გადაშლილი წიგნი და სანთელი

პატარა კახი, იოანე ბატონიშვილი და ტყუპი ძმა ინგილოები, ანუ მწარე ფრაგმენტი ისტორიიდან

266
(განახლებულია 18:07 14.02.2020)
1795 წლის 11 სექტემბრის დილა კარგს არაფერს უქადდა თბილისის მისადგომებთან დაბანაკებულ ქართველებს. წინა დღის ჭრილობებს იშუშებდა ერეკლე მეფის შეთხელებული ლაშქარი.

ცხადი იყო, რომ სპარსთა შაჰი აღა მაჰმადი ახალი ძალით შემოუტევდა თბილისის დამცველებს, რადგან უკვე იცოდა, რომ დამხვდურები ბევრად იმაზე ცოტანი იყვნენ, ვიდრე ეგონა.

პატარა კახს გვერდით ედგა იმერთა მეფე სოლომონი, ცალკე ემზადებოდნენ უკვე დავაჟკაცებული მისი შვილიშვილები დავით და იოანე ბატონიშვილების თავკაცობით; მათი მოვალეობა უკვე ლეგენდად ქცეული პაპის გვერდით ბრძოლა და მისი დაცვა იყო. 

წვიმიან-ღრუბლიან 11 სექტემბერს 9 ათასამდე სპარსი, ავღანი  და თურქომანი დაეცა თბილისის მისადგომებთან, მაგრამ ამით აღა მაჰმადის ჯარს არაფერი დაჰკლებია; ოთხჯერ ნაკლები ქართველი შეაკვდა მოძალებულ მტერს, მაგრამ პატარა კახის ლაშქარი დაიწრიტა. ერეკლე მიხვდა, რომ ბრძოლა წაგებული იყო და თბილისს ავი დღე ელოდა. გაქცევა იუკადრისა გამარჯვებებს მიჩვეულმა 75 წლის მეფემ, ცხენს დეზი ჰკრა, იშიშვლა თავისი განუყრელი „ავი მუსაიფი“ და მტრის შუაგულში შეიჭრა.

სპარსელებმა უმალ იცნეს თეთრ ცხენზე ამხედრებული პატარა კახი და ალყაში მოაქციეს. ცოტაც და ტრაგედია გარდაუვალი ჩანდა. უეცრად მომხდურთა რიგებში შეიჭრენ ახალგაზრდა ბატონიშვილები, იოანემ ცხენის აღვირზე უტაცა ხელი პაპას, სხვებიც აჰყვნენ და ის იყო, გაძალიანებული ერეკლე ალყიდან უნდა გაეყვანათ, წინ სპარსთა ახალი ჯგუფი აესვეტათ. მოულოდნელად საიდანღაც გლეხურად ჩაცმული ტყუპი ძმები შეცვივდნენ ამ ორომტრიალში და ერთიმეორეზე მიაწვინეს მომხდურები — ბატონიშვილებს შესძახეს, მეფე გაიყვანეთო და თავად მტერს მიეძალენ. იოანემ პატარა კახი სამშვიდობოს გაიყვანა, ძალის-ძალით გაარიდა თბილისს და დუშეთში აიყვანა.

ცრემლმორეულმა ერეკლემ სთხოვა იოანეს, იმ ტყუპი ძმების ვინაობა და ამბავი გამიგეო. მეორე დღეს მოახსენეს, ინგილო ძმები მტერს აეკუწა ისნის მისადგომებთან.

ლეგენდის თანახმად, ეს ძმები იმ ინგილო ქალის შვილები იყვნენ, პატარა კახს ჩალმის გამო ქლიავი რომ გადმოაყარა ხიდან. აღა მაჰმადის წასვლისთანავე, პაპის ბრძანებით, იოანე ბატონიშვილმა ძმების ცხედრები საინგილოს წაასვენა და თმაგაშლილ დედას მიჰგვარა.

ქალმა იოანეს ერეკლესთან დანაბარები გაატანა: მეფეს გადაეცით, კიდევ ოთხ ვაჟკაცს ვუზრდი მტერზე ჯავრის ამოსაყრელადო...

გიორგი XII-ის მეორე ვაჟი იოანე 1768 წლის 16 მაისს დაიბადა და 1830 წელს, დღევანდელ დღეს, 15 თებერვალს გარდაიცვალა. კრწანისის ომის გმირი, გამჭრიახი პოლიტიკოსი, ენციკლოპედისტი, გონებამახვილი მწერალი და მოაზროვნე უმთავრეს საგნად — „უმჯობესად ყოველთა საუნჯეთა“, სწავლას მიიჩნევდა და სწორედ ამ ნიშანს ატარებს მთელი მისი შემოქმედება. 

