ძველი წიგნი

შალიკაშვილების ქალის სიბრძნე: განადგურებას გადარჩენილი ქართლი და ყაზვინი

387
(განახლებულია 11:17 08.10.2019)

ვანო სულორი

ქართლის დიდი მეფე სვიმონ პირველი 1569 წელს ფარცხისის ბრძოლაში ტყვედ ჩაუვარდა ყიზილბაშებს, რომლებმაც ურჩი მტერი ალამუთის მიუდგომელ ციხეში საგულდაგულოდ გამოკეტეს.

ერთხანს იგი კაჰკაჰას ციხეშიც ჰყავდათ გამომწყვდეული, სადაც გაიცნო კიდეც უფლისწული ისმაილი, რომელიც რატომღაც მოეძულებინა მამას — ირანის შაჰ თამაზს. ქართველი მეფე და სპარსი უფლისწული მალე დამეგობრებულან კიდეც. სვიმონს ისმაილი მარტო მჭევრმეტყველებითა და დიდი განსწავლულობით კი არა, სულის გაუტეხლობითაც გაუოცებია. ქართლის მეფე არასდიდებით არ იცვლიდა სარწმუნოებას, მიუხედავად იმისა, რომ იცოდა – სანამ ისლამს არ მიიღებდა, დღის სინათლეს ვერ იხილავდა.  

მაგრამ ამ მეგობრობას ხელი არ შეუშლია ტახტზე ასული უფლისწულისათვის, პატიმრობაში დაეტოვებინა სვიმონი, რომელიც ვერაფრით დაიყოლიეს გამაჰმადიანებაზე. ეგ იყო, ერთი შეღავათი მიეცა სვიმონს — ბნელი დილეგიდან გამოიყვანეს და დედაქალაქ ყაზვინში, სასახლესთან ახლოს გადაიყვანეს შინაპატიმრობაში.

მაგრამ 1578 წლის გაზაფხულზე შაჰი ისმაილ მეორე მოწამლეს, ხოლო ქართლის მეფე იქამდე მიივიწყეს, ვიდრე გაძლიერებულმა ოსმალეთმა ამიერკავკასიიდან ყიზილბაშთა გასადევნად ბრძოლა არ განაახლა. სწორედ მაშინ გამოჩნდა სამცხესა და ქართლში შაჰის მიერ დანიშნული მუსლიმი მმართველების სრული უსუსურობა და უნიათობა.

1578 წელს ოსმალთა უზარმაზარმა არმიამ მუსტაფა ლალა-ფაშას სარდლობით წინააღმდეგობის გარეშე გაიარა სამცხე და ქართლის სამანებს მიადგა. სპარსეთის შაჰის მიერ მმართველად დადგენილმა დაუდ-ხანმა თბილისი გადაწვა და ლორეს შეაფარა თავი, მაგრამ მერე ლალა-ფაშას ბანკში გადავიდა შეშინებული.

არც კახეთის მეფე ალექსანდრემ გაუმართლა სპარსეთის შაჰ ხუდაბენდეს. მართალია, „ერთგულმა ვასალმა“ ოსმალებს სართიჭალაში შეაგება კახელები, მაგრამ შებრძოლების ნაცვლად ლალა-ფაშას მორჩილება გამოუცხადა. კახელებითა და სამცხელებით გაძლიერებულმა ოსმალმა სარდალმა შაქი და შირვანი წაართვა სპარსელებს, ხოლო ყირიმის ხანი, რომელიც ასევე ოსმალთა მხარეს იყო, დარუბანდის გზით შირვანში შეიჭრა. იქიდან კი სპარსეთის მაშინდელი დედაქალაქი ყაზვინი, როგორც იტყვიან, ხელის გაწვდენაზე იყო.

დიდი საფრთხე დაემუქრა ქალაქს. ამან სპარსეთის შაჰის კარზე პანიკა გამოიწვია. სიმშვიდეს მარტო შაჰის დედა, მესხეთის დიდგვაროვანი ფეოდალის ყვარყვარე III ათაბაგის პირველი ვეზირის ოთარ შალიკაშვილის ასული — სულთან ბეგუმ მავსილუ ინარჩუნებდა. მან ურჩია შვილს სვიმონის ტყვეობიდან გათავისუფლება და ქართლში მმართველად გაგზავნა.  

მაგრამ არ აღმოჩნდა იოლი სვიმონის „გადმობირება“. ჩვენს წინაპრებს უთქვამთ, „ოსმანა და ალია ორივე თათარიაო“. ქართლის მეფე შესანიშნავად ხედავდა, რომ მას ოსმალური ყულფის ყიზილბაშურით შეცვლას სთავაზობდნენ, რაც ვერაფერი შეღავათი იყო ჩვენი ქვეყნისთვის. სვიმონს არც ქრისტიანობის დათმობა სურდა, რასაც მისგან ითხოვდნენ შაჰის კარზე ქართლში ხელახლა გამეფების სანაცვლოდ.

