წიგნები

ევროპული ლეგენდების გმირი მეფე დავით აღმაშენებელი და დიდგორით გადიდგულებული ქართველები

956
(განახლებულია 16:30 17.10.2019)

ვანო სულორი

შუა საუკუნეების დასავლეთ ევროპაში გავრცელებული იყო ლეგენდა ძლევამოსილ აღმოსავლელ ქრისტიან მეფე-ხუცესზე იოანე პრესვიტერზე (იოჰანეს პრებისტერი), რომელმაც აღმოსავლეთში გამანადგურებელი დარტყმა მიაყენა მუსლიმანობას და განადიდა ქრისტეს რჯული.

ყველაფერი მეთორმეტე საუკუნის 40-იან წლებში დაიწყო, როცა სირიიდან ევროპაში გაბალას ეპისკოპოსი ჩასულა და ჩაუტანია ცნობა, რომ სადღაც შორს, აღმოსავლეთში, სპარსეთსა და არმენიას გაღმა, მეფობს ხუცესი იოანე, რომელსაც დაუმარცხებია სპარსეთისა და მიდიის მეფე ძმები და აუღია მათი სატახტო ქალაქი ეკბატანა. ამ გამარჯვების შემდეგ იოანე ხუცესი დასავლეთისაკენ დაძრულა, რათა იერუსალიმისთვის აღმოეჩინა დახმარება, ტიგროსამდე მიუღწევია, მაგრამ გემები არ ჰყოლია და უკან გაბრუნებულა.  

ეს გახლავთ ამ თქმულების ერთ-ერთი უძველესი ვერსია. მოგვიანებით მას ბევრი დეტალი დაემატა და არაერთი ინტერპრეტაციის შედეგად უამრავი ვერსია შეიქმნა.

მართალია, იოანე პრესვიტერის ამბავი მხოლოდ ლეგენდაა, მაგრამ ამ პიროვნების თაობაზე დღემდე არ წყდება კამათი. ისტორიკოსები დიდი ხანია ეძებენ მის პროტოტიპს. გამოითქვა მრავალი ვარაუდი და ჰიპოთეზა, ვის აღარ მიაწერეს ეს სახელი. ზოგი მკვლევარის ფანტაზია ისე შორს წავიდა, რომ მეფე-ხუცესში მონღოლთა დიდი ყაენი ჩინგის ხანიც კი ამოიცნო.

მაგრამ თუ ლოგიკას გავყვებით, დავრწმუნდებით, რომ იოანე პრესვიტერის სახით საქმე გვაქვს დავით აღმაშენებელთან.

გარდა იმისა, რომ ზოგ ლეგენდაში მოხსენიებულია პრესბიტერ იოჰანესის შვილი თუ შთამომავალი მეფე დავითი, ამგვარ დასკვნას ზურგს უმაგრებს სხვა დეტალებიც:

