Lockheed Martin F-35 Lightning II

მიმოხილვა: რა მოუვა თერმობირთვულ ბომბს, თუ აფრენისას F-35-ს კუდი მოძვრება

211
(განახლებულია 11:41 27.06.2020)
ფიზიკის კანონები ამერიკელი ავიაკონსტრუქტორების ძალისხმევას იგნორირებას უკეთებენ და ძვირადღირებულ პროექტებს „მიწაზე აბრუნებენ“.

ალექსანდრ ხროლენკო, სამხედრო მიმომხილველი

F-35 Lightning II თვითმფრინავები მეხუთე თაობას აშკარად ვერ აღწევენ, მაგრამ აშშ-ში ინერციით ცდილობენ, ეს ნედლი საავიაციო ტექნიკა გლობალური ამოცანებითა და შეიარაღებით დატვირთონ - თითქოს B61-12 თერმობირთვული ბომბით დატვირთული F-35 გამანადგურებელი შეძლებს ქვებგერითი კრეისერული სიჩქარის, რადარებზე „სტელსის“ ხილვადობის, ავარიულობის მაღალი ალბათობის კომპენსირებას.   

გამოცემა The Aviationist-მა ორშაბათს გამოაქვეყნა ინფორმაცია, რომ ამერიკული ავიაბაზა „ედვარდსის“ შემოგარენში  (კალიფორნიის შტატი) გამანადგურებელი F-35A Lightning II (Convetional Take Off and Landing-ის მოდიფიკაცია) ცვალებადი სიმძლავრის საბრძოლო ნაწილის მქონე B61-12 თერმობირთვული ბომბის გამოყენებაზე გამოიცადა. თვითმფრინავის სერტიფიცირება 2023 წლის იანვარშია დაგეგმილი. ამგვარად, პროგრამული უზრუნველყოფის განახლებით (დღევანდელი ვერსიიდან  Block 3A ვერსიამდე Block 4) F-35А გამანადგურებლებს შესაძლებლობა მიეცემათ, ზიდონ და გამოიყენონ თერმობირთვული ბომბები. მეტიც, აშშ-ის სამხედრო-საჰაერო ძალების შეიარაღების სისტემაში B61-12 ინტეგრაციის შემდეგ „ბირთვული გამანადგურებლის საკულტო როლი“ F-15E -დან და F-16--დან  F-35A-ს გადაეცემა. B61-12 მოდერნიზებულ ავიაბომბს გამოარჩევს მიზანში ამოღების სისტემა და ცვალებადი სიმძლავრის საბრძოლო ნაწილი (50 კილოტონამდე).  

F-35 Lightning II მრავალმიზნიანი გამანადგურებელი-ბომბდამშენის შექმნის პროგრამის ღირებულება 1,3 ტრილიონ დოლარს შეადგენს. F-35-ის სხვადასხვა მოდიფიკაცია სერიულად მზადდება 2011 წლიდან. ამ მანქანაზე აშშ-ში დიდ იმედებს ამყარებდნენ, მაგრამ პრაქტიკული ექსპლუატაცია სპეციალისტების იმედგაცრუებას იწვევს. ადრე პენტაგონთან დაახლოებულმა გამოცემა Defense News-მა გამოაქვეყნა F-35 Lightning II-ის კრიტიკული შეფასებები. ფაქტები მეტყველებენ: F-35 - არის ქვებგერითი გამანადგურებელი, რომელსაც ფორსაჟზე გადართვისას აჩქარება შეუძლია არაუმეტეს 1 წუთის განმავლობაში, ხოლო 1 მახზე მეტი სიჩქარის განვითარებისას ერთ წუთში გადახურებისგან კორპუსის დაშლის საფრთხე წარმოექმნება. 1,6 მახზე მეტი სიჩქარის განვითარების შემთხვევაში კი თვითმფრინავს შეიძლება კუდიც კი მოძვრეს. მეხუთე თაობის გამანადგურებლის მუდმივი სიჩქარე არ შეიძლება იყოს 1,4 მახზე ნაკლები. შესაბამისად, ტექნოლოგიური გარღვევა არ მომხდარა. F-35, ფაქტობრივად, დარჩა მეოთხე თაობის თვითმფრინავად და თერმობირთვული ბომბი მისთვის შეიძლება დაუძლეველ ტვირთად იქცეს.