დიდხანს ყოყმანობდა მეფე, მაგრამ ბოლოს იძულებული შეიქნა, დათანხმებოდა შაჰისა და მისი დედის შეთავაზებას. ქართლი უპატრონოდ იყო მიგდებული და შველა ესაჭიროებოდა. სეფიანებისგან თავდახსნილი ქვეყნისთვის ოსმალური უღელი გაცილებით აუტანელი აღმოჩნდა. გარდა იმისა, რომ ოსმალებმა ქართლის სამეფო თბილისის საფაშოდ აქციეს და ყოველწლიური გადასახადიც დაუწესეს — 1 მილიონი ახჩა, რაც იმ დროს კოლოსალურ თანხას წარმოადგენდა, დაუნდობელი ბრძოლა გამოუცხადეს ქრისტიანულ მრწამსს და ქართლისა და სამცხის მოსახლეობას სრული გამუსლიმების საფრთხე დაემუქრა. ეს ყველაფერი ჯერ კიდევ შემორჩენილი ერთგული ხალხისგან მოხსენდა ქართლის მეფეს და ისიც გატყდა. შაჰის შეთავაზებაში მან ქართლის ოსმალთაგან დახსნის გზა დალანდა და ამისთვის სულიც კი „წარიწყმინდა“ — ისლამი მიიღო.

ამ გადაწყვეტილებაზე დიდი გავლენა იქონია შაჰის დედის, შალიკაშვილის ქალის სიტყვებმა, რომელიც ხუდაბენდესა და ქართლის მეფის შეხვედრას ესწრებოდა. სვიმონი არ ჩქარობდა შაჰის წინადადების მიღებას, რაც ძალიან ლახავდა შაჰის თავმოყვარეობას. მაშინ წამოდგა დედა-სულთანი, თავსაბურავი მოიხსნა და ხმალთან ერთად გაუწოდა სვიმონს:

„სვიმონ მეფეო, აჰა, ლეჩაქი დედაკაცისა და აჰა, ხრმალი ვაჟკაცისა. შენ თვითონ აირჩიე, რომელიც გწადდეს. ხოლო უკეთუ ხრმალი აგირჩევია, მაშინ მოგვიცია შენთვის სამეფო შენი საქართველო და სხვაც მრავალი საბოძვარი, წარვედ და განამაგრე საქართველო, არ დაანებო იგი ოსმალთა, ჩვენც მოგვეხმარე და შენს საბატონოსაცა!“

სპარსეთის შაჰის ქართველი დედის, შალიკაშვილების ქალის გათვლა ზუსტი იყო — სვიმონ მეფემ თავსაბურავი ბეგუმ ხანუმს უკან დაუბრუნა, ხმალი კი თავად დაიტოვა. რაც შაჰის სამსახურში ჩადგომას ნიშნავდა. 

გახარებულმა შაჰმა ბრძანა და სვიმონს ძვირფასი მისართმეველი მიართვეს: საბუხარი მარგალიტისა და ცხენი აღკაზმული ოქროთი, სურა და თასი ოქროსი, ძვირფასი თვლებით გაწყობილი მოოქროვილი სარტყელი და თავსარქმელნი და ცხრა ათასი ოქროს თუმნიანი სახარჯოდ... 

რაც მთავარია, თავისუფლება მიიღეს სვიმონის მომხრე ქარველებმაც.

ქართლში დაბრუნებულმა სვიმონმა აიყოლია მთელი ერი და რისხვად მოევლინა იქ დაბუდებულ ოსმალებს. ამ აჯანყებამ გავლენა მოახდინა ოსმალეთ-სპარსეთის ომზეც: მუსტაფა ლალა-ფაშა იძულებული გახდა, უკან დაბრუნებულიყო, რათა ქართველები ჭკუაზე მოეყვანა, მაგრამ ვერაფერი მოუხერხა მათ. მიხვდა ოსმალთა სარდალი, რომ ქართლშიც არ დაედგომებოდა და გეზი სამცხისკენ აიღო. უკან დახევა მალე პანიკურ გაქცევაში გადაიზარდა, რადგან სვიმონის მეომრები სადაც გადააწყდებოდნენ ოსმალებს, დაუნდობლად ავლებდნენ მუსრს.

სხვათა შორის, სვიმონის ბრძოლამ თავად ირანი და მისი დედაქალაქი ყაზვინიც იხსნა განადგურებისგან, რომელიც ოსმალთა მიერ თავრიზის აღების შემდეგ დასაკარგად იყო განწირული. ყველაფრის თავი და თავი კი შალიკაშვილების ქალის სიბრძნე იყო — რომ არა ის, შესაძლოა ყველაფერი სხვაგვარად წარმართულიყო...

387
თემები:
იცით თუ არა, რომ... (372)
ეკრანოპლანი „ლუნი“

მიმოხილვა: „კასპიური მონსტრის“ აღორძინების პერსპექტივა

41
(განახლებულია 19:26 06.08.2020)
უახლოეს დროში რუსეთის სამხედრო-საზღვაო ფლოტში უახლესი ვარიანტის მძიმე საბრძოლო ეკრანოპლანები დაბრუნდება – ბორტზე ფრთოსანი რაკეტებით. მათ ახლო და შორ მანძილზე მოქმედების უნარი აქვთ ნებისმიერ კლიმატურ პირობებში, ბაზირების ინფრასტრუქტურის არარსებობის შემთხვევაშიც კი.