იოანე დასაყრდენი იყო მამისათვის სახელმწიფოს მართვის საქმეში.  გიორგი XII მასზე  წერდა: „ჩვენის ქვეყნის საქმე ყველა უფალს მინისტრსა და ჩვენს შვილს იოანეზედ იყო წოდებული“. 

ამ პერიოდში იოანე ბატონიშვილმა მოამზადა  სახელმწიფოებრივი რეფორმის კანონპროექტი, რომელიც ითვალისწინებდა მუდმივი ჯარის შექმნას, ადმინისტრაციის გამარტივებას, „განათლების მოხელის” თანამდებობის შემოღებას, რომელსაც დაექვემდებარებოდა სკოლები და სტამბები; მას უნდა მოეწესრიგებინა დავრდომილთა დახმარება, უკანონოდ შობილთა აღზრდა. კანონპროექტი მოითხოვდა სისხლის სამართლის კანონების შერბილებას, ბურჟუაზიის მხარდაჭერას, მისთვის სათათბირო ორგანოში წარმომადგენლობის უზრუნველყოფას. განსაკუთრებული ყურადღება ექცეოდა განათლების საქმეს: პირველდაწყებითი განათლება მისაწვდომი უნდა ყოფილიყო სხვადასხვა სოციალური ფენის წარმომადგენლებისათვის; უნდა გახსნილიყო უმაღლესი სასწავლებლები თბილისში, თელავსა და გორში, უნდა დაარსებულიყო ბიბლიოთეკები და მუზეუმები, ორკვირეული გაზეთი... 

პროექტი პროექტად დარჩა — გიორგი XII გარდაიცვალა, ქართლ-კახეთის სამეფო კი გაუქმდა. 1801 წელს, სხვა ბატონიშვილების დარად, იოანეც პეტერბურგში გადადის. 29 წლის განმავლობაში ცხოვრობდა იქ. პოლიტიკურ ასპარეზს მოცილებულმა მთელი თავისი ნიჭი შემოქმედებით და სამეცნიერო მოღვაწეობას შეალია — სწავლობდა ენებს, ეუფლებოდა მეცნიერების სხვადასხვა დარგს, თარგმნიდა, ადგენდა სახელმძღვანელოებს, კარაბადინებს და ლექსიკონებს. 

იოანეს ძირითადი შრომა „კალმასობა“, ანუ როგორც თავად ამბობდა, „ხუმარსწავლა”, ორიგინალური ენციკლოპედიური ხასიათის შრომაა, სადაც აღწერილია იმდროინდელი მეცნიერების მიღწევები,  მრავლადაა ფილოსოფიური მსჯელობანი; მასში შესულია ცნობები მათემატიკიდან, ასტრონომიიდან, ზოოლოგიიდან, გეოგრაფიიდან, ისტორიიდან, ფსიქოლოგიიდან, მედიცინიდან, ენათმეცნიერებიდან. ნაწარმოებში ასახულია საქართველოს სხვადასხვა კუთხის მცხოვრებთა წეს-ჩვეულებანი, სოციალური ვითარება, დიდგვაროვანთა გადაგვარება, ბაგრატიონთა დაცემის მძიმე სურათი. 

საკითხავად საინტერესო რომ ყოფილიყო, ასეთი გონებამახვილური ფაბულა მოიფიქრა: სამონასტრო ღალისა და შეწირულების ასაკრეფად , ანუ „საროჭიკედ”, საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში დადის ქვათახევის ბერი იონა ხელაშვილი გაქართველებულ სომეხ ზურაბ ღამბარაშვილთან ერთად. ისინი აწყდებიან სხვადასხვა ადამიანებს, უცნაურ ამბებს და ამ მოგზაურობის დროს უამრავ ინფორმაციას გვაწვდიან.  

იოანე ბაგრატიონი  ლექსიკოგრაფიც გახლდათ. მან შეადგინა სხვადასხვა დარგის მოკლე და ვრცელი ლექსიკონები – ზოოლოგიურ-ბოტანიკური, საბუნებისმეტყველო, სნეულებათა და წამალთა, ენციკლოპედია „სხუათა და სხუათა ჰსწავლათა შეკრებილებანი”, აგრეთვე ენციკლოპედიური ლექსიკონი, რუსულ-ქართული ლექსიკონი. ყველაფერი კი ძმასთან,  დავით ბაგრატიონთან ერთად დაიწყო საბას ლექსიკონის შევსებითა და ახლებურად გავრცობით. ცნობილია აგრეთვე იოანე ბატონიშვილის ორიგინალური ლიტერატურული ნაწარმოებებიც „პატარა ედემით განძება” და „აღსარება”. 

