ილია ჭავჭავაძე

ილიას ღვაწლი: გენერლის დახეული თამასუქი და შეწყვეტილი ეგზეკუცია

799
(განახლებულია 15:53 08.11.2019)
8 ნოემბერი ილია ჭავჭავაძის დაბადების დღეა. ამასთან დაკავშირებით გთავაზობთ რამდენიმე საინტერესო და, შესაძლოა, ნაკლებად ცნობილ ფაქტს დიდი მამულიშვილის ცხოვრებიდან.

ვანო სულორი

182 წელი გვაშორებს ჩვენი ქვეყნისთვის იმ მნიშვნელოვან დღეს, როდესაც ყვარელში გრიგოლ ჭავჭავაძისა და მარიამ ბებურიშვილის ოჯახში დაიბადა დიდი ქართველი, „საქართველოს თანამდევ სულად“ წოდებული, ერის მამად აღიარებული ილია ჭავჭავაძე.

ილია, როგორც ერის ჭეშმარიტი წინამძღოლი, არა მარტო სიტყვით, აქტიური საქმიანობითაც ქვეყნის სამსახურში იდგა და, რაც ყველაზე მთავარია, გამუდმებით იყო საქართველოსთვის მნიშვნელოვანი მოვლენების ეპიცენტრში. მან თავისი აქტიურობით არაერთხელ ააცილა სამშობლოს უდიდესი განსაცდელი.

ილია ჭავჭავაძე და ოლღა გურამიშვილი
ილია ჭავჭავაძე და ოლღა გურამიშვილი

დღეს მხოლოდ რამდენიმე მაგალითს მოვიხმობთ:      

1. XIX საუკუნის ბოლოს საქართველოში საყოველთაო განათლების მხრივ უმძიმესი ვითარება იყო შექმნილი. მისი მიღება მხოლოდ შეძლებული თავად-აზნაურებისა და ვაჭრების პრეროგატივა გახლდათ, ღარიბ მოსახლეობას, სამწუხაროდ, ხელი არ მიუწვდებოდა სწავლა-განათლებაზე.

მასობრივი უწიგნურობის აღმოფხვრის მიზნით შეიქმნა ქართულად წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოება. 1878 წლიდან მის საქმიანობაში აქტიურად ჩაება ილია ჭავჭავაძე, რომელმაც დიმიტრი ყიფიანთან და ბესარიონ ღოღობერიძესთან ერთად მოამზადა ამ საზოგადოების წესდება და სამოქმედო გეგმა. მან 1907 წლამდე იარსება და ამ ხნის განმავლობაში ათობით ათას ღარიბ, მაგრამ ნიჭიერ ქართველ ახალგაზრდას (და არა მარტო ახალგაზრდას) მისცა განთლების მიღების საშუალება.  

ილია ჭავჭავაძე სიტყვი წარმოთქმის დროს
ილია ჭავჭავაძე სიტყვი წარმოთქმის დროს

2. „საგლეხო რეფორმასა“ და მის თანმდევ მოვლენებს ქართველმა თავად-აზნაურობამ ფეხი ვერ აუწყო და ეს მათი მასიური გაღატაკებით დასრულდა. ასობით და ათასობით ქართველი არისტოკრატი ვალების გასასტუმრებლად იძულებული გახდა, გაეყიდა საკუთრებაში არსებული მიწები. მყიდველები ძირითადად მდიდარი არაქართველები იყვნენ და მათ თითქმის ჩალის ფასად, რომ იტყვიან, მუქთად ჩაიგდეს ხელში ბარაქიანი მიწები.

მდიდარი გადამთიელები ნაყიდ მიწებზე თავიანთ თანამემამულეებს ასახლებდნენ და, ქართველთა სავალალოდ, მნიშვნელოვნად ცვლიდნენ დემოგრაფიულ სურათს საქართველოში. ჩვენი წინაპრების მიერ ხმლითა და დიდი სისხლთათხევით შენარჩუნებულ მიწებს მოყვრად მოსული გადამთიელები ფულითა და ვექსილებით, ანუ ფარატინა ქაღალდებით სამუდამოდ გვართმევდნენ.

