ქვიშის საათი

აღზევებული მდაბიო: ამბავი ქვეყნის ერთგული და ავ ენას შეწირული მესტუმრე ჯიქურისა

644
(განახლებულია 16:37 03.02.2020)
შუა საუკუნეების საქართველოში მკაცრად იყო განსაზღვრული იერარქია — არადიდგვაროვანი და შემთხვევითი პირების სამეფო კარზე აღზევება მინიმუმადე იყო დაყვანილი.

მაგრამ მონღოლთა ბატონობის პერიოდში ეს წესი მოიშალა და არაერთ უგვარო, მაგრამ ნიჭიერ და მოხერხებულ პოლიტიკოსს მიეცა დაწინაურების შანსი. 

ერთ-ერთი ასეთი გახლდათ დავით VII-ის (ულუს) სამეფო კარზე დაწინაურებული ვინმე მესტუმრე ჯიქური. სამწუხაროდ, მის შესახებ ბევრი არაფერი ვიცით. არც ის არის ცნობილი, ჯიქური სახელია თუ გვარი. მაგრამ გონიერი და ენერგიული მმართველი რომ იყო, ამაზე არავინ კამათობს. 

მესტუმრეს სახელო (თანამდებობა) მეორეხარისხოვანი იყო. ქართული სამართლით, მესტუმრე მანდატურთუხუცესის ხელქვეით მოხელედ მიიჩნეოდა. მაგრამ ჯიქურმა იმდენს მიაღწია, რომ გავლენით არა მარტო მანდატურთუხუცესზე მაღლა დადგა, არამედ მწიგნობართუხუცესი, ამირსპასალარი და ათაბაგიც უკან მოიტოვა და მეფის პირველ ვაზირად, ერთგვარ „რუხ კარდინალად“ იქცა.

ქვეყანაში განვითარებულმა პოლიტიკურმა კრიზისმა, ბუნებრივია, ბიძგიც მისცა მესტუმრე ჯიქურის დაწინაურებას. გარკვეულ მიზეზთა გამო დავით ულუ იძულებული გახდა, ოქროს ურდოში სწვეოდა ბათო ყაენს. ამ დროს სამეფოში რეალური ხელისუფალი მისი მეუღლე ჯიგდა ხათუნი იყო, რომელთანაც მესტუმრე ჯიქური საკმაოდ დაახლოებული იყო. ფაქტობრივად, სწორედ მისი წყალობით იქცა იგი საქართველოს მმართველად. 

ირანის პრინცესას მხსნელი ქართველი მაშველი: ამბავი მემედ ბედიასი

ჯიგდა-ხათუნი, მართალია, წარმოშობით მონღოლი იყო, მაგრამ ქართველთა გულის მოსაგებად მართლმადიდებლად მოინათლა და თამარი დაირქვა. სამწუხაროდ, ამბიციების მიუხედავად, მას არ აღმოაჩნდა ქვეყნის მართვა-გამგეობისთვის საჭირო უნარ-თვისებები, რასაც თავადაც კარგად ხვდებოდა. ამიტომაც აღაზევა სამეფო კარზე მესტუმრე ჯიქური და ქვეყანას მისი მეშვეობით მართავდა.

ჯიქური ძალზე მარჯვე და გონიერი ვაზირი გამოდგა. მიუხედავად იმისა, რომ მხოლოდ რამდენიმე წელი იყო პირველი ვაზირი, მაინც მოასწრო საქართველოსთვის ბევრი სასიკეთო ღონისძიების გატარება. 

მონღოლთა ბატონობის დროს ქვეყანა „ქვაბ-ავაზაკებით“ გაივსო. ისინი ძარცვავდნენ ყველას, ვისაც მისწვდებოდნენ — მდიდარსაც და უქონელსაც. ღარიბ გლეხებს მარჩენალ ცხვარ-ძროხასაც კი სტაცებდნენ. მესტუმრე ჯიქურის სასახელოდ უნდა ითქვას, რომ სასტიკი მეთოდებით დაამყარა წესრიგი და აღგავა ქურდთა და ყაჩაღთა თარეში ქვეყანაში. ამან მას უბრალო ხალხში სახელი და დიდება მოუტანა. 

ჟამთააღმწერელი საგანგებოდ აღნიშნავს:

„სრულიად სამეფოსა შინა მპარავი და ავაზაკი არ იპოვებოდა და თუ სადა გაჩნდის, ძელსა ჩამოჰკიდიან“. 
  • განდგომილ მთიელთა დამორჩილება

მონღოლთა ბატონობის დროს შესუსტდა საქართველოს მეფის ხელისუფლების გავლენა მთიელებზე. მართალია, ფხოველები უკვე გაქრისტიანებულები იყვნენ — ზოგი ნებით და ზოგიც იარაღის ძალით, მაგრამ წარმართობა მთაში მაინც მყარად ფესვგადგმული რჩებოდა. მთიელთა გარკვეული ნაწილი ისევ კერპებს ეთაყვანებოდა. ივანე ათაბაგმა დიდი ლაშქრობაც მოაწყო ფხოვში მათ გასაქრისტიანებლად, მაგრამ საკმარისი იყო, მეფის ხელისუფლება დასუსტებულიყო, რომ მთიელთა ნაწილი ისევ წარმართობას დაბრუნებოდა და ბათო ყაენის კარზე წასულ დავით ულუს აჯანყებოდა.