იოანე ბატონიშვილი თავგადაკლული  კოლექციონერიც ყოფილა.  სწორედ  წიგნებისა და ხელნაწერების მის მიერ შეგროვებული მდიდარი კოლექცია  დაედო საფუძვლად პეტერბურგის საჯარო ბიბლიოთეკის ქართულ ფონდს.

ვინ იცის, როგორ წარიმართებოდა ამ ნიჭიერი კაცის ბედი, რომ არა ის ავბედითი 1795 წლის 11 სექტემბრის წვიმიანი დილა; იქნებ თავისი პროექტიც მოეყვანა სისრულეში და ფასდაუდებელი სამსახური გაეწია ერისთვის?  თუმცა, სამშობლოდან მოშორებულმა მაინც მოახერხა, მთელი ცხოვრება საქართველოსთვის ეღვაწა, ისე როგორც ეკადრებოდა ლეგენდად ქცეული პატარა კახის შვილიშვილს.

 

 

266
თემები:
იცით თუ არა, რომ... (362)
პოლიცია აშშ-ის პროტესტების დროს

მოსაზრება: ამერიკას რასიზმსა და ანარქიას შორის არჩევანს სთავაზობენ

37
(განახლებულია 23:05 03.06.2020)
ეჭვგარეშეა, რომ ჯორჯ ფლოიდის დაღუპვას და შემდგომ პროტესტს, რომელიც ქაოსში გადაიზარდა, შეერთებულ შტატებში წინასაარჩევნო კამპანიაში აქტიურად გამოიყენებენ.

ირინა ალქსნისი

ვარაუდობენ, რომ მთავარ დარტყმას ტრამპს მიაყენებენ, რომელსაც მისი ოპონენტები რასიზმსა და თეთრი პოლიციელების სისასტიკეში ადანაშაულებენ. ამ უკანასკნელებმა კიდევ ერთი აფროამერიკელი მოკლეს. რაც უფრო ვითარდება მოვლენები, მით უფრო ნათელი ხდება, რომ რეალობას კიდევ შეუძლია დემოკრატებს სიურპრიზი შესთავაზოს.

ამერიკის ლიდერმა ერთი სრულყოფილად დადგმული სპექტაკლი მოაწყო. ის მკაცრი სიტყვებით გამოვიდა, რომელშიც: ა) მან აჯანყებულებს ,,მეამბოხეები“ უწოდა, ბ) რამდენიმე შტატის ხელისუფლება მშვიდობიანი მოქალაქეების კრიმინალებისაგან დაცვის უუნარობაში დაადანაშაულა, გ) დაჰპირდა ყველა ფედერალური რესურსის (არმიის ჩათვლით) მობილიზებას, რათა „ბოლო მოეღოს განადგურებასა და ცეცხლს“. 

ეს ყველაფერი თეთრი სახლის ვარდების ბაღში მოხდა, სადაც აღწევდა შუქბგერითი ყუმბარებისა და ცრემლსადენი გაზის ჭურვების აფეთქების ხმა. ეს პოლიცია ათავისუფლებდა ლაფაიეტის სკვერის მიდამოებს მომიტინგეებისგან კომენდანტის საათის დროს.

შემდეგ დონალდ ტრამპმა დატოვა რეზიდენცია და გაწმენდილი ტერიტორიის გავლით წმინდა იოანეს ეკლესიამდე მივიდა, რომელსაც წინა დღეს რადიკალებმა ცეცხლი წაუკიდეს. იქ მან ასწია ბიბლია და თქვა, რომ „შეერთებული შტატები უდიდესი ქვეყანაა მსოფლიოში“, და სახელმწიფოებს უსაფრთხოების უზრუნველყოფას დაპირდა.

პრეზიდენტის „პერფომანსს“ რეაქცია მყისიერად მოჰყვა. კონგრესში დემოკრატების ლიდერებმა ერთობლივი განცხადება გაავრცელეს, რომელშიც ტრამპის ქმედებები დაახასიათეს, როგორც „მშიშარა, არაეფექტური და საშიში“.