ეს საგანგაშო პროცესი არ გამოპარვია ილიას მახვილ თვალს და განგაშის ზარი დაარისხა. რა თქმა უნდა, გაღატაკებულ თანამოძმეთა დამუნათებითა და ნამუსზე შეგდებით არაფერი გამოვიდოდა, ამიტომ სხვა გზას დაადგა. მან შემოიკრიბა მდიდარი ქართველები (ძმები ზუბალაშვილები, დავით სარაჯიშვილი და სხვები) და 1874 წლის 5 სექტემბერს დააარსა „ტიფლისის გუბერნიის სათავადაზნაურო საადგილმამულო ბანკი“. რა თქმა უნდა, ბანკი სხვა ოპერაციებსაც აწარმოებდა და გარკვეულ მოგებასაც იღებდა, მაგრამ მის საქმიანობაში უმთავრესი ის იყო, რომ თავად იძენდა გაღარიბებული ქართველი არისტოკრატების უძრავ ქონებას და მდიდარ უცხოტომელებს საშუალებას არ აძლევდა, უმიწაწყლოდ დაეტოვებინათ ქართველები. 

ოლივერ და მარჯორი უორდოპები სტუმრად ილია ჭავჭავაძესთან საგურამოში
საქართველოს ეროვნული არქივი
ოლივერ და მარჯორი უორდოპები სტუმრად ილია ჭავჭავაძესთან საგურამოში

3. 1878 წელს გაფორმებული სან-სტეფანოს ზავით საქართველოს აჭარა და კოლა-არტაანის მხარე დაუბრუნდა. ახალმა რეალობამ ბევრ სულგაყიდულ ქართველს გაუჩინა ილუზია იმისა, რომ დიდ სარგებელს ნახავდნენ და მუსლიმან ქართველებში გააჩაღეს აგიტაცია−პროპაგანდა იმისა, რომ რუსეთის მიერ დაკავებული მიწებიდან აყრილიყვნენ და ოსმალეთის იმპერიის გულში გადასახლებულიყვნენ. ამით იქმნებოდა აჭარისა და კოლა-არტაანის ქართველთაგან დაცლის საშიშროება.

არადა, ამის გამოცდილება უკვე ჰქონდა საქართველოს. 1828 წელს საქართველოსთვის დაბრუნებული ახალციხიდან ათობით ათასი მუსლიმანი ქართველი გადასახლდა ოსმალეთში. შედეგად, სამცხე-ჯავახეთის „გამოთავისუფლებული მიწები“ არაქართულმა ეთნოსმა დაიკავა.

სწორედ ასეთი საშიშროება დაემუქრა ახლადშემოერთებულ აჭარას. ილია ჭავჭავაძემ ყველაზე ადრე განჭვრიტა ეს საფრთხე და დაუპირისპირდა ქვეყნისთვის დამღუპველ პროცესს.

საბედნიეროდ, აჭარაში უამრავი პატროიოტი და გონიერი ქართველი აღმოჩნდა, რომლებმაც ყველაფერი გააკეთეს იმისათვის, რომ მუსლიმანი ქართველები არ აჰყოლოდნენ რელიგიური შუღლის გამღვივებელ ავანტიურისტებს და არ მიეტოვებინათ სამშობლო.

Князь, грузинский националист, поэт и публицист Илья Чавчавадзе
© photo: Sputnik / РИА Новости
ილია ჭავჭავაძე თანამოაზრეებთან ერთად

4) 1905-1907 წლებში რუსეთის იმპერიაში რევოლუცია მძვინვარებდა. რევოლუციურმა გამოსვლებმა დასავლეთ საქართველოც მოიცვა, სადაც აჯანყებულებმა სერიოზულ წარმატებებს მიაღწიეს. ხელისუფლების რეაქციამაც არ დაახანა და აჯანყების ჩასახშობად დასავლეთ საქართველოში ჯარი გაგზავნა მაქსუდ ალიხანოვ-ავარსკის მეთაურობით. აჯანყება დაუნდობლად ჩაახშეს, მაგრამ მოსახლეობის სასტიკი ეგზეკუცია კვლავ გრძელდებოდა.

ალიხანოვ-ავარსკის ბრძანებით 1906 წელს გადაწვეს ქუთაისი და ოზურგეთი, გაძარცვეს მშვიდობიანი მოსახლეობა.

