ძველი წიგნი

დავით აღმაშენებლის მსტოვართა სამსახურის სპეცოპერაციები: „სახლი გამამწარებელი“

1994
(განახლებულია 19:28 15.11.2019)
დავით აღმაშენებელმა მსტოვართა უდიდესი ქსელი შექმნა ქვეყნის ფარგლებს გარეთაც — ბაღდადში რომ რამე „გაფაჩუნებულიყო“, მეფეს უმალვე მოხსენდებოდა...

ვანო სულორი

მრავალი საუკუნეა, დავით აღმაშენებლის ფენომენი ყოველი ქართველის სულს აფორიაქებს და სიამაყის გრძნობით აღავსებს ის ფაქტი, რომ სწორედ ჩვენში იშვა გენიოსი, რომელმაც მსოფლიოს დაანახა, რაოდენ განსაცვიფრებლად ძლიერი და დიადი შეიძლება იყოს მცირერიცხოვანი ერი.

მეფე დავითზე უამრავი რამ დაიწერა როგორც შესანიშნავ სარდალზე, პოლიტიკოსზე, მწიგნობარზე, სახელმწიფო მოღვაწეზე. მაგრამ სულის სიღრმეში მაინც ჩნდება განცდა იმისა, რომ არის კიდევ რაღაც მის პიროვნებაში, რაც აქამდე ვერ შეგვიცვნია... 

დავით აღმაშენებელმა ქვეყნის მართვის ხელოვნება იმ დონემდე აამაღლა, რომ ყოველი შემდგომი ქართველი მეფის მოღვაწეობას ამ უმაღლეს მაჩვენებელს ვუდარებთ. მან გაპარტახებული და თითქმის მიწასთან განადგურებული ქვეყანა ჩაიბარა და ორ ათეულ წელიწადში კავკასიური მნიშვნელობის იმპერიად აქცია, რომლისაც ეშინოდათ და ანგარიშს უწევდნენ. ინტელექტუალმა მეფემ მტრულ გარემოში მყოფი ქვეყანა ეფექტიანი მართვის წყალობით არათუ გადაარჩინა განადგურებას, არამედ ისე განავითარა, რომ მაშინდელი წინა აზიისა და ევროპის უძლიერეს სახელმწიფოდ აქცია.

აღმაშენებელმა გამეფებისთანავე მოახდინა ქვეყნის მთელი რესურსების მობილიზაცია და მხოლოდ საკუთარ ძალებსა და შესაძლებლობებზე დაყრდნობით დაიწყო ქვეყნის გადარჩენის მტკივნეული პროცესი. თუ მის წინამორბედებს — გიორგი მეორესა და ბაგრატ მეოთხეს კონსტანტინოპოლის სამეფო კარი ჰქონდათ ატალახებული, რათა ბიზანტიის კეისრებს გადაეწყვიტათ  საქართველოს პრობლემები, დავითი საპირისპირო პოლიტიკას დაადგა — ყველა პრობლემის საკუთარი ძალებით მოგვარება განიზრახა. ხოლო ყივჩაღები, ბიზანტიის ერთმორწმუნეობა და ჯვაროსნული ლაშქრობა თავისი პოლიტიკის მხოლოდ დამხმარე ფაქტორებად აქცია.

ამგვარ პოლიტიკას დიდი პლუსები ჰქონდა, თუმცა არსებობდა მინუსიც — ცოცხალი ძალის სიმწირე. ჩვენ ისეთი მეზობლები გვყავდა, რომლებიც ცოცხალი ძალით, ანუ მოსახლეობის ოდენობითაც და, შესაბამისად, ჯარითაც საქართველოს ათჯერ და ოცჯერაც აღემატებოდნენ. ამიტომ აღმაშენებელმა ამ თავისებურების გათვალისწინებით წარმართა საბრძოლო სტრატეგია. 