არანაკლებ დრამატულად გამოვიდა რამდენიმე შტატის ლიდერი, დემოკრატიული პარტიის წარმოადგენლები, კერძოდ, ნიუ-იორკისა და ორეგონის გუბერნატორები. ვაშინგტონის მერმა მურიელ ბაუზერმა ლაფაიეტის სკვერში „უიარაღო მომიტინგეების“ დარბევას სირცხვილი უწოდა და ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ფედერალურმა ( და არა ადგილობრივმა — ეს ძალზე მნიშვნელოვანია!) პოლიციამ თეთრი სახლის წინ მომიტინგეთა დარბევა კომენდანტის საათის დაწყებამდე 25 წუთით ადრე დაიწყო. შემდეგ მერმა ამაღელვებლად დასძინა: „ვაშინგტონის მცხოვრებლებო, სახლში წადით. იყავით უსაფრთხოდ!“ 

                                                                 რუსული სტანდარტებით, ყველაფერი ძალიან უცნაურად გამოიყურება. ერთი მხრივ, აშკარაა, რომ ადგილობრივი და რეგიონალური ხელისუფლების მიერ გატარებული ზომები ხშირად აშკარად არ არის საკმარისი ვაკჰანალიის შესაჩერებლად. მედია სავსეა მტკიცებულებებით, თუ როგორ უბრალოდ ადევნებს თვალს პოლიცია ქალაქის კვარტლებში ქაოსსა და მაღაზიების ძარცვას. მეორე მხრივ, პრეზიდენტი სულ უფრო მეტად იმუქრება და დაპირებას იძლევა, მაგრამ ვითარების სტაბილიზაციისთვის არსებითად არაფერს აკეთებს.

ეს თავსატეხი მოიცავს როგორც ამერიკის სახელმწიფო სისტემის მახასიათებლებს, ასევე ქვეყანაში მიმდინარე პოლიტიკური დაპირისპირებების სიმკაცრეს.

შეერთებულ შტატებში ფედერალურ ცენტრსა და შტატებს შორის უფლებამოსილების გამიჯვნის საკმაოდ რთული სისტემა არსებობს, მაგრამ მთლიანობაში რეგიონალური ხელისუფლება სრულ პასუხისმგებლობას იღებს იმაზე, რაც ხდება მათ ტერიტორიაზე. ეს ეხება სამართალდამცავ სფეროსაც, რის წყალობითაც შტატებში სამართალდამცავი ორგანოების ძალზე რთული სტრუქტურაა.

გარდა ამისა, მხედველობაშია მისაღები, რომ არეულობებში, პირველ რიგში, უშუალოდ რასობრივი ნიშნით, ამერიკისთვის განსაკუთრებული არაფერია. ის რეგულარულად იფეთქებს ხოლმე. ყველაზე ცნობილი, ალბათ, 1992 წლის ლოს-ანჯელესის ბუნტია, მაგრამ ბევრს კარგად ახსოვს 2014 წელში ფერგიუსონში მიმდინარე მღელვარება.

ფედერალები ერევიან მხოლოდ შტატის ხელისუფლების თხოვნით, თუ ისინი მიიჩნევენ, რომ თავად ვერ გაუმკლავდებიან. პრეზიდენტს ასევე აქვს უფლებამოსილება, გუბერნატორის გარეშე გამოიყენოს ძალა, მაგრამ ამ შემთხვევაში მას ეკისრება მთელი პასუხისმგებლობა. 

აქ ყველაზე საინტერესო ისაა, რომ ჯორჯ ფლოიდის დაღუპვის გამო პროტესტებმა მოიცვა შტატების უმეტესობა (დაახლოებით 45 შტატი 50-დან), მაგრამ თავდასხმების, ძალადობისა და მოროდიორობის კერები ძირითადად დემოკრატიული პარტიის „მამულებში“ გვხვდება. ეს ის რეგიონებია, სადაც ტრამპს გამარჯვების მცირედი შანსიც კი არ აქვს.

ყველაზე ნათელი მაგალითი, უდავოდ, ნიუ-იორკია. მრავალეროვნული, ტოლერანტული და ხაზგასმით ლიბერალური მეგაპოლისი აგრძელებს განადგურებას, ქალაქისა და შტატის ხელმძღვანელობა გაურკვევლად ლუღლუღებს. ნიუ-იორკის შტატის გუბერნატორმა ენდრიუ კუომომ განაცხადა, რომ დანაშაული, რა თქმა უნდა, დაუშვებელია, მაგრამ აჯანყებულები „დემონსტრანტებს შეერივნენ“. როგორც ჩანს, მისი აზრით, ეს საკმარისი მიზეზია იმისთვის, რომ არაფერი გააკეთონ.         დემოკრატი გუბერნატორების მხრიდან მკაცრი ზომების მიღების შეუძლებლობა მარტივად აიხსნება: ისინი ელექტორატს ეყრდნობიან, რომელთა მნიშვნელოვანი ნაწილი უკიდურესად ნეგატიურად აღიქვამს მოროდიორების წინააღმდეგაც კი ძალის გამოყენებას. უფრო მეტიც, დემოკრატიულმა პარტიამ ,,თეთრ რასისტ, შოვინისტსა და ქალთმოძულე“ ტრამპთან ბრძოლაში ლიბერალური ტენდენცია  საკუთარი ხელებით გააძლიერა  ბოროტმოქმედებისა და კრიმინალების მიმართ ლმობიერი დამოკიდებულებით, რომლებიც ,,დისკრიმინაციულ უმცირესობას“ მიეკუთვნებიან.