მესტუმრე ჯიქურმა კი ფხოვი ცეცხლითა და მახვილით დალაშქრა და ხელახლა განათლა ქრისტეს სჯულისგან განმდგარნი.

როგორც ჟამთააღმწერელი წერს:

„ფხოელნი მოხარკე ყვნა, და მეჯორედ ყვნა კაცნი იგი მხეცისა ბუნებანი“.

ეს იმ დროს მართლაც დიდი საქმე იყო — მესტუმრემ მთა დააწყნარა და მეფის ძალაუფლება განამტკიცა. 

  • უომრად მოგვარებული საქმე 

მესტუმრე ჯიქურის სახელს მიეწერება კახეთის განდგომილი ერისთავის თორღვა პანკელის განეიტრალებაც.

დავით VII ულუს ბათო ყაენის კარზე საკმაოდ ხანგრძლივად მოუწია ყოფნა. კახეთის მმართველმა თორღვა პანკელმა იუკადრისა მონღოლ ჯიგდა-ხათუნისა და უგვარო მესტუმრე ჯიქურის დამორჩილება. თანაც ფიქრობდა, რომ მეფე აღარც დაბრუნდებოდა საქართველოში და კახეთის დასაკუთრება მოინდომა.

მაგრამ თორღვას მოლოდინი არ გამართლდა. დავით VII დაბრუნდა და პანკელს შეუთვალა, მასთან გამოცხადებულიყო. ერისთავმა ვერ გაბედა ხელმწიფესთან წვევა, რადგან კარგად იცოდა, ურჩობისთვის დაისჯებოდა. და ომი გარდაუვალი შეიქნა.

მართალია, დავით მეშვიდეს სოლიდური ჯარი ჰყავდა, მაგრამ თორღვასაც არანაკლები ძალა უმაგრებდა ზურგს. ამიტომ მეფემ კახეთის დალაშქვრაზე ხელი აიღო და ამ პრობლემის მოგვარება ჯიქურს მიანდო. და მანაც თავი არ შეირცხვინა.

მესტუმრემ პანკელს ერისთავი ბერი ხორნაბუჯელი მიუგზავნა და უვნებლობის ფიცი მისცა. მაგრამ კახეთიდან გამოსული თორღვა პანკელი დედოფალ ჯიგდა-ხათუნის ჩაგონებით შეიპყრეს და მეფის დაუკითხავად გადააგდეს კლდეკარის ციხის ქონგურიდან...

დასაგმობია? მაგრამ როცა სასწორის ერთ მხარეს ქვეყნის ერთიანობა და ძმათა შორის სისხლისმღვრელი ომი დევს, მეორეზე კი ყალბად გაცემული ფიცი, ალბათ ფლიდობასა და ტყუილზე არავინ იტყვის უარს.

აღმშენებლობა და ქველმოქმედება 

მესტუმრე ჯიქური აღმშენებლობითი სამუშაოებითაც საკმაოდ აქტიურად იყო დაკავებული. მემატიანე ხაზს უსვამს, რომ მიუხედავად დიდი გაჭირვებისა, პირველ ვაზირს საჭირო სახსრები მოუძიებია და ისნის სამეფო სასახლე აუშენებ-აღუდგენია.

გარდა ამისა, როგორც ჩანს, პირველ ვაზირს თავისი მდაბიო წარმომავლობა არ ავიწყდებოდა და ბევრს ზრუნავდა ღარიბ-ღატაკებსა და ქვრივ-ობლებზე. უპოვართა დასაპურებლად პირად სახსრებსაც გულუხვად ხარჯავდა თურმე, რადგან თავად შვილი არ ჰყავდა. ამან მოსახლეობის დაბალ ფენებში მესტუმრეს დიდი სიყვარული და პოპულარობა მოუტანა... 

სამაგიეროდ ვაზირი სასტიკად სძულდა არისტოკრატიას. სანამ მისი მფარველი ჯიგდა-ხათუნი ცოცხალი იყო, ვერაფერს უბედავდნენ, მაგრამ 1251 წლის შემდეგ, რაც მონღოლი დედოფალი გარდაიცვალა (არ გამორიცხავენ, რომ ის სასახლის კარის ინტრიგებს შეეწირა), მესტუმრე ჯიქურის ძალაუფლების მზეც ჩაესვენა.

