ხმალი ბრძოლის ველზე

სხვათა იმედად ყოფნის ტკივილი, ანუ როგორ იქცა ქართლი ირანის პროვინციად

258
(განახლებულია 17:53 22.10.2019)

ვანო სულორი

V-VI საუკუნეთა მიჯნაზე იბერიის სამეფო განსაკუთრებით მძიმე მდგომარეობაში აღმოჩნდა. ამიერკავკასია ირან-ბიზანტიის სამკვდრო-სასიცოცლlო ბრძოლის ასპარეზად იქცა. ირანელებმა ამიერკავკასიის მთლიანად ხელში ჩაგდება გადაწყვიტეს და ჯერ სომხეთში (428 წ.) გააუქმეს მეფობა, ხოლო შემდეგ, 510 წელს, სპარსეთის შაჰმა კავად პირველმა — ალბანეთში. ჯერი ქართლის სამეფოზე მიდგა.

სამწუხაროდ ვახტანგ გორგასლის მემკვიდრეები ვერ გამოდგნენ მაინცადამაინც დღეგრძელნი და სულ რაღაც 30 წლიან მონაკვეთში იბერიამ ხუთი მეფე გამოიცვალა. ძლიერ და ამბიციურ შაჰ კავადს საქართველოს გასპარსელება ჰქონდა გულში ამოჭრილი. მას უკვე აღარ აკმაყოფილებდა ქართველთა მეფის ფორმალური მორჩილება და იბერიის სატრაპიად გადაქცევა დაგეგმა.

სპარსელებს კარგად ესმოდათ, რომ სანამ ქართლი ქრისტიანულ ქვეყნად რჩებოდა, მისი ირანის პროვინციად გადაქცევა შეუძლებელი იყო. ამიტომ შაჰმა გურგენ მეფეს შეუთვალა, იბერიის მოსახლეობა მაზდეანობაზე მოექცია და ყოველგვარი საყოფაცხოვრებო ადათიც ამიერიდან სპარსული წეს-ჩვეულებით აღესრულებინა.

VI  საუკუნის ბიზანტიელი ისტორიკოსის,  პროკოფი კესარიელის ცნობით, გურგენ მეფეს ევალებოდა, „სხვა რამეშიაც ისე მოქცეულიყო,  როგორც სპარსელებში იყო მიღებული და მიცვალებულებიც მიწაში კი არ დაემარხა, არამედ ყველა მიცვალებული ფრინველებისა და ძაღლებისათვის გადაეგდოთ“.

ეს არ იყო რჩევა, ეს იყო ბრძანება, რომელიც აუცილებლად უნდა აღსრულებულიყო.

ბუნებრივია, ქართველები მამაპაპურ ტრადიციებსა და ქრისტიანულ მრწამსზე უარის თქმას არ აპირებდნენ და გურგენ მეფეს აჯანყების მეტი აღაფერი დარჩენოდა. საამისოდ იუსტინე კეისართან გამართა მოლაპარაკებები. კეისარმა გაიხარა, ქართლის მეფეს არათუ მოუწონა განაზრახი, დახმარებასაც კი დაპირდა: რომაელები არასდროს სპარსელების ხელში არ ჩააგდებენ იბერებს, რომლებიც ქრისტიანები არიან და ამ სარწმუნოების წესებს ყველაზე უკეთ იცავენო.

სპარსელთა შესაშინებლად ბიზანტიის სამეფო კარმა პრობოს პატრიკოსი აფრინა ყირიმში ჰუნების დასაქირავებლად. უცნაურია, იუსტინეს თითქმის კბილებამდე შეიარაღებული ნახევარმილიონიანი არმია ჰყავდა და ჰუნები რაღა საჭირონი იყვნენ? აქედანვე ჩანდა, რომ თავად კეისარი არ აპირებდა ირანთან ომს.

ბიზანტიისაგან მხარდაჭერილმა იბერიელთა მეფე 523 წელს აჯანყდა. კავადს ბიზანტიელთა სამხედრო მზადება ანგარიშშიც არ ჩაუგდია და ირანელთა უზარმაზარი არმია საქართველოს მოადგა ბოეს მეთაურობით. სამწუხაროდ, მიუხედავად დაპირებისა, კეისარმა იბერიელებს დახმარება არ გაუწია. პატრიკოსი პრობოსიც ხელცარიელი დაბრუნდა ყირიმიდან, მხოლოდ პეტრე სტარტეგოსი მოვიდა გურგენის დასახმარებლად მცირერიცხოვანი ჯარით — იმდენად მცირიცხოვანით, რომ თავმოყვარე მეფე ამალადაც არ იახლებდა.

ბიზანტიამ იბერია გავეშებულ სპარსელებს კიდევ ერთხელ შეატოვა. ძალთა უთანაბრობა აშკარა იყო, ამიტომაც გურგენმა ხელი აიღო გენერალური ბრძოლის გამართვაზე და პარტიზანულ მოქმედებებზე გადავიდა. თუმცა შედეგი არც ამას მოჰყოლია. სპარსელებმა ქვეყანა გააპარტახეს, არ დაინდეს არც ქალი და არც ბავშვი. ასობით დასახლება აღგავეს მიწისაგან პირისა.