მსოფლიოში ერთადერთი რუსული სარაკეტო ეკრანოპლანი „ლუნი“ 31 ივლისს ბუქსირით გაიყვანეს კასპიისკიდან დერბენტში, სადაც პარკ „პატრიოტის“ ცენტრალური ექსპონატი გახდება.

ნიჟნი ნოვგოროდში 34 წლის წინ აგებული ეკრანოპლანი „ლუნი“ 1991 წელს კასპიის ფლოტილიას გადაეცა საცდელი ექსპლუატაციისთვის. და ის ერთადერთია „პროექტ 903“-ის მიხედვით დაგეგმილი რვა ეკრანოპლანიდან. მიუხედავად ამისა, ეკრანოპლანები წარსულს არ ჩაბარებია.

მაღალი სიჩქარისა (საათში 500 კმ) და ფრენის დაბალი სიმაღლის (7–10 მეტრი) წყალობით რაკეტმზიდ ეკრანოპლანს შეუძლია რადარებისთვის შეუმჩნევლად გადალახოს ათასობით კილომეტრი ზღვასა და დაბლობზე, მოულოდნელი მიმართულებებიდან მიუახლოვდეს მოწინააღმდეგის სამხედრო-საზღვაო ბაზებსა თუ ავიამზიდ მოიერიშე ჯგუფებს რაკეტის გაშვების მანძილზე და დარტყმა მიაყენოს მათ.

მანამდე რუსეთის სამხედრო-საზღვაო ფლოტის გემთმშენებლობის სამმართველოს მეთაურმა, პირველი რანგის კაპიტანმა ვლადიმირ ტრიაპიჩნიკოვმა განაცხადა, რომ ეკრანოპლანების განვითარება გემთმშენებლობის გეგმებში 2050 წლამდე შევა. რუსეთის თავდაცვის სამინისტრომ ჩამოაყალიბა ტაქტიკურ-ტექნიკური დავალება ახალი ეკრანოპლანის შესაქმნელად, მიმდინარეობს საცდელ-საკონსტრუქტორო სამუშაოები. წინასწარი მონაცემებით, ახალი ეკრანოპლანი 2022 წლისთვის იქნება მზად ასაფრენად.

მედიასაშუალებებში აქტიურად განიხილება „კასპიური მონსტრის“ აღორძინება (ასე შეარქვეს აპარატს უზარმაზარი ზომისა და ფანტასტიკური გარეგობის გამო). მას გვერდი ვერც ამერიკულმა National Interest-მა და ვერც ჩინურმა Sohu-მ ვერ აუარეს.  

რა პერსპექტივები აქვს რუსეთის სამხედრო-საზღვაო ფლოტის საბრძოლო ეკრანოპლანების აღორძინებას დღეს?

თავისებურებები და გამოყენება

მრავალმიზნობრივი ეკრანოპლანები (დასავლეთში მათ WIG-ს უწოდებენ, ანუ Wing-In-Ground effect) არც ისე შორეულ მომავალში შესაძლოა მაღალი სიზუსტის ფრთოსანი და ჰიპერბგერითი რაკეტების, მოიერიშე დრონების, ელექტრომაგნიტური ქვემეხების, მძიმე ტორპედოების შექმნა–გამოყენების ბაზად იქცეს.  

სწრაფი რეაგირების ძალების სახით მოიერიშე ეკრანოპლანები ეფექტურად შეძლებდნენ პატრულირებას რუსული ზაპოლიარიეს ზონაში.

სადესანტო მოდიფიკაციაში ეს აპარატები შეიარაღებული სამხედროებისა და ჯავშანტექნიკის მნიშვნელოვან მანძილზე ოპერატიულად გადასროლის შესაძლებლობას გააჩენს. ახალი ეკრანოპლანები პრაქტიკულად უჩინარია მოწინააღმდეგის რადარებისთვის, ეკონომიურობისა და ტვირთამწეობის მხრივ თვითმფრინავებსა და ვერტმფრენებს აღემატება, ხოლო სიჩქარით — წყალქვეშა ფრთების მქონე ხომალდებს.

National Interest-ის მონაცემებით, ახალი აეროპლანი А-050 Чайка-2 „კასპიის მონსტრის“ რეინკარნაციაა და მგზავრებისა (100 კაცი) და ტვირთების სანაპირო რაიონებში გადასაზიდად იქმნება — არქტიკული რაიონების ჩათვლით. იგება სხვადასხვა ტვირთამწეობის „ფრთოსანი ხომალდების“ მთელი ხაზი, რომლებიც არაუგვიანეს 2022 წელს აფრინდებიან.

როგორც უაეროდრომო ავიაცია, ეკრანოპლანები შეიძლება მშვიდობიან ცხოვრებაშიც გამოდგეს. მაგალითად, რუსეთის სამეცნიერო–საწარმოო გაერთიანება „ეკოლენი“ „კასპიური მონსტრის“ სამოქალაქო ანალოგზე მუშაობს — სახმელეთო-საზღვაო ამფიბიაზე, რომელიც თვითმფრინავის სისწრაფით ფრენას და ბევრად მეტი ტვირთის ზიდვას (750 ტონამდე) შეძლებს — მდინარეებსა და ზღვებზე, ტუნდრასა და უდაბნოში გამოსაყენებლად. აფრენა–დაჯდომისთვის ეკრანოპლანს მხოლოდ ზომის შესაბამისი აკვატორია ან ხმელეთის ნაწილი სჭირდება.