დედოფლის სიკვდილის შემდეგ დავით ულუმ რაჭის ერისთავ კახაბერის ასული გვანცა შეირთო ცოლად. მესტუმრე ჯიქური მეფისა და მისი ოჯახისადმი დიდი ერთგულებით გამოირჩეოდა (ჟამთააღმწერელი მას ასეთი სიტყვებით ამკობს: „ერთგული მეფეთა, უმეტეს ყოველთა კაცთა”), მაგრამ ღვარძლიანმა ჭორმა და დედოფლის განწყობამ ამ ადამიანის ცხოვრება თავდაყირა დააყენა.

გახდა თუ არა დედოფალი, გვანცამ ავად დაუწყო ცქერა სასახლის კარზე განდიდებულ მესტუმრე ჯიქურს. ამით ისარგებლეს გააზნაურებული მდაბიოსგან შევიწროებულმა დიდგვაროვნებმა. სუმბათ ორბელმა ჯიქურს ცილი დასწამა, თითქოს ის ილხანელ მონღოლთა ყაენ ჰულაგუს მეფის სიმდიდრეზე საიდუმლო ცნობებს აწვდიდა. არადა, ვერაგი და ფლიდი სუმბათ ორბელი თავად იყო ქართველთა მეფის ორგული და დიდი მანგუ ყაენის „ენჩუ“ (ანუ ყმა, ხასა). ამის თაობაზე სათანადო იარლიყიც (ბრძანება) ჰქონდა მონღოლთა ყაენისგან მიღებული, რაც მის ხელშუხებლობას უზრუნველყოფდა. სამწუხაროდ, მალემრწმენმა მეფემ ასეთი კაცის დასმენა მაინც სრულ ჭეშმარიტებად მიიჩნია და... 

განრისხებულმა დავით მეშვიდემ საწრაფოდ ვაზირის მოყვანა ბრძანა. ღამით დაეცნენ თავზე ჯიქურს, სახლ-კარი დაუქციეს, ქონება დაიტაცეს, მერე კი მხრებგაკრული მიიყვანეს ისნის სასახლეში.

მეფე აივანზე იჯდა და მტკვარს გადასცქეროდა. არც კი გაუხედავს ერთგული და ამაგდარი ვაზირისკენ, ნიშანი მისცა და უმალვე კლდიდან გადაჩეხეს მესტუმრე.  

მეორე დილით ტფილისელებმა მტკვრის ნაპირებზე იპოვეს გვამი ერთ დროს ყველაზე გავლენიანი ადამიანისა. მეფის მრიხანებას შეწირულ, უშვილძიროდ გადაგებულ ჯიქურს ჭირისუფლობა ქალაქის ღარიბებმა, გლახაკებმა და ქვრივ-ობლებმა გაუწიეს — ყველამ, ვისაც სიცოცხლეში პატრონობდა აღზევებული მდაბიო. მათ მეფეს მოციქული მიუგზავნეს და ჯიქურის გვამის დატირება-დაკრძალვის ნებართვა სთხოვეს. მეფემ დასტური მისცა.

მემატიანე წერს, „მრავალითა გოდებითა წარიღეს ჯიქურიო“.

მართლაც დიდის ამბით გააპატიოსნა მდაბიო ხალხმა უსამართლოდ შერისხული მფარველი გმირი, მრავალრიცხოვანმა სამგლოვიარო პროცესიამ წაასვენა მისი ცხედარი წმინდა ქალწულ ქრისტინას სახელობის ტაძარში და ეკლესიის ეზოში პატივით დაკრძალა...

 

644
თემები:
იცით თუ არა, რომ... (362)
ლუგარის ლაბორატორია

ამერიკული ბიოლაბორატორიები ცენტრალურ აზიასა და კავკასიაში: რა საჭიროა?

30
(განახლებულია 18:55 29.05.2020)
ყაზახეთში, სომხეთსა და ტაჯიკეთში ამერიკელებმა დააარსეს ბიოლაბორატორიების ქსელი, რაც ბევრ კითხვას უჩენს რუსეთს.

გალია იბრაგიმოვა 

„შეერთებული შტატები მთელ მსოფლიოში ახორციელებენ სამხედრო-ბიოლოგიურ საქმიანობას, მათ შორის, ჩვენს საზღვრებთანაც“, — განაცხადა რუსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა სერგეი ლავროვმა. მოსკოვი დიდი ხანია შეშფოთებულია მეზობელი ქვეყნების ბიოლოგიური უსაფრთხოებით. 

წინასწარგანზრახული გაჟონვა 

ყაზახეთში კორონავირუსით ინფიცირების პირველი შემთხვევა მარტის დასაწყისში დაფიქსირდა. ხელისუფლებამ ჩაკეტა საზღვრები და საგანგებო მდგომარეობა გამოაცხადა. ინტერნეტში გაჩნდა ხმები, რომ ვირუსი შესაძლოა იმ ბიოლაბორატორიასთან ყოფილიყო კავშირში, რომელიც ამერიკელებმა 2016 წელს ააგეს რესპუბლიკის სამხრეთ–აღმოსავლეთში. 