სადამსჯელო ღონისძიებებმა აღაშფოთა ქართული საზოგადოება. ილია ჭავჭავაძემ ყველაფერი იღონა ქართველების აწიოკების შესაწყვეტად, მაგრამ ამაოდ დაშვრა. მაშინ ის მეწარმე დავით სარაჯიშვილს ესტუმრა და ქართველთა გადარჩენის გეგმა შესთავაზა. გენერალ ალიხანოვ-ავარსკის დავით სარაჯიშვილის ვალი ემართა — საკმაოდ სოლიდური თანხა. ილიამ სთხოვა სარაჯიშვილს, რომ დაეხია ვექსილები, თუ სანაცვლოდ ალიხანოვ-ავარსკი ეგზეკუციას შეწყვეტდა და ჯარს გამოიყვანდა დასავლეთ საქართველოდან.

ქართველი მრეწველის ამ შეთავაზებას დიდი სიხარულით შეხვდა რუსი გენერალი და განულებული ვალების სანაცვლოდ ჯართან ერთად დატოვა დასავლეთ საქართველო.

და ეს სწორედ დიდი ილიას და შესანიშნავი მამულიშვილის დავით სარაჯიშვილის წყალობით მოხდა...

799
თემები:
იცით თუ არა, რომ... (382)
“ჩრდილოეთის ნაკადი-2“

მოსაზრება: ჩაანაცვლებს თუ არა ამერიკული გაზი რუსულს

10
(განახლებულია 21:38 28.09.2020)
ბოლო დროს, „ჩრდილოეთის ნაკადი-2“-ის დასრულების პრობლემების ფონზე, მედიასაშუალებებში სულ უფრო ხშირად ისმის მოსაზრება: „რუსული მიწოდებების გარეშე ევროპა ძალიან ზედმეტს გადაიხდის ძვირადღირებულ ამერიკულ გათხევადებულ ბუნებრივ აირში“.

ალექსანდრ სობკო

ამ თეზისის კრიტიკოსები იცინიან და აცხადებენ, რომ ამერიკული გათხევადებული ბუნებრივი აირი (LNG) ევროპის გაზის ბირჟაზე იმდენივე (ახლა კი სულაც ზედაბალი ფასი) ღირს, რამდენიც დანარჩენი გაზი.

ვინ არის მართალი? მოდით, გავერკვეთ.

თავდაპირველად შეგახსენებთ, რომ „ჩრდილოეთის ნაკადი-2“ უკრაინული ტრანზიტის უდიდესი ნაწილის ჩასანაცვლებლად იგება, ვინაიდან მომავალში რუსული გაზის ექსპორტის მნიშვნელოვანი ზრდა მოსალოდნელი არ არის. თანაც არც უკრაინული ტრანზიტი იძლევა არსებულზე ბევრად მეტი მოცულობის (ყოველ შემთხვევაში, ჯერჯერობით) ტრანსპორტირების საშუალებას. ამიტომ თითქოს მოთხოვნილებასა და მიწოდებას შორის ბალანსის კუთხით არაფერი შეიცვლება.

უფრო მეტიც: უკრაინული ტრანზიტი ოთხი წლითაა გადახდილი (წელიწადში 40 მლრდ კუბური მეტრი), ხოლო „ჩრდილოეთის ნაკადი-2“-ს 55 მლრდ სიმძლავრე ექნება. ანუ ამ ეტაპზე გაზსადენის მშენებლობის დასრულებაზე სამუდამოდ ან გაურკვეველი ვადით ჰიპოთეტური უარის თქმა „გაზპრომს“ მხოლოდ ფინანსურ დანაკარგებს მოუტანს, მაგრამ ვერ აიძულებს ევროპას, შეიძინოს ამერიკული გათხევადებული აირი რუსული გაზის ნაცვლად.

ამიტომ თუ იმ თეზისიდან ამოვალთ, რომ ამერიკული მხარე „ჩრდილოეთის ნაკადისთვის“ პრობლემების შექმნით ახალი ნიშის მიღებას გეგმავს საკუთარი თხევადი აირისთვის, ეს ნიშნავს ერთს: დაბლოკილი „ჩრდილოეთის ნაკადი-2“-ის კვალდაკვალ უნდა შეწყდეს (მნიშვნელობა არ აქვს, რა მიზეზით: მილების სიძველე, სატრანზიტო ტარიფის ამკრძალავი სიდიდე თუ სხვა გარემოებები) უკრაინული ტრანზიტიც.

