ეთერ აროშიძე და მოსე მდინარაძე

როგორ ჩააკითხა გურიის სოფლიდან საცოლემ შეყვარებულს პორტ-არტურში

3070
(განახლებულია 08:58 08.05.2020)
ამ ამბავს გურიაში დღესაც სიყვარულის ზღაპარივით ჰყვებიან. ეს შემთხვევა კიდევ ერთი დასტურია იმისა, რომ სიყვარულისთვის არანაირი საზღვარი და დაბრკოლება არ არსებობს...

წარმოიდგინეთ 1944 წელი, გურია, სოფელი ცხემლისხიდი. მიუხედავად იმისა, რომ ომია, სიცოცხლე მაინც გრძელდება: სოფელში დარჩენილი მეზობლები ერთმანეთს ისევ უხმობენ ნადზე და სადედამთილოები ისევ არჩევენ ომში წასული ვაჟებისთვის სასურველ პატარძლებს… გურიის სხვა სოფელში კი, ვაკიჯვარში, მდინარაძეების ოჯახიდან ჯარში 22 წლის მოსე წავიდა. გავუსწრებ მოვლენებს და ვიტყვი, რომ იგი ერთ-ერთი იყო საქართველოში მცხოვრებ ვეტერანებს შორის, რომელიც ტრადიციულად ყოველი წლის 9 მაისს ვაკის პარკში თავის თითზე ჩამოსათვლელ თანამებრძოლებს ხვდებოდა. სამწუხაროდ, ბატონო მოსე შარშან გარდაიცვალა 97 წლის ასაკში. ამიტომ ამ სიყვარულის ამბავს მისი 91 წლის მეუღლისგან, ქალბატონ ეთერ აროშიძისგან მოვისმენთ. მაგრამ მანამდე ბატონი მოსეს ფრონტულ ცხოვრებაზე გიამბობთ.

სამხედრო სამსახურში 39 წელი დაჰყო. 1944 წლის დასაწყისში 39-ე არმიის სამხედრო საბჭოს გადაწყვეტილებით გვარდიის 279-ე მსროლელთა პოლკის მეთაურად დაინიშნა. ეს იმ დროისთვის თავბრუდამხვევი სამხედრო კარიერა იყო. ორწელიწად-ნახევარში ასეულის ზემდეგიდან პოლკის მეთაური გახდა, რაც საბჭოთა ჯარში მართლაც იშვიათი შემთხვევა იყო. სამამულო ომში გამოჩენილი მამაცობისა და სარდლობის საბრძოლო დავალებების სანიმუშოდ შესრულებისთვის მოსე მდინარაძე წითელი დროშის სამი, ალექსანდრე ნეველის, სამამულო ომის პირველი ხარისხის და წითელი ვარსკვლავის ორდენებით, აგრეთვე მრავალი საბრძოლო მედლით დააჯილდოვეს. სოფელში და საერთოდ გურიაში ევროპული გარეგნობის ასეთ ახალგაზრდა მამაკაცს, გმირს ბევრი ოჯახი შენატროდა. 

ეთერ აროშიძე
photo: courtesy of Teona Gogniashvili
ეთერ აროშიძე

— ნახეთ, რა ბიჭი იყო! — მეუბნება ქალბატონი ეთერი და შავ-თეთრ ფოტოს მაწვდის, – ძალიან ლამაზი ზურმუხტისფერი თვალები და ღია ფერის თმები ჰქონდა. მაღალი და ტანადი იყო, ამას პორტ-არტურში კი არა, ქვეყნის ბოლომდეც გავყვებოდი!.. თუმცა, სინამდვილეშიც სწორედ ასე მოხდა, თუ გავითვალისწინებთ, რომ ის ადგილი გურიიდან სწორედაც ქვეყნის დასალიერში მდებარეობს.

ახლა ისევ ცხემლისხიდში დავბრუნდეთ. 1944 წლის მარტის თვეში სოფელში სილამაზითა და, როგორც ჩვენთან უყვართ თქმა, ოჯახიშვილობით გამორჩეული 21 წლის ეთერ აროშიძე ბათუმის უნივერსიტეტის მათემატიკის ფაკულტეტზე სახელმწიფო გამოცდებს აბარებს.

– ქალბატონო ეთერ, თქვენ ყურამდე როგორ მოვიდა ახალგაზრდა გმირის ამბავი?