საკომპენსაციო ზომები

 „მეხუთე თაობასთან მიახლოებული“ F-35 გამანადგურებლის საკვანძო ნაკლოვანებების რაოდენობა გასულ წელს ხუთამდე შემცირდა, თუმცა 100 მილიონ დოლარად შეფასებული მანქანისთვის ესეც მეტისმეტად ბევრია. პენტაგონმა ოპერატიულად შეასწორა „საექსპლუატაციო მახასიათებლები“ და F-35 ახლა ითვლება ქვებგერით თვითმფრინავად, რომელსაც ხანმოკლე აჩქარება შეუძლია. ვინაიდან მაღალი სიჩქარე თვითმფრინავს დაშლის საფრთხეს უქმნის, ინსტრუქციაში მითითებულია წამების რაოდენობა, რომელთა განმავლობაშიც F-35B და F-35C თვითმფრინავებს დაახლოებით 1,2 მახი სიჩქარით ფრენა შეუძლიათ. F-35A გამანადგურებელს - ტრადიციული აფრენისა და დაშვების რეჟიმებით - ასეთივე ხარვეზები აქვს.

 „ელვის“ რეპუტაცია თითქოს ბოლომდეა შელახული, თუმცა ექსპლუატაციის პროცესში თავს იჩენს ახალი მოულოდნელი თვისებები. 24 ივნისს ჟურნალმა Air Force Magazine-მა გამოაქვეყნა ინფორმაცია, რომ ამერიკულ გამანადგურებელს F-35A-ს აკრძალული აქვს საწვიმარ ღრუბლებთან მიახლოება 25 მილზე ახლოს (დაახლოებით 40 კმ). როგორც აღმოჩნდა, ინერტული აირის (OBIGGS) გენერაციის საბორტო სისტემის კონსტრუქციულ თავისებურებებს, ატმოსფერული ელექტრობის განმუხტვის შემთხვევაში, შეუძლია საწვავის ავზების ჰაერში აფეთქება. საინტერესოა, რომ OBIGGS სისტემა ადრეც იწვევდა ეჭვს და 2014 წელს განახლდა (თუმცა ფეთქებადსაშიში მაინც დარჩა).

F-35 Lightning II უახლესი თვითმფრინავის კატასტროფების სერია იძლევა ვარაუდის საფუძველს, რომ მოსალოდნელია სხვა უსიამოვნო (სახიფათო) აღმოჩენებიც F-35-ის მშვიდობიანი ექსპლუატაციის პირობებშიც კი, რომ აღარაფერი ითქვას ამერიკული „ელვის“ სუსტ მხარეებზე ჰიპოთეტურ საბრძოლო შეტაკებაში რუსულ მეხუთე თაობის Су-57 გამანადგურებელთან.

ფრენა გაურკვევლობაში

აშშ ცდილობს, აქტიურად მიჰყიდოს F-35 თავის ევროპელ მოკავშირეებს. მოდერნიზებული თერმობირთვული ავიაბომბი B61-12 თავდაპირველად ევროპის ბაზრისთვის იყო გამიზნული. სერიული წარმოება დაგეგმილია 2020 წლიდან. ამერიკელები ცდილობენ ევროპაში თავიანთ ბაზებზე B61-12 ბომბების განთავსებას. ამასთან, სრულებით არ არის გამორიცხული, ბირთვული იარაღით დატვირთულ გამანადგურებელს აფრენისას კუდი მოძვრეს ან მეხი დაეცეს. მოსალოდნელია სხვა ვარიანტებიც, მაგრამ მოკავშირეებს თავში საცემად ესეც ეყოფათ. ამერიკული შეიარაღება ევროპისთვის სულ უფრო სახიფათო ხდება. იზრდება გერმანიის წინააღმდეგობაც. საფრანგეთმა პირდაპირ განაცხადა: „თავს ნუ გვახვევთ F-35-ს“.

ეს არის კანონზომიერი შედეგი სამხედრო საავიაციო მშენებლობის სფეროში აშშ-ის ტექნოლოგიური შესაძლებლობების გადაჭარბებულად შეფასებისა. ადრე წარუმატებლად იქნა მიჩნეული მეხუთე თაობის გამანადგურებლის F-22 Raptor-ის შექმნის გამოცდილება. მიუხედავად იმისა, რომ F-22 და F-35 მეხუთე თაობის თვითმფრინავები მისაღებ კონსტრუქციულ, საბრძოლო მდგომარეობამდე არ არის მიყვანილი, ამერიკელები სამხედრო ავიაციის ნათელ მომავალს მაინც იმედის თვალით შეჰყურებენ.