ამერიკაში სამოქალაქო-პოლიტიკური დაპირისპირების თითოეულმა მხარემ თავისი არჩევანი, ფსონი გააკეთა. 

დემოკრატები იმედოვნებენ, რომ მღელვარება თავისთავად  იფეთქებს  და დღის წესრიგში კვლავ შესაძლებელი გახდება მაქსიმალური კონცენტრირება თეთრი კონსერვატორების რასიზმის წინააღმდეგ ბრძოლაზე.

პრეზიდენტი აშკარად ელის, რომ რესპუბლიკელ გუბერნატორთა შტატები სწრაფად აღადგენენ წესრიგს, არ დაუშვებს ძარცვა-გლეჯის გავრცელებას. მაგრამ დაზარალებული ქალაქების კადრები და დემოკრატ პოლიტიკოსების უუნარობა გაუმკლავდნენ სიტუაციას არა მხოლოდ აძლიერებს რესპუბლიკური შტატების კონსოლიდაციას, არამედ  მერყევი რეგიონების ქანქარას ტრამპის მხარეს არხევს.

ამასთან, მნიშვნელოვანია, რომ არავინ ცდილობს ორივე პრობლემის გადაწყვეტის აუცილებლობის შესახებ საკითხი დააყენოს: სისტემური რასიზმი ამერიკის სამართალდამცავი სისტემების მიერ ძალადობის გადაჭარბებული გამოყენების ტენდენციის სახით, და ნებისმიერი არეულობის გადამწყვეტად ჩახშობის აუცილებლობა, რაც არ უნდა კეთილშობილურ ლოზუნგებს ეფარებოდნენ ისინი.

როგორც ჩანს, ამერიკისთვის ეს, როგორც წინა ათწლეულების განმავლობაში, კვლავაც გადაულახავ ამოცანად რჩება. 

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

37
მოსკოვი

მოსაზრება: დასავლური ხაფანგი რუსეთისთვის შეტყუების მცდელობა

72
(განახლებულია 20:45 02.06.2020)
ახლა დასავლეთს უფრო სჭირდება რუსეთი, ვიდრე რუსეთს დასავლეთი, რაც კიდევ უფრო ძლიერად გამოჩნდება დროთა განმავლობაში. ამ ბანალური აზრის ათვისება უჭირთ არა მარტო ჩვენებურ დასავლეთელებს, არამედ თავად დასავლელ ლიდერებს.

პიოტრ აკოპოვი

ძალიან რთულია შეგუება იმასთან, რომ თამაშის წესებსა და დღის წესრიგს რუსეთთან ურთიერთობაში განსაზღვრავს არა დღეისათვის ბევრად ძლიერი დასავლეთი.

ტრამპმა ორშაბათს პუტინს დაურეკა, რათა დასავლურ კლუბთან შესაერთებლად მიეწვია. მიმდინარე წელს აშშ „დიდ შვიდიანს“ უმასპინძლებს, რომელიც ივნისში იგეგმებოდა, მაგრამ ტრამპი მის გადადებას სექტემბრისთვის აპირებს, ვინაიდან ყველა ევროპელი ლიდერი (მაგალითად, მერკელი) არ არის მზად შტატებში ჩასასვლელად. და პრეზიდენტმაც გადაწყვიტა, გაიტანოს თავისი ძველი იდეა რუსეთის დასავლურ მაგიდასთან დაბრუნების შესახებ. 

ტრამპი ამას ჯერ კიდევ გასულ წელს კვებეკში „დიდი შვიდიანის“ სამიტის წინ ამბობდა, მაგრამ მაშინ იტალიის პრემიერის გარდა მხარი ღიად არავინ დაუჭირა. ახლა ტრამპმა სხვა მხრიდან მოვლა სცადა. გასულ უქმეებზე ჟურნალისტებს განუცხადა, რომ „დიდი შვიდიანი“ მოძველდა: „არ მგონია, რომ „დიდი შვიდიანი“ სწორად ასახავდეს მსოფლიოში მომხდარს“, — თქვა მან.

