სცენა სპექტაკლიდან რიგითები

მარად ცოცხლები: გრიბოედოვის თეატრი და მეორე მსოფლიო ომი

66
(განახლებულია 23:13 07.05.2020)
ფაშიზმზე გამარჯვების 75-ე წლისთავის აღსანიშნავად თბილისის გრიბოედოვის სახელობის სახელმწიფო რუსულმა დრამატულმა თეატრმა და საერთაშორისო კულტურულ–საგანმანათლებლო კავშირმა „რუსკი კლუბმა“ მზადება, რა თქმა უნდა, წინასწარ დაიწყეს.

ნინა შადური სპეციალურად „Sputnik-საქართველოსთვის“

9 მაისს თეატრის დიდ სცენაზე საავტორო სიმღერების VI საერთაშორისო ფესტივალის გალა–კონცერტი „ომის სიმღერები“ 15 ქვეყნის წარმომადგენელთა მონაწილეობით უნდა გამართულიყო, მაყურებელი კი საჩუქრად მიიღებდა "რუსკი კლუბის" მიერ გამოცემულ ვლადიმირ გოლოვინის წიგნს „ჩემს უკან ჩემი თბილისი იდგა. საქართველო მეორე მსოფლიო ომში“. 

ახალგაზრდა მსახიობის თეატრ-სტუდია „ოქროს ზღურბლმა“, რომელსაც საქართველოს დამსახურებული არტისტი ირინა კვიჟინაძე ხელმძღვანელობს, ჩვენებისთვის მოამზადა ნიკა კვიჟინაძის პიესის მიხედვით შექმნილი სპექტაკლი „შროშანი და გვირილა“.  კვიჟინაძის პიესა პირველ სიყვარულსა და პირველ მწუხარებაზეა, რომლის სახელიცაა ომი.  

თეატრის დიდ ფოიეში მზად იყო გასახსნელად ორი გამოფენა სახელწოდებით „მეორე მსოფლიო ომისადმი მიძღვნილი ა. გრიბოედოვის სახელობის თეატრის სპექტაკლები“ და „როდესაც ომი მძვინვარებდა. ბულატ ოკუჯავას იუბილესადმი“.

თუმცა, პანდემიამ და მსოფლიოსა და საქართველოში მასთან დაკავშირებულმა საგანგებო მდგომარეობამ ყველა პროექტი გაურკვეველი დროით გადაავადა. თუმცა, მათგან თუნდაც ერთი აქ, ამ გვერდზე ნაწილობრივ რეალიზდება.

საუბარია გრიბოედოვის თეატრის მიერ ომის თემაზე დადგმულ სპექტაკლებზე, რომელსაც თეატრი უკვე 75 წელია უცვლელად უბრუნდება. ომი ხომ ჩვენი მოუშუშებელი ტკივილია, გამარჯვება - დიდი სიხარული, ომის გმირები კი, როგორც ადრე ვიქტორ როზოვმა თქვა – „მარად ცოცხლები“.

ამ სპექტაკლების სერიას ხსნის ლეონიდ ლეონოვის პიესის მიხედვით გიორგი ტოვსტონოგოვის დადგმა „ლენუშკა“. პიესა 1943 წელს დასრულდა, ნოემბერში კი გრიბოედოვის თეატრში მისი პრემიერა გაიმართა – ქვეყანაში „ლენუშკას“ პირველი დადგმა. 

ეს იყო ახალი ტიპის სახალხო ტრაგედია – კოლექტიური მთავარი გმირით, რომელიც დამპყრობლებს შესაბამის პასუხს აძლევს. და იმავე დროს – ტრაგიკული ისტორია იმის შესახებ, თუ რამდენი ახალგაზრდას სიცოცხლე ეწირება ომს. პიესის დასაწყისში მთავარ გმირს უწინასწარმეტყველებენ: შენ შეიყვარებ, მაგრამ მას მოკლავენ. ასეც მოხდა: მას ახალგაზრდა ლეიტენანტი შეუყვარდა, რომელიც წამებით მოკვდა.

1956 წელს გრიბოედოვის სახელობის თეატრმა დადგა სპექტაკლი „სიყვარული სამუდამოდ“, რომელიც ვიქტორ როზოვის პიესის „მარად ცოცხლები“ მიხედვით დაიდგა. დავძენთ, რომ გრიბოედოვის თეატრმა თავისი დადგმით აჯობა მოსკოვის თეატრ „სოვრემენიკს“, ლენინგრადის კომისარჟევსკის სახელობის თეატრს და, რა თქმა უნდა, ფილმს „მიფრინავენ წეროები“. პიესა მერი ოლშანიცკაიამ დადგა, მთავარი როლი კი ნატალია ბურმისტროვამ შეასრულა. 

Актриса Наталья Бурмистрова
photo: courtesy of Griboedov Theatre
მსახიობი ნატალია ბურმისტროვა

გაზეთ „ზარია ვოსტოკას“ მიმომხილველმა მსახიობის თამაში ასე აღწერა: „არის სცენები სპექტაკლში, სადაც ბურმისტროვა დიდ დრამატიზმს აღწევს, რითიც მაყურებელს იპყრობს. იგი უსმენს ფრონტიდან დაბრუნებულ ვლადიმირის მონათხრობს ბორისის დაღუპვის შესახებ. ვლადიმირის საკმაოდ გრძელი მონოლოგის მანძილზე მას არც ერთი სიტყვა, არც ერთი რეპლიკა არ აქვს. და როგორ გადმოსცემს მსახიობი ამ წუთების ტრაგიზმს! ვერონიკა ბიჭს თვალს არ აშორებს. რამდენი წუხილი, იმედი, შემდეგ კი სევდაა ამ თვალებში. ლოყაზე ნელა ეცემა ცრემლის ერთი წვეთი“. 