რაში დაეხმარება ეს ამერიკულ გათხევადებულ ბუნებრივ აირს?

ჯერ პირველი: ნებისმიერ შემთხვევაში გაზი (და LNG-ც) გაძვირდება, ბაზრიდან 50 მლრდ კუბომეტრის განდევნა — ეს საკმაოდ არსებითი მოცულობაა მსოფლიო ვაჭრობისთვის. ხოლო უფრო მაღალი საბირჟო ფასები გარდაუვლად მოიტანს რენტაბელობის ზრდას ამერიკული LNG-ს გაყიდვებშიც.

მეორე და მთავარი: აქ უნდა შეგახსენოთ, რომ აშშ, თავისი გათხევადებული აირის მიმდინარე ექსპორტის ფარგლებში, ნებისმიერ შემთხვევაში იღებს გარანტირებულ თანხას გათხევადებისთვის. დაბალი გლობალური კოტირებები ზიანს აყენებს ტრეიდერებს. ანუ შტატებს დიდად არც ესაჭიროება თავისი LNG-ს გაყიდვების სტიმულირება უკვე აგებული ქარხნებიდან.

უფრო მნიშვნელოვანია LNG ახალი პროექტებიდან დაკონტრაქტდეს. მას შემდეგ, რაც ახლა ამერიკიდან LNG-ს იმპორტიორები იმგვარ ვითარებაში აღმოჩნდნენ, როცა ისინი საწვავს არ ყიდულობენ, მაგრამ აუცილებელ მოსაკრებელს იხდიან გაზის გათხევადებისთვის (რაც LNG-ს საბოლოო ფასის ნახევარია), ვინმეს დათანხმება ამ პირობებში ახალი პარტიების დაკონტრაქტებაზე ძალიან რთული იქნება. განუხორციელებელი პროექტები კი ძალიან ბევრია. აქ ნამდვილად გამოდგებოდა ევროპული ბაზარი.

აქედან გამომდინარეობს კიდეც ის მოჩვენებითი წინააღმდეგობა, რომელიც თავში ვახსენეთ. დიახ, ახლა ამერიკული LNG, ისევე, როგორც ნებისმიერი სხვა, ნამდვილად იყიდება (მათ შორის, ევროპაშიც) დაბალ ფასად. ბაზარზე კრიზისია, პროდუქცია კი სადღაც უნდა გაიყიდოს, ქარხნები უკვე აშენებულია, ხოლო ტრეიდერებს კონტრაქტები აქვთ გაფორმებული პირობებზე „გაათხევადე–ან–გადაიხადე“.

მეორე მხრივ, ევროპასაც უნდა ესმოდეს, რომ იაფი ამერიკული გაზი — ის ნამატია, რომელიც სხვა ვითარებაში სწრაფად წავა აზიურ (ხშირ შემთხვევაში, უფრო მოგებიან) ბაზრებზე. გინდათ გარანტირებული მოწოდებები? – გააფორმეთ კონტრაქტი ან გადაიხადეთ მეტი.

რამდენად ძვირი იქნება ამერიკული LNG სხვა მოწოდებებთან შედარებით?

აქ უნდა აღინიშნოს, რომ ამ დროისათვის არსებობს გაზზე (და LNG-ზე) ფასწარმოქმნის სამი ძირითადი ვარიანტი: სპოტური, ნავთობ–ბმით და ამერიკული LNG-სთვის, რომელიც აშშ-ის შიგნით გაზის ფასის და ამას პლუს გათხევადების საფასურზე დაყრდნობით წარმოიქმნება.

მიიჩნევა, რომ ბაზრის ნორმაში დაბრუნების შემთხვევაში გაზის საბირჟო ფასი დაახლოებით 200 დოლარი იქნება ათას კუბურ მეტრზე. ასეთივე იქნება გაზის ფასი ნავთობ–ბმით, თუ ნავთობის ერთი ბარელი 50 დოლარი ეღირება. ნებისმიერ შემთხვევაში, ახლა „გაზპრომი“ უკვე ყიდის გაზის უდიდეს ნაწილს ევროკავშირში ბირჟაზე ფასბმით, ამიტომ სწორედ ამ კოტირებებზე სჯობს ორიენტირება და არა ნავთობ-ბმაზე.