სწორედ ამიტომ ღირს მისი სექტემბრამდე გადადება და მასზე ჩინეთის მომავლის განხილვა — მაგრამ არა სი ცზინპინთან, არამედ პუტინთან ერთად.

იდეა შესანიშნავია ყველა მიმართულებით: განიხილონ ჩინეთი, რომელიც ტრამპმა მსოფლიოს უმთავრეს საფრთხედ დანიშნა, და დააბრუნოს რუსეთი, რომელიც აშშ-ის წინა პრეზიდენტმა დანიშნა ამ როლზე. ანუ შეურიგდეს რუსეთს და მასთან ერთად დაიწყოს ბრძოლა ჩინეთის წინააღმდეგ, რასაც უკვე დიდი ხანია მხარს უჭერს ზოგი ამერიკელი სტრატეგი. მაგრამ სურს რუსეთს ამ ზეიმში მონაწილეობა?

და სად წავა? მას ხომ საგულდაგულოდ დაფარული შიშები აქვს ჩინური ექსპანსიის მიმართ. და საერთოდ, რუსულ ელიტას სრულიად პროდასავლური მენტალიტეტი აქვს და „მსოფლიო ლიდერების“ კლუბში დაბრუნებაზე ოცნებობს. მაგრამ სახის დაუკარგავად, პატივისცემის გამოხატვით და მაშინ მათ უკან დასახევი გზა აღარ ექნებათ — მათ ხომ თავადაც სურთ ეს.

ასე რომ, მთელი პრობლემა ახლა ისაა, რომ დასავლეთმა ძალიან ბევრი თაფლაკვერი არ მისცეს პუტინს, თორემ რუსები გაამპარტავნდებიან და თავს გამარჯვებულად ჩათვლიან. თაფლაკვერს მათრახიც უნდა მიეშველოს და მაშინ ვერსად ვერ წავლენ. 

საოცარია, მაგრამ ასეთი სურათი არსებობს არა მარტო ბევრი დასავლელი სტრატეგის, არამედ ზოგი რუსი ანალიტიკოსის თავშიც — თანაც, როგორც პროდასავლელების, ისე ვითომ პატრიოტებისა. რუსეთს თავად არაფერი შეუძლია, ჩვენ ჩინეთთან დაახლოება მხოლოდ იმიტომ დავიწყეთ, რომ დასავლეთს წავეჩხუბეთ. თუ ახლა კონფრონტაცია დამთავრდება, ჩვენი ანტინაციონალური ელიტები მაშინვე დაუბრუნდებიან დასავლეთის უმცროსი პარტნიორის სანატრელ როლს — ასეთი წარმოდგენები არც ისე იშვიათია რუსულ საზოგადოებაში. ამიტომაც არ უნდა მივიღოთ არანაირი მიწვევა „დიდ შვიდიანში“.

მიწვევის მიღება მართლაც არ შეიძლება, მაგრამ სულ სხვა მიზეზით. არა იმიტომ, რომ ელიტები ჩააბარებენ რუსეთს — პუტინმა სერიოზულად შეცვალა როგორც შემადგენლობა, ისე ელიტების მოსაზრებები. ისინი, ვინც ფიქრობს, რომ რუსეთს ახლაც ისინი მართავენ, ვისაც დასავლეთი ნიმუშად და უფროს მასწავლებლად მიაჩნია, ხოლო რუსები — ევროპული ცივილიზაციის წარუმატებელ შტოდ, ილუზორულ სამყაროში ცხოვრობენ. რუსეთს ელიტებთან და ეროვნული თვითშეგნების აღზრდასთან უამრავი პრობლემა აქვს, მაგრამ ქვეყნის ხელისუფლების დამოუკიდებლობაში ეჭვი არავის ეპარება. სტრატეგიულ თამაშში, რომელსაც ბევრი რაუნდი აქვს, ვითარება და გარემო ატმოსფერო იცვლება, მაგრამ უცვლელი რჩება მიზანი. ძლიერი, თვითკმარი რუსეთი, ქვეყანა–ცივილიზაცია, ძალის ერთ-ერთი ცენტრი, რომელიც განსაზღვრავს მსოფლიო წესრიგს XXI საუკუნეში. უფრო ნაკლებს რუსეთი არ დათანხმდება.