დიდი მეფე თავს არიდებდა გაჭიანურებულ ომებს, რაც ჩვენისთანა პატარ ქვეყნისთვის დამღუპველი იყო. აღმაშენებელი ამოცანებს უმოკლეს დროში წყვეტდა. მას თითქმის არასდროს გამოუყენებია ხანგრძლივი ალყა. ერთადერთი გამონაკლისი თბილისის შემთხვევა იყო, როდესაც ალყამ სამ-ოთხ თვეს გასტანა. სხვა დროს ის მოულოდნელი დარტყმით აღწევდა წარმატებას და ბრძოლებს რამდენიმე საათში ასრულებდა. თვით ისეთი გამაგრებული ქალაქიც კი, როგორიც ანისი იყო, სამ დღეში ჩაიგდო ქართველთა მეფემ ხელში. ის მოულოდნელად გამოჩნდებოდა, მუსრავდა მტერს და ისევ „იკარგებოდა“. ამიტომაც შეარქვა მას მაჰმუდ სულთანმა „ტყის მეფე“.

ფინანსური რესურსისა და ცოცხალი ძალის სიმცირის გამო მეფეს არ ჰქონია იმის ილუზია, რომ სელჩუკების სრულ განადგურებას შეძლებდა. ამიტომაც მტერს ისეთ დარტყმებს აყენებდა, რომ მას დიდი ხნის განმავლობაში ვერ აღედგინა ძალები და, რაც მთავარია, ფსიქოლოგიურად გაეტეხა მომხდური, რათა მას საკადრისი პასუხის მიღების შიშით საქართველოზე თავდასხმის სურვილი აღარ გასჩენოდა.

დავით IV-მ მსტოვრების საქმესაც მოჰკიდა ხელი და ძალა, რომელიც მანამდე უყურადღებოდ იყო მიტოვებული, ქვეყნის ხერხემლად აქცია. არც ერთ მის წინამორბედს თუ მემკვიდრეს მსტოვრებისადმი ისეთი ყურადღება არ გამოუჩენია, როგორსაც დავით აღმაშენებელი იჩენდა. მან შექმნა სისტემა, რომელშიც ჩართული იყო საქართველოს მოსახლეობის უდიდესი ნაწილი, მათ შორის არაქართველებიც. ამ საქმეში ყველას თავისი ფუნქცია და როლი ჰქონდა. ეს კი ნებისმიერი მტრისათვის გადაულახავ ბარიერს წარმოადგენდა. 

აღმაშენებლის ყველა მნიშვნელოვან გადაწყვეტილებასა და წარმატებას მსტოვართაგან მოპოვებული ინფორმაციის ანალიზი და რეალიზაცია ედო საფუძვლად. ინფორმაციის ნაკლებობას კი ნამდვილად არ განიცდიდა მეფე — ურიცხვი მსტოვრებისა თუ ჯაშუშ-აეშაგების წყალობით. მნიშვნელობა არ ჰქონდა, გლეხი იყო, მწყემსი, აქიმი, ხელოსანი თუ მეომარი, ისინი პარალელურად მსტოვრობასაც „ითავსებდნენ“. მათ უნდა დაეფიქსირებინათ სელჩუკ მომთაბარეთა საქართველოს საზღვრებთან ყოველი გადაადგილება. გარდა ამისა თვალყური უნდა ედევნებინათ მეფის პოლიტიკით უკმაყოფილო პირებისთვისაც.

რაც შეეხება მოგზაურებს, მისიონერებს (იერუსალიმის ან მექას მომლოცველებს), მოგზაურებს, ელჩ-დიპლომატებსა თუ ვაჭრებს, რომლებიც ძირითადად არაქართველები (სომხები, მუსლიმები და ებრაელები) იყვნენ, მათ საქართველოს ფარგლებს გარეთ საინტერესო ინფორმაციები უნდა მოეძიებინათ და დროულად მიეწოდებინათ მეფისთვის. მოკლედ რომ ვთქვათ, მათ ევალებოდათ უცხო ქვეყნების ეკონომიკური, პოლიტიკური თუ სამხედრო დაზვერვა. ანუ, როგორც მემატიანე წერს:

„კიდეთა პყრობანი, ნაპირთა ჭირვანი, განხეთქილობათა კრძალვანი, სამეფოსა წყნარებისა ღონენი, ლაშქრობათა მეცადინეობანი, მთავართა ზაკვისა ცნობანი, მხედართა გამწესებანი... შემცოდეთა წყალობითნი წვრთნანი...“ 

მსტოვრების ქსელით ყოფილა დაფარული მთელი სამეფო. ჯაშუშებისა და მოენეების შიშით ქვეყანაში თანთადან ისეთი წესრიგი დამყარებულა, ვერავინ ბედავდა „განდრეკილად სვლად“. 

