქართველოში მასწავლებლის ერთი თვის ხელფასის ეკვივალენტი იყო. ამბობენ, რომ მაშინ მარადონას სტადიონზე ყველა მსურველის უფასოდ შემოშვება მოუსურვებია და ამიტომ მალე გულშემატკივრებისთვის სტადიონის კარები გახსნეს. 

დიდებული თამაში გაიმართა. საქართველოს ნაკრების შემადგენლობაში ლეგენდარული ფეხბურთელები გამოდიოდნენ: ოთარ გაბელია, ალექსანდრე ჩივაძე, თენგიზ სულაქველიძე. შეხვედრაში მარადონას მეგობრებმა გაიმარჯვეს ანგარიშით 5:3. თავად დიეგომ მინდორზე 65 წუთი გაატარა. მატჩის შემდეგ „ფეხბურთის მეფემ“ თავისი მაისური საქართველოს ნაკრებისა და ვლადიკავკაზის „ალანიის“ ყოფილ ფეხბურთელს გოჩა ჯამარაულს აჩუქა. 

Марадона и его команда тренируется на стадионе им. Бориса Пайчадзе
Бесик Пипия
მარადონა და მისი გუნდი თბილისის სტადიონზე

2008 წლის 27 ოქტომბერს დიეგო მარადონა თბილისიდან ბუენოს–აირესში დაბრუნდა. და მეორე დღეს ასრულდა მისი ოცნება, რომელიც თბილისში, ბორის პაიჭაძის სახელობის ცენტრალურ სტადიონზე გაამჟღავნა: „მაქვს ოცნება, რომ არგენტინის ეროვნულ ნაკრებს ჩავუდგე სათავეში. დარწმუნებული ვარ, რომ ყველაფერი გამომივა“.  

დიეგო მარადონა თბილისიდან დაბრუნებისთანავე მიიწვიეს არგენტინის ფეხბურთის ფედერაციის პრეზიდენტთან, ხულიო გრონდონოსთან შეხვედრაზე და არგენტინის ნკრების მთავარი მწვრთნელის პოსტი შესთავაზეს. 

ქართველებმა ლეგენდარული ფეხბურთელის სანუკვარი ოცნების ასრულება სასწრაფოდ მის მტკვრის ნაპირებზე ყოფნას დაუკავშირეს. ქართველი გულშემატკივრები მთელი იმ დღეების განმავლობაში სვამდნენ იმ ადამიანის ჯანმრთელობის, კეთილდღეობისა და ოცნებების ასრულების სადღეგრძელოს, რომელმაც მათ ჯერ არნახული საფეხბურთო ზეიმი აჩუქა...

608
თემები:
„დიდი ადამიანები საქართველოში“
მდგომარეობა მსოფლიოში კორონავირუსთან დაკავშირებით

მსოფლიოში COVID-19-ით ინფიცირების ახალი შემთხვევების და გარდაცვალების რეკორდი დაფიქსირდა

0
კორონავირუსის მეორე ტალღამ ქვეყნებს გაცილებით დიდი ძალით გადაუარა, ვიდრე პირველმა, და ინფიცირებულთა რაოდენობა გამუდმებით იზრდება

თბილისი, 28 ნოემბერი – Sputnik. მსოფლიოში კორონავირუსით ინფიცირების ახალი შემთხვევების რაოდენობა ბოლო 24 საათში 747 082-ით გაიზარდა, რაც პანდემიის დაწყებიდან რეკორდული მაჩვენებელია, ნათქვამია ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის ვებგვერდზე მოყვანილ მონაცემებში.

ერთ დღე-ღამეში გარდაიცვალა 13 296 ადამიანი, რაც ასევე რეკორდული რიცხვია.

COVID-19-ის ყველაზე მეტი შემთხვევა დაფიქსირდა ჩრდილოეთ და სამხრეთ ამერიკაში (405 ათასზე მეტი) და ევროპაში (236 ათასზე მეტი).

მსოფლიოში კორონავირუსით ინფიცირების 61,2 მილიონზე მეტი შემთხვევა დაფიქსირდა, გარდაიცვალა 1,4 მილიონზე მეტი ადამიანი.

ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციამ 11 მარტს ახალი კორონავირუსის აფეთქებას პანდემია უწოდა.

0
თემები:
COVID-19-ის პანდემია მსოფლიოში