ალმათის ცენტრალური რეფერანს–ლაბორატორია (ცრლ) ყაზახეთისთვის დამახასიათებელი ვირუსების შტამების შესწავლაზე სპეციალიზდება და რესპუბლიკის ჯანდაცვის სამინისტროს ექვემდებარება. მიიჩნევა ყაზახეთის საკუთრებად, მიუხედავად იმისა, რომ პენტაგონის ხარჯებითაა აგებული. ამ ობიექტისთვის შეერთებულმა შტატებმა 108 მლნ დოლარი გამოყო.

ვაშინგტონმა განმარტა: რეგიონში იმყოფებიან ამერიკელი სამხედროები და კვლევები დაეხმარება მათ, თავი დაიცვან უცნობი ვირუსული ინფექციებისგან.

მოსკოვის წარმომადგენლებმა არაერთხელ განაცხადეს, რომ ამერიკელებს ამ ლაბორატორიის რუსული ინტერესების წინააღდეგ გამოყენება შეუძლიათ, მაგრამ ყაზახეთის ხელისუფლება ირწმუნებოდა, რომ ადგილობრივი ბიოლოგების მუშაობაში არავინ ერეოდა.

„უცხოელი მეცნიერების მუშაობა დასაშვებია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ერთობლივი კვლევები ტარდება და საგრანტო პროექტები რეალიზდება“, — განმარტეს ცენტრალურ რეფერანს–ლაბორატორიაში.

2018 წელს ყაზახეთში შესამჩნევად გაიზარდა მენინგიტით დაავადების რაოდენობა და ალმათში ლაბორატორიიდან მენინგიტური ინფექციის შტამის გაჟონვაზე ალაპარაკდნენ. ჟურნალისტები და ბლოგერები სერიოზულად წერდნენ, რომ ამერიკელებმა განზრახ დაუშვეს ვირუსის გავრცელება — თითქოს მათ ამ გზით სურდათ შეემოწმებინათ ლაბორატორიაში შექმნილი ბაქტეოროლოგიური იარაღის ეფექტურობა.

ყაზახეთის ჯანდაცვის სამინისტრო ირწმუნებოდა, რომ არანაირ ეპიდემიას ადგილი არ ჰქონია.

„ყაზახეთში მენინგიტის 58 შემთხვევა დაფიქსირდა, აქედან 32 — ალმათში, რაც, ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის საზომებით, დაბალი მაჩვენებელია“, — აცხადებდნენ უწყებაში.

კრონავირუსთან დაკავშირებითაც მსგავსი ისტორია გამეორდა. ხელისუფლებამ უარყო კონსპიროლოგია და საზოგადოებას მოუწოდა, თავი შეეკავებინათ პანიკის თესვისგან.

მუშაობის დახურული რეჟიმი 

საბჭოთა პერიოდში სომხეთის მიკრობიოლოგიის ინსტიტუტი დარგის უმსხვილესად ცენტრად მიიჩნეოდა. 90-იან წლებში ინსტიტუტის სამეცნიერო კვლევებით აშშ და დიდ ბრიტანეთი დაინტერესდნენ. სომეხ სპეციალისტებს დასავლეთში იწვევდნენ სტაჟირებაზე.

2000-იანებში ამერიკელები დაეხმარნენ სომხეთს, გაეხსნათ რამდენიმე ბიოლაბორატორია. თანხები, ყაზახეთის მსგავსად, იქაც პენტაგონმა გამოყო. სომხეთის დაავადებათა კონტროლისა და პროფილაქტიკის ცენტრის მოდერნიზაციაზე 10 მლნ დოლარი დაიხარჯა.

ერევანში, გიუმრიში, ვინაძორში, მარტუნისა და იჯევანში აგებული სამეცნიერო ცენტრები კავკასიის რეგიონისთვის დამახასიათებელ ვირუსებსა და შტამებს სწავლობენ. ლაბორატორიები სომხეთის ჯანდაცვის სისტემაში შედის, მაგრამ აშშ-ის თავდაცვის სამინისტროსთან არსებული საფრთხეების შემცირების სააგენტოს თანამშრომლებს იქ შესვლის უფლება აქვთ. ადგილობრივი სპეციალისტების გარდა, იქ ამერიკელებიც მუშაობენ.

სომხეთის ბიოლაბორატორიების დახურულობა მოსკოვის კრიტიკას იწვევს. ეჭვების გასაფანტად პრემიერი ნიკოლ ფაშინიანი გასულ შემოდგომაზე დათანხმდა რუს სპეციალისტებთან თანამშრომლობაზე მემორანდუმის გაფორმებას. დეტალები შეთანხმდა, მაგრამ სომხურმა მხარემ ბოლო მომენტში უარი თქვა დოკუმენტზე.