მოწინავე მახასიათებლები

ეკრანოპლანი ძალიან დაბალ სიმაღლეზე ფრენისას წარმოქმნილ ეფექტს იყენებს, როდესაც ჰაერის ნაკადი ფრთის ქვეშ მკვრივ „საჰაერო ბალიშს“ ქმნის. ჰაერში აწევისას აპარატი საათში 500 კმ სიჩქარეს იძენს და საწვავის მინიმალური დანახარჯებით ფრენს 10 ტონამდე ტვირთით.

გარდა ამისა, ეკრანოპლანის მძიმე ვერსიის შექმნაზე მუშაობენ ნიჟეგოროდის საკონსტრუქტორო ბიუროშიც (А-080 Чайка-3). რომლის ასაფრენი მასაც 100 ტონამდე იქნება. პერსპექტიული მანქანა თანამედროვე რუსულ ავიონიკასა და ნავიგაციურ–საპილოტაჟე კომპლექსს მიიღებს. შეძლებს დამოუკიდებლად გავიდეს 5 გრადუსის დახრილობის მქონე მოუწყობელ სანაპიროზე, დაჯდეს წყალსა თუ აეროდრომებზე.

ტექნოლოგიურად ძველი „ლუნიც“ კი ახდენს შთაბეჭდილებას, რომელსაც საათში 450 კმ სიჩქარით 2000-ზე მეტი კილომეტრის გადალახვა შეეძლო სამიდან ხუთას მეტრამდე სიმაღლეზე, რა დროსაც, თავისი გაბარიტების გათვალისწინებით, ხუთჯერ ნაკლებ საწვავს მოიხმარდა სამგზავრო თვითმფრინავთან შედარებით.

„ლუნის“ კორპუსის წინა ნაწილზე რვა გამწევი ძრავია დამაგრებული. ფიუზელაჟზე დაყენებულია სამი წყვილი ხომალდსაწინააღმდეგო რაკეტა ЗМ-80 Москит — დამიზნების რადიოლოკაციური სადგურითა და 250 კმ ფრენის სიშორით. ეკრანოპლანის სიგრძე თითქმის 74 მეტრია, ხოლო ტრაპეციისმაგვარი ფრთების განშლა 44 მეტრს აღწევს.

რაც შეეხება თავად ზებგერით რაკეტა Москит-ის „სამეულს“, ისინი სავსებით საკმარისი იქნებოდა ავიამზიდის გასანადგურებლად.

ეკრანოპლანები საბჭოთა კავშირის სამხედრო-საზღვაო ფლოტისთვის იქმნებოდა, როგორც მოწინააღმდეგის ხომალდების გამანადგურებელი საშუალება. „ლუნის“ პირველი გაფრენა 1985 წელს შედგა. ფრენის მაღალი სიჩქარე, დიდ ტვირთამწეობასა და ხმელეთისა თუ ყინულის თავზე ფრენის უნართან შერწმით, იმთავითვე უზრუნველყოფდა აპარატის გამაოგნებელ შესაძლებლობებს. ეკრანოპლანები „ლუნი“ და „ორლიონოკი“ წარმატებით ადაპტირდა რაკეტების გადასაზიდად და დესანტის გადასასხმელად. სსრკ-ის დემონტაჟის შემდეგ აპარატების მთელი სერიის წარმოება შეწყდა, ხოლო „ავიამზიდების მკვლელი“ სამუდამოდ დააყენეს კასპიისკში.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

41
აშშ-სა და ჩინეთის  დროშები

გადაწყდა: ჩინეთს ათნი მოახრჩობენ დაუძახებენ თუ არა რუსეთს?

129
(განახლებულია 18:35 05.08.2020)
ჩინეთთან ცივი ომის გარდაუვალობის ფონზე, რომელიც, დიდი ალბათობით, სანქციებსაც გაითვალისწინებს, ეკონომიკური კავშირების შეზღუდვასაც, ორმხრივ შპიონაჟსაც და, შესაძლოა, კონფრონტაციის ძალისმიერ ფორმასაც, დასავლელი ექსპერტები პეკინზე გამარჯვების ჯადოსნური მეთოდის ძებნას იწყებენ

ივან დანილოვი

„ჩინური დრაკონის მოხრჩობის“ ყველა ვარიანტი, რომლებსაც ამა თუ იმ ფორმით განიხილავენ ვაშინგტონში, ლონდონსა თუ ბრიუსელში, რაღაც ფართო ანტიჩინური კოალიციის შექმნას მოიაზრებს იმ მიზნით, რომ კოლექტიური ძალისხმევით მოხდეს ჩინეთის იზოლირება, გაუვნებელყოფა და დაჩოქება დაახლოებით ისეთივე სქემით, როგორიც სსრკ-ის წინააღმდეგ წარმატებული ბრძოლისთვის გამოიყენებოდა.