მემატიანე წერს, დავით მეფეს ღალატისა და ორგულობის გამოვლენის ნიჭი ღმერთისგან ჰქონდა ბოძებულიო, ამიტომაც „შიშით მისითა“ ვერც ლაშქარში, ვერც დიდებულებში და ვერც სამღვდელოებაში გულში ღალატს ვერავინ გაივლებდაო. უფრო მეტიც: მსტოვრები მარტო ინფორმაციებს კი არ მოიპოვებდნენ, არამედ კონკრეტული დავალებების შესასრულებლად „სპეცოპერაციებსაც“ გეგმავდნენ და ახორციელებდნენ.

დავითის ტაქტიკა ასეთი გახლდათ: ის ჯერ მსტოვრებით ცდილობდა კონკრეტული ამოცანების უსისხლოდ ან ნაკლები მსხვერპლით გადაწყვეტას, ჯარს კი საქმეში მხოლოდ უკიდურეს შემთხვევაში რთავდა.

მაგალითად კლდეკარის ერისთავ ლიპარიტ ბაღვაშის ამბავს მოვიყვანთ: მეფემ შეიპყრო და დაატუსაღა ქვეგამხედვარი ერისთავი. თუმცა მერე მისი ვედრება შეისმინა, ერთგულების ფიცი ჩამოართვა და არა მარტო გაათავისუფლა, არამედ საერისთავოც დაუბრუნა. მაგრამ არ დაიშალა ლიპარიტმა ღალატი და დავითმაც წყნარად და უხმაუროდ გადაჭრა ლიპარიტის პრობლემა. მისმა მსტოვრებმა კლდეკარის ერისთავი უბრალოდ „მოიპარეს“ და მეფეს მიუყვანეს. ულიდეროდ დარჩენილ კლდეკარის ციხე დაეცა. 

არ გამოირიცხება მეფის მსტოვრების მონაწილეობა ლიპარიტის მემკვიდრე რატის მოულოდნელ სიკვდილშიც. რატი მამის პოლიტიკის გამგრძელებლად მოიაზრებოდა და, შესაძლოა, სწორედ დავითის მსტოვრებმა მოიშორეს ის თავიდან მომავალში გართულებების ასაცილებლად. ასე და ამგვარად ამოშანთეს სეპარატიზმის ბუდე, კლდეკარის მოღალატე ერისთავ ბაღვაშთა სამყოფელი, რომლთაც სამართლიანად უწოდეს „სახლი გამამწარებელთა“.

მეფის წინააღმდეგ იბრძოდა ფლიდი და ვერაგი არაგვის ერისთავი ძაგან აბულეთის ძეც. მას ზურგს უმაგრებდა მისი ძმა, ეპისკოპოსი მოდისტოსი. ისინი ისე თვითნებურად მოქმედებდნენ, თითქოს მეფე არც არსებულიყო ქვეყანაზე. ჰოდა, დავითმაც „შეახსენა თავი“ და საკმაოდ მწარედაც: ჩავიდა არაგვის ხეობაში, მიტაცებული მამულები და ციხეები დაიბრუნა, ხოლო მისმა მსტოვრებმა — შიომღვიმის მონასტრის ბერებმა, ძაგანი და მოდისტოსი შეიპყრეს და მეფეს მიჰგვარეს. 

1104 წელს ჰერეთის დიდებულმა ქავთარ ბარამის ძემ დისწულებთან — არიშიანთან და ბარამთან ერთად კახეთ-ჰერეთის მეფე აღსართან მეორე შეიპყრო და დავითს მიჰგვარა. მეფე ფიქრობდა, რომ აღსართანის დატყვევებით კახეთ-ჰერეთს უსისხლოდ შეიერთებდა, მაგრამ ადგილობრივმა დიდებულებმა გადაწყვიტეს, იარაღით ხელში დაეცვათ „დამოუკიდებლობა“ და არ დამორჩილებოდნენ „აფხაზთა მეფეს“. ამიტომაც კახეთ-ჰერეთის შემოერთების მამულიშვილური საქმე არმიამ მიიყვანა ბოლომდე და ერწუხთან მიღწეული გამარჯვებით დააგვირგვინა. 