— სანამ ერთმანეთს გავიცნობდით, მომდიოდა ხმები, რომ კარგი ბიჭი იყო. მან ფრუნზეს აკადემია დაამთავრა და 26 წლის ასაკში უკვე პოდპოლკოვნიკი იყო. მაშინ ასეთი რამ ამ ასაკში იშვიათობას წარმოდგენდა. ომში დაჭრილი 8 თვე ჰოსპიტალში იწვა. ერთმანეთს შემთხვევით ვაკიჯვარში, ოლია მამიდას სახლში შევხვდით. მაშინ თოვდა და რახან ის დაჭრილი იყო, ფეხი გაუცივდა. როცა პირადად გამიცნო, მოსე, ეტყობა, მოიხიბლა, პირდაპირ გეტყვით, რომ არც მე ვიყავი ცუდი გოგო… მაშინ ჩემთვის არაფერი უთქვამს, ჩემ ოჯახს კი შემოუთვალა, თუ სხვისთვის არა აქვს პირობა მიცემული, ჩემ დაბრუნებამდე თავი შეიკავოსო. მამაჩემი, თურმე, დაიბნა, ფერი დაკარგა, რადგან მოსე ნანახი არ ჰყავდა. თუმცა, როცა მან სასიძოს ფოტო ნახა, ასე თქვა, აი, ესაა სიძე, ნამდვილი ვაჟკაცი, ისეთი, როგორიც მე მინდოდაო. მოკლედ, თვალებში რომ შევხედეთ, იმწუთშივე მოგვეწონა ერთმანეთი და მაშინვე გამოაცხადა – ეთერის დავნიშნავო. როცა დავინიშნეთ, მერე გურიიდან პირდაპირ აღმოსავლეთის ფრონტზე წავიდა…  

ეთერ აროშიძე და მოსე მდინარაძე
photo: courtesy of Eter Aroshidze
ეთერ აროშიძე და მოსე მდინარაძე

– 21 წლის გოგომ როგორ გადაწყვიტეთ, რომ შეყვარებულს ასეთ საშიშ დროს და თანაც ასე შორს ჩააკითხეთ? 

— მოსე ბელორუსიის ფრონტზე იბრძოდა და იქ რომ ჩავიდა, იმ დროს იაპონიის ომი დაიწყო და ისიც თავის ლეგიონს მონღოლეთში დაეწია. მერე, მოგეხსენებათ, კაპიტულაცია მოხდა. იმ დროს სად იყო ასე ადვილად დარეკვის საშუალება? ერთმანეთს წერილებს ვწერდით. მოსე ისეთ სიტყვებს მწერდა, რომ სიყვარულის ცეცხლი უფრო მეკიდებოდა. ხომ იცით, როცა შეყვარებულები შორს არიან, გრძნობაც მეტი ძალით ღვივდება. ჰოდა, ვართ ასე მიმოწერაში. ერთხელაც მოსემ ჩემ ოჯახს მოსწერა, ჩინეთში 17 თვე უნდა ვიყო, ეთერის გარეშე ამდენი ხანი ვერ გავძლებ და საბუთები გაუმზადეთო. წარმოიდგინეთ, რა მოხდებოდა, მეუბნებოდნენ, ასეთ დროს ამხელა გზაზე წასვლა საშიშიაო, მაგრამ მე რაღა დამაკავებდა? გადავწყვიტე, საყვარელ ადამიანთან ჩავსულიყავი. მოკლედ, წინ დიდი და გაურკვეველი გზა იყო, მახსოვს, ცხემლისხიდიდან ჯერ ბაქოში ჩავედი, 58 დღე გზაში ვიყავი. 

– ქალბატონო ეთერ, გულწრფელად მიპასუხეთ, არ შეგეშინდათ? 

— თქვენ წარმოიდგინეთ, არ შემშინებია, ოღონდ ის მენახა და ყველაფერს ავიტანდი. ვლადივოსტოკში რომ ჩავედი, ხალხი ხამსა თევზებივით იყო ჩაწყობილი. ადგილზე 500-კაციან საერთო საცხოვრებელში მიგვიყვანეს. ამის მერე სამგზავრო გემზე ავედით, სადაც საშინელი სუნი იდგა. აქ დაბრკოლება მელოდა: რადგან მოსეს ოფიციალური ცოლი არ ვიყავი, ამიტომ გემზე არ მიშვებდნენ. მაშინ ჩემმა შეყვარებულმა ადიუტანტი გამოგზავნა და შემოუთვალა, გამოატარეთო. გემზე 10 დღე საშინელ პირობებში ვიყავი. მერე ადგილზე, დაირენში ჩავედი. დაირენი პორტ-არტურთან ახლოსაა. მახსოვს, საშინელი სიცხე იყო და გზაში ერთი მგზავრის ორი თვის ბავშვი გარდაიცვალა. ადგილზე რომ ჩავედით, წვიმდა, ცა ფეხად ჩამოდიოდა. მე კი ამ დროს სამი დღის უჭმელი ვიყავი, თანაც გამაფრთხილეს, ყვითელ ზღვაში ბევრი ზვიგენია და ფრთხილად იყავიო… მეგონა, დაირენში ჩემი შეყვარებული დამხვდებოდა, მაგრამ კიდევ 15 დღე კარანტინში მომიწია ყოფნა. ბოლოს, როგორც იქნა, ერთმანეთს შევხვდით და კიდევ უფრო დავრწმუნდი იმაში, რომ ამ ადამიანთან ყოფნა ღირდა იმად, რომ ამდენი განსაცდელი გადამეტანა. ამხელა გზა გავიარე სიყვარულისთვის და ჩვენმა გრძნობამ ყველაფერს გაუძლო…  

