ილია ჭავჭავაძე

ილიას ღვაწლი: გენერლის დახეული თამასუქი და შეწყვეტილი ეგზეკუცია

643
(განახლებულია 15:53 08.11.2019)
8 ნოემბერი ილია ჭავჭავაძის დაბადების დღეა. ამასთან დაკავშირებით გთავაზობთ რამდენიმე საინტერესო და, შესაძლოა, ნაკლებად ცნობილ ფაქტს დიდი მამულიშვილის ცხოვრებიდან.

ვანო სულორი

182 წელი გვაშორებს ჩვენი ქვეყნისთვის იმ მნიშვნელოვან დღეს, როდესაც ყვარელში გრიგოლ ჭავჭავაძისა და მარიამ ბებურიშვილის ოჯახში დაიბადა დიდი ქართველი, „საქართველოს თანამდევ სულად“ წოდებული, ერის მამად აღიარებული ილია ჭავჭავაძე.

ილია, როგორც ერის ჭეშმარიტი წინამძღოლი, არა მარტო სიტყვით, აქტიური საქმიანობითაც ქვეყნის სამსახურში იდგა და, რაც ყველაზე მთავარია, გამუდმებით იყო საქართველოსთვის მნიშვნელოვანი მოვლენების ეპიცენტრში. მან თავისი აქტიურობით არაერთხელ ააცილა სამშობლოს უდიდესი განსაცდელი.

ილია ჭავჭავაძე და ოლღა გურამიშვილი
ილია ჭავჭავაძე და ოლღა გურამიშვილი

დღეს მხოლოდ რამდენიმე მაგალითს მოვიხმობთ:      

1. XIX საუკუნის ბოლოს საქართველოში საყოველთაო განათლების მხრივ უმძიმესი ვითარება იყო შექმნილი. მისი მიღება მხოლოდ შეძლებული თავად-აზნაურებისა და ვაჭრების პრეროგატივა გახლდათ, ღარიბ მოსახლეობას, სამწუხაროდ, ხელი არ მიუწვდებოდა სწავლა-განათლებაზე.

მასობრივი უწიგნურობის აღმოფხვრის მიზნით შეიქმნა ქართულად წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოება. 1878 წლიდან მის საქმიანობაში აქტიურად ჩაება ილია ჭავჭავაძე, რომელმაც დიმიტრი ყიფიანთან და ბესარიონ ღოღობერიძესთან ერთად მოამზადა ამ საზოგადოების წესდება და სამოქმედო გეგმა. მან 1907 წლამდე იარსება და ამ ხნის განმავლობაში ათობით ათას ღარიბ, მაგრამ ნიჭიერ ქართველ ახალგაზრდას (და არა მარტო ახალგაზრდას) მისცა განთლების მიღების საშუალება.  

ილია ჭავჭავაძე სიტყვი წარმოთქმის დროს
ილია ჭავჭავაძე სიტყვი წარმოთქმის დროს

2. „საგლეხო რეფორმასა“ და მის თანმდევ მოვლენებს ქართველმა თავად-აზნაურობამ ფეხი ვერ აუწყო და ეს მათი მასიური გაღატაკებით დასრულდა. ასობით და ათასობით ქართველი არისტოკრატი ვალების გასასტუმრებლად იძულებული გახდა, გაეყიდა საკუთრებაში არსებული მიწები. მყიდველები ძირითადად მდიდარი არაქართველები იყვნენ და მათ თითქმის ჩალის ფასად, რომ იტყვიან, მუქთად ჩაიგდეს ხელში ბარაქიანი მიწები.

მდიდარი გადამთიელები ნაყიდ მიწებზე თავიანთ თანამემამულეებს ასახლებდნენ და, ქართველთა სავალალოდ, მნიშვნელოვნად ცვლიდნენ დემოგრაფიულ სურათს საქართველოში. ჩვენი წინაპრების მიერ ხმლითა და დიდი სისხლთათხევით შენარჩუნებულ მიწებს მოყვრად მოსული გადამთიელები ფულითა და ვექსილებით, ანუ ფარატინა ქაღალდებით სამუდამოდ გვართმევდნენ.

ეს საგანგაშო პროცესი არ გამოპარვია ილიას მახვილ თვალს და განგაშის ზარი დაარისხა. რა თქმა უნდა, გაღატაკებულ თანამოძმეთა დამუნათებითა და ნამუსზე შეგდებით არაფერი გამოვიდოდა, ამიტომ სხვა გზას დაადგა. მან შემოიკრიბა მდიდარი ქართველები (ძმები ზუბალაშვილები, დავით სარაჯიშვილი და სხვები) და 1874 წლის 5 სექტემბერს დააარსა „ტიფლისის გუბერნიის სათავადაზნაურო საადგილმამულო ბანკი“. რა თქმა უნდა, ბანკი სხვა ოპერაციებსაც აწარმოებდა და გარკვეულ მოგებასაც იღებდა, მაგრამ მის საქმიანობაში უმთავრესი ის იყო, რომ თავად იძენდა გაღარიბებული ქართველი არისტოკრატების უძრავ ქონებას და მდიდარ უცხოტომელებს საშუალებას არ აძლევდა, უმიწაწყლოდ დაეტოვებინათ ქართველები. 