როგორ დაეხმარება ამ მიზნის მიღწევას დასავლეთთან დაახლოება? არანაირად — ტაქტიკური თამაშიც კი მხოლოდ ზიანს მიაყენებს რუსეთს. და არა იმიტომ, რომ საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ დასავლეთმა რუსეთზე შეტევა განაგრძო — კბეჩდა რა ყველაფერს, რაც შეიძლებოდა, სანამ უკრაინას არ მიადგა. არა, აქ ყველაფერი გასაგებია — კომპრომისები ე.წ. პოსტსაბჭოთა სივრცეზე დაუშვებელია: უკრაინის ატლანტიზაცია, მისი დასავლეთის გეოპოლიტიკურ ველზე მიმაგრება შეუძლებელია პრონციპში და ეს არც განიხილება.

უფრო მნიშვნელოვანია სხვა რამ: რომელ დასავლეთს უნდა დაუახლოვდეს რუსეთი, რომც მოინდომოს? ერთიანი დასავლეთი აღარ არსებობს — მისი რღვევის პროცესი უკვე რამდენიმე წელია მიმდინარეობს და სრულად პასუხობს რუსეთის ინტერესებს. ჩვენ შეგვიძლია ავაგოთ ხიდები დასავლეთის შემადგენელ ელემენტებთნ — ცალკეულ ევროპულ ქვეყნებთან, მთლიანად ევროკავშირთანაც, ტრამპის ანტიგლობალისტურ ამერიკასთანაც. მაგრამ ჩვენ არ შეგვიძლია ავაგოთ სამომავლო გეგმები ატლანტიკურ დასავლეთთან, ვინაიდან ის ჩვენი შეურიგებელი გეოპოლიტიკური მტერია. 

„დიდი შვიდიანი“ დიდი ხანია უკვე ცარიელია — და მიუხედავად იმისა, რომ ტრამპი ხელმეორედ არჩევის შემთხვევაშიც კი ვერ შეძლებს მის მარტივად დამარხვას, ის თანდათან გადაიქცევა ურთიერთობების გასარჩევ მოედნად დასაშორებლად განწირულ მხარეებს შორის. „დიდი რვიანი“ (ანუ ფორმატი რუსეთის მონაწილეობით), დასავლეთის მიერ ყირიმის მერე გაყინული, შეუძლებელია აღდგეს — და არა მარტო იმიტომ, რომ რუსეთმა ამ წლებში ჩინეთთან სტრატეგიული ალიანსი განამტკიცა. დასავლეთი პლუს რუსეთი ვერ შეძლებენ მსოფლიოში თამაშის წესების განსაზღვრას — ამას ყველა საკვანძო მოთამაშე სჭირდება. ბუნებრივია, ჩინეთი და ინდოეთი — მაგრამ რეგიონული ინტეგრაციული კავშირებიც, რომლებიც სამხრეთ–დასავლეთ აზიას, არაბულ სამყაროს, სამხრეთ ამერიკასა და აფრიკას წარმოადგენენ. ყველაზე ახლო ამ ფორმატთან „დიდი ოცეულია“.

ტრამპი გვთავაზობს შეიქმას რაღაც საშუალო „დიდ შვიდიანსა“ და „დიდ ოცეულს“ შორის — 11 ქვეყნისგან შემდგარი ჯგუფი. თუ G-11-სა და G-20-ს შევადარებთ, კიდევ ვინ არ აღმოჩნდება მასში ჩინეთის გარდა? სამხრეთ ამერიკა (მექსიკა, არგენტინა და ბრაზილია), აფრიკა (სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა) და ისლამური სამყარო (თურქეთი, საუდის არაბეთი და ინდონეზია) — ანუ ისევ დასავლური ან გეოპოლიტიკურად დამოკიდებული ქვეყნების ჯგუფი გამოდის (სამხრეთ კორეა), რომლებსაც რატომღაც უნდა შეუერთდნენ რუსეთი და ინდოეთი. მაგრამ პუტინი და მოდი დამოუკიდებელ სახელმწიფო–ცივილიზაციებს წარმოადგენენ, რომლებისთვისაც სასაცილოა მსავს თამაშში მონაწილეობის შეთავაზება. მით უმეტეს, რომ ის აშკარად ანტიჩინურ ხასიათს ატარებს. 

ამასთან ტრამპის თავაზიანად შეჩერება ძალიან ძნელი იქნება. როგორც სამიტის მასპინძელს, მას უფლება აქვს მიიწვიოს ის, ვინც სურს და შეუძლია არც გაითვალისწინოს დიდი ბრიტანეთისა თუ გერმანიის წინააღმდეგობა პუტინის მონაწილეობასთან დაკავშირებით. ეს ხომ „დიდი რვიანის“ აღდგენა არ არის, არამედ, უბრალოდ, შეხვედრა გაფართოებული შემადგენლობით.