მაგრამ თუ რაღაც მიმართულების მიმცემი პრინციპების დონეზე არანაირი მრავალფეროვნება არ შეინიშნება, ამ პრინციპების განხორციელების დონეზე სერიოზული პრობლემა ჩნდება, რომლის გადაჭრის დროსაც პრეზიდენტებს, პრემიერებს, დიპლომატებსა თუ ანალიტიკოსებს „შუბები ემსხვრევათ“.

საქმე ისაა, რომ ზოგ ევროპულ დედაქალაქში და აშშ-ის ანალიტიკურ ცენტრებში უკვე იქმნება საფუძვლიანი შთაბეჭდილება, რომ ევროკავშირისა და (განსაკუთრებით, გერმანია, საფრანგეთი და იტალია) ასევე აზიის ზოგი ქვეყანა რატომღაც არ იწვიან სურვილით, მონაწილეობა მიიღონ ახალ ცივ ომში ჩინეთის წინააღმდეგ — აშშ-ის პაიკების რანგში. უფრო მეტიც, მათ არ სურთ ფული იხადონ ამერიკის გამარჯვებისთვის ამ ომში (რაც იმ მუდმივ სკანდალებში გამოიხატება, რომ გერმანია და საფრანგეთი უარს ამბობენ თავიანთი შიდა პროდუქტის მთლიანი მოცულობის ორი პროცენტის გადახდაზე „ამერიკულ სამხედრო საფარველში“) და ისინი მზად არც კი არიან, მაშინვე დაეთანხმონ, მაგალითად, ევროკავშირში ჩინური კომპანია „ჰუავეის“ აღჭურვილობის სრულ აკრძალვას, რაც 5G ქსელებისთვისაა საჭირო. ეს კი წარმოუდგენლად აბრაზებს „ანტიჩინურ ქორებს“ ვაშინგტონსა და ლონდონში.

საკუთარი არმიის ფაქტობრივი შექმნის შესახებ ევროპული განცხადებებისა და მაკრონის დეკლარაციის ფონზე, რომელიც დამოუკიდებელი (ანუ, არც პროჩინური და არც პროამერიკული) საგარეო პოლიტიკის წარმოების სურვილს შეეხება, ჩნდება ეჭვები, რომ ფართო ანტიჩინური ალიანსის „შეკოწიწება“ ძალიან რთული და ძვირი იქნება. და ეს ეჭვები მხოლოდ ძლიერდება, მასთან ერთად კი ძლიერდება ამ პრობლემის გადაჭრის გზების ძიება.

ავტორიტეტული ჟურნალი Foreign Affairs, რომელიც გავლენიანი „გონებრივი ცენტრის“ Council on Foreign Relations-ის ეგიდით გამოიცემა, ამ პრობლემისადმი მიდგომის ორ ვარიანტს განიხილავს. მათგან ერთს შეიძლება პირობითად „დონალდ ტრამპის მიდგომა“ ეწოდოს, ხოლო მეორეს — „ბორის ჯონსონის მიდგომა“. იმ კოლოსალური გავლენის გათვალისწინებით, რომელსაც Council on Foreign Relations-ი ახდენს ამერიკული და ასევე ევროპის პროამერიკული ელიტების აზროვნებაზე (თავად „გონებრივი ცენტრი“ რამდენიმე პოპულარული შეთქმულების თეორიის გმირია, რომელთა თანახმადაც, ის ლამის „აშშ-ის ჩრდილოვან მმართველად“ მიიჩნევა), ღირს განვიხილოთ ის მეთოდები, რომლებსაც ამერიკოცენტრული სამყაროს მოწყობის კრიზისისა და „ჩინური პრობლემის“ წარმატებით გადაჭრისთვის გვთავაზობენ — მით უმეტეს, რომ ამას პირდაპირი კავშირი აქვს რუსეთთან.

მიუხედავად იმისა, რომ Foreign Affairs-ის ახალი სტატია დაიბეჭდა სათაურით „დემოკრატიის საბჭოს მრავალმხრივობის გადარჩენა შეუძლია“, შემოთავაზებული მეთოდები მაინც ვაშინგტონის ფაქტობრივ დომინირებაზეა (მინიმუმ, დასავლურ სამყაროში მაინც) ორიენტირებული, განსხვავება მხოლოდ ამერიკული ჰეგემონიის შენარჩუნების მეთოდებშია.

ავტორიტეტული გამოცემის ავტორები სტატიას იმის კონსტატაციით იწყებენ, რომ არსებული მსოფლიო წესრიგი აშკარად სულს ღაფავს, ხოლო მთავარი საფრთე ამ დროისათვის არის არა კორონავირუსი, არამედ ჩინეთი და რუსეთი.

„მაგრამ კორონავირუსის პანდემიამდეც კი მრავალმხრივი სისტემა, რომელიც შეერთებული შტატების დახმარებით აიგო მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, ძლივს უმკლავდებოდა ყველაზე სასიცოცხლო პრობლემებს მსოფლიოში. COVID-19-მა აჩვენა, რომ მეფე შიშველია, მაგრამ რეალურად მეფე მანამდე ძუნწად იყო ჩაცმული რაღაც დროის განმავლობაში.