ოლივერ და მარჯორი უორდოპები სტუმრად ილია ჭავჭავაძესთან საგურამოში
საქართველოს ეროვნული არქივი
ოლივერ და მარჯორი უორდოპები სტუმრად ილია ჭავჭავაძესთან საგურამოში

3. 1878 წელს გაფორმებული სან-სტეფანოს ზავით საქართველოს აჭარა და კოლა-არტაანის მხარე დაუბრუნდა. ახალმა რეალობამ ბევრ სულგაყიდულ ქართველს გაუჩინა ილუზია იმისა, რომ დიდ სარგებელს ნახავდნენ და მუსლიმან ქართველებში გააჩაღეს აგიტაცია−პროპაგანდა იმისა, რომ რუსეთის მიერ დაკავებული მიწებიდან აყრილიყვნენ და ოსმალეთის იმპერიის გულში გადასახლებულიყვნენ. ამით იქმნებოდა აჭარისა და კოლა-არტაანის ქართველთაგან დაცლის საშიშროება.

არადა, ამის გამოცდილება უკვე ჰქონდა საქართველოს. 1828 წელს საქართველოსთვის დაბრუნებული ახალციხიდან ათობით ათასი მუსლიმანი ქართველი გადასახლდა ოსმალეთში. შედეგად, სამცხე-ჯავახეთის „გამოთავისუფლებული მიწები“ არაქართულმა ეთნოსმა დაიკავა.

სწორედ ასეთი საშიშროება დაემუქრა ახლადშემოერთებულ აჭარას. ილია ჭავჭავაძემ ყველაზე ადრე განჭვრიტა ეს საფრთხე და დაუპირისპირდა ქვეყნისთვის დამღუპველ პროცესს.

საბედნიეროდ, აჭარაში უამრავი პატროიოტი და გონიერი ქართველი აღმოჩნდა, რომლებმაც ყველაფერი გააკეთეს იმისათვის, რომ მუსლიმანი ქართველები არ აჰყოლოდნენ რელიგიური შუღლის გამღვივებელ ავანტიურისტებს და არ მიეტოვებინათ სამშობლო.

Князь, грузинский националист, поэт и публицист Илья Чавчавадзе
© photo: Sputnik / РИА Новости
ილია ჭავჭავაძე თანამოაზრეებთან ერთად

4) 1905-1907 წლებში რუსეთის იმპერიაში რევოლუცია მძვინვარებდა. რევოლუციურმა გამოსვლებმა დასავლეთ საქართველოც მოიცვა, სადაც აჯანყებულებმა სერიოზულ წარმატებებს მიაღწიეს. ხელისუფლების რეაქციამაც არ დაახანა და აჯანყების ჩასახშობად დასავლეთ საქართველოში ჯარი გაგზავნა მაქსუდ ალიხანოვ-ავარსკის მეთაურობით. აჯანყება დაუნდობლად ჩაახშეს, მაგრამ მოსახლეობის სასტიკი ეგზეკუცია კვლავ გრძელდებოდა.

ალიხანოვ-ავარსკის ბრძანებით 1906 წელს გადაწვეს ქუთაისი და ოზურგეთი, გაძარცვეს მშვიდობიანი მოსახლეობა.

სადამსჯელო ღონისძიებებმა აღაშფოთა ქართული საზოგადოება. ილია ჭავჭავაძემ ყველაფერი იღონა ქართველების აწიოკების შესაწყვეტად, მაგრამ ამაოდ დაშვრა. მაშინ ის მეწარმე დავით სარაჯიშვილს ესტუმრა და ქართველთა გადარჩენის გეგმა შესთავაზა. გენერალ ალიხანოვ-ავარსკის დავით სარაჯიშვილის ვალი ემართა — საკმაოდ სოლიდური თანხა. ილიამ სთხოვა სარაჯიშვილს, რომ დაეხია ვექსილები, თუ სანაცვლოდ ალიხანოვ-ავარსკი ეგზეკუციას შეწყვეტდა და ჯარს გამოიყვანდა დასავლეთ საქართველოდან.

ქართველი მრეწველის ამ შეთავაზებას დიდი სიხარულით შეხვდა რუსი გენერალი და განულებული ვალების სანაცვლოდ ჯართან ერთად დატოვა დასავლეთ საქართველო.