საგონებელში  ჩავარდნილმა გურგენმა ლაზიკას მიაშურა ერთგული ამალით, მაგრამ სპარსელები წამოეწივნენ იბერიელებს და უთანასწორო ბრძოლები გაუმართეს.  სკანდას ციხეს მიადგა გურგენი, მაგრამ  სპარსელებიც უმალვე იქ გაჩნდნენ, როგორც ჩანს, მოღალატეთა წყალობით, მათთვის ცნობილი ხდებოდა მეფის გადაადგილება. ქართველებმა დიდი გაჭირვებით მოიგერიეს მტერი და იქიდან  შორაპნის ციხეში გადავიდნენ. შორაპნის ციხესაც დაეცნენ სპარსელები. კარგა ხანს იგერიებდნენ სპარსელთა იერიშებს იბერიელები, ბოლოს მათ ლაზები მიეშველნენ და კავადის მეომრებს უკან დაახევინეს.

გურგენი  კონსტანტინეპოლის გზას დაადგა იმ იმედით, რომ კეისარი ჯარით დაეხმარებოდა. მაგრამ წლები გადიოდა, კეისარი კი მარტოოდენ დაპირებებით კვებავდა იბერიის მეფეს. ამასობაში გურგენის შვილები — პერანი, ბაკური და შვილიშვილი ფაზა ბიზანტიის სამხედრო სამსამსახურში შევიდნენ და იმპერიის აღიარებული სარდლები გახდნენ. მერე კი, 532 წელს, ბიზანტია ირანს დაუზავდა და ამით საბოლოოდ მოკვდა გურგენის სამშობლოში დაბრუნების უკანასკნელი იმედი.

იბერიაში კი „ვითარცა მეფობაი დაესრულა ქართლსა შინა, სპარსნი გაძლიერდეს“, — წერია „მოქცევაი ქართლისაის“ მატიანეში.

მარეთალია, იბერიაში გურგენის ძმა ნერსე გამეფდა, მაგრამ ქვეყნის რეალური ბატონ-ბატრონები სპარსელები იყვნენ. ხოლო ბიზანტიასა და სპარსეთს შორის გაფორმებული უვადო ზავის შემდეგ მასაც აუკრავს გუდანაბადი და კონსტანტინეპოლს გახიზნულა. 

პროკოფი კესარიელის ცნობით, ირანელები ქართველებს ნებას აღარ აძლევდნენ, საკუთარი მეფე ჰყოლოდათ. შაჰ კავადმა ირანის სახელმწიფოს რეორგანიზაცია მოახდინა და ოთხ მხარედ, ანუ კუსტაკად დაჰყო. კუსტაკი აერთიანებდა უფრო მცირე ადმინისტრაციულ ერთეულებს, შაჰრებს, რომლებსაც მარზპანები მართავდნენ. ქართლი, სომხეთი, ალბანეთი და ადარბადაგანი სწორედ ასე, შაჰრებად შევიდნენ კავკასიის კუსტაკის შემადგენლობაში.

ქართლის ქალაქებში ირანელებმა ჯარები ჩააყენეს და ქვეყნის მართვა-გამგეობის საქმეში ადილობრივი წარჩინებულები ჩართეს. მარზპანის გარშემო ქართლის დიდკაცობა იყო შეკრებილი, რომლებიც, ჯუანშერის ცნობით, სპარსელმა უფლისწულმა „წარიბირნა ლიქნითა“ (გადაიბირა დაყვავებით). სპარსელებმა ერისთავებს მემკვიდრეობით დაუმტკიცეს სამოხელეო და დროებით მიცემული ტერიტორიები.

ირანის შაჰს იმედი ჰქონდა, რომ იბერიელი არისტოკრატიის მოსყიდვითა და დაშინებით ქართლს დაამშვიდებდა, მაგრამ ქართლში დამპყრობელთა წინააღმდეგ ბრძოლა არასდროს შეწყვეტილა და სპარსელებს გამუდმებით უწევდათ დიდი დანაკარგებით ჩაეხშოთ აჯანყებები...

258
არეულობა აშშ-ში

მოსაზრება: აშშ-ში რასიზმის წინააღმდეგ ბრძოლა მაროდიორებთან ბრძოლაში გადაიზარდა

57
(განახლებულია 21:27 04.06.2020)
მასობრივი ქაოსი, ძარცვა და ხანძრის გაჩენა მინეაპოლისის მცხოვრები აფროამერიკელის ჯორჯ ფლოიდის გარდაცვალების შემდეგ დაიწყო და არ წყდება.