Сцена из спектакля Барабанщица
photo: courtesy of Griboedov Theatre
მსახიობი ნატალია ბურმისტროვა

ოთხი წლის შემდეგ კი ნატალია ბურმისტროვა მთავარ როლს ითამაშებს აფანასი სალინსკის სპექტაკლში Барабанщица და, შეიძლება ითქვას, თბილისი აღაფრთოვანა!

მთავარი გმირი ნილა სნიჟკო ცუდი რეპუტაციის გოგონაა, ყველამ იცის მისი ფაშისტებთან კავშირის შესახებ და ამის გამო ვერ იტანენ მას. სინამდვილეში კი იგი მტრის ზურგში სპეცდავალებას ასრულებს.

„ამ დრამატულ და ერთდროულად რომანტიკულ სპექტაკლში ყველაფერი მშვენიერი იყო – ანატოლი ვიპმანის დადგმა, ევგენი დონცოვის სცენოგრაფია და სამსახიობო შესრულება. და, მაინც, მაყურებელზე ყველაზე დიდი შთაბეჭდილება სწორედ ნატალია ბურმისტროვამ მოახდინა. 

„თეატრალებს დღესაც ახსოვთ მისი შეუდარებელი ცეკვა Барабанщица-ში. ეს იყო სილამაზის, სცენური მომხიბვლელობისა და მსახიობური ოსტატობის უზადო შერწყმა“, – წერდა ჟურნალისტი, თეატრმცოდნე ნელი უზნაძე. 

Актриса Наталья Бурмистрова
photo: courtesy of Griboedov Theatre
მსახიობი ნატალია ბურმისტროვა

„ამ სპექტაკლის შემდეგ ქალაქის მამაკაცების ნახევარზე მეტი ნატალია მიხაილოვნაზე იყო შეყვარებული“, – აღიარა კოტე მახარაძემ. – შეყვარებულთა შორის ვიყავი მეც. მან თავისი ნიჭით, გარეგნული მონაცემებითა და პლასტიკით ყველა მოხიბლა“.

„მისი Барабанщица ბევრისთვის გმირობისა და სილამაზის სიმბოლო გახდა“ , – ამბობდა გიგა ლორთქიფანიძე. „ისე მოხდა, რომ სპექტაკლის ნახვა რუსეთის სხვადასხვა თეატრებში მომიწია და მქონდა შედარების გაკეთების შესაძლებლობა, – წერდა დრამატურგი პიოტრ ხოტიანოვსკი. – შემიძლია გულზე ხელი დავიდო და ვთქვა, რომ ბურმისტროვას სნიჟკო ყველაზე საუკეთესო იყო".

ამის ახსნა მარტივია – სხვებს არ ჰყავდათ თბილისელი ტემპერამენტიანი მაყურებელი, განსაკუთრებით, მამაკაცთა ნაწილი, რომლისგანაც მსახიობზე ძლიერი ენერგეტიკული ტალღა მოდიოდა და მსახიობიც დარბაზს ამ ენერგეტიკას ნიჭიერებითა და სილამაზით უბრუნებდა. 

Мавр Пясецкий и Ариадна Шенгелая в спектакле Дневник Анны Франк
photo: courtesy of Griboedov Theatre
არიადნა შენგელაია სპექტაკლში "ანა ფრანკის დღიური"

გავიდა ოთხი წელი და გრიბოედოვის სცენაზე კიდევ ერთი ვარსკვლავი აინთო. სპექტაკლში „ანა ფრანკის დღიური“, რომელიც მედეა კუჭუხიძემ დადგა, არიადნა შენგელაიას დებიუტი შედგა, რომელმაც სრულიად დაიპყრო თბილისელი მაყურებელი.

სპექტაკლითა და მსახიობის თამაშით იმდენად მოიხიბლა დიდი აკაკი ხორავა, რომ თავისი რეცენზიაც კი გამოაქვეყნა. „მეორე მსოფლიო ომი დიდი ხანია დამთავრდა, მაგრამ დაღუპულთა სისხლით გაჟღენთილი მიწა ამ დრომდე არ გაშრა, – წერდა ხორავა. - სამწუხაროდ, ჩვენი თეატრების რეპერტუარში საკმაო ადგილი არ ეთმობა მშვიდობისთვის ბრძოლის თემას. და თუ აქა–იქ მსგავსი სპექტაკლები ჩნდება, მათ აკლიათ დამაჯერებლობა, მუხტი...“ 

Сцена из спектакля Дневник Анны Франк
photo: courtesy of Griboedov Theatre
სცენა სპექტაკლიდან "ანა ფრანკის დღიური"

ამ თვალსაზრისით გამოირჩევა გრიბოედოვის თეატრის მიერ დადგმული „ანა ფრანკის დღიური“. სპექტაკლში არ არიან ფაშისტები, არ ისმის ავტომატების ხმა, არ ჩანს სისხლისღვრა, არც ადამიანური წამების მეთოდები, მაგრამ მაინც ნათლად იგრძნობა ომის საშინელება, დაუნდობლობა, ნაცისტური სისასტიკე... 