– გამოდის, რომ თაფლობის თვე ასეთ რთულ პირობებში გაატარეთ, მაგრამ იმ პერიოდში გადაღებული ერთი ფოტო მაინც ღიმილისმომგვრელია: მასზე მეუღლის საკმაოდ დიდი ზომის კიტელი გაცვიათ და ხელში სიგარეტი გიჭირავთ… 

— თაფლობის თვის გარდა ასეთ პირობებში კიდევ წელიწადი და 9 თვე ვიყავით. ამ ფოტოს რაც შეეხება, სახუმარო სცენა მოვაწყვეთ, მისი დიდი კიტელი ჩავიცვი და ხელში სიგარეტი დავიჭირე — ვითომ ვეწეოდი. არადა, სინამდვილეში მწეველი არასოდეს ვყოფილვარ. ვიცოდით, რომ დრო რომ გავიდოდა, ამ კადრზე გაგვეცინებოდა… ამასობაში, მოგეხსენებათ, იქ აუტანელი ჰავაა და მე დღითიდღე ცუდად ვგრძნობდი თავს, ჯანმრთელობა კინაღამ სერიოზულად შემერყა. აშკარა გახდა, დიდხანს ასე ვეღარ გავძლებდი… 

– თქვენი ამბავი, თურმე, სტალინმაც გაიგო, როგორ მოხდა ეს, ბატონმა მოსემ მას წერილი მისწერა? 

— დიახ, ეს მართალია. მოსემ სტალინს წერილი მისწერა, დაუწერა, ქართველი ცოლი მყავს, ადგილობრივ ჰავას ვერ იტანს და თუ შეიძლება, უფლება მოგვეცით, აქედან წამოვიდეთო. არავის ეგონა, რომ ეს წერილი სტალინამდე მივიდოდა, მაგრამ მალე მისგან თანხმობის პასუხი მოგვივიდა. ჩვენ დაგვრთეს ნება, რომ იქიდან წამოვსულიყავით. უკან იგივე გზა გამოვიარე, ოღონდ, ამჯერად თვითმფრინავით და საყვარელ ადამიანთან ერთად… ასე იყო ჩვენი ამბავი, ასე ჩავაკითხე საყვარელ ადამიანს გურიიდან პორტ-არტურში… 

– თუ გახსოვთ, 1945 წლის 9 მაისს სად შეხვდით?

— 9 მაისს მოსე შვებულებაში იყო და მწვანე კონცხზე, ჰოსპიტალში იწვა. ჩემთვის მოსე სიცოცხლის ბოლომდე დარჩა ისეთივე ახლობელი და საყვარელი ადამიანი, როგორიც გაცნობის პირველ დღეებში იყო. ბედის ირონიაა, რომ მოსემ ამდენი წელი ისე იცოცხლა, რომ არც უავადმყოფია და შარშან, 97 წლის ასაკში, ომის დროს სხეულში ჩარჩენილი ტყვიამფრქვევის ნამსხვრევის გამო გარდაიცვალა… გამოდის, რომ ამდენი წლის მერე ისევ ომმა წამართვა მისი თავი, მაგრამ სიყვარული ხომ მაინც ჩემთან დარჩა?!.

 

P.S. ინტერვიუ ჩაწერილია 2016 წელს!

 

3070
თემები:
9 მაისი - ისტორია და ადამიანები (10)
რუსეთის სამხედრო პოლიცია სირიაში

მოსაზრება: რაში სჭირდება რუსეთს სამხედრო ბაზების გაფართოება სირიაში

0
(განახლებულია 12:48 02.06.2020)
სირიაში სამხედრო ბაზების გაზრდით რუსეთი საკუთარ საერთაშორისო პოზიციებს იმყარებს და ხმელთაშუა ზღვისპირეთსა და ახლო აღმოსავლეთზე კონსტრუქციულ გავლენას იფართოვებს  

ალექსანდრ ხროლენკო

რუსეთის პრეზიდენტმა ვლადიმირ პუტინმა 29 მაისს რუსეთის თავდაცვისა და საგარეო საქმეთა სამინისტროებს დაავალა, მოელაპარაკონ სირიის წარმომადგენლებს რუსული ბაზებისთვის დამატებითი უძრავი ქონებისა და აკვატორიების გადაცემის თაობაზე. შეთანხმების მიღწევის შემდეგ უწყებებმა სირიის მხარესთან ხელი უნდა მოაწერონ მას რუსეთის ფედერაციის სახელით.  ეს არის არა იმპულსური გადაწყვეტილება, არამედ გამოცდილი სტრატეგიისა და ტაქტიკის განვითარების გაგრძელება – ვითარებისა და საერთაშორისო სამართლის ნორმების შესაბამისად. 