  • ტერიტორიული მინიშნება „სადღაც შორს, აღმოსავლეთში, სპარსეთსა და არმენიას გაღმა“ — ძალზე მიესადგება საქართველოს მდებარეობას. ამასთან, ჩვენი ქვეყანა წარმოადგენს უკანასკნელ ქრისტიანულ ფორპოსტს ახლო აღმოსავლეთში, იქით მხოლოდ მუსლიმური და ბუდისტურ-ინდუისტური ქვეყნებია;
  • ევროპაში იოანე პრესვიტერზე ინფორმაცია ვრცელდება დიდგორის ომიდან დაახლოებით 20-25 წლის შემდეგ. ეს იმდენად დიდი და ეპოქალური მნიშვნელობის მოვლენა იყო მაშინდელ აღმოსავლეთში, რომ მის შესახებ 30 წლის შემდგომაც დიდი ემოციით წერდნენ. 1154 წელს საქართველოში ჩამოსული იყო არაბი მემატიანე ალ-ფარიკი, რომელსაც დემეტრე მეფემ დარუბანდის ციხეში გამოკეტილი, დიდგორის ომის დროს დატყვევებული სელჩუკი მეომრები აჩვენა. ამ ფაქტზე და დიდგორის ომზეც ვრცლად მოგვითხრობს არაბი მემატიანე, რომელმაც ორ სიტყვაში გამოხატა იმ ეპოქალური მოვლენისადმი ქართველების დამოკიდებულება: „დიდგორით დიდი გული აქვთ ქართველთ“;
  • ლეგენდაში არის ისეთი შტრიხები, რომლებიც მხოლოდ და მხოლოდ დავითს უკავშირდება. აღმაშენებელი იყო მეფე-ხუცესი, მეფე-ბერი. მისთვის, როგორც ასკეტური ცხოვრების წესის მიმდევარი ხელისუფლისათვის, უცხო იყო ამქვეყნიური სიამენი — სიმდიდრით ტკბობა, განცხრომა. ის უფრო მეტ დროს ეკლესიასა და სამხედრო ბანაკში ატარებდა, ვიდრე სასახლეში. მართლმორწმუნე მეფე მეტად მოკრძალებულად ცხოვრობდა მიუხედავად იმისა, რომ იყო მდიდარი. დავითი მთელ ნაალაფარსა და ხაზინის სხვა შემოსავლებს არმიას, ეკლესიების, აკადემიების, ქსენონებისა და ციხე-სიმაგრეების მშენებლობას ახმარდა. დავითის საქართველო ერთგვარ ქრისტიანულ ორდენს წარმოადგენდა, რომელსაც სათავეში მეფე-ხუცესი ედგა. ამ მხრივაც მისი მსგავსება იოანე ხუცესთან აშკარაა;
  • „მას დაუმარცხებია სპარსეთისა და მიდიის მეფე ძმები“ — არც ეს ფაქტია რეალობისგან შორს, ვინაიდან დიდგორის ბრძოლაში მონაწილეობდნენ სელჩუკთა უზარმაზარი ურდოს მთავარსარდალი სირიის ამირა ილღაზი, ასევე მისი ძმა და სიძეც კი;
  • „იოანე ხუცესი დასავლეთისაკენ დაძრულა, რონ იერუსალიმის სამეფოსათვის აღმოეჩინა დახმარება, ტიგროსამდე მიუღწევია, მაგრამ გემები არ ჰყოლია და უკან გაბრუნებულა“ — 1120 წელს დავით აღმაშენებელმა სელჩუკებთან ბრძოლის ახალი ეტაპი დაიწყო. თუ მანამდე საქართველოს ტერიტორიაზე შემოჭრილ თურქთა ურდოებს უსწორებდა ანგარიშს, 1120 წლის ნოემბერში დიდი ლაშქრობა მოაწყო და თურქთა ბუდეები მაშინდელი საქართველოს ფარგლებს გარეთაც მოსპო.

სირიას მდგარი სელჩუკთა ურდოები მარბიელ ლაშქრობებს აწყობდნენ საქართველოს მიწა-წყალზე და იქვე სახლდებოდნენ. დავითი მაშინვე თავს ესხმოდა და ანადგურებდა შემოჭრილებს, მაგრამ მათ ადგილს ახალ-ახალი ურდოები იკავებდნენ და ასე დაუსრულებლად. და აღმაშენებელმა ნათლად დაინახა, რომ სელჩუკთა ურდოების თარეში იქამდე გაგრძელდებოდა, სანამ იმ ბუდეებს არ მოშლიდა, საიდანაც იწყებოდა მათი თარეში. 

გარდა ამისა, ჯვაროსნებთან წარმატებით მებრძოლი ილღაზის სამფლობელოში შეჭრით დავითმა თავისკენ შემოაბრუნა ეს ძალა და ამით განადგურებისგან იხსნა ჯვაროსნული სამეფოები და სამთავროები წმინდა მიწაზე. აღმაშენებელს მართლაც მოუწია მდინარე ტიგროსის სათავემდე მისვლა, შემდეგ მოულოდნელად შეწყვიტა ლაშქრობა და საქართველოში დაბრუნდა.