მედეა კუჭუხიძემ თეატრალური ინსტიტუტის სარეჟისორო ფაკულტეტი 1962 წელს დაამთავრა. გრიბოედოვის თეატრში იგი „ანა ფრანკის დღიურის“ დადგმისთვის მიიწვიეს და არჩევანში არც შემცდარან – დიდ სცენაზე ახალგაზრდა მსახიობის დებიუტი წარმატებული აღმოჩნდა. ჩანს, რომ რეჟისორს კარგად ესმის, რომ სცენაზე მთავარი მსახიობი და მის მიერ შექმნილი მხატვრული სახეა. 

არაფერი ზედმეტი, ხელოვნური, ყველაფერში იგრძნობა რეჟისორის ხედვა... არ შემიძლია აღფრთოვანება არ გამოვხატო არიადნა შენგელაიას თამაშით. ვფიქრობ, მაყურებელი დამეთანხმება თუ ვიტყვი, რომ ეს დადგმების გვირგვინია. იგი ჩვენს წინაშე წარდგა როგორც ძალზე ჭკვიანი, მიმზიდველი, მსახიობური ოსტატობით დაჯილდოებული. 

კარგი ხმა, ლამაზი გარეგნობა, მეტყველი თვალები, ტემპერამენტი, გულწრფელი სიტყვა და გააზრებული მოქმედებები, სცენის შეგრძნება, განცდების უშუალობა – ყოველივე ამის შერწყმა იშვიათად გვხვდება ერთ მსახიობში. მაგრამ სწორედ ასეთი წარდგა ჩვენს წინაშე არიადნა შენგელაია და ამან მსახიობს საშუალება მისცა ძალზე რთული ფსიქოლოგიური სახე შეექმნა.  

Сцена из спектакля Дневник Анны Франк
photo: courtesy of Griboedov Theatre
სცენა სპექტაკლიდან "ანა ფრანკის დღიური"

მისი ანა გონიერი, გულწრფელი, მოსიყვარულე და სიცოცხლით სავსეა. ჩვენ გვჯერა, რომ გოგონას შესაძლებლობა რომ ჰქონოდა, მისგან ლიტერატურის ან ხელოვნების დიდი მოღვაწე გაიზრდებოდა. როცა მას უყურებ, არ იგრძნობა, რომ წინ მსახიობია, არა ეს ნამდვილი ანაა, იმდენად მართალი, რომ მისი თითოეული განცდა მაყურებლის გულამდე აღწევს, მასთან ერთად იცინი, წუხხარ, გიხარია. 

„როდესაც მის ბავშვურ საუბარს უსმენ, ცხოვრების წყურვილით სავსე თვალებში უყურებ, ხედავ მის მუდმივ სწრაფვას მზისკენ, სიხარულისკენ და წარმოიდგენ, რამდენი ასეთი ახალგაზრდა ქმნილება შთანთქა ფაშიზმმა, გული რისხვით გევსება და ამ დროს მზად ხარ საკუთარი ხელებით დაახრჩო ყველა, ვინც აპირებს ახალი ომის გაღვივებას“.

1975 წელს ა. გრიბოედოვის სახელობის თეატრის მთავარმა რეჟისორმა ალექსანდრ ტოვსტონოგოვმა ალექსანდრ ფადეევის რომანის მიხედვით სპექტაკლი „ახალგაზრდა გვარდია“ დადგა. 

© photo: Sputnik /
თეატრისა და კინოს მსახიობი არიადნა შენგელაია

ტოვსტონოგოვმა სპექტაკლში პრაქტიკულად თეატრის მთლიანი ახალგაზრდობა ჩართო და ფაშიზმის წინააღმდეგ ბრძოლაში დაღუპულ ახალგაზრდებზე სულის შემძვრელი რექვიემი შექმნა. როგორც ყოველთვის, რეჟისორმა შეძლო ისეთი სვლების, ინტონაციების მოძებნა, რომ სპექტაკლი მაყურებელს მიეღო არა როგორც ისტორიული ქრონიკა, არამედ ჩვენი თანამედროვეების შესახებ ცოცხალი მონათხრობი.

მან რომანიდან ის ეპიზოდები შეარჩია, სადაც თითოეული გვარდიელი სიკვდილის წინაშე აღმოჩნდება. „მათ, ვისაც სანდრო ტოვსტონოგოვის „ახალგაზრდა გვარდია“ ახსოვს, – წერს თეატრმცოდნე ლელა ოჩიაური, – ახსოვთ ისიც, როგორ შეაჯამა რეჟისორმა მეორე მსოფლიო ომის დროს ახალგაზრდა გვარდიელების სიცოცხლე და სიკვდილი და იდეოლოგიური პათოსი ომთან, ძალადობასთან ბრძოლის საკაცობრიო იდეაში გადაზარდა“. 

Сцена из спектакля Молодая гвардия
photo: courtesy of Griboedov Theatre
სცენა სპექტაკლიდან "ახალგაზრდა გვარდია"

სპექტაკლის ერთ-ერთი მონაწილე, საქართველოს სახალხო არტისტი ბორის კაზინეცი იხსენებს: „სპექტაკლი „ახალგაზრდა გვარდია“. შიშველი სცენა, კულისების გარეშე... აგურის უკანა კედლით – ეს რეჟისორული მიგნება ქმნიდა შეშფოთებისა და ბოროტების შეგრძნებას.

რეჟისორმა სპექტაკლი ისე დადგა, რომ მასში იდეოლოგიური პათოსი არ იყო, რასაც გვერდს ვერ აუვლიდა რომანის ავტორი ა. ფადეევი. სცენაზე ახალგაზრდების ჯგუფია, რომლებიც მტრის წინააღმდეგ დგანან საკუთარი ახლობლების, მეგობრების, მიწის და არა „სტალინის“ ან „პარტიისთვის“. 