სოფია მელნიჩუკი

პოლიციელების მიერ უხეში, სასტიკი დაკავების გამო დაიღუპა 46 წლის ამერიკელი. კომენდანტის საათი შტატების ნახევარშია დაწესებული, მაგრამ ადგილობრივი ხელისუფლება ხშირად პრაქტიკულად უმოქმედოა. პოლიციის ძალა უკვე არასაკმარისია, პრეზიდენტი დონალდ ტრამპი აპირებს რეგულარული არმიის ჩართვას ვანდალიზმისა და მაროდიორობის დასასრულებლად. რით არის საშიში ეს ნაბიჯი პრეზიდენტისთვის? 

ისევ კანონი და ისევ წესრიგი. ამერიკელები ელოდებოდნენ დონალდ ტრამპის მიმართვას ერისადმი. მაგრამ პრეზიდენტმა ეს პროცესი დააყოვნა და მხოლოდ 2 ივნისს გამოვიდა სიტყვით, მაშინ, როცა ვაშინგტონში უკვე ყველგან მაღაზიის ვიტრინებს ამსხვრევდნენ.

„ჩვენ შეძრულნი ვართ ჯორჯ ფლოიდის გარდაცვალებით. მაგრამ ჩვენ არ შეგვიძლია გამძვინვარებულ ბრბოს უფლება მივცეთ, მშვიდობიანი პროტესტი ჩაძიროს. მთავარი დაზარალებულები კანონმორჩილი მოქალაქეები და მოსახლეობის ღარიბი ფენაა. მე ვიბრძოლებ იმისათვის, რომ დავიცვა ისინი“, – განაცხადა მან.  

„მე ვარ კანონისა და წესრიგის პრეზიდენტი“, — ხაზი გაუსვა ტრამპმა. უნდა ითქვას, რომ ეს ლოზუნგი ამერიკაში კარგად ნაცნობია.

1968 წელს ქვეყანა, ასევე მშფოთვარე დროში, საპრეზიდენტო არჩევნებისთვის ემზადებოდა. იყო მასობრივი დემონსტრაციები ვიეტნამის ომის წინააღმდეგ, ქალთა და რასობრივ უმცირესობათა მხარდასაჭერად იმართებოდა აქციები. მას შემდეგ, რაც შავკანიანთა უფლებების ცნობილი დამცველი მარტინ ლუთერ კინგი-უმცროსი მოკლეს, შემდეგ კი სენატორი რობერტ კენედი, რომელზეც დიდ იმედებს ამყარებდნენ, რიჩარდ ნიქსონი არჩევნებში მივიდა ლოზუნგით „კანონი და წესრიგი“. 

„თქვენ უნდა მიიღოთ ის ფაქტი, რომ ყველა პრობლემა ნამდვილად შავებშია“, — განმარტა მაშინ თეთრი სახლის ადმინისტრაციის უფროსმა ჰარი ჰოლდემანმა. მას შემდეგ „კანონი და წესრიგი“ შავკანიანი ამერიკელებისთვის პოლიციის თვითნებობასთან, დესპოტიზმთან ასოცირდება.

ამჟამინდელ ძარცვა-გლეჯას ტრამპმა შინაგანი ტერორიზმი უწოდა. ერისადმი მიმართვის დროს პრეზიდენტმა მცირე ბიზნესის მფლობელები ახსენა, რომლებიც იძულებული არიან უყურონ, თუ როგორ „ინგრევა მათი ოცნებები“ მეამბოხეთა ხელით. ქუჩის მაროდიორობის ვიდეომტკიცებულებებით გაივსო ინტერნეტი. აჯანყებულები ამსხვრევენ მაღაზიის ვიტრინებს, გამოაქვთ საქონელი, ხატავენ კედლებს, კარსა და ფანჯრებს. მაგალითად, სანტა-მონიკაში Vans-ის სპორტული ტანსაცმლის მაღაზიიდან პრაქტიკულად ყველაფერი მოიპარეს. როდესაც ტელეარხ Fox 11-ის ჟურნალისტები გამვლელებს ეკითხებოდნენ, თუ საიდან ჰქონდათ ფეხსაცმელების ყუთები, ისინი პასუხს მშვიდად არიდებდნენ თავს. ამ დროს გვერდით არც ერთი პოლიციელი არ ყოფილა.  

მსგავსი რამ მთელ ქვეყანაში ხდება. ხელისუფლების მოწოდება ვანდალიზმის შეჩერების შესახებ უშედეგოა. საკუთრებას მშვიდობიანი მომიტინგეები და თვით ბიზნესის მფლობელები იცავენ.

იმავე სანტა-მონიკაში ერთ-ერთი მაღაზიის კართან დადგა გოგონა ბანერით „შეწყვიტეთ ძალადობა“. შეეცადნენ მისთვის ხელის კვრას, შესასვლელთან კვამლის ბომბიც კი გადააგდეს, მაგრამ გოგონა არ შეშინდა. მალე მას შავკანიანი მოქალაქე შეუერთდა ლოზუნგით „ჩვენ ვაპროტესტებთ და არ ვმაროდიორობთ“. ეს ახალგაზრდა ადამიანები სპეციალურად მივიდნენ ქალაქის ცენტრში, რათა ხელი შეეშალათ მეამბოხეებისთვის, რომლებიც მშვიდობიანი მომიტინგეების კომპრომეტირებას ეწეოდნენ. 