და ეს სწორედ დიდი ილიას და შესანიშნავი მამულიშვილის დავით სარაჯიშვილის წყალობით მოხდა...

643
თემები:
იცით თუ არა, რომ... (362)
არეულობა აშშ-ში

„როგორც ჩანს, რუსები იყვნენ“ მაგიური ვერსიის მედიური პროპაგანდისტი

30
(განახლებულია 20:30 01.06.2020)
როგორც CNN იუწყება, რუსეთის აგენტების მონაწილეობა სრულიად ამერიკის რბევაში „სავსებით დასაშვებია“. გუშინ, როდესაც არხმა გაუშვა სიუჟეტი, რომელშიც ერთ-ერთი ექსპერტი არეულობაში „რუსი აგენტების“ მონაწილეობას ვარაუდობდა, მას დონალდ ტრამპმა პირადად დასცინა „ტვიტერში“.

ვიქტორ მარახოვსკი

შეგახსენებთ, რომ აშშ-ის პრეზიდენტს ერთ-ერთ ყველაზე გავლენიან ამერიკულ ტელეარხთან იმაზე ცუდი ურთიერთობა აქვს, ვიდრე ირანს ისრაელთან. და კიდევ: 2016 წელს CNN-მა ყველაფერი გააკეთა იმისთვის, რომ ტრამპი პრეზიდენტი არ გამხდარიყო, შემდეგ კი ძალ-ღონე არ დაიშურა „რაშაგეიტის“ ვერსიის გასამყარებლად. ტრამპი, თავის მხრივ, CNN-ს მოიხსენიებს, როგორც Fake news CNN-ს, არ მალავს თავის სიძულვილს არხის მიმართ და სიხარულს მისი რეიტინგის ვარდნის გამო.

სხვათა შორის, აშშ-ის პრეზიდენტს სიამოვნება მიანიჭა სიახლემ იმის შესახებ, რომ დარბევის მონაწილეები ქალაქ ატლანტაში თავს დაესხნენ CNN-ის შტაბ-ბინას, ჩაუმსხვრიეს შუშები და შეძლებისდაგვარად დაამახინჯეს შენობა. ტრამპმა ეს ამბავი „ტვიტერზე“ კვლავ ირონიულად შეაფასა: მომიტინგეებმა დაარბიეს არხი, რომელიც მხარს უჭერს და ამართლებს მათ ქმედებებს.   

ახლა კი ყველაზე საინტერესო: საქმე ისაა, რომ დღეს CNN-ს დაბადების დღე აქვს – მას ორმოცი წელი შეუსრულდა.

არხის განვლილი გზა და მისი დღევანდელი სახე თვალნათლივ გვიამბობს აშშ-ის მსოფლიო ლიდერობის ისტორიას.

ორმოცი წლის წინ ახალგაზრდა და თავხედმა ტედ ტერნერმა დააფუძნა ისტორიაში პირველი ოცდაოთხსაათიანი ახალი ამბების მომწოდებელი ქსელი. ეს საინფორმაციო ბიზნესში დიდი გარღვევა და რევოლუცია იყო. თუ გნებავთ, პირველი გაელვება იმ ონლაინისა, რომელშიც დღეს გვიწევს ცხოვრება.

მაშინ, 1980-ში ეს გარღვევა შესამჩნევი იყო, მაგრამ მას განსაკუთრებულ მნიშვნელობას არ ანიჭებდნენ – უბრალოდ იმიტომ, რომ დასავლური, კერძოდ კი, ამერიკული რევოლუციები მეცნიერებასა თუ ბიზნესში, პოლიტიკასა თუ სოციალურ ტექნოლოგიებში მაშინ შესაშური სისწრაფით ენაცვლებოდნენ ერთმანეთს. ტერნერმა დააფუძნა ოცდაოთხსაათიანი ახალი ამბების არხი, მომდევნო წელს კი NASA-მ კოსმოსში გაუშვა მრავალჯერადი კოსმოსური ხომალდი რვაკაციანი ეკიპაჟით, მაშინვე IBM-მა წამოიწყო პირველი სერიული პერსონალური კომპიუტერის გაყიდვა, რიგში კი იდგა უკვე მასობრივი მობილური, რომელსაც კვალდაკვალ მიჰყვა მომავლის ხელისუფალი – ინტერნეტი.

თავად აშშ მაშინ XX საუკუნის სულის უდავო გამომხატველი იყო – ახალგაზრდა, მაგრამ უკვე მოწიფული (ამერიკელის საშუალო ასაკი 1980-იანებში 30 წელი იყო), რომელსაც მრავლად ჰყავდა არა მხოლოდ იმპორტირებული, არამედ საკუთარი გენიოსები, ჯერ კიდევ უმეტესწილად კლასიკური განათლებით, ლიბერალური, ტექნოკრატიული და ამასთან ღრმად მორწმუნე, გამომგონებელი და მტაცებელი. 