Сцена из спектакля Молодая гвардия
photo: courtesy of Griboedov Theatre
სცენა სპექტაკლიდან "ახალგაზრდა გვარდია"

გრიბოედოვის თეატრის სცენაზე სხვადასხვა დროს მეორე მსოფლიო ომის თემაზე შესანიშნავი სპექტაკლები დაიდგა, როგორიცაა ამირან აბშილავას (რეჟისორი – ლერი პაქსაშვილი) „მთები, მთები კავკასიის“, ალექსეი დუდარევის (რეჟისორები – გიზო ჟორდანია, ლეილა ჯაში) „რიგითები“ და სხვ.  

Мариам Кития и Аполлон Кублашвили в спектакле Гетто
photo: courtesy of Griboedov Theatre
მარიამ კიტია და აპოლონ კუბლაშვილი სპექტაკლში "გეტო"

ბოლო წლების სპექტაკლებიდან აღნიშვნის ღირსია ჯოშუა სობოლას პიესის მიხედვით იოსებ ბარდანაშვილის (ისრაელი) მუსიკაზე ავთანდილ ვარსიმაშვილის მიერ დადგმული მუსიკალური დრამა „გეტო“. პრემიერა 2010 წლის 10 მაისს ბათუმის ი. ჭავჭავაძის სახელობის სახელმწიფო დრამატულ თეატრში ფაშიზმზე გამარჯვების 65-ე წლისთავთან დაკავშირებით შედგა.

18 მაისს ამ სპექტაკლით გაიხსნა გრიბოედოვის თეატრის ახლად რესტავრირებული დიდი სცენა.

„პიესა 1942–43 წლების რეალურ მოვლენებს ეფუძნება და მოგითხრობთ მეორე მსოფლიო ომის იმ პერიოდზე, როდესაც ნაცისტების მიერ ოკუპირებულ ვილნიუსში, ებრაულ გეტოში პროფესიული თეატრი შეიქმნა. ეს სულის შემძვრელი, ტრაგიზმით სავსე ისტორიაა იმის შესახებ, როგორ ეწინააღმდეგებიან ბედს სასიკვდილოდ განწირული ადამიანები თავისი ხელოვნებითა და სიყვარულით.

ამ წლების მანძილზე სპექტაკლს ტაშს უკრავდა სტამბულის, ოდესის, სანქტ–პეტერბურგისა და ბაქოს მაყურებელი...  

Слава Натенадзе в спектакле Гетто
photo: courtesy of Griboedov Theatre
სლავა ნათელაძე სპექტაკლში "გეტო"

„მე ძალიან მიყვარს სპექტაკლი „გეტო“, – ამბობს კიტელის როლის შემსრულებელი აპოლონ კუბლაშვილი. – საკუთარ გმირს რთულად ვერგები. ყველაფერი გასაგებია, იგი –  გერმანელია, ისინი – ებრაელები და ერთმანეთის მტრები არიან. მაგრამ ამ როლში ვეძებ საშუალებას, რომ ჩემი პერსონაჟი გავამართლო. ვთამაშობ ისე, რომ ყველაფერი ნათელი იყოს: მას მართლა შეუყვარდება ებრაელი გოგო. პიესა, როგორც თქვენ იცით, ნამდვილ ამბებზეა დაფუძნებული და მე, როგორ აგიხსნათ, ვცდილობ ვაჩვენო, რომ თავად გმირის პროტოტიპი გეტოს ტყვეებს არ დახვრეტდა, მას რომ ამის უფლება ჰქონოდა... მაგრამ... ასეა პიესა დაწერილი და მასზე არაფერია დამოკიდებული. მე ის ძალიან მეცოდება და ამ ტრაგიკული პერსონაჟისადმი პატივისცემის ნიშნად ეს როლი მთელი გულით ვითამაშე“. 

Сцена из спектакля Гетто
photo: courtesy of Griboedov Theatre
სცენა სპექტაკლიდან "გეტო"

დასასრულ, მინდა კიდევ ერთხელ გავიმეორო ის სიტყვებით, რომლითაც დავიწყე ეს არცთუ დიდი სტატიების ციკლი თემაზე „გრიბოედოვის თეატრი და მეორე მსოფლიო ომი“. საქართველოში რუსული თეატრი შრომობდა და აგრძელებს შრომას ქვეყნის საკეთილდღეოდ. იგი ყოველთვის იდგა და დგას საკუთარი ხალხის გვერდით – წუხილსა თუ სიხარულში. ღმერთმა ქნას, რომ თეატრი და მისი ერთგული მაყურებელი ერთმანეთს მხოლოდ ბედნიერებას უზიარებდნენ. და არასოდეს – უბედურებას.

66
არეულობა აშშ-ში

„როგორც ჩანს, რუსები იყვნენ“ მაგიური ვერსიის მედიური პროპაგანდისტი

38
(განახლებულია 20:30 01.06.2020)
როგორც CNN იუწყება, რუსეთის აგენტების მონაწილეობა სრულიად ამერიკის რბევაში „სავსებით დასაშვებია“. გუშინ, როდესაც არხმა გაუშვა სიუჟეტი, რომელშიც ერთ-ერთი ექსპერტი არეულობაში „რუსი აგენტების“ მონაწილეობას ვარაუდობდა, მას დონალდ ტრამპმა პირადად დასცინა „ტვიტერში“.