თუ რატომ, ამას ერთმნიშვნელოვანი ახსნა არ მოეძებნება. არსებობს რამდენიმე ვარაუდი:  

ა) მიზანი მიღწეული იყო, განადგურდა საქართველოს საზღვრის სიახლოვეს დაბანაკებულ სელჯუკთა მარბიელი ურდოები. თავზეხელაღებულ ქართველთა ლაშქრობით განრისხებული ილღაზი დაუზავდა ჯვაროსნებს და დაიწყო მზადება „ურჯულო დაუდის“ დასასჯელად;

ბ) ქართველთა „ბლიცკრიგი“ ზამთრის პირს მოეწყო, თანაც მთიან რეგიონში, უხვთოვლიანობისას, ამიტომ, მთავარი მიზნის მიღწევის შემდგომ, დავითმა აღარ გარისკა და ლაშქრობა შეწყვიტა;

გ) დაახლოებით 1118 წელს საქართველოში საიდუმლოდ ჩამოვიდა იერუსალიმის ჯვაროსანი მეფე ბალდუინ მეორე, რომელმაც ქართველთა მეფეს სთხოვა, დახმარებოდა სირია–პალესტინაში არსებული ჯვაროსანთა სამეფო-საგრაფოების გადარჩენაში. ამ ფაქტს იოანე ბატონიშვილიც ადასტურებს თავის „კალმასობაში“:

„ხოლო ამავე რიცხვსა შინა იყო ბალდვოინ იერუსალიმის მეფედ, რომელმანცა მრავალი ძლევა მიიღო სარაცინელთა, ანუ არაბთა ზედა. და ესე ბალდვოინ მოვიდა იდუმალ ქართლსა შინა მოთხრობისაებრ სხვათა ისტორიებითა...“

დავით მეფე დათანხმდა საერთო მტრებთან ბრძოლას. როგორც ჩანს, ეს მოულოდნელად წამოწყებული დიდი ლაშქრობა აშორნია-ბაიბურდის მიმართულებით ბალდუინთან შეთანხმებული გეგმის ნაწილს წარმოადგენდა. თუმცა, აქვე უნდა ითქვას, რომ 1121 წლის გაზაფხულზე ჯვაროსნები დაუზავდნენ სელჩუკებს და მცირერიცხოვანი ქართველობა მარტო შეატოვეს გამძვინვარებულ მუსლიმურ კოალიციას. 

1120 წლის ნოემბერში ქართველები მიადგნენ აშორნიას, სადაც დიდძალი თურქობა იდგა ბანაკად. ქართველებმა მძვინვარე ხოცვა-ჟლეტვაში თურქები გაანადგურეს და იქიდან სირიის საზღვრებში შეიჭრნენ — თურქული ბანაკები იქიდანაც დაიფრინეს. დავითი ალეპოსკენ მიიწევდა, ამირა ილღაზის სატახტოსკენ, მაგრამ მსტოვრებმა აცნობეს, თურქთა სხვა ურდო საქართველოსკენ მიეშურებაო. არსებობდა საფრთხე იმისა, რომ მათ ზურგიდან დაერტყათ. ამადაც შემოტრიალდა დავითი, სევგელმეჯთან წამოეწია მტერს და ისე გაანადგურა, რომ „არა დაუტევა მომტირალი კარავთა მათთა“...