პასუხობს რა დროის გამოწვევებს, რუსეთს აუცილებლად ესაჭიროება სამხედრო–პოლიტიკური გავლენის გაძლიერება ხმელთაშუა ზღვისპირეთსა და ახლო აღმოსავლეთში და ასევე სამხედრო კონტინგენტის ათობით წლის განმავლობაში შენარჩუნება სირიაში. უპირველესად, საერთაშორისო სტაბილურობის მხარდასაჭერად. დღეს, ირანის ჯარების უდიდესი ნაწილის გაყვანისა და ლიბანური ჰესბოლას შინ დაბრუნების შემდეგ, რუსული დაჯგუფება ერთადერთ უცხურ ძალად რჩება, რომელიც წარმატებით და ლეგიტიმურად ებრძ ვის სირიაში ტერორისტულ ორგანიზაციებს. ტაქტიკური კუთხით, რუსული სამხედრო ობიექტების ტერიტორიული გაფართოება აუცილებელია უსაფრთხოების პერიმეტრის საიმედო დაცვისთვის ტარტუსში, ჰმეიმსა და შესაძლოა სხვა წერტილებშიც.

სირიაში ორი მსხვილი რუსული სამხედრო  ობიექტი მოქმედებს — ჰმეიმის ავიაბაზა და მატერიალურ–ტექნიკური უზრუნველყოფის პუნქტი ტარტუსში. შეგახსენებთ: დამასკის ოფიციალური თხოვნით, 2015 წლის სექტემბერში ჰმეიმში შეიქმნა რუსეთის სამხედრო კოსმოსური ძალების საავიაციო ჯგუფი და „ისლამური სახელმწიფოს“ წინააღმდეგ ოპერაცია დაიწყო. მოგვიანებით, 2017 წელს მოსკოვმა და დამასკმა ხელი მოაწერეს კიდევ ერთ დოკუმენტს, რომლის თანახმადაც ტარტუსში 11 რუსულ ხომალდ შეეძლო ბაზირება. გარდა ამისა, მოიაზრება პორტის ხომალდსარემონტო შესაძლებლობების გაფართოებაც.

რეგიონული სტაბილურობა

თქმა არ უნდა, სირია იწონებს რუსეთის სამხედრო გაფართოებას საკუთარ ტერიტორიაზე — ხმელეთსა და ზღვაზე. თანაც იმდენად ღიად და მტკიცედ, რომ დასავლეთის ცალკეული მცდელობები, გაუფუჭოს რუსეთს რეპუტაცია დეზინფორმაციით, თითქოს დამასკსა და მოსკოვს შორის რაღაც განხეთქილება არსებობს სამხედრო და სახმედრო–ტექნიკური თანამშრომლობის სფეროში, აშკარად საცოდავად გამოიყურება. 

რუსეთისა და სირიის ურთიერთქმედება — ეს არის გზა მშვიდობისა და სტაბილურობისკენ ცხოვრების ყველა სფეროში. ეს კარგად ესმით რეგიონულ მოთამაშეებს. მეორე მხრივ, ხმელთაშუა ზღვისპირეთში აშშ–ის სამხედრო–საზღვაო ძალების მე–6 ფლოტის ყოფნა და სირიის ნავთობმომპოვებელი ზოგი რაიონის ოკუპაცია (გაეროსა და არაბული რესპუბლიკის რაიმე სანქციის გარეშე) ,  არის მრავალწლიანი სამხედრო–პოლიტიკური ტურბულენტობისა და მშვიდობიანი მოსახლეობისთვის საფრთხის წყარო. 

რუსეთის შეიარაღებული ძალების გენერეალურმა შტაბმა 1 ივნისს აშშ–ის საჰააერო დაზვერვას რუსული სამხედრო ობიექტების სიახლოვეს აგრესიული და რუსეთთან მოლაპარაკებების საწინააღმდეგო უწოდა. და მაინც, ამერიკელებსა და სხვა „პარტნიორებს“ რაღაც დროის წინ გაუჩნდათ დაუსჯელობის შეგრძნება ახლო აღმოსავლეთსა და ხმელთაშუა ზღვაში — იშვითად თუ ჩაივლის კვირა ისე, რომ რუსულმა გამანადგურებლებმა აშშ–ის სამხედრო–საზღვაო ძალების მე–6 ფლოტის მზვერავი თვითმფრინავები არ ჩაიჭირონ. რუსეთის შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის მონაცემებით, მაისში ასეთი 17 ეპიზოდი მოხდა. ყველა შემთხვევაში რუსული ავიაციის გაფრენები საჰაერო სივრცის გამოყენების შესახებ საერთაშორისო წესების შესაბამისად ხორციელდება — გამანადგურებელ Су-35–ს მანევრები მხოლოდ მიანიშნებენ ამერიკულ მზვერავ თვითმფრინავებს, საით არ უნდა გაფრინდნენ.