ვიქტორ მარახოვსკი

შეგახსენებთ, რომ აშშ-ის პრეზიდენტს ერთ-ერთ ყველაზე გავლენიან ამერიკულ ტელეარხთან იმაზე ცუდი ურთიერთობა აქვს, ვიდრე ირანს ისრაელთან. და კიდევ: 2016 წელს CNN-მა ყველაფერი გააკეთა იმისთვის, რომ ტრამპი პრეზიდენტი არ გამხდარიყო, შემდეგ კი ძალ-ღონე არ დაიშურა „რაშაგეიტის“ ვერსიის გასამყარებლად. ტრამპი, თავის მხრივ, CNN-ს მოიხსენიებს, როგორც Fake news CNN-ს, არ მალავს თავის სიძულვილს არხის მიმართ და სიხარულს მისი რეიტინგის ვარდნის გამო.

სხვათა შორის, აშშ-ის პრეზიდენტს სიამოვნება მიანიჭა სიახლემ იმის შესახებ, რომ დარბევის მონაწილეები ქალაქ ატლანტაში თავს დაესხნენ CNN-ის შტაბ-ბინას, ჩაუმსხვრიეს შუშები და შეძლებისდაგვარად დაამახინჯეს შენობა. ტრამპმა ეს ამბავი „ტვიტერზე“ კვლავ ირონიულად შეაფასა: მომიტინგეებმა დაარბიეს არხი, რომელიც მხარს უჭერს და ამართლებს მათ ქმედებებს.   

ახლა კი ყველაზე საინტერესო: საქმე ისაა, რომ დღეს CNN-ს დაბადების დღე აქვს – მას ორმოცი წელი შეუსრულდა.

არხის განვლილი გზა და მისი დღევანდელი სახე თვალნათლივ გვიამბობს აშშ-ის მსოფლიო ლიდერობის ისტორიას.

ორმოცი წლის წინ ახალგაზრდა და თავხედმა ტედ ტერნერმა დააფუძნა ისტორიაში პირველი ოცდაოთხსაათიანი ახალი ამბების მომწოდებელი ქსელი. ეს საინფორმაციო ბიზნესში დიდი გარღვევა და რევოლუცია იყო. თუ გნებავთ, პირველი გაელვება იმ ონლაინისა, რომელშიც დღეს გვიწევს ცხოვრება.

მაშინ, 1980-ში ეს გარღვევა შესამჩნევი იყო, მაგრამ მას განსაკუთრებულ მნიშვნელობას არ ანიჭებდნენ – უბრალოდ იმიტომ, რომ დასავლური, კერძოდ კი, ამერიკული რევოლუციები მეცნიერებასა თუ ბიზნესში, პოლიტიკასა თუ სოციალურ ტექნოლოგიებში მაშინ შესაშური სისწრაფით ენაცვლებოდნენ ერთმანეთს. ტერნერმა დააფუძნა ოცდაოთხსაათიანი ახალი ამბების არხი, მომდევნო წელს კი NASA-მ კოსმოსში გაუშვა მრავალჯერადი კოსმოსური ხომალდი რვაკაციანი ეკიპაჟით, მაშინვე IBM-მა წამოიწყო პირველი სერიული პერსონალური კომპიუტერის გაყიდვა, რიგში კი იდგა უკვე მასობრივი მობილური, რომელსაც კვალდაკვალ მიჰყვა მომავლის ხელისუფალი – ინტერნეტი.

თავად აშშ მაშინ XX საუკუნის სულის უდავო გამომხატველი იყო – ახალგაზრდა, მაგრამ უკვე მოწიფული (ამერიკელის საშუალო ასაკი 1980-იანებში 30 წელი იყო), რომელსაც მრავლად ჰყავდა არა მხოლოდ იმპორტირებული, არამედ საკუთარი გენიოსები, ჯერ კიდევ უმეტესწილად კლასიკური განათლებით, ლიბერალური, ტექნოკრატიული და ამასთან ღრმად მორწმუნე, გამომგონებელი და მტაცებელი. 

CNN რეალობაზე ამ მტაცებელი ამერიკის ზეგავლენის უმძლავრეს ინსტრუმენტად იქცა – და თავისი ძალა მან დაარსებიდან მეთერთმეტე წელს გამოავლინა, როდესაც მთელი პლანეტა მონუსხული უყურებდა უდიდეს შოუს სახელწოდებით „ომი ყურეში“. დედამიწის მოსახლეობის თვალწინ ზეტექნოლოგიურმა ამერიკულმა თვითმფრინავებმა ქაღალდის ფიგურასავით „დაჭმუჭნეს“ ევრაზიის ერთ-ერთი ყველაზე ძლევამოსილი არმიის წინააღმდეგობა. შოუმ, რომელიც მაშინ მსოფლიომ იხილა, დედამიწის მოსახლეობის მთელ თაობას ჩაუნერგა რწმენა იმისა, რომ აშშ არის დაუმარცხებელი და შეუჩერებელი ძალა, რომელმაც დანარჩენი კაცობრიობისგან ერთგვარი ხარისხობრივი ნახტომი შეასრულა; რომ დანარჩენი მსოფლიო განწირულია აშშ-ის კუდში დევნისთვის; რომ არავინ უნდა გააღიზიანოს აშშ; რომ ყველამ უნდა დაუჯეროს და მისი მოწყალების იმედი იქონიოს.