უფრო მეტიც, დავითის მსტოვრები დიდი სისხლისღვრის თავიდან ასაცილებლად მარტო ადამიანებს კი არა, ციხე-ქალაქებსაც „იპარავდნენ“. ასე წაართვეს მუსლიმებს სამშვილდე და რუსთავი. მსტოვრები, როგორც იტყვიან, ციხეს შიგნიდან ტეხდნენ, გადამწყვეტ მომენტში სწორედ ისინი უღებდნენ ციხე-სიმაგრის კარს „მოულოდნელად გამოჩენილ“ მეფის ლაშქარს.

დავით აღმაშენებელმა მსტოვართა უდიდესი ქსელი შექმნა ქვეყნის ფარგლებს გარეთაც — ინდოეთიდან ევროპამდე. თანაც იმდენად ეფექტური, რომ ბაღდადში რომ რამე „გაფაჩუნებულიყო“, მეფეს უმალვე მოხსენდებოდა. იერუსალიმისკენ დაძრული ჯვაროსნები საფრანგეთს არ იყვნენ გამოცდენილები, რომ დავითმა ეს უკვე იცოდა. 

1092 წელს მოწამლეს სელჩუკთა დიდი სულთანი მალიქ-შაჰი. მისი სიკვდილის შემდეგ უზარმაზარი იმპერია 12 საამიროდ და სასულთნოდ დაიშალა, რამაც ქართველებს მათთან ბრძოლა გაუადვილა. არ გამოირიცხება, რომ ამ საქმეში ქართული „სპეცსამსახური“ ყოფილიყო გარეული. აღმაშენებელს მსტოვრები ჯვაროსნებშიც მრავლად ჰყავდა, მიუხედავად იმისა რომ ისინი ჩვენ მოკავშირეებად მიიჩნეოდნენ.

სხვათა შორის, სწორედ დავითისეული „სპეცსამსახურის“ დამსახურებით შეიქმნა ლეგენდარული ხმალი „დავითფერული“, რომელიც სახელგანთქმულ დამასკურ ხმლებსაც „ყველივით ჭრიდა“. „დავითფერული“ ჩინური, ევროპული და დამასკური მახვილების ერთგვარ სიმბიოზს წარმოადგენდა და, ბუნებრივია, ამ საქმის უცხოელი ოსტატების გარეშე ის საქართველოში ვერ გამოიჭედებოდა. დავითის მსტოვრებს, სავარაუდოდ, ენით აუწერელი გარჯა მოუწიათ ამ სპეციალისტების საქართველოში ნებით თუ იძულებით ჩამოსაყვანად. საქმე ისაა, რომ იარაღის ოსტატები ყველა სახელმწიფოში განსაკუთრებული მეთვალყურეობის ქვეშ იყვნენ და მათ გადაადგილებას სულთნებისა თუ მეფეების საუკეთესო მსტოვრები აკონტროლებდნენ. ის კი არა, თუ საჭირო იყო, დაცვასაც კი უყენებდნენ მათ და ისე იცავდნენ იარაღის წრთობის საიდუმლოს.    

სამწუხაროდ, უცხო სახელმწიფოთა „სპეცსამსახურებსაც“ ხშირად გადაუბირებიათ ჩვენებურები (ძირითადად, არაქართველები). მაგრამ დავით აღმაშენებლის სასახელოდ უნდა ითქვას, რომ მოღალატე აგენტებსაც, მათდა უნებურად, ისევ ჩვენი ქვეყნის სასარგებლოდ იყენებდა და მათი მეშვეობით უხვად ამარაგებდა ბაღდადს, ალეპოსა თუ კაიროს ცრუ ინფორმაციებით.

სავარაუდოდ, სწორედ ამგვარ სიცრუეს წამოეგო სელჩუკთა გამოცდილი სარდალი ილ-ღაზიც, რომელსაც ამბავი, თითქოს დავითს ყივჩაღები გაუორგულდნენ, სწორედ გადაბირებულმა აგენტებმა აცნობეს.