მსოფლიოში ფართოდ გახმაურდა ეპიზოდი, როდესაც ბრიტანულმა წყალქვეშა ნავმა სირიის ტერიტორიაზე ფრთოსანი რაკეტებით შეტევა სცადა, თუმცა ამის გაკეთება ვერ შეძლო, ვინაიდან რუსულმა სუბმარინებმა აიძულეს მას მანევრირება, ბოლოს კი საერთოდაც აიძულეს, გასულიყო პოზიციური რაიონიდან. 

შეეხო რა სირიის პრობლემატიკას, აშშ–ის სპეცწარმომადგენელმა სირიის საკითხებში ჯეიმს ჯეფრიმ ამ დღეებში განაცხადა: „ჩემი ამოცანაა, ვაქციო ის ჭაობად რუსეთისთვის“.

რუსეთის მრავალმხრივი მონაწილეობით სირიის დარეგულირების ოთხწლიანი პოზიტიური დინამიკის გათვალისწინებით,  „დაჭაობების“ ამოცანა ნამდვილად ვერ შესრულდება ხილულ პერსპექტივაში. მოსკოვის სამომა ვლო გეგმე ბი უკიდურესად ნათელია. პრეზიდენტმა პუტინმა მანამდე განაცხადა:

„ჩვენ იქ ვართ იმისთვის, რომ და ვიცვათ საკუთარი ინტერესები ამ რეგიონში. სამხედროები იქ დარჩებიან მანამ, სანამ ეს ჩვენს ინტერესებში იქნება“.

ლოგიკურია ვივარაუდოთ, რომ უახლოეს 50 წელში რუსული ჯარების გამოყვანა არ იგეგმება, ხოლო სირიის საოპერაციო სივრცის გაფართოება რუსეთს საშუალებას მისცემს, უფრო ეფექტურად ირეაგიროს რეგიონში ვითარების ცვლილებაზე.

ახალი იარაღი

რა თქმა უნდა, სირია რუსული იარაღის გამოსაცდელი პოლიგონი არ არის, მაგრამ ისე გამოვიდა, რომ სწორედ სირიული ოპერაციების დროს მოხერხდა მოწინავე ნიმუშების გამოცდა.

სირიის სამხედრო მოქმედებების თეატრში პირველად გამოიყენეს რუსეთის სამხედრო–საზღვაო ფლოტის ფრთოსანი რაკეტები „კალიბრი“, წყალზედა ხომალდები და სუბმარინები. 

რუსეთის შორეულმა ავიაციამ ასევე პირველად გამოიყენა ტერორისტების წინააღმდეგ უახლესი ზეზუსტი სტრატეგიული ფრთოსანი რაკეტები Х-101, რომელთა ფრენის სიშორე 5000 კილომეტრია. სამხედრო ძლიერების ეს დემონსტრაცია არის მკაფიო სიგნალი არაკეთილისმსურველებისთვის.

სირიის არაბულ რესპუბლიკაში დამტკიცდა ბომდამშენ Су-34–ის მაღალი ეფექტურობა. წარმატებით გაიარეს გამოცდა საბრძოლო პირობებში მეხუტე თაობის მძემე მრავალსამიზნიანმა გამანადგურებელმა Су-57–მა, უახლესმა ტანკმა Т-14 „არმატამ“, რადიო–ელექტრონული ბრძოლის სისტემებმა და კიდევ ბევრმა სხვამ.

უახლესი რუსული შეიარაღები სირიაში პრაქტიკული გამოყენება კანონზომიერად იწვევს პოტენციური უცხოელი მყიდველების ინტერესს: სულ უფრო იზრდება რიგი  ბომბდამშენ Су-34–ის შეძენაზე. ეგვიპტესთან, ინდოეთთან, ჩინეთთან და სხვა ქვეყნებთან  მოლაპარაკებების შემდეგ, მოსკოვმა წინასწარი განაცხადები მიიღო Т-14 „არმატას“ შესყიდვაზე. შესაძლოა სირიის ოპერაცია საბოლო ჯამში არა მარტო ურთიერთსასარგებლო გამოდგეს მოსკოვისა და დამასკისთვის, არამედ მოგებიანიც.