საშიში ეპიდემიოლოგია

2010-იან წლებში ამერიკელმა ბიოლოგებმა ყურადღება ტაჯიკეთზე გაამახვილეს. მათ არახელსაყრელი ეპიდემიოლოგიური ვითარება აშფოთებდათ, რასაც ინფექციური დაავადებების აფეთქების გამოწვევა შეეძლო. დასავლეთის რამდენიმე ფონდმა სახსრები გამოყო ქვეყანაში კვლევითი ცენტრების შესაქმნელად.

2013 წელს დუშანბეს გასტროენტეროლოგიური ინსტიტუტის ბაზაზე ბიოლოგიური უსაფრთხოების ლაბორატორია გაიხსნა. პროექტი ფრანგულმა საქველმოქმედო მერიოს ფონდმა დააფინანსა, რომელსაც მსგავსი ობიექტები აგებული აქვს ჩინეთში, მიანმაში, ბანგლადეშსა და აფრიკის ქვეყნებში.

ფრანგებს, როგორც წესი, დაეხმარნენ გაერო და აშშ-ის საერთაშორისო განვითარების სააგენტო USAID. ინვესტიციებმა სამ მილიონ დოლარს გადააჭარბა.

2019 წელს შეიქმნა ტუბერკულოზთან ბრძოლის რესპუბლიკურ ცენტრთან არსებული ლაბორატორია. სპონსორები იყვნენ USAID და პენტაგონი. ადგილობრივი ბიოლოგები უცხოელ კოლეგებთან ერთად სწავლობენ ცენტრალური აზიისთვის დამახასიათებელ ისეთ დაავადებებს, როგორებიცაა ტუბერკულოზი, მალარია, ჰეპატიტი და ქოლერა.

გასულ წელს ტაჯიკეთის ჩრდილოეთში, ქალაქ ისფარაში კიდევ ერთი ობიექტი გაიხსნა. ინფორმაცია მის შესახებ მწირია. დამფინანსებლები კვლავაც ამერიკელები არიან.

„ცენტრალურ აზიაში კორონავირუსამდე ეპიდემიოლოგიური ვითარება რთული იყო. რეგიონს ახასიათებს ჰეპატიტის, ქოლერის, ტუბერკულოზის აფეთქებები, ამიტომ ახალი ბიოლაბორატორიები აუცილებელია. ამისთვის საჭიროა სახსრები. უცხოური დახმარების გარეშე ფონს ვერ გავალთ“, — განმარტა დუშანბეს პოლიტოლოგიურ კვლევათა ცენტრის დირექტორმა აბდუგანი მამადაზიმოვმა.

ტაჯიკი ექსპერტი ვერაფერ საეჭვოს ვერ ხედავს ამერიკელების აქტიურობაში.

„უბრალოდ, ისინი ყოველთვის პირველები გვეხმაურებიან. თუ კორონავირუსის შემდეგ რუსეთი, ჩინეთი ან ევროკავშირი უფრო აქტიურად დაეხმარებიან რეგიონს ვირუსებთან ბრძოლაში, რესპუბლიკის ხელისუფლება ამას მხარს დაუჭერს“, — დარწმუნებულია ექსპერტი.

30
ნავთობსაქაჩი

მოსაზრება: აშშ შესაძლოა საკუთარი ნავთობის გარეშე დარჩეს

88
(განახლებულია 18:14 28.05.2020)
ამერიკელები ნავთობმოპოვების რეკორდული ჩამოშლის ზღვარზე აღმოჩნდნენ. გაზისა და ნავთობის საბურღი დანადგარების რაოდენობა ქვეყანაში ისტორიულ მინიმუმამდე დაეცა, კომპანიები მასობრივად აცხადებენ გაკოტრების თაობაზე და მუშაობას აჩერებენ.

ნატალია დემბინსკაია

ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა შესაძლოა დაკარგოს ფიქალური დარგი, რომლის აღდგენასაც წლები დასჭირდება. რატომ იყო კოლაფსი გარდაუვალი?

საბურღების რეკორდული შემცირება 

2019 წელს, გადაუსწრეს რა რუსეთსა და საუდის არაბეთს, ამერიკელები ლიდერები გახდნენ ნავთობმოპოვებაში — ფიქალური ნავთობის წყალობით. 70 წლის განმავლობაში აშშ შავი ოქროს ნეტო–ექსპორტიორი გახდა.

„ნავთობმრეწველობას სიურპრიზები ახასიათებს — ფიქალურმა რევოლუციამ თავდაყირა დააყენა ნავთობის ფასები, წარმოება და სავაჭრო ნაკადები“, — განაცხადა მაშინ პრეზიდენტ ჯორჯ ბუში-უმცროსის მრჩეველმა ენერგეტიკის საკითხებში და კონსალტინგური კომპანია Rapidan Energy-ს პრეზიდენტმა ბობ მაკენლიმ.