CNN რეალობაზე ამ მტაცებელი ამერიკის ზეგავლენის უმძლავრეს ინსტრუმენტად იქცა – და თავისი ძალა მან დაარსებიდან მეთერთმეტე წელს გამოავლინა, როდესაც მთელი პლანეტა მონუსხული უყურებდა უდიდეს შოუს სახელწოდებით „ომი ყურეში“. დედამიწის მოსახლეობის თვალწინ ზეტექნოლოგიურმა ამერიკულმა თვითმფრინავებმა ქაღალდის ფიგურასავით „დაჭმუჭნეს“ ევრაზიის ერთ-ერთი ყველაზე ძლევამოსილი არმიის წინააღმდეგობა. შოუმ, რომელიც მაშინ მსოფლიომ იხილა, დედამიწის მოსახლეობის მთელ თაობას ჩაუნერგა რწმენა იმისა, რომ აშშ არის დაუმარცხებელი და შეუჩერებელი ძალა, რომელმაც დანარჩენი კაცობრიობისგან ერთგვარი ხარისხობრივი ნახტომი შეასრულა; რომ დანარჩენი მსოფლიო განწირულია აშშ-ის კუდში დევნისთვის; რომ არავინ უნდა გააღიზიანოს აშშ; რომ ყველამ უნდა დაუჯეროს და მისი მოწყალების იმედი იქონიოს.

როდესაც ერაყის სამხედრო სიძლიერის კვალდაკვალ დედამიწის რუკიდან გაქრა საბჭოთა კავშირი, მისმა ნამსხვრევებმა კი აშშ-ის ერთგულება შეჰფიცეს – ეს გარკვეულწილად ამერიკული XX საუკუნის „ჰეფი ენდი“ იყო. ამ გამარჯვების ერთ-ერთ უდავო გმირს, ტედ ტერნერს სრული ბედნიერებისთვის მხოლოდ ისღა დარჩენოდა, რომ ცოლად მოეყვანა ჰოლივუდის ვარსკვლავი ჯეინ ფონდა და მზის ჩასვლას მასთან ერთად შეხვედროდა. რაც ტერნერმა გააკეთა კიდეც.

...მაგრამ მთელი ირონია ისაა, რომ რეალობაში არანაირი „ჰეფი ენდები“ არ არსებობს. რეალობაში არ იწერება ფინალური ტიტრები, ნებისმიერი გამარჯვება და ტრიუმფი დროებითია, რის შემდეგაც ყოველთვის ახალი თავი იწყება.

აშშ-ს კი, რომელმაც XX საუკუნეში მსოფლიოზე გაიმარჯვა, შეიძლება ითქვას, სწორედ „ჰეფი ენდის“ სინდრომი შეეყარა. ანუ მან რეალურად დაიჯერა, რომ კაცობრიობის ისტორიაში დაიწერა ტიტრები და „სიკველი“ არ არის მოსალოდნელი. 

საჩვენებელი ფაქტია: სსრკ-ის დაშლისთანავე ამერიკულმა სახელმწიფო ორგანიზაციებმა მკვეთრად შეუცვალეს პროფილი „რუსეთის საკითხთა სპეციალისტებს“ – რა საჭიროა იმის სპეციალისტი, რაც უკვე აღარ არსებობს და არც არასდროს იარსებებს?

თუმცა, თავად ამერიკული დიპლომატიაც, ვეტერანების შეფასებებით, რაღაც უცნაურ გამარჯვების პიკში მოექცა: კომპრომისებისა და მანიპულაციების მაძიებლების ნაცვლად აშშ-ის დიპლომატიურმა სკოლებმა დაიწყეს „მაღალანაზღაურებადი ფელდეგერების მომზადება, რომლებიც არიგებდნენ ბრძანებებს“ და მიაჩნდათ, რომ თუ ვინმე არ ემორჩილებოდა ამერიკულ ზეწოლას, ეს ზეწოლა უნდა გაეძლიერებინათ.

ამერიკული „რეალობის პულტი“, რომლის დეტალებიც იყვნენ CNN-იც, ჰოლივუდიც, „ფერადი ტექნოლოგიებიც“ და უკვე ახალ საუკუნეში Facebook და Twitter, ასევე ხსენებულ სინდრომს ემსხვერპლა. წინასწარ ცრუ ბრალდებებითა და წარმატებული „ტვიტერ-რევოლუციების“ სერიით რამდენიმე ქვეყნის დასჯის შემდეგ, როგორც ჩანს, ბევრი საბოლოოდ დარწმუნდა: არ არსებობს სხვა რეალობა, გარდა იმისა, რომელსაც აუდიტორიის ტვინში მასობრივად ნერგავენ სპეციალურად გაწვრთნილი ტექნოლოგიური ადამიანები – ფეისბუქის, აშშ-ის საელჩოსა და ამერიკული გამანადგურებლების მხარდაჭერით.