როდესაც ერაყის სამხედრო სიძლიერის კვალდაკვალ დედამიწის რუკიდან გაქრა საბჭოთა კავშირი, მისმა ნამსხვრევებმა კი აშშ-ის ერთგულება შეჰფიცეს – ეს გარკვეულწილად ამერიკული XX საუკუნის „ჰეფი ენდი“ იყო. ამ გამარჯვების ერთ-ერთ უდავო გმირს, ტედ ტერნერს სრული ბედნიერებისთვის მხოლოდ ისღა დარჩენოდა, რომ ცოლად მოეყვანა ჰოლივუდის ვარსკვლავი ჯეინ ფონდა და მზის ჩასვლას მასთან ერთად შეხვედროდა. რაც ტერნერმა გააკეთა კიდეც.

...მაგრამ მთელი ირონია ისაა, რომ რეალობაში არანაირი „ჰეფი ენდები“ არ არსებობს. რეალობაში არ იწერება ფინალური ტიტრები, ნებისმიერი გამარჯვება და ტრიუმფი დროებითია, რის შემდეგაც ყოველთვის ახალი თავი იწყება.

აშშ-ს კი, რომელმაც XX საუკუნეში მსოფლიოზე გაიმარჯვა, შეიძლება ითქვას, სწორედ „ჰეფი ენდის“ სინდრომი შეეყარა. ანუ მან რეალურად დაიჯერა, რომ კაცობრიობის ისტორიაში დაიწერა ტიტრები და „სიკველი“ არ არის მოსალოდნელი. 

საჩვენებელი ფაქტია: სსრკ-ის დაშლისთანავე ამერიკულმა სახელმწიფო ორგანიზაციებმა მკვეთრად შეუცვალეს პროფილი „რუსეთის საკითხთა სპეციალისტებს“ – რა საჭიროა იმის სპეციალისტი, რაც უკვე აღარ არსებობს და არც არასდროს იარსებებს?

თუმცა, თავად ამერიკული დიპლომატიაც, ვეტერანების შეფასებებით, რაღაც უცნაურ გამარჯვების პიკში მოექცა: კომპრომისებისა და მანიპულაციების მაძიებლების ნაცვლად აშშ-ის დიპლომატიურმა სკოლებმა დაიწყეს „მაღალანაზღაურებადი ფელდეგერების მომზადება, რომლებიც არიგებდნენ ბრძანებებს“ და მიაჩნდათ, რომ თუ ვინმე არ ემორჩილებოდა ამერიკულ ზეწოლას, ეს ზეწოლა უნდა გაეძლიერებინათ.

ამერიკული „რეალობის პულტი“, რომლის დეტალებიც იყვნენ CNN-იც, ჰოლივუდიც, „ფერადი ტექნოლოგიებიც“ და უკვე ახალ საუკუნეში Facebook და Twitter, ასევე ხსენებულ სინდრომს ემსხვერპლა. წინასწარ ცრუ ბრალდებებითა და წარმატებული „ტვიტერ-რევოლუციების“ სერიით რამდენიმე ქვეყნის დასჯის შემდეგ, როგორც ჩანს, ბევრი საბოლოოდ დარწმუნდა: არ არსებობს სხვა რეალობა, გარდა იმისა, რომელსაც აუდიტორიის ტვინში მასობრივად ნერგავენ სპეციალურად გაწვრთნილი ტექნოლოგიური ადამიანები – ფეისბუქის, აშშ-ის საელჩოსა და ამერიკული გამანადგურებლების მხარდაჭერით.

თუმცა რეალობამ ცხადყო, რომ ის კვლავაც არსებობს და, ზეწოლის მიუხედავად, იპოვის შურისძიების მეთოდს.

„CNN-ის სამყაროსთვის“ აპოკალიფსი მოხდა ჯერ კიდევ 2016 წელს, როდესაც ამერიკულ მედიასფეროში ტოტალური დომინირების მიუხედავად (დაახლოებით 15% 85%-ის წინააღმდეგ, კლინტონის სასარგებლოდ), არჩევნებში ტრამპმა გაიმარჯვა.

იმისათვის, რასაც ტრადიციულად უწოდებენ ამერიკულ „სიღრმულ სახელმწიფოს“, ეს იყო არასასურველი კანდიდატის გამარჯვებაზე მეტი. ეს იყო დარტყმა „ჰეფი ენდის ეპოქის“ იდეურ საძირკველზე, მართული რეალობის იდეაზე, CNN-ის და The New York Times-ის დაუმარცხებელი კავშირის დოგმაზე. 

შესაძლოა სწორედ იმიტომ, რომ „სიღრმული სახელმწიფო“, პრინციპში, არ აღმოჩნდა მზად, უარი ეთქვა პულტით რეალობის მართვაზე და ჩაებღაუჭა ვერსიას რუსების მიერ ამერიკელების მისტიკური გათვალვის შესახებ – „ამ რუსებმა მოგვპარეს ამერიკული პულტი და ამიტომ წავაგეთ“.

ამ მაგიური ვერსიის მედიური პროპაგანდისტი სწორედ CNN გახდა. იგი აქტიურად მონაწილეობდა იმაში, რასაც ბოლო დრომდე „აშშ-ში ცივ სამოქალაქო ომად“ მოვიხსენიებდით, ახლა კი აღარ ვიცით, შეიძლება თუ არა, ცივი ვუწოდოთ.

...ახლა, ვიდრე აშშ-ის ოცდაათი დიდი ქალაქი საპროტესტო ტალღამ მოიცვა, დედამიწაზე კი გმირულად გაისმის პირველი კერძო კოსმოსური ხომალდის გაშვების მოწოდებები, შეგვიძლია ვცადოთ იმის წარმოდგენა, როგორ განვითარდება „მედიური“ და ნამდვილი რეალობის ურთიერთობა მსოფლიო ექს-ჰეგემონის ტერიტორიაზე.