მაგრამ ფიქალურ დარგს მკვეთრ შენელებას უწინასწარმეტყველებდნენ: რეკორდის საფასური ჭაბურღილების გამოფიტვა, ინფრასტრუქტურისთვის უზარმაზარი დანახარჯები და კაპიტალდაბანდებების უკმარისობა გახდა.

ვარაუდობდნენ, რომ პრობლემები 2021 წელს დაიწყებოდა, მაგრამ კორონავირუსულმა პანდემიამ ენერგომატარებლებზე მოთხოვნა და ნავთობის კოტირებები ჩამოშალა. ამან პირველ რიგში ვალებში ჩაფლული მეფიქალეები დააზარალა, რომლებიც ინვესტიციების მწვავე უკმარისობას განიცდიდნენ.

მაისის ბოლოს ნავთობისა და გაზის სერვისულმა კომპანია Baker Hughes-მა განაცხადა, რომ მოქმედი საბურღი დანადგარების რაოდენობა აშშ-ში ისტორიულ მინიმუმამდე შემცირდა და მწყობრში მხოლოდ 318 ერთეული დარჩა, როცა ერთი წლის წინ მათი რაოდენობა 983 იყო.

მოპოვებების მესამედი დაიკარგება

ShaleProfile Analytics-ის პროგნოზით, აშშ ფიქალური ნავთობმოპოვების მესამედს იზარალებს. 

კრიზისმა დარგის ერთ-ერთი მთავარი პრობლემა გაამწვავა — ჭაბურღილების სწრაფი გამოფიტვა ტექნოლოგიის თავისებურებების გამო. ბურღვის დასრულებიდან მოკლე ხანში ფიქალურ საბადოებზე მოპოვება ეცემა და ადრინდელ წარმოებაზე საუბარიც აღარ არის. ამის საკომპენსაციოდ გამუდმებით ახალი ჭაბურღილებია საჭირო. მაგრამ ახლანდელ ვითარებაში ეს უბრალოდ შეუძლებელია: კომპანიები მასიურად კოტრდებიან.

Haynes & Boone-ის მონაცემებით, წლის დასაწყისიდან გაკოტრების პროცედურა 17-მა მწარმოებელმა დაიწყო, რომელთა საერთო დავალიანება დაახლოებით 14 მლრდ დოლარია.

მათ შორისაა ერთ-ერთი ყველაზე მსხვილი ფიქალური კომპანია Whiting Petroleum და ასევე ისეთი გიგანტები, როგორებიცაა California Resources და Chesapeake Enеrgy. მაისის ბოლოს სასამართლოში გაკოტრების თაობაზე დოკუმენტაცია წარადგინა კომპანია Unit-მაც.

დალასის ფედერალური სარეზერვო ბანკის კვლევების თანახმად, ერთ ბარელზე 40 დოლარის ღირებულების პირობებში ერთი წლის განმავლობაში მწარმოებელთა მხოლოდ 15% გადარჩება. მეფიქალეების გადამრჩენელი გაძვირება კი არ ივარაუდება.

აშშ-ის ენერგეტიკული ინფორმაციის სამმართველოს პროგნოზით, Brent-ის მარკის ნავთობის საშუალო ფასი 2020 წელს 34,31 დოლარი იქნება ბარელზე, და 45,62 დოლარი – 2021 წელს. ხოლო დასავლეთ-ტეხასური WTI 30,10 დოლარი ეღირება მიმდინარე წელს და 43,31 დოლარი – მომდევნო წელს.

აღდგენას წლები დასჭირდება  

შედეგად, ანალიტიკოსების აზრით, აშშ-ში ფიქალური მოპოვება შესაძლოა 5 მლნ ბარელამდე დაეცეს დღე-ღამეში. The Wall Street Journal-ის ინფორმაციით, ქვეყნის 15-მა უმსხვილესმა ფიქალურმა კომპანიამ ახალი ჭაბურღილების დამუშავებაზე გამოყოფილი ბიუჯეტი საშუალოდ 48%-ით შეამცირა. წარმოების წინანდელ მოცულობებზე დაბრუნებას, პანდემიის გამო მოთხოვნების დაცემის პირობებში, ისინი ვერ შეძლებენ.

„დიდი ალბათობით, წლები გავა, სანამ ისინი ძველ დონეს დაუბრუნდებიან — თუ საერთოდ ოდესმე მოხდა ეს“, — წერს გამოცემა.

ასე რომ, ექსპერტების აზრით, ამერიკელებმა შესაძლოა ლიდერობა დაკარგონ. მათ არც ისე ბევრი ინსტრუმენტი აქვთ საიმისოდ, რომ ეს არ დაუშვან.