თუმცა რეალობამ ცხადყო, რომ ის კვლავაც არსებობს და, ზეწოლის მიუხედავად, იპოვის შურისძიების მეთოდს.

„CNN-ის სამყაროსთვის“ აპოკალიფსი მოხდა ჯერ კიდევ 2016 წელს, როდესაც ამერიკულ მედიასფეროში ტოტალური დომინირების მიუხედავად (დაახლოებით 15% 85%-ის წინააღმდეგ, კლინტონის სასარგებლოდ), არჩევნებში ტრამპმა გაიმარჯვა.

იმისათვის, რასაც ტრადიციულად უწოდებენ ამერიკულ „სიღრმულ სახელმწიფოს“, ეს იყო არასასურველი კანდიდატის გამარჯვებაზე მეტი. ეს იყო დარტყმა „ჰეფი ენდის ეპოქის“ იდეურ საძირკველზე, მართული რეალობის იდეაზე, CNN-ის და The New York Times-ის დაუმარცხებელი კავშირის დოგმაზე. 

შესაძლოა სწორედ იმიტომ, რომ „სიღრმული სახელმწიფო“, პრინციპში, არ აღმოჩნდა მზად, უარი ეთქვა პულტით რეალობის მართვაზე და ჩაებღაუჭა ვერსიას რუსების მიერ ამერიკელების მისტიკური გათვალვის შესახებ – „ამ რუსებმა მოგვპარეს ამერიკული პულტი და ამიტომ წავაგეთ“.

ამ მაგიური ვერსიის მედიური პროპაგანდისტი სწორედ CNN გახდა. იგი აქტიურად მონაწილეობდა იმაში, რასაც ბოლო დრომდე „აშშ-ში ცივ სამოქალაქო ომად“ მოვიხსენიებდით, ახლა კი აღარ ვიცით, შეიძლება თუ არა, ცივი ვუწოდოთ.

...ახლა, ვიდრე აშშ-ის ოცდაათი დიდი ქალაქი საპროტესტო ტალღამ მოიცვა, დედამიწაზე კი გმირულად გაისმის პირველი კერძო კოსმოსური ხომალდის გაშვების მოწოდებები, შეგვიძლია ვცადოთ იმის წარმოდგენა, როგორ განვითარდება „მედიური“ და ნამდვილი რეალობის ურთიერთობა მსოფლიო ექს-ჰეგემონის ტერიტორიაზე.

ფოკუსი ის გახლავთ, რომ ნამდვილი „სამყაროს დასასრული“ არ არსებობს, ისევე, როგორც ნამდვილი „ჰეფი ენდი“. არ არის აუცილებელი აპოკალიფსი სასიკვდილო იყოს. იქნებ ეს უბრალოდ მსოფლიო პოლიტიკური და ეკონომიკური და, ალბათ, ძალისმიერი ლიდერობის დაკარგვა იყოს. ეს მხოლოდ და მხოლოდ ქვეყნის წარუმატებელი ნაწილების ჩაფლობაა ერთგვარ „მესამე სამყაროში“ (აშშ-ში ამჟამად 40 მლნ უმუშევარია და, როგორც ამბობენ, ეს ზედა ზღვარი არ არის) – მთელი თავისი სოციალური შედეგებით. ესაა საზოგადოების განხეთქილება და ქვეყნის დაყოფა ღარიბ პოსტაპოკალიფსურ ტერიტორიებად და მდიდარ იზოლირებულ კუნძულებად, საიდანაც, შესაძლოა, კიდევ უფრო დიზაინერული რაკეტები გაუშვან. სადღაც მთელი ქალაქები გადავლენ სოიოს ალაფზე, სადღაც კი უზარმაზარი ბიუჯეტის მქონე თავბრუდამხვევ სრულყოფილ ბლოკბასტერებს გადაიღებენ.

უბრალოდ აღარ იარსებებს ის ამერიკა, რომელმაც ოდესღაც „სფეის შატლი“ გაუშვა და რომელიც, შესაძლოა, ჯერ კიდევ ახსოვს CNN-ის დამფუძნებელს, 81 წლის ტერნერს.