და რითიც დასრულდა ქართული „სპეცსამსახურის“ დიდებულად წამოწყებული საქმე დიდგორის ველზე, ეს ამბავი საქართველომ კი არა, მთელმა მაშინდელმა მსოფლიომ შეიტყო...

 

1994
თემები:
იცით თუ არა, რომ... (381)
რუსული ვაქცინა

მოსაზრება: დიდი პოლიტიკის პატარა გეშეფტი

34
(განახლებულია 23:41 18.09.2020)
რუსეთის ლიდერობა კორონავირუსის ვაქცინის შექმნაში დასავლეთისთვის უბრალოდ უსიმოვნო სიურპრიზი კი არ გამოდგა, არამედ აღმაშფოთებელი გამოწვევა ― როგორც პოლიტიკური, ისე ფინანსური მოსაზრებებით.

ირინა ალქსნისი

ერთი მხრივ, ჩამორჩენილ ღრმად არადემოკრატიულ რუსეთს უბრალოდ არ აქვს მსგავსი გარღვევების უფლება რთულ სამეცნიერო და ტექნოლოგიურ მოწინავე სფეროებში.

მეორე მხრივ, ფსონზე იმდენად ასტრონომიული თანხა დევს, რომ მარტო იმაზე ფიქრიც კი, რომ მან შესაძლოა დასავლურ ფარმაცევტულ კონცერნებს გვერდი აუაროს, იქ მჟავიანობის აწევას იწვევს. თუნდაც ინდოეთისთვის 100 მილიონი დოზა ვაქცინის მიწოდების თაობაზე მოლაპარაკებები რად ღირს.

არაფერია გასაკვირი იმაში, რომ რუსეთი თავისი მეცნიერების მუშაობის დისკრედიტაციის მრავალრიცხოვან მცდელობებს წააწყდა: დიდი პოლიტიკა, დიდი ფული.

მაგრამ ზვიგენების გვერდით ყოველთვის მოიძებნება ადგილი პაწაწინა თევზებისთვის, რომლებიც რეგულარულად იღებენ ნასუფრალს.

სწორედ ასეთი ამბავი დაიწყო მას შემდეგ, რაც ერთ-ერთ უძველეს და გავლენიან სამეცნიერო ჟურნალ The Lancet-ში „სპუტნიკ-V"-ს გამოცდის შედეგებზე პუბლიკაცია გამოქვეყნდა. სტატიას ელვისებურად მოჰყვა კრიტიკა.

ხმამაღალ ახალ ამბად იქცა მსოფლიო მასმედიით გავრცელებული ღია წერილი, რომელშიც ამერიკის ტემპლის უნივერსიტეტის ბიოლოგიის პროფესორმა ენრიკო ბუჩიმ შიში გამოთქვა „რუსი მეცნიერების მიერ დაშვებული სავარაუდო შეცდომების“ გამო. მას 25-მდე დასავლელმა მეცნიერმა დაუჭირა მხარი.

The Lancet-მა რუს სწავლულებს მათთვის პასუხის გაცემა შესთავაზა, რაც გაკეთდა კიდეც. გამალეის ცენტრმა გამოცემას სრულფორმატიანი კლინიკური პროტოკოლი მიაწოდა რუსული ვაქცინის კვლევაზე. რუსეთის პირდაპირი ინვესტიციების ფონდის პრეზიდენტმა კირილ დმიტრიევმა გამოაქვეყნა მასალა, რომელშიც გაშლილად უპასუხა კრიტიკოსების ძირითად პრეტენზიებს და იმავდროულად ურჩია მათ, "საკუთარ თვალში მოეძებნათ დირე".

ამ შემთხვევაში პრობლემა მდგომარეობს არა მარტო წმიდა სამეცნიერო მატერიებში, რომლებზე კონცენტრაციაც მოახდინეს რუსმა მკვლევარებმა.  

საქმე ისაა, რომ თავად სკანდალური წერილის ავტორია მეტად შესამჩნევი პიროვნება. „ბი-ბი-სის“ მასალაში ენრიკო ბუჩი „ცრუ მეცნიერებასთან ცნობილ მებრძოლადაა“ მოხსენიებული. თუმცა უფრო მართებული იქნებოდა, მის დასახასიათებლად „მეცნიერ-ბიზნესმენი“ გამოყენებულიყო.