„ამერიკა თითქმის გარანტირებულად დაკარგავს პირველ ადგილს წელს, — განუცხადა CNBC-ს სასაქონლო ბაზრების, Emirates-ის ანალიტიკოსმა ედვარდ ბელმა. — და ეს, სავარაუდოდ, იმაზე ადრე მოხდება, ვიდრე მოსალოდნელია“.

„კორონავირუსულმა პანდემიამ დაანგრია ნავთობწარმოება, გამოიწვია ბენზინზე, საავიაციო და დიზელის საწვავებზე მოთხოვნის სწრაფი და უპრეცედენტო დაცემა. ამას დაამატეთ რუსეთსა და საუდის არაბეთს შორის „ფასების ეპიკური ომი“ და ამერიკული ნავთობკომპანიების ბალანსებზე არსებული უზარმაზარი დავალიანებები“, — აღნიშნავენ Bloomberg Intelligence-ის ანალიტიკოსები.

ამ ყველაფერთან ერთად ამერიკელი მეფიქალეები შესაძლოა იოლ ნადავლად იქცნენ მათთვის, ვინც კომპანიების შერწყმა–შთანთქმაზე ნადირობს.

უმთავრესი საფრთხე ჩინეთიდან მომდინარეობს — მისი აღდგენის გზაზე დამდგარი ეკონომიკითა და გაიაფებული უცხოური აქტივების მიმართ ინტერესებით.

ამერიკული ნავთობსაბადოების საშუალო ფასი ორჯერ შემცირდა მას შემდეგ, რაც ერთი ბარელი 60 დოლარი ღირდა: 42 ათასიდან 20 ათას დოლარამდე. და ვაშინგტონში ძალიან უფრთხიან ჩინეთის შეჭრას რღვევად ენერგეტიკულ სექტორში.

„მტრულად განწყობილი ქვეყნების მხრიდან პრობლემური ფიქალური კომპანიებისა შესყიდვა ტეხასში, და არა მარტო ტეხასში, სერიოზული პრობლემაა ეროვნული უსაფრთხოებისთვის“, — მიაჩნიათ ტეხასელ ნავთობ–მარეგულირებლებს.

მართალია, ჩინელების მიერ კომპანიების შთანთქმა ნაკლებსარწმუნოა — ამას მთავრობა არ დაუშვებს, მაგრამ არსებობს შემოვლითი გზები. მაგალითად, არასტრატეგიული აქტივების ნაწილის შესყიდვა ან ერთობლივი საწარმოების შექმნა.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

88
ქართული მარში

„ქართული მარში“ პარტია გახდება - ქვეყნის სათავეში მოსვლა ულტრანაციონალისტებს სურთ

0
(განახლებულია 23:56 29.05.2020)
სანდრო ბრეგაძის სიტყვებით, არჩევნებში გამარჯვების შემთხვევაში ახალი პარტიის მიზანი „თავისუფალი, ნაციონალური სახელმწიფოს აშენება“ იქნება

თბილისი, 29 მაისი - Sputnik. საზოგადოებრივი მოძრაობა „ქართული მარში“ ივნისში პოლიტიკური პარტია გახდება და მონაწილეობას მიიღებს 2020 წლის შემოდგომის საპარლამენტო არჩევნებში, განუცხადა „Sputnik-საქართველოს“ მოძრაობის თავმჯდომარე სანდრო ბრეგაძემ.

თითქმის სამი წლის წინ დაფუძნებული მოძრაობა „ქართული მარში“ აერთიანებს სხვადასხვა ნაციონალისტურ ორგანიზაციას. მან სახელი გაითქვა ტრადიციული ფასეულობების დასაცავად გამართული ხმაურიანი აქციებით.

 „ჩვენ გვინდა საქართველოში „კონსერვატორული რევოლუციის“ მოწყობა. რადგანაც მთელ ქრისტიანულ სამყაროში საქართველო დარჩეს სახელმწიფოდ, სადაც არასდროს გაიმართება „გეი“ აღლუმები. პანდემიის დროს მხოლოდ საქართველოში წავიდა ხალხი ეკლესიაში, როდესაც ჩვენ აღდგომას აღვნიშნავდით. ამით მთელ მსოფლიოს ვუთხარით, რომ საქართველო სხვა ფასეულობებზე დგას და მართლმადიდებლობა - ის ფუნდამენტია, რომელზეც არა მხოლოდ საშინაო, არამედ საგარეო პოლიტიკა უნდა აიგოს. ეს საქართველოს განვითარებისთვის ძალიან მნიშვნელოვანია, განსაკუთრებით ჩვენს მეზობლებთან თანაარსებობის პროცესში“, - განუცხადა ბრეგაძემ „Sputnik-საქართველოს“

Сандро Брегадзе беседует с журналистами
© Sputnik / Alexander Imedashvili
სანდრო ბრეგაძე

პოლიტიკური პარტიის სახით მოძრაობა ივნისში დარეგისტრირდება და ყრილობასაც გამართავს.