თუმცა ფაქტი არ არის, რომ ახსოვს: ჯერ კიდევ რამდენიმე წლის წინ მან აღიარა, რომ დემენცია აწუხებს.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

30
ფულის კუპიურები

დაცემა და ზრდა? რა გავლენა მოახდინა COVID-19–მა რუსეთიდან ფულად გადარიცხვებზე

78
(განახლებულია 15:00 30.05.2020)
ფულადი გადარიცხვების სისტემები მიმდინარე გაზაფხულზე ტრანსსასაზღვრო ნაკადების მოცულობის შემცირებას აფიქსირებს. რუსეთიდან ახლო საზღვარგარეთის ქვეყნებში გადარიცხვები ზოგ კომპანიაში 50%-ით შემცირდა.

მარია ნაუმენკო

ასეთი მაჩვენებლები იმითაა განპირობებული, რომ შრომითი მიგრანტების ნაწილი პანდემიის გამო სამშობლოში დაბრუნდა, ან უმუშევარი დარცა რუსეთში. რა ხდება ახლა ფულადი გადარიცხვების ბაზარზე და როგორია საკვანძო მოთამაშეების პროგნოზები სფეროს აღსადგენად? 

აპრილში გადარიცხვების მოცულობა განახევრდა

აპრილში ბაზარმა რუსეთიდან მეზობელ ქვეყნებში სტრანსსასაზღვრო გადარიცხვების არსებითი დაცემა განიცადა. თუ მიმდინარე წლის მარტში, გასული წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით, შემცირება მხოლოდ 5-10%–ს შეადგენდა, უკვე აპრილში, სერვის „ოქროს გვირგვინი – ფულადი გარაიცხვების“ დირექტორის, ივან სიტნოვის თქმით, 50%-ს მიაღწია. მაისის მაჩვენებლები კი უკვე აღწევს 25-30%-ს.

მსგავსი ტენდეცია დააფიქსირა „ ოინისტრიმმაც“. როგორც საერთაშორისო ფულადი გადარიცხვების საერთაშორისო სისტემის პრეზიდენტმა ქსენია ჩერნიშევამ აცნობა Sputnik–ს, 2020 წლის აპრილში ფულადი გადარიცხვების მოცულობა, მარტის მაჩვენებლებთან შედარებით, 34%-ით დაეცა. მაისში კი, აპრილთან შედარებით, მოცულობის დაახლოებით 10%-ით ზრდა შეინიშნებოდა.

„რუსეთიდან ახლო საზღვარგარეთის ქვეყნებში ტრანსსასაზღვრო გადარიცხვების ლომის წილი — ეს არის ფული, რომელსაც მიგრანტები გამოიმუშავებენ და ოჯახებს უგზავნიან სამშობლოში. მარტში კორონავირუსთან დაკავშირებული ვითარება ისეტი მწვავე არ იყო, საწარმოების მნიშვნელოვანი ნაწილი ფუნქციონირებდა, აპრილში კი მუშაობა შეწყვიტეს. ბევრი უცხოელი იძულებული გახდა, ან თავის ქვეყანაში დაბრუნებულიყო, ან ერთ ადგილას მჯდარიყო და დალოდებოდა.  ანუ მათ სახლებში გასაგზავნი არაფერი ჰქონდათ“, — განმარტა კომპანია „ფინამის“ ანალიტიკოსმა ალექსეი კორენევმა.

Western Union–ის პრესამსახურში კი აღნიშნეს, რომ აპრილში, მართთან შედარებით, გადარიცხვების შემცირება შეინიშნებოდა და ეს პროცესი ახლაც გრძელდება.

„ფიზიკური პირების მიერ ერთმანეთისთვის გადარიცხვების მოცულობა COVID-19–ის გამო 21%-ით შემცირდა, მარტში ეს მაჩვენებელი 30% იყო.  სიტუაციის გაუმჯობესება აპრილში გამოწვეულია პოზიტიური ტრენდებით რიტეილურ ქსელში და ასევე  ციფრული ფულადი გადარიცხვების 77%-იანი ზრდით. მასიში Western Union–ი კვლავინდებურად აფიქსირებს პოზიტიურ დინამიკას ფიზიკური პირების გადარიცხვების მხრივ“, — აცხადებენ კომპანიაში. 

დარტყმა ქვეყნების ეკონომიკაზე

„დსთ–ის ქვეყნების უმეტესობისთვის რუსეთიდან ფულადი სახსრების მიღება — ეს  ბიუჯეტის არსებითი შევსებაა. ეს ვალუტა ეხმარება მათ, კვლავაც განახორციელონ რაღაც სახის სავაჭრო ოპერაციები. ამიტომ ქვეყნებისთვის, რომლებითვისაც ფულადი გზავნილები დიდ როლს ასრულებს (პირველ რიგში, ყირგიზეთისა და ტაჯიკეთისთვის), მოსალოდნელი სახსრების შეჩერება დიდი დარტყმაა ეკონომიკისთვის“, — ასკვნის სიტნოვი. 