2016 წელს ბუჩიმ დააარსა კომპანია Resis Srl, რომელიც სამეცნიერო ნაშრომების ვერიფიკაციაზე, მათი კორექტულობისა და კეთილსინდისიერების შემოწმებაზე სპეციალიზდება.

ეს საკმაოდ მოდური თემაა თანამედროვე მეცნიერებაში. ბოლო წლებში ძალიან ხშირად იჭერენ მკვლევარებს შეცდომებზე, მათ შორის, საკმაოდ უხეშზე. საუბარი მაინცდამაინც თაღლითობაზე ან ბოროტად გამოყენებაზე არ არის, ხშირად ადგილი აქვს უბრალოდ პატიოსან შეცდომას, რაც მხილების შემდეგ მაინც ურტყამს მეცნიერისა თუ მთელი სამეცნიერო ინსტიტუტების რეპუტაციას.

სწორედ ამგვარი პრობლემებისთვის თავის ასარიდებლად ავტორები და კვლევითი სტრუქტურები ხშირად მიმართავენ საკუთარი ტექსტების დამოუკიდებელ აუდიტს მათი პუბლიკაციის წინ. კერძოდ, ბუჩის კომპანია ამგვარი საქმისთვის დაიქირავა გერმანიის ფრიც ლიპმანის ინსტიტუტმა, რომლის გარშემოც ცოტა ხნის წინ ხმამაღალი სკანდალი აგორდა გამოქვეყნებულ მასალებში უგვანო შეცდომებისთვის. ამ ისტორიის შესახებ დაწვრილებით წერდა ერთი წლის წინ ჟურნალი Nature.

2019 წელს იგივე Nature-ში გამოქვეყნდა მასალა, რომელიც ბუჩის თანაავტორობით გამოსული სამეცნიერო ნაშრომის კეთილსინდისიერებას ეხებოდა. იქ პატიოსნად იყო მითითებული, რომ ენრიკო ბუჩის ინტერესთა კონფლიქტი ჰქონდა.

მარტივად რომ ვთქვათ, როდესაც კომერციული კომპანიის მფლობელი საჯაროდ გამოდის და საუბრობს საქმიანობაზე, რომელშიც ის სპეციალიზდება, ეს არსებითად მისი ფირმის რეკლამა ხდება. მაგრამ, რაღა თქმა უნდა, როცა საუბარია რუსული ვაქცინის „მხილებაზე“, მაშინ ამგვარი დეტალები სრულიად არ არის მნიშვნელოვანი.

დასავლეთმა ბუჩის ღია წერილი იმისთვის გამოიყენა, რომ კიდევ ერთი დარტყმა მიეყენებინა რუსული მიღწევისთვის იმ იმედით, რომ ჩაეშალა ან თუნდაც შეესუსტებინა მისი ლიდერობა. ხოლო თავად პროფესორმა ისეთი პიარი მიიღო, რომელზეც ვერც კი იოცნებებდა სხვა შემთხვევაში.

ეჭვი არ არის, რომ ეს მას ახალ და ძალიან მიმზიდველ კომერციულ კონტრაქტებს მოუტანს. მაგრამ ამას არანაირი კავშირი არ აქვს არც მედიცინასთან და არც ასობით ათასი ადამიანის სიცოცხლის გადარჩენასთან მთელ მსოფლიოში.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

34
სამშვილდის სიონი

გადამწვარი „შეუპოვარი“ და ბარიკადები დახოცილი მტრისგან: ფაქტები საქართველოს ისტორიიდან

83
(განახლებულია 13:51 18.09.2020)
საქართველოს უმდიდრეს და უძველეს ისტორიაში მრავლადაა საინტერესო ფაქტები, რომელთა შესახებ შესაძლოა ბევრს არც სმენია. ქვემოთ რამდენიმე მათგანს გაგაცნობთ.

1829 წელი იდგა. ახალციხის უმაღლეს მეჩეთზე ნახევარმთვარე აღმართულიყო ― ოსამალური მბრძანებლობის სიმბოლო, რომელსაც 40 ათასიანი გარნიზონი იცავდა. რუსეთის ფელდმარშალი ივან პასკევიჩი 9000-იანი რუსულ-ქართული ჯარით მიადგა ახალციხეს და კიოს მეჰმეთ-ფაშას  მისი დაცლა მოსთხოვა. სამართლიან მოთხოვნაზე თურქული ციხიონის მეთაურმა რუს ელჩებს დასცინა: ჯერ ციდან ჩამოხსენით მთვარე და მერე ― ახალციხის მეჩეთიდან ნახევარმთვარეო.