და რა ფასად გადმოიტვირთება ამერიკული LNG? მისი ფასი დამოკიდებულია თავად აშშ-ის შიგნით გაზის, გათხევადებისა და ასევე ევროპაში მიწოდების ღირებულებაზე. ანგარიშს რომ არ ჩავუღრმავდეთ, ათას კუბურ მეტრზე 220–270 დოლარის დიაპაზონზე შეიძლება იყოს.  

სხვა სიტყვებით, თუ თავდაპირველად, 2013 წელს ამერიკული LNG სხვა მიწოდებებზე იაფად გამოიყურებოდა, ახლა არსებულ პირობებში ის უფრო ძვირია.

კიდევ ერთი საკითხი. რატომ უნდა შეიძინოს ევროპამ მაინცდამაინც ამერიკული LNG? რატომ არა კატარული ან რუსული? მით უმეტეს, თუ უახლოეს ხანებში აღმოჩნდება, რომ კატარის გაზის ნაწილი საბირჟო ფასებთან ბმით გაიყიდება?

თუ ევროკავშირსა და აშშ-ს შორის არსებულ განსაკუთრებულ ურთიერთობებს გვერდზე გავწევთ, მაშინ საამისო მიზეზები არ არსებობს. მოკლედ, ევროკავშირს დეფიციტის ჩანაცვლება ნებისმიერი გაზით შეუძლია. შესაძლოა ახლა სწორედ ამიტომაც მიდის საუბრები გაცვლაზე: ამერიკულ გათხევადებულ აირზე გათვლილი რამდენიმე ახალი LNG–ტერმინალი გერმანიაში „ჩრდილოეთის ნაკადი-2“-ის დასრულების ნებართვის სანაცვლოდ. 

შევაჯამოთ. პირველი – რუსული გაზის ჩანაცვლება ამერიკული LNG-ით შესაძლოა მხოლოდ ორი პირობის ერთდროულად შესრულებით: „ჩრდილოეთის ნაკადი-2“-ის დახურვა და უკრაინული ტრანზიტის შეწყვეტა. ამ შემთხვევაში რუსული ექსპორტის შეზღუდვა ფასებს შეინარჩუნებს მთელ გაზის ბაზარზე.

მეორე – ნებისმიერ შემთხვევაში ამერიკული LNG 10-30 პროცენტით ძვირი იქნება ბაზარზე სხვა გაზთან შედარებით, ან იგივე ფასი ეღირება — ყველაფერი გაზის ამერიკისშიდა კოტირებებზეა დამოკიდებული. მაგრამ აშშ-დან LNG-ს მოწოდებაზე გრძელვადიანი კონტრაქტის გაფორმებით ევროპა საკუთარ თავზე იღებს ამერიკულ გაზზე შიდა ფასებთან დაკავშირებულ მთელ რისკს.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

10
სავალუტო ჯიხური

მიზეზ-მიზეზ... ანუ რა აკლია ლარს?

680
ლარის საშემოდგომო გამოცდა... ეროვნული ვალუტა რეკორდულად უფასურდება... რა გახდა ამის მიზეზი და რა საფრთხე ემუქრება სახელმწიფოს ფინანსურ სისტემას.

სამსონ ხონელი

სავალუტო ბაზარზე სიახლეა! ღვინობისთვის პირველი რიცხვიდან ეროვნული ვალუტის ოფიციალური გაცვლითი კურსი ბლუმბერგის ახალ - Bmatch-ის პლატფორმაზე გამართული სავაჭრო გარიგებებით დადგინდება. ეს რას ნიშნავს? − დაინტერესდება მკითხველი, თუმცა, დარწმუნებული ვარ, მას ნაკლებად აღელვებს, სად და რა წესით ყალიბდება ლარის კურსი. მისთვის მნიშვნელოვანი შედეგია და მოახლოებულ სიახლესაც ამ კონტექსტში განიხილავს, კერძოდ, როგორ აისახება ის ლარის კურსზე. ამ საკითხებზე ვრცლად მომდევნო სტატიაში მოგახსენებთ, ამჯერად კი მარტივად მივანიშნებ - სავალუტო ბაზრის სუბიექტები სიახლის მოლოდინში არიან, თუმცა ეროვნულ ვალუტას, როგორც „წყაროზე“ ამბობენ, დიდი ხანია „დედა აღარ ჰყავს“...