„ყრილობაზე ვისაუბრებთ პარტიაზეც, მის ხელმძღვანელობაზეც და ჩვენს სტრატეგიასა და ტაქტიკაზე. ამის შემდეგ ვგეგმავთ გრანდიოზულ მიტინგებსა და მანიფესტაციებს. და პირობას ვდებთ, რომ არჩევნებამდე მასშტაბურ ქართულ მარშს მოვაწყობთ, ორჯერ-სამჯერ დიდს, ვიდრე 2017 წელს. საქართველოს ყველა კონსერვატორულ ძალას, რომელიც პატივს  სცემს ჩვენს ტრადიციებს, ჩვენს ეკლესიას, ჩვენს მართლმადიდებლობას - მოვუწოდებთ, გაერთიანდეს და იბრძოლოს ყველა იმ ბნელი ძალის წინააღმდეგ, რომელსაც ჩვენი ქვეყნისა და ფასეულობების დანგრევა სურს“, - აღნიშნა ბრეგაძემ. 

მისი განცხადებით, არჩევნებში მონაწილეობა და გამარჯვებისთვის ბრძოლა მოძრაობის გეგმებში არ შედიოდა, მაგრამ ეს ნაბიჯი იძულებითი ზომა იყო. პარტიის მიზანი არჩევნებში გამარჯვების შემთხვევაში - თავისუფალი, ეროვნული სახელმწიფოს შენება იქნება.

ახლა ორგანიზაცია აქტიურ მოლაპარაკებებს აწარმოებს რიგ პოლიტიკოსებთან და საზოგადოებაში ცნობილ პირებთანპირებთან. ბრეგაძე დარწმუნებულია, რომ ახალ პარტიას მოსახლეობის მხარდაჭერა ექნება, ვინაიდან საქართველოს მცხოვრებთა უმრავლესობა, მისი თქმით, კონსერვატორულ მართლმადიდებლურ იდეოლოგიას უჭერს მხარს.

ეს ბრეგაძის ხელისუფლებაში მოსვლის პირველი მცდელობა არ არის. 2018 წელს მან ქვეყნის პრეზიდენტის პოსტზე თავისი კანდიდატურა წამოაყენა.

 „ქართული მარშის“ სკანდალური ბეგრაუნდი

„ქართულ მარშს“ შექმნის დღიდან მრავალი მიტინგი გაუმართავს, რომლებიც ხშირად შეხლა-შემოხლითა და დაპატიმრებებით  მთავრდებოდა. ყველაზე გახმაურებულ აქციებს შორის არის არატრადიციული სიყვარულის შესახებ გადაღებული ფილმის პრემიერის წინააღმდეგ შარშან გამართული პროტესტი.

 „ქართულმა მარშმა“ სცადა  თბილისისა და ბათუმის კინოთეატრებში 8 ნოემბერს დაგეგმილი ლევან აკინის ქართულ-შვედური ფილმის „და ჩვენ ვიცეკვეთ“ პრემიერის ჩაშლა. აქციის მონაწილეებმა კინოთეატრების შესასვლელები და მიმდებარე ტერიტორია გადაკეტეს და სცადეს პოლიციის კორდონის გარღვევა. სკანდალური ფილმის პრემიერა შედგა –  მაყურებელი კინოთეატრებში პოლიციის თანხლებით შედიოდა და გამოდიოდა. 

2018 წლის მარტში „ქართული მარშის“ წარმომადგენლებმა, რომლებიც იესო ქრისტეზე ტელეკომპანია „რუსთავი 2“-ის გადაცემა „პოსტ–სკრიპტუმის“ წამყვანის, გიორგი გაბუნიას ხუმრობამ გააღიზიანა, მორწმუნეთა გრძნობების შეურაცხყოფისთვის გაბუნიასთვის „ჭკუის სწავლა“ გადაწყტიტეს. . მათ დააზიანეს ავტომობილი, რომელშიც გაბუნია და ტელეკომპანიის იურისტი ისხდნენ, სპორტულ ჟურნალისტ დავით ერაძეს კი ცხვირი გაუტეხეს. მაშინ მოძრაობის შვიდი აქტივისტი პოლიციამ ხულიგნობისთვის დააკავა.

2017 წელს „ქართულმა მარშმა“ აქცია გამართა და გააპროტესტა ფეხბურთელ გურამ კაშიას მოქმედება, რომელმაც ერთ-ერთი მატჩის დროს ხელზე ლგბტ-საზოგადოების დროშის სამკლაური გაიკეთა. მოძრაობის მონაწილეებმა მაშინ ლგბტ-საზოგადოების დროშა დაწვეს და საქართველოს ნაკრების ვიცე–კაპიტანის გუნდიდან გარიცხვა მოითხოვეს.

0