ქართველებმა და რუსებმა მთელი ძალებით შეუტიეს ქალაქს და 16 აგვისტოს აიღეს კიდეც. მერე კი ახალციხის მეჩეთის თავზე აღმართული ნახევარმთვარე ჩამოაგდეს და მასზე ჯვარი აღმართეს.

***

ანანურის ციხე-ქალაქში 1739 წელს საშინელი ტრაგედია დატრიალდა. შანშე ქსნის ერისთავი რუსეთში იყო წასული. არაგვის ერისთავმა კი მისი ცოლი ყიზილბაშებს მიჰგვარა. დაბრუნებულმა შანშემ ოჯახის შეურაცხმყოფელნი სასტიკად დასაჯა, საკუთარ ჯარს ლეკებიც დაუმატა და ანანურის ციხეს მიადგა, სადაც ერისთავი ბარძიმი ძმასთან ერთად იყო გამაგრებული.

მეციხოვნეებმა იმდენი ლეკი მოკლეს, რომ თავად ლეკები დახოცილი თანამოძმეებისაგან ბარიკადებს იკეთებდნენ. როცა ქსნის ერისთავი ვერაფერს გახდა, ხერხს მიმართა: წყალსადენის გადაჭრა, საიდანაც ციხე მარაგდებოდა. ციხეში მყოფებს წყლის გარეშე პაპანაქება ზაფხულში ძალიან გაუჭირდათ და იძულებელი გახდნენ, შანშე ერისთავს დანებებულიყვნენ. ბარძიმ ერისთავი ჩაბარდა, მაგრამ მისმა შვილმა უთრუთმა ფარ-ხმალი არ დაყარა ― ერთ-ერთ კოშკში გამაგრდა, რომელსაც „შეუპოვარს“ ეძახდნენ.

ქსნის ერისთავის ჯარმა მონასტერი ააოხრა და „შეუპოვარს“ ცეცხლი წაუკიდა. უთრუთთან ერთად იქ უამრავი ადამიანი იყო შეხიზნული და ისინიც გამოიწვნენ. მოგვიანებით მოსახლეობამ უზარმაზარი შვიდსართულიანი კოშკი ამოქოლა და დამწვართა სამარხად აქცია. მხოლოდ 200 წლის შემდეგ, 1939 წელს გახსნეს ეს კოშკი არქეოლოგებმა და საშინელი სურათი დახვდათ.  ნახანძრალი სავსე იყო მოზრდილებისა და ბავშვების დამწვარი ძვლებით, იარაღით და სხვადასხვა საყოფაცხოვრებო ნივთით.

***

თითქმის 20 წელი ებრძოდა ლიპარიტ ბაღვაში გაერთიანებული საქართველოს მეფე ბაგრატ მეოთხეს, მაგრამ მასთან ბრძოლაში დამარცხდა და შვილთან ერთად ტყვედ ჩაუვარდა ბაგრატს. მიუხედავად ამისა, კლდეკარის ციხე არ აპირებდა დანებებას. ბაღვაშთა სახლთუხუცესი ანამორი აგრძელებდა ბრძოლას.

მეფის ბრძანებით ლიპარიტი და მისი ძე რატი ძელზე გასვეს. ლიპარიტი საკუთარ განსაცდელზე არ ფიქრობდა, თავის ერთადერთი ძის ბედი ანაღვლებდა და მეფეს შეუთვალა: ოღონდ რატი ძელიდან ჩამოხსენი, მე ბერად აღვეკვეცები და კლდეკარიც შენი იქნებაო. გარიგება შედგა, კლდეკარი უომრად დაემორჩილა მეფეს, ბაგრატმა ანამორი სიკვდილით დასაჯა, მაგრამ ლიპარიტსა და რატის სიცოცხლე შეუნარჩუნა.