სან-დიეგოს შემთხვევამ კი მაიძულა რუსული მაფიის შესახებ ხუმრობები გამეხსენებინა. იქ ყოფილი სსრკ-ის ქვეყნებიდან ჩასული ადამიანები რესტორან „პუშკინს“ იცავდნენ. დაწესებულების მფლობელმა აიკ გაზარიანმა „რია ნოვოსტის“ კორესპონდენტთან აღიარა, რომ სწრაფად გააცნობიერა ის, რომ თვითონ უნდა ემოქმედა.

„ბევრი მეგობარი მყავს, რომლებიც, როგორც მე, რესპუბლიკური აზროვნების მომხრეები არიან (განსხვავებით მომიტინგეებისგან — რედ. შენიშ.). როდესაც კვირას მივხვდი, რომ უსიამოვნებები იყო მოსალოდნელი, ყველას დავურეკე და ნახევარი საათის შემდეგ ისინი რესტორანთან შეიკრიბნენ. 12 ადამიანი, პისტოლეტებითა და იარაღით ხელში. იარაღი ლეგალურია, ვიცით მასთან მოქცევა. და საკუთარ შენობაში, თავდაცვის მიზნით, რა თქმა უნდა, ჩვენ გვაქვს მისი გამოყენების უფლება“, — განმარტა გაზარიანმა. მათ იხსნეს არა მარტო ეს რესტორანი, არამედ მეზობლად მდებარე რამდენიმე დაწესებულება, მათ რიცხვში განსაკუთრებით დაუცველი ალკომარკეტი, რომელიც ხანდაზმულ ერაყელ ემიგრანტს ეკუთვნოდა. 

ქვეყნის მეორე მხარეს, ნიუ-იორკის ბრუკლინში მოქალაქეები უერთდებიან პატრულს, რათა სანამ პოლიცია უმოქმედოა, წესრიგი დაიცვან. „ჩვენ აქ მხოლოდ თავდაცვის მიზნით ვართ. პატივს ვცემთ რასიზმის წინააღმდეგ ბრძოლასა და პროტესტის უფლებას. მაგრამ არავის აქვს უფლება გაანადგუროს ის ადგილი, სადაც ჩვენ ოჯახებთან ერთად ვცხოვრობთ. სირცხვილი ნიუ-იორკის მერს, რომ არ გვიცავს“, — ამბობენ პატრულის ორგანიზატორები აიზეკ ბოლტიანსკი და დევიდ ბროდსკი.

სიბრაზის, რისხვის უფლება. ბევრი უკმაყოფილოა ადგილობრივი ხელისუფლების უმოქმედობით. ნიუ-იორკის მერს ბილ დე ბლაზიოს მაროდიორობის ხელშეწყობაში ადანაშაულებენ. მისი ქალიშვილი ახლახან ქუჩის შეტაკებების მსვლელობის დროს დააკავეს. შტატის გუბერნატორ ენდრიუ კუომოსაც ჰკიცხავენ, თუმცა ბოლო დრომდე ის კორონავირუსის ეპიდემიის წინააღმდეგ ბრძოლის გმირად აღიქმებოდა. 

ორშაბათს დე ბლაზიომ თქვა, რომ სამხედროების ჩართვა სახიფათოა და რომ ეს სიტუაციას უფრო გააუარესებს. „როდესაც შეიარაღებული ძალები შედიან საცხოვრებელ რაიონებში, კარგი არაფერი ხდება“, — დარწმუნებულია მერი. ყველაფრის მიუხედავად, ქუჩებში პოლიციელების რიცხვი ორჯერ გაზარდეს — ოთხიდან რვა ათასამდე. ქალაქში კომენდანტის საათი გამოცხადდა. 

სხვა რეგიონების ხელმძღვანელები, ძირითადად დემოკრატები, არ ჩქარობენ ეროვნული გვარდიის ჩართვას. დე ბლაზიოს არგუმენტებს ორეგონის გუბერნატორი ქეით ბრაუნი, ილინოისის — ჯეი რობერტ პრიცკერი, ნევადის — სტივ სისოლაკი და მიჩიგანის — გრეტჩენ უიტმერი იმეორებენ. ვაშინგტონის შტატის მეთაურმა ჯეი ინსლიმ სამხედრო დანაყოფები მზადყოფნაში მოიყვანა, თუმცა მათი ქალაქებში განლაგება ჯერ არ დაუწყია. 