საკამათო არ არის, ლარის გაუფასურების ახალი და სავარაუდოდ, ყველაზე ძლიერი ტალღა დაიწყო. მიმდინარე კვირაში ეროვნული ვალუტა კიდევ 13 პუნქტით გაუფასურდა. კერძოდ, ორშაბათს ლარი 1 დოლართან მიმართებაში 3.22−3.25−ის ფარგლებში მერყეობდა, პარასკევს, დღის მეორე ნახევარში 1 დოლარის ღირებულებამ 3.35−ს ლარს გადააჭარბა. საინტერესოა, რატომ უფასურდება ლარი?.. შესაძლოა, ჩამეძიოთ, ახალი რა უნდა ბრძანოთო, მაგრამ, მე მაინც ვეცდები...  

არავის გავეჯიბრები, თუმცა ვიტყვი, კითხვაზე პასუხის ძიებისას, ექსპერტ-ანალიტიკოსთა აქცენტები, ხშირად, შემცირებულ პირდაპირ უცხოურ ინვესტიციებზე გადადის ხოლმე. არადა, პირდაპირ უცხოურ ინვერსტიციებს სავალუტო ბაზარზე ისეთი ძლიერი გავლენა არა აქვს, როგორც სხვა მაკროეკონომიკურ ფაქტორებს - ექსპორტს, ფულად გზავნილებსა და საერთაშორისო ტურიზმს ვგულისხმობ. არც ეროვნული ბანკის პოლიტიკა დავივიწყოთ, თანმიმდევრულად მივყვეთ:

ექსპორტი

სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის მონაცემებით, მიმდინარე წლის იანვარ-აგვისტოში საქართველოს საგარეო სავაჭრო ბრუნვაში ექსპორტი 2071.4 მილიონ დოლარს, გასული წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით, 14.7 პროცენტით ნაკლებს შეადგენდა. საანგარიშო პერიოდში იმპორტის მოცულობა 4951.4 მილიონი დოლარით, 17.5 პროცენტით ნაკლები იყო. თვალნათლივ ჩანს, რომ სავაჭრო ბრუნვის შემცირების მიუხედავად, ქვეყნის უარყოფითმა სავაჭრო ბალანსმა, 2020 წლის იანვარ-აგვისტოში, 2880.0 მილიონი დოლარი შეადგინა, რაც საგარეო სავაჭრო ბრუნვის 41.0 პროცენტია და 1.5 პროცენტით ნაკლებია გასული წლის ანალოგიური პერიოდის მაჩვენებელზე. მთავარია, რომ ექსპორტზე მეტად შემცირებულია იმპორტი ანუ წმინდა ექსპორტი ბალანსში დადებით დინამიკას ინარჩუნებს. სავალუტო კურსზე სწორედ წმინდა ექსპორტის დადებითი დინამიკა ახდენს პოზიტიურ გავლენას. დასკვნა − ლარის საშემოდგომო გაუფასურების მიზეზი ნაკლებად სავარაუდოა, ექსპორტის შემცირება იყოს...    

ფულადი გზავნილები

ეს უცხოური ვალუტის შემოდინების კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი წყაროა. „საქსტატისა“ და ტურიზმის ეროვნული სააგენტოს მონაცემებით, მიმდინარე წლის აგვისტოში საქართველოში შემოსული ფულადი გზავნილების მოცულობამ 184.2 მილიონი დოლარი შეადგინა, რაც 25.8 პროცენტით მეტია გასული წლის ანალოგიური მაჩვენებელზე. ვფიქრობ, ეს გარემოება, განსაკუთრებით კი გლობალური კრიზისისას, პოზიტიურად უნდა შეფასდეს. დასკვნა − ფულადი გზავნილების შემოდინების დინამიკა ეროვნული ვალუტის მკვეთრი გაუფასურების ფაქტორი არ არის.   