ფოკუსი ის გახლავთ, რომ ნამდვილი „სამყაროს დასასრული“ არ არსებობს, ისევე, როგორც ნამდვილი „ჰეფი ენდი“. არ არის აუცილებელი აპოკალიფსი სასიკვდილო იყოს. იქნებ ეს უბრალოდ მსოფლიო პოლიტიკური და ეკონომიკური და, ალბათ, ძალისმიერი ლიდერობის დაკარგვა იყოს. ეს მხოლოდ და მხოლოდ ქვეყნის წარუმატებელი ნაწილების ჩაფლობაა ერთგვარ „მესამე სამყაროში“ (აშშ-ში ამჟამად 40 მლნ უმუშევარია და, როგორც ამბობენ, ეს ზედა ზღვარი არ არის) – მთელი თავისი სოციალური შედეგებით. ესაა საზოგადოების განხეთქილება და ქვეყნის დაყოფა ღარიბ პოსტაპოკალიფსურ ტერიტორიებად და მდიდარ იზოლირებულ კუნძულებად, საიდანაც, შესაძლოა, კიდევ უფრო დიზაინერული რაკეტები გაუშვან. სადღაც მთელი ქალაქები გადავლენ სოიოს ალაფზე, სადღაც კი უზარმაზარი ბიუჯეტის მქონე თავბრუდამხვევ სრულყოფილ ბლოკბასტერებს გადაიღებენ.

უბრალოდ აღარ იარსებებს ის ამერიკა, რომელმაც ოდესღაც „სფეის შატლი“ გაუშვა და რომელიც, შესაძლოა, ჯერ კიდევ ახსოვს CNN-ის დამფუძნებელს, 81 წლის ტერნერს.

თუმცა ფაქტი არ არის, რომ ახსოვს: ჯერ კიდევ რამდენიმე წლის წინ მან აღიარა, რომ დემენცია აწუხებს.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

38
ფულის კუპიურები

დაცემა და ზრდა? რა გავლენა მოახდინა COVID-19–მა რუსეთიდან ფულად გადარიცხვებზე

78
(განახლებულია 15:00 30.05.2020)
ფულადი გადარიცხვების სისტემები მიმდინარე გაზაფხულზე ტრანსსასაზღვრო ნაკადების მოცულობის შემცირებას აფიქსირებს. რუსეთიდან ახლო საზღვარგარეთის ქვეყნებში გადარიცხვები ზოგ კომპანიაში 50%-ით შემცირდა.

მარია ნაუმენკო

ასეთი მაჩვენებლები იმითაა განპირობებული, რომ შრომითი მიგრანტების ნაწილი პანდემიის გამო სამშობლოში დაბრუნდა, ან უმუშევარი დარცა რუსეთში. რა ხდება ახლა ფულადი გადარიცხვების ბაზარზე და როგორია საკვანძო მოთამაშეების პროგნოზები სფეროს აღსადგენად? 

აპრილში გადარიცხვების მოცულობა განახევრდა

აპრილში ბაზარმა რუსეთიდან მეზობელ ქვეყნებში სტრანსსასაზღვრო გადარიცხვების არსებითი დაცემა განიცადა. თუ მიმდინარე წლის მარტში, გასული წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით, შემცირება მხოლოდ 5-10%–ს შეადგენდა, უკვე აპრილში, სერვის „ოქროს გვირგვინი – ფულადი გარაიცხვების“ დირექტორის, ივან სიტნოვის თქმით, 50%-ს მიაღწია. მაისის მაჩვენებლები კი უკვე აღწევს 25-30%-ს.

მსგავსი ტენდეცია დააფიქსირა „ ოინისტრიმმაც“. როგორც საერთაშორისო ფულადი გადარიცხვების საერთაშორისო სისტემის პრეზიდენტმა ქსენია ჩერნიშევამ აცნობა Sputnik–ს, 2020 წლის აპრილში ფულადი გადარიცხვების მოცულობა, მარტის მაჩვენებლებთან შედარებით, 34%-ით დაეცა. მაისში კი, აპრილთან შედარებით, მოცულობის დაახლოებით 10%-ით ზრდა შეინიშნებოდა.

„რუსეთიდან ახლო საზღვარგარეთის ქვეყნებში ტრანსსასაზღვრო გადარიცხვების ლომის წილი — ეს არის ფული, რომელსაც მიგრანტები გამოიმუშავებენ და ოჯახებს უგზავნიან სამშობლოში. მარტში კორონავირუსთან დაკავშირებული ვითარება ისეტი მწვავე არ იყო, საწარმოების მნიშვნელოვანი ნაწილი ფუნქციონირებდა, აპრილში კი მუშაობა შეწყვიტეს. ბევრი უცხოელი იძულებული გახდა, ან თავის ქვეყანაში დაბრუნებულიყო, ან ერთ ადგილას მჯდარიყო და დალოდებოდა.  ანუ მათ სახლებში გასაგზავნი არაფერი ჰქონდათ“, — განმარტა კომპანია „ფინამის“ ანალიტიკოსმა ალექსეი კორენევმა.

Western Union–ის პრესამსახურში კი აღნიშნეს, რომ აპრილში, მართთან შედარებით, გადარიცხვების შემცირება შეინიშნებოდა და ეს პროცესი ახლაც გრძელდება.