ვაშინგტონის ვარაუდით, მეექვსე თაობის გამანადგურებლები 2030 წლამდე უნდა აფრინდნენ ცაში. აღწერის მიხედვით, მათ დასახვედრად მოწინააღმდეგეც მზადაა: „წყნარი ოკეანის უზარმაზარი სივრცეების გათვალისწინებით, რომლებისთვისაც მათ უნდა იბრძოლონ“, მათგან მოელიან დიდ მანძილზე ფრენას, უპირატესობას ცაში, მაღალ გამძლეობას რადიოელექტრონული ბრძოლის კომპლექსის ხარჯზე. თუმცა, „მეხუთე თაობის“ F-35 Lightning II-ის ძვირადღირებული წარუმატებლობების შემდეგ აშშ-ის კონგრესმა განაცხადა, რომ გეგმაში აქვს, მეექვსე თაობის გამანადგურებლების შექმნის პროგრამის დაფინანსება 2021 ფინანსურ წელიწადში 85%-ით შეამციროს.

P.S. რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს!

211
“ჩრდილოეთის ნაკადი-2“

მოსაზრება: ჩაანაცვლებსთუ არა ამერიკული გაზი რუსულს

3
(განახლებულია 18:30 28.09.2020)
ბოლო დროს, „ჩრდილოეთის ნაკადი–2–ის“ დასრულების პრობლემების ფონზე, მედიასაშუალებებში სულ უფრო ხშირად ისმის მოსაზრება: „რუსული მიწოდებების გარეშე ევროპას ძალიან ზედმეტს გადაიხდის ძვირადღირებულ ამერიკულ გათხევადებულ ბუნებრივ აირში“.

ალექსანდრ სობკო

ამ თეზისის კრიტიკოსები იცინიან და აცხადებენ, რომ ამერიკული გათხევადებული ბუნებრივი აირი (LNG) ევროპის გაზის ბირჟაზე იმდენივე (ახლა კი სულაც ზედაბალი ფასი) ღირს, რამდენიც დანარჩენი გაზი.

ვინ არის მართალი? მოდით, გავერკვეთ.

თავდაპირველად შეგახსენებთ, რომ „ჩრდილოეთის ნაკადი–2“ უკრაინული ტრანზიტის უდიდესი ნაწილის ჩასანაცვლებლად იგება, ვინაიდან მომავალში რუსული გაზის ექსპორტის მნიშვნელოვანი ზრდა მოსალოდნელი არ არის. თანაც არც უკრაინული ტრანზიტი იძლევა არსებულზე ბევრად მეტი მოცულობის (ყოველ შემთხვევაში, ჯერჯერობით) ტრანსპორტირების საშუალებას. ამიტომ, თითქოს მოთხოვნილებასა და მიწოდებას შორის ბალანსის კუთხით არაფერი შეიცვლება.

უფრო მეტიც: უკრაინული ტრანზიტი ოთხი წლითაა გადახდილი (წელიწადში 40 მლრდ კუბური მეტრი), ხოლო „ჩრდილოეთის ნაკადი–2–ს“ 55 მლრდ სიმძლავრე ექნება. ანუ ამ ეტაპზე გაზსადენის მშენებლობის დასრულებაზე სამუდამოდ ან გაურკვეველი ვადით ჰიპოთეტური უარის თქმა „გაზპრომს“ მხოლოდ ფინანსურ დანაკარგებს მოუტანს, მაგრამ ვერ აიძულებს ევროპას, შეიძინოს ამერიკული გათხევადებული აირი რუსული გაზის ნაცვლად.

ამიტომ, თუ იმ თეზისიდან ამოვალთ, რომ ამერიკული მხარე „ჩრდილოეთის ნაკადისთვის“ პრობლემების შემქნით ახალი ნიშის მიღებას გეგმავს საკუთარი თხევადი აირისთვის, ეს ნიშნავს ერთს: დაბლოკილი „ჩრდილოეთის ნაკადი–2–ის“ კვალდაკვალ უნდა შეწყდეს (მნიშვნელობა არ აქვს, რა მიზეზით: მილების სიძველე, სატრანზიტო ტარიფის ამკრძალავი სიდიდე თუ სხვა გარემოებები) უკრაინული ტრანზიტიც.