საერთაშორისო ტურიზმი

არახალია, ზოგადად, ლარის კურსზე მისი ეფექტი არის, მაგრამ ამ ეტაპზე ის ძალზე მცირეა, რადგან უცხოური ტურიზმის გაჩერების გამო, შემოსავლები ფაქტიურად განულებულია. დასკვნა − ეს ფაქტორი შესაძლებელია, ლარის გაუფასურების მიზეზი იყოს, თუმცა აქ ისიც უნდა გავითვალისწინოთ, რომ საერთასორისო ტურიზმიდან ვერმიღებული შემოსავლები, ნაწილობრივ, საერთაშორისო დახმარებებმა დააბალანსა.

ფისკალური ხარჯები

საკამათო არ არის, ეს კიდევ ერთი ფაქტორია, რომელსაც სავალუტო კურსზე გავლება აქვს. მოგეხსენებათ, რომ აგვისტო-სექტემბერში მთავრობამ სოციალური დახმარების რამდენიმე პროგრამა განახორციელა. 1200 და 300 ლარიანი კომპენსაცია გაიცა დასაქმებულებსა და თვითდასაქმებულებზე, 17 წლამდე პირებმა ერთჯერადი დახმარების სახით 200 ლარი მიიღეს. დასკვნა − ბოლო სამ თვეში ფისკალური ხარჯები გაიზარდა, რის გამოც სავსებით შესაძლებელია, ეროვნულ ვალუტაზე დაწოლა გაზრდილიყო.

ეროვნული ბანკის პოლიტიკა

ეს უწყება ლარის სტაბილურობაზე პირდაპირ აგებს პასუხს. კობა გვენეტაძის უწყებამ სწორედ ეროვნული ვალუტის კურსის მხარდასაჭერად, მარტიდან მოყოლებული სექტემბრის პირველი ნახევრის ჩათვლით, ინტერვენციის სახით სავალუტო ბაზარზე 409.6 მილიონი დოლარი გაყიდა და საფინანსო ბაზარზე მიმოქცევიდან მილიარდ ლარზე მეტი ამოიღო, თუმცა ამავე პერიოდში რეფინანსირების სესხების საბაბით ბაზარს ორ მილიარდზე მეტი ლარი მიაწოდა. კიდევ სხვა საკითხია ეროვნული ბანკის ინტერვენციების სტრუქტურა. თუ დავაკვირდებით დავინახავთ, რომ კობა გვენეტაძის უწყება სავალუტო ბაზარს, ძირითადად, 40 მილიონ დოლარს აწვდის. საკითხავია, ეს რამდენად ჰყოფნის სავალუტო ბაზარს. ერთი ნათელია, შეუძლებელია სავალუტო ბაზარი მუდმივად ერთი და იგივე რაოდენობის დოლარის რესურსს ითხოვდეს... დასკვნა − დღეს სავალუტო ბაზარზე ინტერვენციები ლარის კიდევ უფრო მკვეთრ გაუფასურებას აჩერებს, თუმცა პარალელურად მიმოქცევაში ლარის ჭარბი მოცულობის გაშვება სავალუტო კურსზე ერთმნიშვნელოვნად ნეგატიურად აისახება.       

სხვა რა მიზეზი შეიძლება იყოს? − უსათუოდ ჩამეძიება მკითხველი. გამოვთქვამ ვარაუდს, რომ ფისკალური ხარჯებისა და საფინანსო ბაზარზე ლარის მოცულობის ზრდასთან ერთად, ეროვნული ვალუტის ამჟამინდელი გაუფასურების მიზეზი უარყოფითი მოლოდინებია...

ფაქტია, რომ ლარმა სწრაფი ტემპით გაუფასურება მას შემდეგ დაიწყო, რაც საქართველოში COVID-19-ით ინფიცირებულთა რაოდენობა მკვეთრად გაიზარდა. მოლოდინებზე მხოლოდ ნეგატიურად აისახება გაცხადებული ე.წ. მეორე ტალღის სცენარი და ეკონომიკის შესაძლო გაჩერება. ასეთ პირობებში ბიზნესი რისკებს აზღვევს და თანხები სავალუტო ანგარიშზე გადააქვს. მოსახლეობის ნაწილიც ანალოგიურად იქცევა, ვისაც ამის შესაძლებლობს აქვს, უცხოურ ვალუტას იმარაგებს. ეს მიუხედავად იმისა, არის თუ არა ამის საჭიროება. ბუნებრივია, რომ უცხოურ ვალუტაზე მოთხოვნა იზრდება.