ამავდროულად, ტრამპი დაიმუქრა, რომ სამხედროებს ქუჩაში თვითონ გაიყვანს. პრეზიდენტი, მართალია, თვითონ არის მთავარსარდალი, მაგრამ მას არ შეუძლია თავისი შეხედულებისამებრ ფედერალური შეიარაღებული ძალები შტატების ტერიტორიაზე გამოიყენოს. თუმცა, თუ ის გამოიყენებს 1807 წლის აჯანყების შესახებ კანონს, ეროვნული გვარდია მის ბრძანებას გუბერნატორების გვერდის ავლით შეასრულებს. ბოლოს ასე ჯორჯ ბუში-უფროსი 1992 წელში ლოს-ანჯელესში გამართული საპროტესტო აქციების დროს მოიქცა. ეს აქციები ოთხი თეთრკანიანი პოლიციელის მიერ შავკანიანი მოქალაქის უმოწყალოდ ცემის შემდეგ დაიწყო.

ამასთან, გუბერნატორების სურვილი, რომ მომიტინგეებთან ურთიერთობა არ გაამწვავონ, პოლიტიკურ ხასიათს ატარებს, თვლის პოლიტოლოგი-ამერიკანისტი დიმიტრი დრობნიცკი. 

„დემოკრატების მთავარი ამოცანაა, არ დაუშვან ტრამპის მეორე ვადით არჩევა. სანამ არ იყო პროტესტები, შეიძლებოდა ადამიანების კარანტინში გაჩერება. ახლა მათ სიბრაზის უფლება მიეცათ“, — ამბობს ის „რია ნოვოსტისთან“ საუბრისას. — „უნდა ვაიძულოთ ტრამპი, რომ ცუდად გამოიყურებოდეს, რადგან, დემოკრატების რიტორიკის თანახმად, ის რასისტია და საზოგადოებაში სიძულვილის ატმოსფერო დანერგა. თუ ამდენი დღის დარბევის შემდეგ პრეზიდენტი ნაციონალური გვარდიის დახმარებით მდგომარეობას გააკონტროლებს, ის პოლიტიკურ ქულებს მოიპოვებს, და შემდეგ მნიშვნელობა არ ექნება, რას იტყვიან დემოკრატები. „ტრამპო, მოდი და წესრიგი დაამყარე“, — აი, ვის მისცემენ ხმას მერყევ შტატებში“, — ამბობს ექსპერტი.

ის ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ ქვეყანაში რასობრივი დისკრიმინაციის მდგომარეობა ნამდვილად შემზარავია. პროტესტების განხილვის დროს ამის დავიწყება შეუძლებელია.

დემოკრატებს არა მხოლოდ ტრამპის არაეფექტურობის დემონსტრირება სურთ, არამედ ცდილობენ არ შეაშინონ ამომრჩევლები უმცირესობებიდან, ამბობს დიმიტრი სუსლოვი.

„მათ საშინლად ეშინიათ არათეთრკანიან მოსახლეობაში მხარდაჭერის დაკარგვისა, სწორედ აფროამერიკელები არიან არჩევნებში ჯო ბაიდენის ერთ-ერთი ძირითადი საყრდენი“, — გვახსენებს ექსპერტი.

ამასთანავე, ორივე მხარეს თამაში ჯარიმის ზღვარზე მიჰყავს, ამბობს თანამოსაუბრე. „დემოკრატები ტრამპის დისკრედიტაციას ცდილობენ, ზომიერი და ცვალებადი ელექტორატის შეშინებით რისკავენ. ტრამპი კი მკაცრ ზომებს იღებს, რამაც შეიძლება კიდევ უფრო დიდი ძალადობა და სიკვდილი გამოიწვიოს“, — განმარტავს ის.

ამერიკული საზოგადოება უკვე უკიდურესად გაყოფილია. საპროტესტო აქციებმა მხოლოდ წინააღმდეგობათა სიღრმეს გაუსვა ხაზი.

უბრალო ხალხი აღშფოთებულია პოლიციის თვითნებობით, მაროდიორობით, დემოკრატები და რესპუბლიკელები კი ძველებურად ვერ თანხმდებიან. ძნელი სათქმელია, რა როლი ითამაშა ჯორჯ ბუში-უფროსის პოლიტიკურ კარიერაში აჯანყების კანონმა, მაგრამ 1992 წლის არჩევნები მან წააგო. ტრამპმა, აშკარაა, არჩევანი სიმკაცრეზე გააკეთა. და თუ ეს როგორ შემოუბრუნდება, უახლოესი მომავალი გვიჩვენებს.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

57
პოლიცია აშშ-ის პროტესტების დროს

მოსაზრება: ამერიკას რასიზმსა და ანარქიას შორის არჩევანს სთავაზობენ

43
(განახლებულია 23:05 03.06.2020)
ეჭვგარეშეა, რომ ჯორჯ ფლოიდის დაღუპვას და შემდგომ პროტესტს, რომელიც ქაოსში გადაიზარდა, შეერთებულ შტატებში წინასაარჩევნო კამპანიაში აქტიურად გამოიყენებენ.