ლიპრიტ ბაღვაში ბერი ანტონის სახელით ბერად ათონის მონასტერში აღვეკეთა, რატი კი ბიზანტიაში გაიქცა. მაგრამ, როცა მისი სახელოვანი მამა გარდაიცვალა საქართველოში ჩამოასვენა და კაცხის მონასტერში პატივით დაკრძალა.

  ***

V საუკუნეში მოღვაწე ქართველი თეოლოგი და ფილოსოფოსი, ქრისტიანული ნეოპლატონიზმის ფუძემდებელი - პეტრე იბერის (411 – 491 წწ.) სახელი ქართველებისათვის კარგაადაა ცნობილი, მაგრამ ბევრმა არ იცის, ის რომ ეს დიდი მოღვაწე იყო პირველი ქართველი, რომელმაც წმინდა მიწაზე დიდი „ქართული კოლონია“ შექმნა.

პეტრესა და მისი მოძღვრის იოანე ლაზის სახელთან არის დაკავშირებული პირველ ქართულ სასულიერო კერების დაარსება წმინდა მიწაზე (პალესტინა, სირია, ეგვიპტე). ამ ორი ჩვენი დიდი თანამემამულით დაიწყო ქართველ მღვდელმსახურთა ნაყოფიერ მოღვაწეობა სირია-პალესტინაში. მოგვიანებით მათმა საქმიანობამ ისეთი ფართო ხასიათი მიიღო, რომ უკვე თამარ მეფის ეპოქაში, კვიპროსში, სინას მთასა და წმინდა მიწაზე დაახლოებით 12 ქართული მონასტერი ფუნქციონირებდა.

***

 ახალი წელთაღრიცხვით I საუკუნის პირველ ნახევარში სამხრეთ და დასავლეთ საქართველო ქრისტეს რჯულზე მოაქცია ქრისტეს მოციქულებმა ანდრია პირველწოდებულმა და სიმონ კანანელმა „ადორკის მეფობისა მოვიდეს თორმეტთა წმიდათა წმიდათა მოციქულთაგანნი ანდრია და სიმონ კანანელი აფხაზეთს და ეგრისს. და მუნ  აღესრულა წმიდა სიმონ ქალაქსა ნიკოფსისა, საზღვარსა ბერძენთასა. ხოლო ანდრია მოიქცია მეგრელნი და წარვიდა გზასა კლარჯეთისასა..“

ეს რომ მეფე ადერკმა გაიგო, განრისხდა და ახალგაქრისტიანებულები ძალით ისევ წარმართობაზე მოაქცია; „იძულებით კუალად მოაქცივნა მეგრლნი; და დამალნეს ხატნი და ჯუარნი“.          

83
თემები:
იცით თუ არა, რომ... (381)
ტესტირება კორონავირუსზე

COVID-19 საქართველოში: რამდენი შემთხვევა გამოვლინდა ბოლო დღე-ღამეში

0
(განახლებულია 10:27 19.09.2020)
ამ დროისათვის სულ გამოჯანმრთელდა 1481 ადამიანი. გარდაიცვალა – 19, კარანტინის რეჟიმში იმყოფება 5014, ხოლო სტაციონარებში ექიმების დაკვირვების ქვეშ 836 პაციენტია.

თბილისი, 19 სექტემბერი — Sputnik. საქართველოში ახალი კორონავირუსით დაავადებულთა რაოდენობა ბოლო დღე-ღამეში 187-ით გაიზარდა და 3306-ს მიაღწია, გამოჯანმრთელებულთა რაოდენობას 46 ადამიანი შეემატა, აღნიშნულია საქართველოს მთავრობის სპეციალურ ვებ-გვერდზე stopcov.ge.

ამ დროისათვის სულ გამოჯანმრთელდა 1481 ადამიანი. გარდაიცვალა – 19, კარანტინის რეჟიმში იმყოფება 5014, ხოლო სტაციონარებში ექიმების დაკვირვების ქვეშ 836 პაციენტია.

ასევე კორონავირუსის დიაგნოზით უცხოეთიდან სამშობლოში გადმოყვანილია საქართველოს 41 მოქალაქე, მათ შორის 38 – სამხედრო მოსამსახურე.

საქართველოში კორონავირუსის პირველი შემთხვევა 26 თებერვალს დაფიქსირდა.

0
თემები:
COVID-19 საქართველოში