და კიდევ ერთი ფასდაუდებელი შენაძენი რუსეთისთვის: საბრძოლო მოქმედებებში რუსულმა ჯარებმა უნიკალური გამოცდილება მიიღეს, რასაც ისინი ვერანაირი სწავლების დროს ვერ მიიღებდნენ.

P.S. რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს!

0
არეულობა აშშ-ში

„როგორც ჩანს, რუსები იყვნენ“ მაგიური ვერსიის მედიური პროპაგანდისტი

39
(განახლებულია 20:30 01.06.2020)
როგორც CNN იუწყება, რუსეთის აგენტების მონაწილეობა სრულიად ამერიკის რბევაში „სავსებით დასაშვებია“. გუშინ, როდესაც არხმა გაუშვა სიუჟეტი, რომელშიც ერთ-ერთი ექსპერტი არეულობაში „რუსი აგენტების“ მონაწილეობას ვარაუდობდა, მას დონალდ ტრამპმა პირადად დასცინა „ტვიტერში“.

ვიქტორ მარახოვსკი

შეგახსენებთ, რომ აშშ-ის პრეზიდენტს ერთ-ერთ ყველაზე გავლენიან ამერიკულ ტელეარხთან იმაზე ცუდი ურთიერთობა აქვს, ვიდრე ირანს ისრაელთან. და კიდევ: 2016 წელს CNN-მა ყველაფერი გააკეთა იმისთვის, რომ ტრამპი პრეზიდენტი არ გამხდარიყო, შემდეგ კი ძალ-ღონე არ დაიშურა „რაშაგეიტის“ ვერსიის გასამყარებლად. ტრამპი, თავის მხრივ, CNN-ს მოიხსენიებს, როგორც Fake news CNN-ს, არ მალავს თავის სიძულვილს არხის მიმართ და სიხარულს მისი რეიტინგის ვარდნის გამო.

სხვათა შორის, აშშ-ის პრეზიდენტს სიამოვნება მიანიჭა სიახლემ იმის შესახებ, რომ დარბევის მონაწილეები ქალაქ ატლანტაში თავს დაესხნენ CNN-ის შტაბ-ბინას, ჩაუმსხვრიეს შუშები და შეძლებისდაგვარად დაამახინჯეს შენობა. ტრამპმა ეს ამბავი „ტვიტერზე“ კვლავ ირონიულად შეაფასა: მომიტინგეებმა დაარბიეს არხი, რომელიც მხარს უჭერს და ამართლებს მათ ქმედებებს.   

ახლა კი ყველაზე საინტერესო: საქმე ისაა, რომ დღეს CNN-ს დაბადების დღე აქვს – მას ორმოცი წელი შეუსრულდა.

არხის განვლილი გზა და მისი დღევანდელი სახე თვალნათლივ გვიამბობს აშშ-ის მსოფლიო ლიდერობის ისტორიას.

ორმოცი წლის წინ ახალგაზრდა და თავხედმა ტედ ტერნერმა დააფუძნა ისტორიაში პირველი ოცდაოთხსაათიანი ახალი ამბების მომწოდებელი ქსელი. ეს საინფორმაციო ბიზნესში დიდი გარღვევა და რევოლუცია იყო. თუ გნებავთ, პირველი გაელვება იმ ონლაინისა, რომელშიც დღეს გვიწევს ცხოვრება.

მაშინ, 1980-ში ეს გარღვევა შესამჩნევი იყო, მაგრამ მას განსაკუთრებულ მნიშვნელობას არ ანიჭებდნენ – უბრალოდ იმიტომ, რომ დასავლური, კერძოდ კი, ამერიკული რევოლუციები მეცნიერებასა თუ ბიზნესში, პოლიტიკასა თუ სოციალურ ტექნოლოგიებში მაშინ შესაშური სისწრაფით ენაცვლებოდნენ ერთმანეთს. ტერნერმა დააფუძნა ოცდაოთხსაათიანი ახალი ამბების არხი, მომდევნო წელს კი NASA-მ კოსმოსში გაუშვა მრავალჯერადი კოსმოსური ხომალდი რვაკაციანი ეკიპაჟით, მაშინვე IBM-მა წამოიწყო პირველი სერიული პერსონალური კომპიუტერის გაყიდვა, რიგში კი იდგა უკვე მასობრივი მობილური, რომელსაც კვალდაკვალ მიჰყვა მომავლის ხელისუფალი – ინტერნეტი.