ირინა ალქსნისი

ვარაუდობენ, რომ მთავარ დარტყმას ტრამპს მიაყენებენ, რომელსაც მისი ოპონენტები რასიზმსა და თეთრი პოლიციელების სისასტიკეში ადანაშაულებენ. ამ უკანასკნელებმა კიდევ ერთი აფროამერიკელი მოკლეს. რაც უფრო ვითარდება მოვლენები, მით უფრო ნათელი ხდება, რომ რეალობას კიდევ შეუძლია დემოკრატებს სიურპრიზი შესთავაზოს.

ამერიკის ლიდერმა ერთი სრულყოფილად დადგმული სპექტაკლი მოაწყო. ის მკაცრი სიტყვებით გამოვიდა, რომელშიც: ა) მან აჯანყებულებს ,,მეამბოხეები“ უწოდა, ბ) რამდენიმე შტატის ხელისუფლება მშვიდობიანი მოქალაქეების კრიმინალებისაგან დაცვის უუნარობაში დაადანაშაულა, გ) დაჰპირდა ყველა ფედერალური რესურსის (არმიის ჩათვლით) მობილიზებას, რათა „ბოლო მოეღოს განადგურებასა და ცეცხლს“. 

ეს ყველაფერი თეთრი სახლის ვარდების ბაღში მოხდა, სადაც აღწევდა შუქბგერითი ყუმბარებისა და ცრემლსადენი გაზის ჭურვების აფეთქების ხმა. ეს პოლიცია ათავისუფლებდა ლაფაიეტის სკვერის მიდამოებს მომიტინგეებისგან კომენდანტის საათის დროს.

შემდეგ დონალდ ტრამპმა დატოვა რეზიდენცია და გაწმენდილი ტერიტორიის გავლით წმინდა იოანეს ეკლესიამდე მივიდა, რომელსაც წინა დღეს რადიკალებმა ცეცხლი წაუკიდეს. იქ მან ასწია ბიბლია და თქვა, რომ „შეერთებული შტატები უდიდესი ქვეყანაა მსოფლიოში“, და სახელმწიფოებს უსაფრთხოების უზრუნველყოფას დაპირდა.

პრეზიდენტის „პერფომანსს“ რეაქცია მყისიერად მოჰყვა. კონგრესში დემოკრატების ლიდერებმა ერთობლივი განცხადება გაავრცელეს, რომელშიც ტრამპის ქმედებები დაახასიათეს, როგორც „მშიშარა, არაეფექტური და საშიში“.

არანაკლებ დრამატულად გამოვიდა რამდენიმე შტატის ლიდერი, დემოკრატიული პარტიის წარმოადგენლები, კერძოდ, ნიუ-იორკისა და ორეგონის გუბერნატორები. ვაშინგტონის მერმა მურიელ ბაუზერმა ლაფაიეტის სკვერში „უიარაღო მომიტინგეების“ დარბევას სირცხვილი უწოდა და ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ფედერალურმა ( და არა ადგილობრივმა — ეს ძალზე მნიშვნელოვანია!) პოლიციამ თეთრი სახლის წინ მომიტინგეთა დარბევა კომენდანტის საათის დაწყებამდე 25 წუთით ადრე დაიწყო. შემდეგ მერმა ამაღელვებლად დასძინა: „ვაშინგტონის მცხოვრებლებო, სახლში წადით. იყავით უსაფრთხოდ!“ 

                                                                 რუსული სტანდარტებით, ყველაფერი ძალიან უცნაურად გამოიყურება. ერთი მხრივ, აშკარაა, რომ ადგილობრივი და რეგიონალური ხელისუფლების მიერ გატარებული ზომები ხშირად აშკარად არ არის საკმარისი ვაკჰანალიის შესაჩერებლად. მედია სავსეა მტკიცებულებებით, თუ როგორ უბრალოდ ადევნებს თვალს პოლიცია ქალაქის კვარტლებში ქაოსსა და მაღაზიების ძარცვას. მეორე მხრივ, პრეზიდენტი სულ უფრო მეტად იმუქრება და დაპირებას იძლევა, მაგრამ ვითარების სტაბილიზაციისთვის არსებითად არაფერს აკეთებს.

ეს თავსატეხი მოიცავს როგორც ამერიკის სახელმწიფო სისტემის მახასიათებლებს, ასევე ქვეყანაში მიმდინარე პოლიტიკური დაპირისპირებების სიმკაცრეს.

შეერთებულ შტატებში ფედერალურ ცენტრსა და შტატებს შორის უფლებამოსილების გამიჯვნის საკმაოდ რთული სისტემა არსებობს, მაგრამ მთლიანობაში რეგიონალური ხელისუფლება სრულ პასუხისმგებლობას იღებს იმაზე, რაც ხდება მათ ტერიტორიაზე. ეს ეხება სამართალდამცავ სფეროსაც, რის წყალობითაც შტატებში სამართალდამცავი ორგანოების ძალზე რთული სტრუქტურაა.