რა თქმა უნდა, ვლადიმირ პუტინი არ წავა არანაირი ფორმატის „დიდი შვიდიანის“ შეხვედრაზე, თუნდაც „დიდი რვიანის“ აღსადგენად დაუძახონ. გასულ შემოდგომაზე მის მიერ გამოთქმული შენიშვნა „დიდი რვიანის“ თაობაზე ერთ მნიშვნელოვან მინიშნებას შეიცავდა: რადგან დასავლელი ლიდერები 2014 წელს არ ჩამოვიდნენ რუსეთში მორიგ სამიტზე, მაშინ, თუ ახლა „ჩვენს პარტნიორებს ჩვენთან ჩამოსვლა სურთ, მოხარულები ვიქნებითო“. მოკლედ, ყირიმში ჩამობრძანდითო.

ამასთან სექტემბერში ნიუ-იორკში მაინც შეიძლება გაიმართოს ამ წლის უმნიშვნელოვანესი სამიტი. პუტინი და სი კი იმ დროისათვის უკვე მოასწრებენ რამდენიმე ორმხრივი შეხვედრის მოწყობას — და სხვა საკითხებს შორის, ათასწლოვანი რუსეთისა და სამიათასწლოვანი ჩინეთის ლიდერები, რაღა თქმა უნდა, ამერიკის მომავალზე იმსჯელებენ...

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებას

72
 ვირუსოლოგიის ლაბორატორია უჰანში

შეიქმნა ხელოვნურად, გავრცელდა შემთხვევით: ქვეყნდება ბრიტანული დაზვერვის შეფის ექსკლუზივი

0
(განახლებულია 13:52 04.06.2020)
დიდი ბრიტანეთის დაზვერვის, MI6-ის ყოფილი შეფი ექსკლუზიურ ინტერვიუში საუბრობს ბოლო კვლევაზე, რომელიც კორონავირუსის ხელოვნურ წარმოშობას ადასტურებს

თბილისი, 4 ივნისი — Sputnik. ახალი კორონავირუსი უჰანის ლაბორატორიაში გაჩნდა და უბედური შემთხვევის შედეგად გავრცელდა, აცხადებს ბრიტანეთის დაზვერვის, MI6–ის ექს–შეფი რიჩარდ დირლავი Telegraph–ისთვის მიცემულ ექსკლუზიურ ინტერვიუში.

​დირლავის თქმით, ის გაეცნო ახალ „მნიშვნელოვან“ სამეცნიერო კვლევას, რომელშიც ნათქვამია, რომ ვირუსი ხელოვნურად შექმნეს ჩინელმა სწავლულებმა. 

მისი განმარტებით, საუბარია ბრიტანელი და ნორვეგიელი მეცნიერების, ლონდონის უნივერსიტეტის პროფესორის, ანგუს დალგლიშისა და ნორვეგიელი ვირუსოლოგის, ბირგერ სორენსენის სამეცნიერო სტატიაზე, რომელიც მიმდინარე კვირაში გამოქვეყნდა.

„ვფიქრობ, რომ [ეპიდემია] დაიწყო როგორც უბედური შემთხვევა. ჩნდება კითხვა: თუ ჩინეთი ოდესმე აღიარებს თავის პასუხისმგებლობას, გადაიხდის თუ არა ის კომპენსაციას? ჩემი აზრით, ეს აიძულებს მსოფლიოს თითოეულ ქვეყანას, გადახედოს ჩინეთთან უთიერთობებს“, — აღნიშნა დაზვერვის ყოფილმა შეფმა. 

შეგახსენებთ: აშშ–ის პრეზიდენტი დონალდ ტრამპი მანამდე უკვე დაემუქრა ჩინეთს სასტიკი სანქციებით იმ შემთხვევაში, თუ გაირკვევა, რომ პანდემიის გამომწვევი ვირუსი მართლაც ხელოვნურად შეიქმნა უჰანის ლაბორატორიაში, ხოლო ჩინეთის ხელისუფლებამ შეგნებულად გაავრცელა ის მსოფლიოში.

კაცობრიობა ამგვარ ცოდნას არ ფლობს: უჰანის ლაბორატორიის დირექტორი ბრალდებებს პასუხობს>>

თავის მხრივ, ჩინეთმა არაერთხელ უარყო აღნიშნული ბრალდება და განაცხადა, რომ უჰანის ლაბორატორიიდან არანაირი ვირუსი „არ გაქცეულა“. 

0
თემები:
მსოფლიო დღეს