თავად აშშ მაშინ XX საუკუნის სულის უდავო გამომხატველი იყო – ახალგაზრდა, მაგრამ უკვე მოწიფული (ამერიკელის საშუალო ასაკი 1980-იანებში 30 წელი იყო), რომელსაც მრავლად ჰყავდა არა მხოლოდ იმპორტირებული, არამედ საკუთარი გენიოსები, ჯერ კიდევ უმეტესწილად კლასიკური განათლებით, ლიბერალური, ტექნოკრატიული და ამასთან ღრმად მორწმუნე, გამომგონებელი და მტაცებელი. 

CNN რეალობაზე ამ მტაცებელი ამერიკის ზეგავლენის უმძლავრეს ინსტრუმენტად იქცა – და თავისი ძალა მან დაარსებიდან მეთერთმეტე წელს გამოავლინა, როდესაც მთელი პლანეტა მონუსხული უყურებდა უდიდეს შოუს სახელწოდებით „ომი ყურეში“. დედამიწის მოსახლეობის თვალწინ ზეტექნოლოგიურმა ამერიკულმა თვითმფრინავებმა ქაღალდის ფიგურასავით „დაჭმუჭნეს“ ევრაზიის ერთ-ერთი ყველაზე ძლევამოსილი არმიის წინააღმდეგობა. შოუმ, რომელიც მაშინ მსოფლიომ იხილა, დედამიწის მოსახლეობის მთელ თაობას ჩაუნერგა რწმენა იმისა, რომ აშშ არის დაუმარცხებელი და შეუჩერებელი ძალა, რომელმაც დანარჩენი კაცობრიობისგან ერთგვარი ხარისხობრივი ნახტომი შეასრულა; რომ დანარჩენი მსოფლიო განწირულია აშშ-ის კუდში დევნისთვის; რომ არავინ უნდა გააღიზიანოს აშშ; რომ ყველამ უნდა დაუჯეროს და მისი მოწყალების იმედი იქონიოს.

როდესაც ერაყის სამხედრო სიძლიერის კვალდაკვალ დედამიწის რუკიდან გაქრა საბჭოთა კავშირი, მისმა ნამსხვრევებმა კი აშშ-ის ერთგულება შეჰფიცეს – ეს გარკვეულწილად ამერიკული XX საუკუნის „ჰეფი ენდი“ იყო. ამ გამარჯვების ერთ-ერთ უდავო გმირს, ტედ ტერნერს სრული ბედნიერებისთვის მხოლოდ ისღა დარჩენოდა, რომ ცოლად მოეყვანა ჰოლივუდის ვარსკვლავი ჯეინ ფონდა და მზის ჩასვლას მასთან ერთად შეხვედროდა. რაც ტერნერმა გააკეთა კიდეც.

...მაგრამ მთელი ირონია ისაა, რომ რეალობაში არანაირი „ჰეფი ენდები“ არ არსებობს. რეალობაში არ იწერება ფინალური ტიტრები, ნებისმიერი გამარჯვება და ტრიუმფი დროებითია, რის შემდეგაც ყოველთვის ახალი თავი იწყება.

აშშ-ს კი, რომელმაც XX საუკუნეში მსოფლიოზე გაიმარჯვა, შეიძლება ითქვას, სწორედ „ჰეფი ენდის“ სინდრომი შეეყარა. ანუ მან რეალურად დაიჯერა, რომ კაცობრიობის ისტორიაში დაიწერა ტიტრები და „სიკველი“ არ არის მოსალოდნელი. 

საჩვენებელი ფაქტია: სსრკ-ის დაშლისთანავე ამერიკულმა სახელმწიფო ორგანიზაციებმა მკვეთრად შეუცვალეს პროფილი „რუსეთის საკითხთა სპეციალისტებს“ – რა საჭიროა იმის სპეციალისტი, რაც უკვე აღარ არსებობს და არც არასდროს იარსებებს?

თუმცა, თავად ამერიკული დიპლომატიაც, ვეტერანების შეფასებებით, რაღაც უცნაურ გამარჯვების პიკში მოექცა: კომპრომისებისა და მანიპულაციების მაძიებლების ნაცვლად აშშ-ის დიპლომატიურმა სკოლებმა დაიწყეს „მაღალანაზღაურებადი ფელდეგერების მომზადება, რომლებიც არიგებდნენ ბრძანებებს“ და მიაჩნდათ, რომ თუ ვინმე არ ემორჩილებოდა ამერიკულ ზეწოლას, ეს ზეწოლა უნდა გაეძლიერებინათ.

ამერიკული „რეალობის პულტი“, რომლის დეტალებიც იყვნენ CNN-იც, ჰოლივუდიც, „ფერადი ტექნოლოგიებიც“ და უკვე ახალ საუკუნეში Facebook და Twitter, ასევე ხსენებულ სინდრომს ემსხვერპლა. წინასწარ ცრუ ბრალდებებითა და წარმატებული „ტვიტერ-რევოლუციების“ სერიით რამდენიმე ქვეყნის დასჯის შემდეგ, როგორც ჩანს, ბევრი საბოლოოდ დარწმუნდა: არ არსებობს სხვა რეალობა, გარდა იმისა, რომელსაც აუდიტორიის ტვინში მასობრივად ნერგავენ სპეციალურად გაწვრთნილი ტექნოლოგიური ადამიანები – ფეისბუქის, აშშ-ის საელჩოსა და ამერიკული გამანადგურებლების მხარდაჭერით.