რაში დაეხმარება ეს ამერიკულ გათხევადებულ ბუნებრივ აირს?

ჯერ პირველი: ნებისმიერ შემთხვევაში გაზი (და LNG–ც) გაძვირდება, ბაზრიდან 50 მლრდ კუბომეტრის განდევნა — ეს საკმაოდ არსებითი მოცულობაა მსოფლიო ვაჭრობისთვის. ხოლო უფრო მაღალი საბირჟო ფასები გარდაუვლად მოიტანს რენტაბელობის ზრდას ამერიკული LNG–ის გაყიდვებშიც.

მეორე და მთავარი: აქ უნდა შეგახსენოთ, რომ აშშ, თავისი გათხევადებული აირის მიმდინარე ექსპორტის ფარგლებში ნებისმიერ შემთხვევაში იღებენ გარანტირებულ თანხას გათხევადებისთვის. დაბალი გლობალური კოტირებები ზიანს აყენებს ტრეიდერებს. ანუ შტატებს დიდად არც ესაჭიროება თავისი LNG–ის გაყიდვების სტიმულირება უკვე აგებული ქარხნებიდან.

უფო მნიშვნელოვანია LNG ახალი პროექტებიდან დაკონტრაქტდეს. მას შემდეგ, რაც ახლა LNG–ს ამერიკიდან იმპორტიორები იმგვარ ვითარებაში აღმოჩნდნენ, როცა ისინი საწვავს არ ყიდულობენ, მაგრამ აუცილებელ მოსაკრებელს იხდიან გაზის გათხევადებისთვის (რაც LNG–ის საბოლოო ფასის ნახევარია), ვინმეს დათანხმება კი ამ პირობებში ახალი პარტიების დაკონტრაქტებაზე, ძალიან რთული იქნება. განუხორციელებელი პროექტები კი ძალიან ბევრია. აქ ნამდვილად გამოდგებოდა ევროპული ბაზარი.

აქედან გამომდინარეობს კიდეც ის მოჩვენებითი წინააღმდეგობა, რომელიც თავში ვახსენეთ. დიახ, ახლა ამერიკული LNG, ისევე, როგორც ნებისმიერი სხვა, ნამდვილად იყიდება (მათ შორის, ევროპაშიც) დაბალ ფასად. ბაზარზე კრიზისია, პროდუქცია კი სადღაც უნდა გაიყიდოს, ქარხნები უკვე აშენებულია, ხოლო ტრეიდერებს კონტრაქტები აქვთ გაფორმებული პირობებზე „გაათხევადე–ან–გადაიხადე“.

მეორე მხრივ, ევროპასაც უნდა ესმოდეს, რომ იაფი ამერიკული გაზი — ის ნამატია, რომელიც სხვა ვითარებაში სწრაფად წავა აზიურ (ხშირ შემთხვევაში, უფრო მოგებიან) ბაზრებზე. გინდათ გარანტირებული მოწოდებები -— გააფორმეთ კონტრაქტი ან გადაიხადეთ მეტი.

რამდენად ძვირი იქნება ამერიკული LNG სხვა მოწოდებებთან შედარებით?

აქ უნდა აღინიშნოს, რომ ამ დროისათვის არსებობს გაზზე (და LNG–ზე)  ფასწარმოქმნის სამი ძირითადი ვარიანტი: სპოტური, ნავთობ–ბმითა და ამერიკული LNG–სთვის, რომელიც აშშ–ის შიგნით გაზის ფასსა და ამას პლუს გათხევადების საფასურზე დაყრდნობით წარმოიქმნება.

მიიჩნევა, რომ ბაზრის ნორმაში დაბრუნების შემტხვევაში გაზის საბირჟო ფასი დაახლოებით 200 დოლარი იქნება ათას კუბურ მეტრზე. ასეთივე იქნება გაზის ფასი ნავთობ–ბმით, თუ ნავთობის ერთი ბარელი 50 დოლარი ეღირება. ნებისმიერ შემთხვევაში, ახლა „გაზპრომი“ უკვე ყიდის გაზის უდიდეს ნაწილს ევროკავშირში ბირჟაზე ფასბმით, ამიტომ სწორედ ამ კოტირებებზე სჯობს ორიენტირება და არა ნავთობბმაზე.