გარდა ამისა, მხედველობაშია მისაღები, რომ არეულობებში, პირველ რიგში, უშუალოდ რასობრივი ნიშნით, ამერიკისთვის განსაკუთრებული არაფერია. ის რეგულარულად იფეთქებს ხოლმე. ყველაზე ცნობილი, ალბათ, 1992 წლის ლოს-ანჯელესის ბუნტია, მაგრამ ბევრს კარგად ახსოვს 2014 წელში ფერგიუსონში მიმდინარე მღელვარება.

ფედერალები ერევიან მხოლოდ შტატის ხელისუფლების თხოვნით, თუ ისინი მიიჩნევენ, რომ თავად ვერ გაუმკლავდებიან. პრეზიდენტს ასევე აქვს უფლებამოსილება, გუბერნატორის გარეშე გამოიყენოს ძალა, მაგრამ ამ შემთხვევაში მას ეკისრება მთელი პასუხისმგებლობა. 

აქ ყველაზე საინტერესო ისაა, რომ ჯორჯ ფლოიდის დაღუპვის გამო პროტესტებმა მოიცვა შტატების უმეტესობა (დაახლოებით 45 შტატი 50-დან), მაგრამ თავდასხმების, ძალადობისა და მოროდიორობის კერები ძირითადად დემოკრატიული პარტიის „მამულებში“ გვხვდება. ეს ის რეგიონებია, სადაც ტრამპს გამარჯვების მცირედი შანსიც კი არ აქვს.

ყველაზე ნათელი მაგალითი, უდავოდ, ნიუ-იორკია. მრავალეროვნული, ტოლერანტული და ხაზგასმით ლიბერალური მეგაპოლისი აგრძელებს განადგურებას, ქალაქისა და შტატის ხელმძღვანელობა გაურკვევლად ლუღლუღებს. ნიუ-იორკის შტატის გუბერნატორმა ენდრიუ კუომომ განაცხადა, რომ დანაშაული, რა თქმა უნდა, დაუშვებელია, მაგრამ აჯანყებულები „დემონსტრანტებს შეერივნენ“. როგორც ჩანს, მისი აზრით, ეს საკმარისი მიზეზია იმისთვის, რომ არაფერი გააკეთონ.         დემოკრატი გუბერნატორების მხრიდან მკაცრი ზომების მიღების შეუძლებლობა მარტივად აიხსნება: ისინი ელექტორატს ეყრდნობიან, რომელთა მნიშვნელოვანი ნაწილი უკიდურესად ნეგატიურად აღიქვამს მოროდიორების წინააღმდეგაც კი ძალის გამოყენებას. უფრო მეტიც, დემოკრატიულმა პარტიამ ,,თეთრ რასისტ, შოვინისტსა და ქალთმოძულე“ ტრამპთან ბრძოლაში ლიბერალური ტენდენცია  საკუთარი ხელებით გააძლიერა  ბოროტმოქმედებისა და კრიმინალების მიმართ ლმობიერი დამოკიდებულებით, რომლებიც ,,დისკრიმინაციულ უმცირესობას“ მიეკუთვნებიან.

ამერიკაში სამოქალაქო-პოლიტიკური დაპირისპირების თითოეულმა მხარემ თავისი არჩევანი, ფსონი გააკეთა. 

დემოკრატები იმედოვნებენ, რომ მღელვარება თავისთავად  იფეთქებს  და დღის წესრიგში კვლავ შესაძლებელი გახდება მაქსიმალური კონცენტრირება თეთრი კონსერვატორების რასიზმის წინააღმდეგ ბრძოლაზე.

პრეზიდენტი აშკარად ელის, რომ რესპუბლიკელ გუბერნატორთა შტატები სწრაფად აღადგენენ წესრიგს, არ დაუშვებს ძარცვა-გლეჯის გავრცელებას. მაგრამ დაზარალებული ქალაქების კადრები და დემოკრატ პოლიტიკოსების უუნარობა გაუმკლავდნენ სიტუაციას არა მხოლოდ აძლიერებს რესპუბლიკური შტატების კონსოლიდაციას, არამედ  მერყევი რეგიონების ქანქარას ტრამპის მხარეს არხევს.

ამასთან, მნიშვნელოვანია, რომ არავინ ცდილობს ორივე პრობლემის გადაწყვეტის აუცილებლობის შესახებ საკითხი დააყენოს: სისტემური რასიზმი ამერიკის სამართალდამცავი სისტემების მიერ ძალადობის გადაჭარბებული გამოყენების ტენდენციის სახით, და ნებისმიერი არეულობის გადამწყვეტად ჩახშობის აუცილებლობა, რაც არ უნდა კეთილშობილურ ლოზუნგებს ეფარებოდნენ ისინი.

როგორც ჩანს, ამერიკისთვის ეს, როგორც წინა ათწლეულების განმავლობაში, კვლავაც გადაულახავ ამოცანად რჩება. 