თუმცა რეალობამ ცხადყო, რომ ის კვლავაც არსებობს და, ზეწოლის მიუხედავად, იპოვის შურისძიების მეთოდს.

„CNN-ის სამყაროსთვის“ აპოკალიფსი მოხდა ჯერ კიდევ 2016 წელს, როდესაც ამერიკულ მედიასფეროში ტოტალური დომინირების მიუხედავად (დაახლოებით 15% 85%-ის წინააღმდეგ, კლინტონის სასარგებლოდ), არჩევნებში ტრამპმა გაიმარჯვა.

იმისათვის, რასაც ტრადიციულად უწოდებენ ამერიკულ „სიღრმულ სახელმწიფოს“, ეს იყო არასასურველი კანდიდატის გამარჯვებაზე მეტი. ეს იყო დარტყმა „ჰეფი ენდის ეპოქის“ იდეურ საძირკველზე, მართული რეალობის იდეაზე, CNN-ის და The New York Times-ის დაუმარცხებელი კავშირის დოგმაზე. 

შესაძლოა სწორედ იმიტომ, რომ „სიღრმული სახელმწიფო“, პრინციპში, არ აღმოჩნდა მზად, უარი ეთქვა პულტით რეალობის მართვაზე და ჩაებღაუჭა ვერსიას რუსების მიერ ამერიკელების მისტიკური გათვალვის შესახებ – „ამ რუსებმა მოგვპარეს ამერიკული პულტი და ამიტომ წავაგეთ“.

ამ მაგიური ვერსიის მედიური პროპაგანდისტი სწორედ CNN გახდა. იგი აქტიურად მონაწილეობდა იმაში, რასაც ბოლო დრომდე „აშშ-ში ცივ სამოქალაქო ომად“ მოვიხსენიებდით, ახლა კი აღარ ვიცით, შეიძლება თუ არა, ცივი ვუწოდოთ.

...ახლა, ვიდრე აშშ-ის ოცდაათი დიდი ქალაქი საპროტესტო ტალღამ მოიცვა, დედამიწაზე კი გმირულად გაისმის პირველი კერძო კოსმოსური ხომალდის გაშვების მოწოდებები, შეგვიძლია ვცადოთ იმის წარმოდგენა, როგორ განვითარდება „მედიური“ და ნამდვილი რეალობის ურთიერთობა მსოფლიო ექს-ჰეგემონის ტერიტორიაზე.

ფოკუსი ის გახლავთ, რომ ნამდვილი „სამყაროს დასასრული“ არ არსებობს, ისევე, როგორც ნამდვილი „ჰეფი ენდი“. არ არის აუცილებელი აპოკალიფსი სასიკვდილო იყოს. იქნებ ეს უბრალოდ მსოფლიო პოლიტიკური და ეკონომიკური და, ალბათ, ძალისმიერი ლიდერობის დაკარგვა იყოს. ეს მხოლოდ და მხოლოდ ქვეყნის წარუმატებელი ნაწილების ჩაფლობაა ერთგვარ „მესამე სამყაროში“ (აშშ-ში ამჟამად 40 მლნ უმუშევარია და, როგორც ამბობენ, ეს ზედა ზღვარი არ არის) – მთელი თავისი სოციალური შედეგებით. ესაა საზოგადოების განხეთქილება და ქვეყნის დაყოფა ღარიბ პოსტაპოკალიფსურ ტერიტორიებად და მდიდარ იზოლირებულ კუნძულებად, საიდანაც, შესაძლოა, კიდევ უფრო დიზაინერული რაკეტები გაუშვან. სადღაც მთელი ქალაქები გადავლენ სოიოს ალაფზე, სადღაც კი უზარმაზარი ბიუჯეტის მქონე თავბრუდამხვევ სრულყოფილ ბლოკბასტერებს გადაიღებენ.

უბრალოდ აღარ იარსებებს ის ამერიკა, რომელმაც ოდესღაც „სფეის შატლი“ გაუშვა და რომელიც, შესაძლოა, ჯერ კიდევ ახსოვს CNN-ის დამფუძნებელს, 81 წლის ტერნერს.

თუმცა ფაქტი არ არის, რომ ახსოვს: ჯერ კიდევ რამდენიმე წლის წინ მან აღიარა, რომ დემენცია აწუხებს.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

39