და რა ფასად გადმოიტვირთება ამერიკული LNG? მისი ფასი დამოკიდებულია თავად აშშ–ის შიგნით გაზის, გათხევადებისა და ასევე ევროპაში მიწოდების ღირებულებაზე. ანგარიშს რომ არ ჩავუღრმავდეთ, ათას კუბურ მეტრზე 220–270 დოლარის დიაპაზონზე შეიძლება იყოს.  

სხვა სიტყვებით, თუ თავდაპირველად, 2013 წელს, ამერიკული LNG სხვა მიწოდებებზე იაფად გამოიყურებოდა, ახლა არსებულ პირობებში ის უფრო ძვირია.

კიდევ ერთი საკითხი. რატომ უნდა შეიძინოს ევროპამ მაონცდამაინც ამერიკული LNG? რატო არა კატარული ან რუსული? მით უმეტეს, თუ უახლოეს ხანებში აღმოჩნდება, რომ კატარის გაზის ნაწილი საბირ ჟო ფასებთან ბმით გაიყიდება?

თუ ევროკავშირსა და აშშ–ს შორის არსებულ განსაკუთრებულ ურთიერთობებს გვერდზე გავწევთ, მშინ საამისო მიზეზები არ არსებობს. მოკლედ, ევროკავშირს დეფიციტის ჩანაცვლება ნებისმიერი გაზით შეუძლია. შესაძლოა ახლა სწორედ ამიტომაც მიდის საუბრები გაცვლაზე: ამერიკულ გათხევადებულ აირზე გათვლილი რამდენიმე ახალი LNG–ტერმინალი გერმანიაში „ჩრდილოეთის ნაკადი–2–ის“ დასრულების ნებართვის სანაცვლოდ. 

შევაჯამოთ. პირველი. რუსული გაზის ჩანაცვლება ამერიკული LNG–ით შესაძლოა მხოლოდ ორი პირობის ერთდროულად შესრულებით: „ჩრდილოეთის ნაკადი–2–ის“ დახურვა და უკრაინული ტრანზიტის შეწყვეტა. ამ შემთხვევაში რუსული ექსპორტის შეზღუდვა ფასებს შეინარჩუნებს მთელ გაზის ბაზარზე.

მეორე. ნებისმიერ შემთხვევაში ამერიკული LNG 10-30 პროცენტით ძვირი იქნება  ბაზარზე სხვა გაზებთან შედარებით, ან იგივე ფასი ეღირება — ყველაფერი გაზის ამერიკისშიდა კოტირებებზეა დამოკიდებული. მაგრამ აშშ–დან LNG–ის მოწოდებაზე გრძელვადიანი კონტრაქტის გაფორმებით, ევროპა საკუთარ თავზე იღებს ამერიკულ გაზზე შიდა ფასებთან დაკავშირებულ მთელ რისკს.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს!

3
სავალუტო ჯიხური

მიზეზ-მიზეზ... ანუ რა აკლია ლარს?

667
ლარის საშემოდგომო გამოცდა... ეროვნული ვალუტა რეკორდულად უფასურდება... რა გახდა ამის მიზეზი და რა საფრთხე ემუქრება სახელმწიფოს ფინანსურ სისტემას.

სამსონ ხონელი

სავალუტო ბაზარზე სიახლეა! ღვინობისთვის პირველი რიცხვიდან ეროვნული ვალუტის ოფიციალური გაცვლითი კურსი ბლუმბერგის ახალ - Bmatch-ის პლატფორმაზე გამართული სავაჭრო გარიგებებით დადგინდება. ეს რას ნიშნავს? − დაინტერესდება მკითხველი, თუმცა, დარწმუნებული ვარ, მას ნაკლებად აღელვებს, სად და რა წესით ყალიბდება ლარის კურსი. მისთვის მნიშვნელოვანი შედეგია და მოახლოებულ სიახლესაც ამ კონტექსტში განიხილავს, კერძოდ, როგორ აისახება ის ლარის კურსზე. ამ საკითხებზე ვრცლად მომდევნო სტატიაში მოგახსენებთ, ამჯერად კი მარტივად მივანიშნებ - სავალუტო ბაზრის სუბიექტები სიახლის მოლოდინში არიან, თუმცა ეროვნულ ვალუტას, როგორც „წყაროზე“ ამბობენ, დიდი ხანია „დედა აღარ ჰყავს“...