წინამდებარე სტატია დასასრულს უახლოვდება და ერთსაც ვიტყვი, მიუხედავად იმისა, თუ

რა არის ლარის გაუფასურების მიზეზი, ფაქტია ეს პროცესი უკიდურესად მძიმედ აისახება ამ ქვეყნის მოქალაქეთა უმრავლესობის ყოფაზე. განსაკუთრებით მათზე, ვისაც კრედიტები უცხოურ ვალუტაში აქვთ. მარტივი არითმეტიკაა, მოქალაქეს, რომელმაც სესხი დოლარში 2015 წლის სექტემბრამდე აიღო, ყოველთვიური საბანკო ვალდებულება ფაქტიურად უკვე გაუორმაგდა და არავინ იცის, რა იქნება ხვალ. სამწუხაროდ, ამ საკითხზე არავინ მსჯელობს, არადა, თუ ასე გაგრძელდა, მერწმუნეთ, რომ არც იპოთეკური კრიზისის პირველი ნიშნები დააყოვნებს... შეიქმნება ვითარება, როცა მსესხებელი სახესხო ვალდებულების გასტუმრებას ვეღარ აუვა, ხოლო კრედიტის უზრუნველსაყოფად გათვალისწინებული უძრავი ქონების მყიდველი, თუნდაც სალიკვიდაციო ფასად, ფაქტიურად არავინ იქნება... ძნელი არ არის წარმოვიდგინოთ, სოციალური ფონის უკიდურესად გაუარესებასთან ერთად, რა საფრთხე დაემუქრება სახელმწიფოს საფინანსო სისტემას. ასე რომ, ვფიქრობ, დროა, სახელმწიფომ გამოსავლის ძიება დაიწყოს და კონკრეტული გადაწყვეტილებებიც მიიღოს. ასე დიდხანს ვეღარ გაგრძელდება და წაყრუება სიკეთეს ვერ მოიტანს...  

 

680
პროგრამისტი კომპიუტერისა და ყავის მადუღარის ფონზე

IT-სპეციალისტმა ყავის მადუღარას კრიპტოვალუტის მაინინგი აიძულა: ვრცელდება ვიდეო

0
(განახლებულია 11:00 29.09.2020)
კომპანია Avast–ის თანამშრომელმა „ჭკვიანი სახლის“ სისტემის მიკროპროგრამაში შეაღწია და სრული კონტროლი დაამყარა ყავის მადუღარაზე

თბილისი, 29 სექტემბერი — Sputnik. IT-ექსპერტმა მარტინ ჰრონმა ინტერნეტში ჩართულ ყავის სმარტ-მადუღარის სისტემაში შეაღწია და  მას კრიპტოვალუტა Monero–ს მაინინგი აიძულა, წერს SlashGear–ი.

გავრცელებული ინფორმაციით, ანტივირუსული პროგრამებით ცნობილი კომპანია Avast–ის თანამშრომელმა ექსპერიმენტისთვის ყავის მადუღარა Smarter iKettle აირჩია, რომელიც „ჭკვიანი სახლის“ სისტემას Wi-Fi–ს მეშვეობით უკავშირდება.

პროგრამისტმა სისტემის მიკროპროგრამაში შეაღწია და მასში ცვლილებები შეიტანა, რის შემდეგაც ის ყავის მადუღარას „მიუერთა“ და სრული კონტროლი დაამყარა საყოფაცხოვრებო ტექნიკაზე.

„ზომბირებული“ ყავის მადუღარა, მიუხედავად მისი მწირი გამოთვლითი უნარებისა, კრიპტოვალუტის მაინინგს შეუდგა. თუმცა მერე შეტყობინებები „გამოუშვა“, რომ გამოსასყიდის გარეშე მუშაობას აღარ აპირებდა და თან მდუღარე წყლის ფრქვევა დაიწყო.

ექსპერიმენტის შემდეგ მარტინ ჰრომმა აღნიშნა, რომ სმარტ–ნივთების მწარმოებლებმა მეტი ყურადღება უნდა დაუთმონ თავიანთი გაჯეტების უსაფრთხოებას.

0
თემები:
მსოფლიო დღეს