რამდენადაც მსოფლიო ეკონომიკის სიმძიმის ცენტრმა ინდო–წყნარი ოკეანის რეგიონისკენ გადაინაცვლა, გლობალური ამბიციების მქონე სტრუქტურებს აღარ შეუძლიათ პრეტენზია გამოთქვან ამ რეგიონში დამაჯერებელ ლიდერობაზე მნიშვნელოვანი წარმომადგენლობის გარეშე. მაგრამ G7-ში, რომელიც 1973 წლის სანავთობე შოკის შემდეგ ჩამოყალიბდა, ჯერ კიდევ შედის ევრო-ატლანტიკური რეგიონისმიღმა ერთი წევრი — იაპონია. ხოლო „დიდი ოცეული“, რომელიც აზიური ფინანსური კრიზისის შემდეგ შეიქმნა 1997 წელს და თავისი ღირებულება წარმოაჩინა 2008 წლის ფინანსური კრიზისის დროს, ძალიან შეუთავსებელი აღმოჩნდა პოლიტიკური თვალსაზრისით. ასევე საერთაშორისო პრობლემების საიმედოდ გადაჭრის უნარის თვალსაზრისითაც. ამასობაში გაეროს უშიშროების საბჭოს ზიანი მიადგა ჩინეთსა და რუსეთში აგრესიული ავტორიტარიზმის აღორძინებით“.

ეს ძალიან მძიმე დიაგნოზია, რომელიც შეიძლება დავიყვანოთ თეზისამდე: „ყველაფერი დაიღუპა და არაფერი მუშაობს!“

შესაბამისად, შემოთავაზებულია გადაჭრის ორი გზა — ერთი ტრამპის, მეორე — ჯონსონისა.

„ჯონსონი პირველი იყო, ვინც ახალი სტრუქტურის იდეა წამოაყენა. მაისში მან ათი წამყვანი დემოკრატიის ალიანსის შექმნის წინადადება დააყენა, რომელშიც G7-ის ქვეყნები და ავსტრალია, ინდოეთი და სამხრეთ კორეა შევიდოდნენ, ხოლო გაერთიანებას D10 დაერქმეოდა — იმისათვის, რომ ტელეკომუნიკაციების სფეროში პოლიტიკის კოორდინაცია მომხდარიყო და ჩინური ბაზრის ლიდერის „ჰუავეის“ ალტერნატივა დამუშავებულიყო, რომლის დომინანტმა მდგომარეობამ 5G-ს ტექნოლოგიაში უსაფრთხოებას ყველგან შეუქმნა საშიშროება. ამის შემდეგ მალევე ტრამპმა გადადო G7-ის შეხვედრა, რომელიც ივნისში უნდა გამართულიყო, და მის ნაცვლად G11-ის ფორმატი შემოგვთავაზა შემოდგომის სამიტზე. ჯონსონის წინადადებისგან განსხვავებით, ტრამპის ახალ ჯგუფში, D10-ის ქვეყნებთან ერთად, რუსეთიც უნდა შედიოდეს“.

Foreign Affairs-ის ექსპერტების რეკომენდაციით, ამ კლუბში რუსეთის შეყვანა არ ღირს და ისინი D10-ის ვარიანტს, ანუ ჯონსონის სქემას არჩევენ. თუმცა, ეს არ არის ყველაზე მნიშვნელოვანი. უფრო საინტერესოა თავად ამ რეკომენდაციის მოტივაცია, რომელიც შემდეგში მდგომარეობს: იმ შემთხვევაშიც კი, თუ რუსეთს რამენაირად დაარწმუნებენ, რომ ანტიჩინურ ბრძოლაში მონაწილეობა მიიღოს, ტრამპის სქემა მაინც ცუდი იქნება და გრძელვადიან პერსპექტივაში — უპერსპექტივოც, იმის გამო, რომ ის უპირველესად ანტიჩინურ დღის წესრიგზე იქნება აგებული. აი ჯონსონის სქემიდან კი თითქოს რაღაც პოზიტიური დღის წესრიგის ამოღება შეიძლება, ანუ რაღაც გამაერთიანებელი იდეისა, რომელიც „ჩინეთის საწინააღმდეგო ალიანსის“ შექმნას კი არა, არამედ „ყველაფერი კარგისთვის ალიანსის“ შექმნის საშუალებას გააჩენს.

პოზიტიურ დღის წესრიგში, რა თქმა უნდა, ცარიელი ლოზუნგების ნაკრები მოიაზრება — „დემოკრატია“, „თავისუფლება“ და „ადამიანის უფლებები“. განსაკუთრებით სახალისოა ის, რომ ასეთი პოზიტიური დღის წესრიგის გაჩენა ვაშინგტონის ამჟამინდელ საგარეო პოლიტიკას საპირწონედ უდგება: „შეერთებულ შტატებს შეუძლია გამოვიდეს აზიური ბანკის (რომელსაც ჩინეთი მეთაურობს) ინფრასტრუქტურული ინვესტიციების წინააღმდეგ, ინიციატივებისა „ერთი სარტყელი — ერთი გზა“ და რუსული „ჩრდილოეთის ნაკადი-2“. მაგრამ თუ დამაჯერებელ ალტერნატივას არ შესთავაზებენ სხვა ქვეყნებს, მათი დარწმუნება, რომ ისინიც იგივენაირად მოიქცნენ, ძალიან რთული იქნება. ვაშინგტონი ვერ დაამარცხებს რამეს, თუ არაფერს გამოიყენებს“.