„ფიზიკური პირების მიერ ერთმანეთისთვის გადარიცხვების მოცულობა COVID-19–ის გამო 21%-ით შემცირდა, მარტში ეს მაჩვენებელი 30% იყო.  სიტუაციის გაუმჯობესება აპრილში გამოწვეულია პოზიტიური ტრენდებით რიტეილურ ქსელში და ასევე  ციფრული ფულადი გადარიცხვების 77%-იანი ზრდით. მასიში Western Union–ი კვლავინდებურად აფიქსირებს პოზიტიურ დინამიკას ფიზიკური პირების გადარიცხვების მხრივ“, — აცხადებენ კომპანიაში. 

დარტყმა ქვეყნების ეკონომიკაზე

„დსთ–ის ქვეყნების უმეტესობისთვის რუსეთიდან ფულადი სახსრების მიღება — ეს  ბიუჯეტის არსებითი შევსებაა. ეს ვალუტა ეხმარება მათ, კვლავაც განახორციელონ რაღაც სახის სავაჭრო ოპერაციები. ამიტომ ქვეყნებისთვის, რომლებითვისაც ფულადი გზავნილები დიდ როლს ასრულებს (პირველ რიგში, ყირგიზეთისა და ტაჯიკეთისთვის), მოსალოდნელი სახსრების შეჩერება დიდი დარტყმაა ეკონომიკისთვის“, — ასკვნის სიტნოვი. 

რუსეთი ეკონომიკაზე კი, მისი თქმით, ტრანსსასაზღვრო გადარიცხვების მოცულობის შემცირებას პრაქტიკულად არ მოუხდენია გავლენა. 

რა აღადგენს სფეროს

ივან სიტნოვის აზრით, ფულადი გადარიცხვების ბაზრის აღდგენაზე ორი ფაქტორი მოახდენს გავლენას: ფიზიკური პირების მომსახურების პუნქტების გახსნა და საერთაშორისო ავიაფრენების აღდგენა.

„ჩვენ ვხედავთ, რომ მაისში მოსკოვში ზოგი საკარანტინო შეზღუდვა იხსნება, სულ უფრო მეტი პუნქტი იწყებს მუშაობას, შეინიშნება გარკვეული ზრდა. რაც შეეხება საზღვრებს ისინი ი მ სეზონის დასაწისში ჩაიკეტა, როცა ხალხი რუსეთში უნდა ჩამოსულიყო სამუშაოდ. როგორც კი საზღვრები გაიხსნება, სიტუაცია გაუმჯობესდება. როდის მოხდება ეს — ერთი თუ ორი თვის შემდეგ — ამის თქმა ძნელია. ყველაფერი დამოკიდებულია კორონავირუსზე“, — მიაჩნია „ოქროს გვირგვინის“ წარმომადგენელს. 

ალექსეი კორენევის ვარაუდით, „ფულადი გადარიცხვების სეგმენტი საკმაოდ სწრაფად შეძლებს ძველ მაჩვენებლებზე დაბრუნებას, როგორც კი შრომის ბაზარი აღდგენას დაიწყებს“.

„ახლა სრულად ამოქმედდება მშენებლობები, გზების რემონტები. მუშახელი საჭიროა. და რახან ისინი საჭიროა, მიგრანტები ისევ დაბრუნდებიან რუსეთში. თუმცა შრომის ბაზარი შესაძლოა შესამჩნევად შეიცვალოს“, — ამბობს ანალიტიკოსი.

მისი აზრით, თუ პანდემიამდე რუსეთის მოქალაქეებისთვის მძიმე ფიზიკურ შრომასთან დაკავშირებული პროფესიები არაპოპულარული იყო, და ეს სამუშაო ადგილები უცხოელებს ხვდებოდა, ახლა ჩამოსულები შეიძლება კონკურენციას შეეჯახნენ — რუსეთის მოქალაქეები იმ ვაკანსიების მიღებას მოისურვებენ, რომლებზე მოთხოვნაც მანამდე მხოლოდ შრომით მიგრანტებს შორის არსებობდა. 

78
პრეზიდენტი კატერს მართავს

იცოდით რომ სალომე ზურაბიშვილი კატერს შესანიშნავად მართავს? - ვიდეო

0
(განახლებულია 00:45 02.06.2020)
სოციალურ ქსელში პოპულარულია ვიდეო, სადაც პრეზიდენტი სალომე ზურაბიშვილი თბილისის ზღვაზე მდებარე იახტკლუბში კატერს მართავს

„ცხოვრება მშვენიერია“ - უწერენ სოციალური ქსელის მომხმარებლები.

სალომე ზურაბიშვილი პირველი ქალბატონია, რომელმაც საქართველოს სადავეები ხელში აიღო. გარდა ამისა, ის არის პირველი პრეზიდენტი, რომელსაც ორმაგი წარმოშობა აქვს - ქართული, და ფრანგული, გამოცდილი დიპლომატია,

სალომე ზურაბიშვილი ამომრჩეველთა 59,52%-მა, 2018 წლის 28 ნოემბერს აირჩია.

სალომე ზურაბიშვილი პარიზში დაიბადა 1952 წელს. მისი ქართველი მშობლები 1921 წელს ემიგრირდნენ კავკასიის ამ პატარა ქვეყნიდან, სტალინის, იგივე იოსებ ჯუღაშვილის სამშობლოდან. მისი დიდი ბაბუა, ნიკო ნიკოლაძე, ცნობილი ლიბერალი მწერალი (1843-1928) იყო.

0
თემები:
სახალისო და საინტერესო ვიდეოები