რუსეთი ეკონომიკაზე კი, მისი თქმით, ტრანსსასაზღვრო გადარიცხვების მოცულობის შემცირებას პრაქტიკულად არ მოუხდენია გავლენა. 

რა აღადგენს სფეროს

ივან სიტნოვის აზრით, ფულადი გადარიცხვების ბაზრის აღდგენაზე ორი ფაქტორი მოახდენს გავლენას: ფიზიკური პირების მომსახურების პუნქტების გახსნა და საერთაშორისო ავიაფრენების აღდგენა.

„ჩვენ ვხედავთ, რომ მაისში მოსკოვში ზოგი საკარანტინო შეზღუდვა იხსნება, სულ უფრო მეტი პუნქტი იწყებს მუშაობას, შეინიშნება გარკვეული ზრდა. რაც შეეხება საზღვრებს ისინი ი მ სეზონის დასაწისში ჩაიკეტა, როცა ხალხი რუსეთში უნდა ჩამოსულიყო სამუშაოდ. როგორც კი საზღვრები გაიხსნება, სიტუაცია გაუმჯობესდება. როდის მოხდება ეს — ერთი თუ ორი თვის შემდეგ — ამის თქმა ძნელია. ყველაფერი დამოკიდებულია კორონავირუსზე“, — მიაჩნია „ოქროს გვირგვინის“ წარმომადგენელს. 

ალექსეი კორენევის ვარაუდით, „ფულადი გადარიცხვების სეგმენტი საკმაოდ სწრაფად შეძლებს ძველ მაჩვენებლებზე დაბრუნებას, როგორც კი შრომის ბაზარი აღდგენას დაიწყებს“.

„ახლა სრულად ამოქმედდება მშენებლობები, გზების რემონტები. მუშახელი საჭიროა. და რახან ისინი საჭიროა, მიგრანტები ისევ დაბრუნდებიან რუსეთში. თუმცა შრომის ბაზარი შესაძლოა შესამჩნევად შეიცვალოს“, — ამბობს ანალიტიკოსი.

მისი აზრით, თუ პანდემიამდე რუსეთის მოქალაქეებისთვის მძიმე ფიზიკურ შრომასთან დაკავშირებული პროფესიები არაპოპულარული იყო, და ეს სამუშაო ადგილები უცხოელებს ხვდებოდა, ახლა ჩამოსულები შეიძლება კონკურენციას შეეჯახნენ — რუსეთის მოქალაქეები იმ ვაკანსიების მიღებას მოისურვებენ, რომლებზე მოთხოვნაც მანამდე მხოლოდ შრომით მიგრანტებს შორის არსებობდა. 

78
დაკეტილი მაღაზიები აბანოთუბანში

კორონავირუსი საქართველოში: საგანგებო მდგომარეობის შემდეგ შეზღუდვების სრული სია/2 ივნისი

79058
(განახლებულია 00:58 02.06.2020)
23 მაისიდან საქართველოში საგანგებო მდგომარეობა აღარ მოქმედებს, მაგრამ მთავრობამ შეზღუდვების ნაწილი ძალაში დატოვა.

თბილისი, 2 ივნისი – Sputnik. საქართველოს მთავრობა დაჩქარებული ტემპით აგრძელებს შეზღუდვების მოხსნას, რომლებიც კორონავირუსის პანდემიის გამო დაწესდა.

2 ივნისისთვის ქვეყნის ტერიტორიაზე შემდეგი შეზღუდვები მოქმედებს:

 

  • დახურულ სივრცეებში, საჯარო დაწესებულებებში, ოფისებსა და მაღაზიებში სავალდებულოა პირბადის ტარება და სოციალური დისტანციის დაცვა;
  • კარანტინის რეჟიმი მოქმედებს თეთრიწყაროში და ბოლნისის მუნიციპალიტეტის ორ სოფელში – მუშევანსა და გეტაში;
  • საზოგადოებრივ ტრანსპორტში დაუშვებელია პირბადის გარეშე ყოფნა და კონდიციონერების ჩართვა;

  •  

    8 ივნისამდე ნარცუნდება შეზღუდვა საერთაშორისო სახმელეთო, საზღვაო და ავიამიმოსვლაზე, ასევე აკრძალულია დახურული ტიპის რესტორნების და ბარების მუშაობა;