ამ მიდგომის პრობლემა ისაა, რომ „დემოკრატია“ და „თავისუფლება“ იარლიყით „დამზადებულია აშშ-ში“ ვერ შეუცვლის გერმანიას რუსულ გაზს, ხოლო იტალიას — ჩინურ ინვესტიციებს. აქ შეიძლებოდა ამერიკულ ფულს ემუშავა, მაგრამ ვაშინგტონს ასეთი ურთიერთობები არ სჭირდება, თანაც, კონკრეტული მომავალი პრეზიდენტის გვარის მიუხედავად — ბაიდენსაც და ტრამპსაც სჭირდებათ კოლონიები, მაგრამ ევროკავშირის დაბრუნება ამ პოზიციაზე, დიდი ალბათობით, აღარ გამოვა, თანაც მნიშვნელობა არა აქვს, D10-ის თუ G11-ის ფორმატში. რუსეთზე ხომ ლაპარაკიც აღარაა.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

129
საჰაერო ბურთები

ჭეშმარიტად უყვართ მხოლოდ ის, რაც არ იციან...

0
(განახლებულია 21:57 06.08.2020)
ქალმა უნდა აირჩიოს: მამაკაცთან, რომელიც სხვა ქალებს უყვართ, ის არასდროს იქნება მშვიდად; მამაკაცთან, რომელიც სხვა ქალებს არ უყვართ, ის არასდროს იქნება ბედნიერი...

აზრების ფოიერვერკი“ გთავაზობთ ანატოლ ფრანსის გამონათქვამებს.

ანატოლ ფრანსი (1844-1924), ფრანგი მწერალი და ლიტერატურული კრიტიკოსი
© photo: Sputnik /
ანატოლ ფრანსი (1844-1924), ფრანგი მწერალი და ლიტერატურული კრიტიკოსი

ანატოლ ფრანსი (Anatole France, ნამდვილი გვარია ანატოლ ფრანსუა ტიბო, ფრანგულად Anatole Thibault, 1844-1924) - ფრანგი მწერალი, რომანტიკოსი, ლიტერატურის კრიტიკოსი, ნობელის პრემიის ლაურეატი ლიტერატურის დარგში (1921). მისი ნაწარმოებებია: „თაისი“, „ჟერონ კუანიარის აზრები“, „სილვესტერ ბონარის დანაშაული“, „პინგვინთა კუნძული“, „ანგელოზთა აჯანყება“ და სხვა.

სიყვარულში მამაკაცებს ფორმები და ფერები სჭირდებათ, მამაკაცები სურათს ითხოვენ. ხოლო ქალები - მხოლოდ შეგრძნებებს. მათ უკეთესად უყვართ, ვიდრე მამაკაცებს, ისინი ბრმანი არიან.
ჩვენ საშიშად მიგვაჩნია ისინი, ვისი ტვინიც სხვაგვარადაა მოწყობილი, და უზნეოდ ისინი, ვისი ზნეობრიობაც ჩვენსას არ ჰგავს. სკეპტიკოსებს ვუწოდებთ მათ, ვისთვისაც უცხოა ჩვენი ილუზიები და კითხვაც არ გვიჩნდება, ხომ არ იციან მათ რაიმე სხვა ილუზიებიც.
გვინდა, რომ ვუყვარდეთ, ხოლო როცა ვუყვარვართ, ან გვაწამებენ, ან ყელში ამოჰყავთ.
მტრები მყავს, და ამით ვამაყობ.
ირონია - იმედგაცრუების ბოლო სტადიაა.
რელიგიამ სიყვარულს დიდი სამსახური გაუწია, როცა ის ცოდვად აქცია.

ორი რამ, რითიც ყველა მამაკაცი ამაყობს>>

ცივილიზაცია - ეს მეცნიერული ბარბაროსობაა.
ქალმა უნდა აირჩიოს: მამაკაცთან, რომელიც სხვა ქალებს უყვართ, ის არასდროს იქნება მშვიდად; მამაკაცთან, რომელიც სხვა ქალებს არ უყვართ, ის არასდროს იქნება ბედნიერი.


ადამიანს სჩვევია ბრძნული მსჯელობა და სულელური საქციელი.
ყველა ილუზიას შორის დიდება ყველაზე აბსურდული და ყველაზე დამღუპველია.
ძალზე ბრძენი უნდა იყო, რომ სიბრძნე ტვირთად არ აქციო.
ყველაზე იშვიათი სიმამაცე - ეს აზრის სიმამაცეა.
ის, ვინც რევოლუციები მოაწყო, სხვებს არ მისცემს უფლებას, მის მაგალითს მიბაძონ.
კანონები კარგია ან ცუდი არა თავისთავად, არამედ მათი გამოყენების ხერხის მიხედვით. ამა თუ იმ უკიდურესად უსამართლო დადგენილებას ბოროტება არ მოაქვს, თუ მოსამართლე მას ცხოვრებაში არ იყენებს. ზნეობა კანონებზე ძლიერია. ზნეობისა და ჩვეულებების კულტურულობა და სირბილე ერთადერთი წამალია კანონიერი ბარბაროსობის წინააღმდეგ.
სისულელე ხშირად ხელს უშლის სისულელის ჩადენას. ყველაზე სულელურად ყველაზე სულელი ადამიანები არ იქცევიან.