საკამათო არ არის, ლარის გაუფასურების ახალი და სავარაუდოდ, ყველაზე ძლიერი ტალღა დაიწყო. მიმდინარე კვირაში ეროვნული ვალუტა კიდევ 13 პუნქტით გაუფასურდა. კერძოდ, ორშაბათს ლარი 1 დოლართან მიმართებაში 3.22−3.25−ის ფარგლებში მერყეობდა, პარასკევს, დღის მეორე ნახევარში 1 დოლარის ღირებულებამ 3.35−ს ლარს გადააჭარბა. საინტერესოა, რატომ უფასურდება ლარი?.. შესაძლოა, ჩამეძიოთ, ახალი რა უნდა ბრძანოთო, მაგრამ, მე მაინც ვეცდები...  

არავის გავეჯიბრები, თუმცა ვიტყვი, კითხვაზე პასუხის ძიებისას, ექსპერტ-ანალიტიკოსთა აქცენტები, ხშირად, შემცირებულ პირდაპირ უცხოურ ინვესტიციებზე გადადის ხოლმე. არადა, პირდაპირ უცხოურ ინვერსტიციებს სავალუტო ბაზარზე ისეთი ძლიერი გავლენა არა აქვს, როგორც სხვა მაკროეკონომიკურ ფაქტორებს - ექსპორტს, ფულად გზავნილებსა და საერთაშორისო ტურიზმს ვგულისხმობ. არც ეროვნული ბანკის პოლიტიკა დავივიწყოთ, თანმიმდევრულად მივყვეთ:

ექსპორტი

სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის მონაცემებით, მიმდინარე წლის იანვარ-აგვისტოში საქართველოს საგარეო სავაჭრო ბრუნვაში ექსპორტი 2071.4 მილიონ დოლარს, გასული წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით, 14.7 პროცენტით ნაკლებს შეადგენდა. საანგარიშო პერიოდში იმპორტის მოცულობა 4951.4 მილიონი დოლარით, 17.5 პროცენტით ნაკლები იყო. თვალნათლივ ჩანს, რომ სავაჭრო ბრუნვის შემცირების მიუხედავად, ქვეყნის უარყოფითმა სავაჭრო ბალანსმა, 2020 წლის იანვარ-აგვისტოში, 2880.0 მილიონი დოლარი შეადგინა, რაც საგარეო სავაჭრო ბრუნვის 41.0 პროცენტია და 1.5 პროცენტით ნაკლებია გასული წლის ანალოგიური პერიოდის მაჩვენებელზე. მთავარია, რომ ექსპორტზე მეტად შემცირებულია იმპორტი ანუ წმინდა ექსპორტი ბალანსში დადებით დინამიკას ინარჩუნებს. სავალუტო კურსზე სწორედ წმინდა ექსპორტის დადებითი დინამიკა ახდენს პოზიტიურ გავლენას. დასკვნა − ლარის საშემოდგომო გაუფასურების მიზეზი ნაკლებად სავარაუდოა, ექსპორტის შემცირება იყოს...    

ფულადი გზავნილები

ეს უცხოური ვალუტის შემოდინების კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი წყაროა. „საქსტატისა“ და ტურიზმის ეროვნული სააგენტოს მონაცემებით, მიმდინარე წლის აგვისტოში საქართველოში შემოსული ფულადი გზავნილების მოცულობამ 184.2 მილიონი დოლარი შეადგინა, რაც 25.8 პროცენტით მეტია გასული წლის ანალოგიური მაჩვენებელზე. ვფიქრობ, ეს გარემოება, განსაკუთრებით კი გლობალური კრიზისისას, პოზიტიურად უნდა შეფასდეს. დასკვნა − ფულადი გზავნილების შემოდინების დინამიკა ეროვნული ვალუტის მკვეთრი გაუფასურების ფაქტორი არ არის.   

საერთაშორისო ტურიზმი

არახალია, ზოგადად, ლარის კურსზე მისი ეფექტი არის, მაგრამ ამ ეტაპზე ის ძალზე მცირეა, რადგან უცხოური ტურიზმის გაჩერების გამო, შემოსავლები ფაქტიურად განულებულია. დასკვნა − ეს ფაქტორი შესაძლებელია, ლარის გაუფასურების მიზეზი იყოს, თუმცა აქ ისიც უნდა გავითვალისწინოთ, რომ საერთასორისო ტურიზმიდან ვერმიღებული შემოსავლები, ნაწილობრივ, საერთაშორისო დახმარებებმა დააბალანსა.