  • ტაქსის მძღოლისთვის სავალდებულოა პირბადის ტარება, ტაქსით ორზე მეტი მგზავრის გადაყვანა არ შეიძლება, ისიც უკანა სავარძელზე
  • აკრძალულია კულტურული და სპორტული ღონისძიებების გამართვა;
  • კაზინოების და ტოტალიზატორების მუშაობა დაშვებულია მხოლოდ ონლაინ;
  • აკრძალულია 10-ზე მეტი ადამიანის თავშეყრა ტრადიციულ სოციალურ ღონისძიებებზე (ქორწილი, ნებისმიერი იუბილე, ქელეხი და ა.შ.);
  • ყველა სახის ტრენინგი, კონფერენცია და სემინარი უნდა ჩატარდეს დისტანციურად;
  • სკოლებსა და უნივერსიტეტებში სასწავლო პროცესი კვლავ დისტანციურად განხორციელდება;
  • დასაშვებია უნივერსიტეტში პრაქტიკული/ლაბორატორიული სამუშაოებისა და გამოცდების ჩატარება არადისტანციურად, მაგრამ რეკომენდაციების შესაბამისად;
  • კულტურული ღონისძიებები მხოლოდ დისტანციური ფორმით ჩატარდება;
  • აკრძალულია მასობრივი სპორტული ღონისძიებების, შეკრებების და შეჯიბრებების ჩატარება;
  • აკრძალულია ვალუტის გადამცვლელი პუნქტების მუშაობა;
  • ადამიანების თავშეყრის ადგილებში აკრძალულია სპლიტ-სისტემის კონდიციონერების გამოყენება, რომლებიც ჰაერს იღებენ შენობიდან, აგრილებენ და ისევ აბრუნებენ. დაშვებულია სამრეწველო კონდიციონერების გამოყენება, რომლებიც კონდიცირება-ვენტილაციის სისტემებს მოიცავს (ჰაერი შენობაში გარედან შეაქვს);
  • 29 მაისიდან ქვეყანაში ამუშავდა საზოგადოებრივი ტრანსპორტი, 1 ივნისიდან - სავაჭრო მოლები და ღია ცის ქვეშ მქონე სივრცეების რესტორნები. დახურული ტიპის დაწესებულებები 8 ივნისს იხსნება;
  • 15 ივნისიდან აღდგება შიდა ტურიზმი, ხოლო 1 ივლისიდან საქართველო უცხოელი მოგზაურების მიღებას დაიწყებს.

ამ მომენტისათვის ინფიცირებულთა რაოდენობა 794 ადამიანს შეადგენს, აქედან 624 გამოჯანმრთელდა, 12 კი გარდაიცვალა. კიდევ სამი ინფიცირებული მოქალაქე სამკურნალოდ სხვა ქვეყნებიდან ჩამოიყვანეს. ეპიდემიოლოგები მიიჩნევენ, რომ ჯერჯერობით აუცილებელია სოციალური დისტანციის უზრუნველყოფა და მოქალაქეთა მობილობის შეზღუდვა.

კორონავირუსით ინფიცირების ახალი შემთხვევების უმრავლესობა შიდა გადაცემას უკავშირდება.

საქართველო სხვა ქვეყნებისთვის კორონავირუსთან ბრძოლაში სამაგალითოა >>

უწყებათშორისი საკოორდინაციო საბჭო ოპერატიულად აფასებს სიტუაციას და შეიმუშავებს ახალ რეკომენდაციებს და შეზღუდვებს.

მთავრობის სპეციალურ ვებ-გვერდზე stopcov.ge გამოქვეყნებული ბოლო მონაცემების თანახმად, საკარანტინო სივრცეში იმყოფება 2508, სტაციონარებში მეთვალყურეობის ქვეშ კი 300 ადამიანია.

მთავრობა მოსახლეობას მოუწოდებს, ქვეყანაში კორონავირუსთან დაკავშირებით მხოლოდ და მხოლოდ გადამოწმებულ და ოფიციალურად დადასტურებულ ინფორმაციას ენდონ. ყველა ინფორმაციის მოძიება შესაძლებელია მთავრობის მიერ სპეციალურად შექმნილ ვებ-გვერდზე StopCoV.ge.

„ცხელი ხაზის“ ნომრები: ცხელი ხაზი კარანტინის რეჟიმის საკითხებზე – 144. საქართველოს ჯანდაცვა – 15 05 (დღე-ღამის განმავლობაში); დაავადებათა კონტროლის ცენტრი – 116 001 (21:00-მდე სამუშაო დღეებში და 18:00-მდე დასვენების დღეებში).

ყველა მოხალისეს, რომელსაც აქვს დრო და სურვილი დაეხმაროს ხანდაზმულ ადამიანებს, ასევე მათ, ვისაც სპეციალური დახმარება ესაჭიროება, შეუძლია დარეკოს მერიის ცხელ ხაზზე (032)2722222 და წითელი ჯვრის ცხელ ხაზზე - 0800 000 018.

კორონავირუსი საქართველოში: შეზღუდვების მოხსნის ეტაპები
© Sputnik / Konstantin Ivanov.
კორონავირუსი საქართველოში: შეზღუდვების მოხსნის ეტაპები
79058
თემები:
COVID-19 საქართველოში