ამაოება ამაოებათა – როცა ყველაფერი აკრძალულია, მაშინ ყველაფერი ნებადართულია>>

უფრთხილდით მათ, ვინც საკუთარ თავს იტანჯავს: ისინი უნებლიეთ თქვენც დაგასახიჩრებენ.
კაცობრიობას ყველა დროში სიგიჟისა და სისულელის ერთნაირი მარაგი გააჩნია.
გიყვარდეს მგზნებარედ - ეს, რა თქმა უნდა, მშვენიერია, მაგრამ გიყვარდეს თავდადებით - კიდევ უკეთესი... ჭეშმარიტად უყვართ ის, ვინც უყვართ თავიანთი სისუსტეებით... დანდობა, პატიება, ნუგეში - აი, სიყვარულის მთელი მეცნიერება.

როცა ადამიანები შეწყვეტენ ერთმანეთზე გამარჯვებას, ისინი, ბოლოს და ბოლოს, ისწავლიან საკუთარ თავზე გამარჯვებას.
გონებრივი კულტურის გარეშე არ შეიძლება არსებობდეს დახვეწილი გრძნობები.
ომი - ბარბაროსობაა, რომელიც ცივილიზაციის განვითარებასთან ერთად გაქრება.
მოგზაურობა სხვა ყველაფერზე მეტად გვასწავლის. ხანდახან სხვა ადგილას გატარებული ერთი დღე მეტს გვაძლევს, ვიდრე სახლში ათი წელი ცხოვრება.
გონივრულ დასკვნებს ჯერ არავინ დაურწმუნებია.
სჯობს, ცოტა გაიგო, ვიდრე ცუდად.
სიტყვაზე მძლავრი არაფერია... სიტყვა ამარცხებს მრისხანეს და ანგრევს ციხესიმაგრეებს. ეს უხილავი იარაღია. მის გარეშე სამყარო უხეში ძალის ხელში იქნებოდა.

ნამდვილ სიყვარულს წერტილები არა აქვს...>>

ხშირად ბედნიერებას იმას ვუწოდებთ, რაც ჩვენ თვითონ არ განგვიცდია.
თვალმომჭრელი ჭეშმარიტება ფუჭი სიტყვაა იქ, სადაც მას თავს გახვევენ.
ყველა ღიმილი სიხარულს არ გამოხატავს ისევე, როგორც ყველა ცრემლი - უბედურებას.
ქალი მამაკაცის უდიდესი აღმზრდელია.

გულს შეუძლია ჭკუის მომატება, მაგრამ ჭკუა გულს ვერ გაზრდის.
როცა ადამიანი აზროვნებს, მას ეჭვები იპყრობს, მაგრამ როცა მოქმედებს - დარწმუნებულია.
არ ვიცით, რა ვუყოთ ჩვენს ხანმოკლე სიცოცხლეს, მაგრამ მაინც მარადიული სიცოცხლე გვინდა.
გულწრფელს ვუწოდებთ ქალს, რომელიც აუცილებლობის გარეშე არ ტყუის.
შური დემოკრატიული სახელმწიფოების კეთილისმყოფელია და მათ ტირანებისგან იცავს.
მხოლოდ ქალებმა და ექიმებმა იციან, როგორი აუცილებელი და სასარგებლოა ტყუილი.
ჭეშმარიტი სიყვარული არ საჭიროებს არც სიმპათიას, არც პატივისცემას, არც მეგობრობას; ის ცოცხლობს სურვილით და იკვებება სიცრუით. ჭეშმარიტად უყვართ მხოლოდ ის, რაც არ იციან.
არ მგონია, რომ ამ ქვეყანაზე იყო ეჭვიანობაზე უფრო დამამცირებელი ტანჯვა.
დაიმორჩილეთ თქვენი ვნებები და მათი ძალა გახდება თქვენი ძალა, მათი სიდიადე - თქვენი სილამაზე.
დემოკრატია ცუდად მართავს, სამაგიეროდ - ცოტას.

ბედნიერება ფრთებით მოდის, მაგრამ ყავარჯნებით მიდის>>

მომავალი - აწმყოშია, მაგრამ მომავალი წარსულშიცაა. ეს ჩვენ ვქმნით მას. თუ ის ცუდია, ჩვენი ბრალია.
ყოველთვის მხოლოდ საკუთარი შეცდომების გამო ვიტანჯებით.
მამაკაცები სიყვარულში უტყდებიან, სანამ მას იგრძნობენ, ხოლო ქალები - მას შემდეგ, რაც სიყვარულს გამოცდიან.

0
თემები:
აზრების ფოიერვერკი: ცნობილი ადამიანების ბრძნული გამონათქვამები