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

43
აქციის ჩახშობა მინეაპოლისში

რუსეთის საგარეო უწყებაში აშშ-ში მიმდინარე პროტესტთან დაკავშირებით კომენტარი გააკეთეს

0
აშშ-ში პროტესტები უკვე მეორე კვირაა მიმდინარეობს და ზოგიერთ ქალაქში არეულობაში და მაროდიორობაში გადაიზარდა

თბილისი, 5 ივნისი - Sputnik. მოსკოვი აკვირდება მოვლენების განვითარებას აშშ-ში, სადაც პოლიციელის მიერ აფროამერიკელი ჯორჯ ფლიოდის მკვლელობის გამო არ ცხრება მასობრივი პროტესტი, განაცხადა რუსეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროს ოფიციალურმა წარმომადგენელმა მარია ზახაროვამ.

„უკვე მეორე კვირაა მთელს ქვეყანაში მიმდინარეობს მასობრივი გამოსვლები, როგორც გაცხადებულია, პოლიციური ძალადობისა და რასობრივი დისკრიმინაციის წინააღმდეგ. გუშინდელი დღის განმავლობაში დემონსტრაციების ტალღამ გადაუარა 27 შტატს, 200 დასახლებულ პუნქტში კომენდანტის საათი დაწესდა. პოლიციის გარდა, ჩართულია აშშ-ის ეროვნული გვარდიის 20 ათასი სამხედრო მოსამსახურე“, - განაცხადა ზახაროვამ ხუთშაბათს გამართულ ბრიფინგზე.

მისი თქმით, მოსკოვმა საპროტესტო გამოსვლების დროს ამერიკული სამართალდამცავი ორგანოების ქმედებებს ყურადღება მიაქცია.

„აშშ-ის ქალაქებში გადაღებულ მრავალრიცხოვან კადრებზე ყველამ დაინახა, როგორ გამოიყენება მშვიდობიანი დემონსტრანტების წინააღმდეგ ცრემლსადენი გაზი, სხვა სპეცსაშუალებები, ფაქტობრივად უწყვეტად მიმდინარეობს დაპატიმრებები, დაკავებები, მონაწილეების დასაშინებლად გამოიყენებოდა ვერტმფრენები, გამოსვლების და მიტინგების დროს დაშავდნენ სხვადასხვა მედიის წარმომადგენლები, მათ შორის რუსეთის“, - განაცხადა ზახაროვამ.

მან აღნიშნა, რომ მაროდიორობის და სხვა კანონსაწინააღმდეგო ქმედებების აღსაკვეთად განხორციელებული ღონისძიებების დროს ხელისუფლება ამერიკელების მშვიდობიანი პროტესტის უფლებას არ უნდა არღვევდეს.

რა ხდება აშშ-ში

მინეაპოლისსა და აშშ-ის სხვა ქალაქებში არეულობა მას შემდეგ დაიწყო, რაც 25 მაისს პოლიციის თანამშრომლებს აფროამერიკელი ჯორჯ ფლოიდი შემოაკვდათ. ინტერნეტით გავრცელებულ ვიდეოში ჩანს, რომ ხელბორკილიანი მამაკაცი ასფალტზე წევს, ხოლო პოლიციელი კისერზე მუხლით ებჯინება. დაკავებული რამდენჯერმე იმეორებს, რომ სუნთქვა და მოძრაობა უჭირს, შემდეგ კი ლაპარაკს წყვეტს. მოგვიანებით ის რეანიმაციაში გარდაიცვალა. მისმა გარდაცვალებამ საზოგადოებაში აღშფოთების ტალღა გამოიწვია.

მინეაპოლისში დაწყებული პროტესტი სხვა შტატებსაც მოედო. ანტიპოლიციური პროტესტმა მოიცვა ასობით ქალაქი, ნიუ-იორკის და ვაშინგტონის ჩათვლით, სადაც მომიტინგეები თეთრ სახლთან იკრიბებიან. ათობით ქალაქში კომენდანტის საათი გამოცხადდა.

მშვიდობიანი მსვლელობები იმართება ასევე ავსტრალიაში, ბრიტანეთში და სხვა ქვეყნებში.

დემონსტრაციების დაწყების შემდეგ სამსახურიდან ოთხი პოლიციელი გაათავისუფლეს, ერთ მათგანს - დერეკ ჩავენს - გაუფრთხილებლობით მკვლელობის ბრალდება წაუყენეს. გამოძიებაში ჩაერთო გამოძიების ფედერალური ბიურო, რომელმაც საქმე პრიორიტეტულად გამოაცხადა. ამჟამად პოლიციის ყოფილი ოფიცერი ჩავენი მინესოტას მკაცრი რეჟიმის ციხეში იმყოფება.

აქტივისტები დანარჩენი სამი პოლიციელის დასჯასაც ითხოვენ, რომლებიც არ ჩაერივნენ მიმდინარე მოვლენებში და ჩავენს ფლოიდის მოკვლის საშუალება მისცეს. მინესოტას გენერალურმა პროკურორმა კიტ ელისონმა განაცხადა, რომ სხვა ბრალდებები შეიძლება „ძალიან მალე“ გამოჩნდეს, თუმცა თარიღი არ დაუზუსტებია.

0
თემები:
მსოფლიო დღეს