ფისკალური ხარჯები

საკამათო არ არის, ეს კიდევ ერთი ფაქტორია, რომელსაც სავალუტო კურსზე გავლება აქვს. მოგეხსენებათ, რომ აგვისტო-სექტემბერში მთავრობამ სოციალური დახმარების რამდენიმე პროგრამა განახორციელა. 1200 და 300 ლარიანი კომპენსაცია გაიცა დასაქმებულებსა და თვითდასაქმებულებზე, 17 წლამდე პირებმა ერთჯერადი დახმარების სახით 200 ლარი მიიღეს. დასკვნა − ბოლო სამ თვეში ფისკალური ხარჯები გაიზარდა, რის გამოც სავსებით შესაძლებელია, ეროვნულ ვალუტაზე დაწოლა გაზრდილიყო.

ეროვნული ბანკის პოლიტიკა

ეს უწყება ლარის სტაბილურობაზე პირდაპირ აგებს პასუხს. კობა გვენეტაძის უწყებამ სწორედ ეროვნული ვალუტის კურსის მხარდასაჭერად, მარტიდან მოყოლებული სექტემბრის პირველი ნახევრის ჩათვლით, ინტერვენციის სახით სავალუტო ბაზარზე 409.6 მილიონი დოლარი გაყიდა და საფინანსო ბაზარზე მიმოქცევიდან მილიარდ ლარზე მეტი ამოიღო, თუმცა ამავე პერიოდში რეფინანსირების სესხების საბაბით ბაზარს ორ მილიარდზე მეტი ლარი მიაწოდა. კიდევ სხვა საკითხია ეროვნული ბანკის ინტერვენციების სტრუქტურა. თუ დავაკვირდებით დავინახავთ, რომ კობა გვენეტაძის უწყება სავალუტო ბაზარს, ძირითადად, 40 მილიონ დოლარს აწვდის. საკითხავია, ეს რამდენად ჰყოფნის სავალუტო ბაზარს. ერთი ნათელია, შეუძლებელია სავალუტო ბაზარი მუდმივად ერთი და იგივე რაოდენობის დოლარის რესურსს ითხოვდეს... დასკვნა − დღეს სავალუტო ბაზარზე ინტერვენციები ლარის კიდევ უფრო მკვეთრ გაუფასურებას აჩერებს, თუმცა პარალელურად მიმოქცევაში ლარის ჭარბი მოცულობის გაშვება სავალუტო კურსზე ერთმნიშვნელოვნად ნეგატიურად აისახება.       

სხვა რა მიზეზი შეიძლება იყოს? − უსათუოდ ჩამეძიება მკითხველი. გამოვთქვამ ვარაუდს, რომ ფისკალური ხარჯებისა და საფინანსო ბაზარზე ლარის მოცულობის ზრდასთან ერთად, ეროვნული ვალუტის ამჟამინდელი გაუფასურების მიზეზი უარყოფითი მოლოდინებია...

ფაქტია, რომ ლარმა სწრაფი ტემპით გაუფასურება მას შემდეგ დაიწყო, რაც საქართველოში COVID-19-ით ინფიცირებულთა რაოდენობა მკვეთრად გაიზარდა. მოლოდინებზე მხოლოდ ნეგატიურად აისახება გაცხადებული ე.წ. მეორე ტალღის სცენარი და ეკონომიკის შესაძლო გაჩერება. ასეთ პირობებში ბიზნესი რისკებს აზღვევს და თანხები სავალუტო ანგარიშზე გადააქვს. მოსახლეობის ნაწილიც ანალოგიურად იქცევა, ვისაც ამის შესაძლებლობს აქვს, უცხოურ ვალუტას იმარაგებს. ეს მიუხედავად იმისა, არის თუ არა ამის საჭიროება. ბუნებრივია, რომ უცხოურ ვალუტაზე მოთხოვნა იზრდება.

წინამდებარე სტატია დასასრულს უახლოვდება და ერთსაც ვიტყვი, მიუხედავად იმისა, თუ

რა არის ლარის გაუფასურების მიზეზი, ფაქტია ეს პროცესი უკიდურესად მძიმედ აისახება ამ ქვეყნის მოქალაქეთა უმრავლესობის ყოფაზე. განსაკუთრებით მათზე, ვისაც კრედიტები უცხოურ ვალუტაში აქვთ. მარტივი არითმეტიკაა, მოქალაქეს, რომელმაც სესხი დოლარში 2015 წლის სექტემბრამდე აიღო, ყოველთვიური საბანკო ვალდებულება ფაქტიურად უკვე გაუორმაგდა და არავინ იცის, რა იქნება ხვალ. სამწუხაროდ, ამ საკითხზე არავინ მსჯელობს, არადა, თუ ასე გაგრძელდა, მერწმუნეთ, რომ არც იპოთეკური კრიზისის პირველი ნიშნები დააყოვნებს... შეიქმნება ვითარება, როცა მსესხებელი სახესხო ვალდებულების გასტუმრებას ვეღარ აუვა, ხოლო კრედიტის უზრუნველსაყოფად გათვალისწინებული უძრავი ქონების მყიდველი, თუნდაც სალიკვიდაციო ფასად, ფაქტიურად არავინ იქნება... ძნელი არ არის წარმოვიდგინოთ, სოციალური ფონის უკიდურესად გაუარესებასთან ერთად, რა საფრთხე დაემუქრება სახელმწიფოს საფინანსო სისტემას. ასე რომ, ვფიქრობ, დროა, სახელმწიფომ გამოსავლის ძიება დაიწყოს და კონკრეტული გადაწყვეტილებებიც მიიღოს. ასე დიდხანს ვეღარ გაგრძელდება და წაყრუება სიკეთეს ვერ მოიტანს...  

 

667
ეკატერინე ტიკარაძე

ტიკარაძე: საქართველოში კორონავირუსით გარდაცვალების ასაკი გაახალგაზრდავდა

0
(განახლებულია 20:36 28.09.2020)
საქართველოში ცოტა ხნის წინ კორონავირუსით 32-ე პაციენტი გარდაიცვალა. 57 წლის მამაკაცს თანმხლები დაავადებები ჰქონდა.

თბილისი, 28 სექტემბერი – Sputnik. საქართველოში კორონავირუსით სიკვდილიანობა გაახალგაზრდავდა, განაცხადა საქართველოს ჯანდაცვის მინისტრმა ეკატერინე ტიკარაძემ.

ამირან გამყრელიძე: თბილისში კორონავირუსის ინფექცია აქტიურად არ ცირკულირებს >>

საქართველოში ცოტა ხნის წინ კორონავირუსით 32-ე პაციენტი  გარდაიცვალა. 57 წლის მამაკაცი რესპუბლიკურ საავადმყოფოში მკურნალობდა. დღესვე თბილისში გარდაიცვალა 57 წლის ქალი, აჭარაში - 65 და 70 წლის მამაკაცები. ექიმების განცხადებით, ყველა მათგანს თანმხლები დაავადებები ჰქონდათ.

„57 წლის მამაკაცი გარდაიცვალა თბილისში, რესპუბლიკურ საავადმყოფოში, მასაც აღენიშნებოდა თანმხლები დაავადებები, მაგრამ ჩვენ ვაკვირდებით, რომ არის გაახალგაზრდავებული სიკვდილიანობა“, – განაცხადა მინისტრმა.

რესპუბლიკური საავადმყოფოს დირექტორის, ლევან გოფოძის განცხადებით, პაციენტი დიალიზზე იმყოფებოდა.

მისივე თქმით, მიუხედავად იმისა, რომ პაციენტი თავდაპირველად ინტენსიური თერაპიის განყოფილებაში მოთავსდა, მისი მდგომარეობა კორონავირუსზე დართული გართულებების გამო დამძიმდა და ექიმებმა რეანიმაციულ განყოფილებაში მართვით სუნთქვაზე გადაიყვანეს.

ლევან გოფოძის თქმით, პაციენტის კლინიკური ნიშნები, განსაკუთრებით ბოლო ორი დღის განმავლობაში, გაუარესდა და ექიმებმა მისი გადარჩენა ვერ შეძლეს.

14 მოსწავლის ინფიცირების წყარო რეპეტიტორია: რა ვითარებაა სამეგრელოში >>

საქართველოში ახალი კორონავირუსით უკვე 32 ადამიანია გარდაცვლილი, აქედან 4 დღეს დაიღუპა.

საქართველოში ახალი კორონავირუსით დაავადებულთა რაოდენობა ბოლო დღე-ღამეში 298-ით გაიზარდა და 5552-ს მიაღწია, გამოჯანმრთელდა 2054 ადამიანი.

საქართველოში კორონავირუსის პირველი შემთხვევა 26 თებერვალს დაფიქსირდა.

0
თემები:
COVID-19 საქართველოში