ასეა თუ ისე, ევროპაში საუკუნეთა განმავლობაში ცოცხლობდა იოანე მეფე-ხუცესზე თქმულება და ის აღვივებდა ევროპელთა ფანტაზიას. იოანე ხუცესს რამდენჯერმე ახსენებს მარკო პოლო, მასზე საუბრობს ფრანცისკანელი ბერიც ჯოვანი დე მონტე კორვინოც, გრეგორიუს ბარ პებრეუსიც მოიხსენიებს მას თავის სირიულ ქრონიკაში, ჯოვანი დალ პლანო კარპინიც მოგვითხრობს, თუ როგორ დაამარცხა იოანე ხუცესმა თათრები, მის ამბავს გადმოგვცემს ეპისკოპოსი იორდანიუსიც. იოანე ხუცესი მოხსენიებულია მოგზაურ ბენიამინ ტუდელელის დღიურში და ალბერიკუსის ქრონიკაში.

იოანე ხუცესი ლეგენდარული ცნობების, ხალხური ფანტაზიის სფეროდან ევროპის მხატვრულ ლიტერატურაშიც გადავიდა. იოჰანეს პრესბიტერი შუა საუკუნეების ევროპული ლიტერატურის ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული და გავრცელებული პერსონაჟთაგანია. ევროპელებს ძალიან დიდხანს არ დაუკარგავთ აღმოსავლეთის ამ ძლევამოსილ ქრისტიან მეფესთან კავშირის დამყარების იმედი. XV საუკუნეშიც კი პორტუგალიელი ზღვაოსნები ოცნებობდნენ, მოხვედრილიყვნენ ლეგენდარული მეფე-ხუცესის სამეფოში. იოჰანეს პრესბიტერის მოსაძებნად ევროპელთა სპეციალური საზღვაო ექსპედიციები ეწყობოდა. ამ ლეგენდარულ იოანე ხუცესს წერილებსაც კი წერდნენ ევროპელი მეფეები და პაპები...

956
თემები:
იცით თუ არა, რომ... (372)
ეკრანოპლანი „ლუნი“

მიმოხილვა: „კასპიური მონსტრის“ აღორძინების პერსპექტივა

46
(განახლებულია 19:26 06.08.2020)
უახლოეს დროში რუსეთის სამხედრო-საზღვაო ფლოტში უახლესი ვარიანტის მძიმე საბრძოლო ეკრანოპლანები დაბრუნდება – ბორტზე ფრთოსანი რაკეტებით. მათ ახლო და შორ მანძილზე მოქმედების უნარი აქვთ ნებისმიერ კლიმატურ პირობებში, ბაზირების ინფრასტრუქტურის არარსებობის შემთხვევაშიც კი.

მსოფლიოში ერთადერთი რუსული სარაკეტო ეკრანოპლანი „ლუნი“ 31 ივლისს ბუქსირით გაიყვანეს კასპიისკიდან დერბენტში, სადაც პარკ „პატრიოტის“ ცენტრალური ექსპონატი გახდება.

ნიჟნი ნოვგოროდში 34 წლის წინ აგებული ეკრანოპლანი „ლუნი“ 1991 წელს კასპიის ფლოტილიას გადაეცა საცდელი ექსპლუატაციისთვის. და ის ერთადერთია „პროექტ 903“-ის მიხედვით დაგეგმილი რვა ეკრანოპლანიდან. მიუხედავად ამისა, ეკრანოპლანები წარსულს არ ჩაბარებია.

მაღალი სიჩქარისა (საათში 500 კმ) და ფრენის დაბალი სიმაღლის (7–10 მეტრი) წყალობით რაკეტმზიდ ეკრანოპლანს შეუძლია რადარებისთვის შეუმჩნევლად გადალახოს ათასობით კილომეტრი ზღვასა და დაბლობზე, მოულოდნელი მიმართულებებიდან მიუახლოვდეს მოწინააღმდეგის სამხედრო-საზღვაო ბაზებსა თუ ავიამზიდ მოიერიშე ჯგუფებს რაკეტის გაშვების მანძილზე და დარტყმა მიაყენოს მათ.

მანამდე რუსეთის სამხედრო-საზღვაო ფლოტის გემთმშენებლობის სამმართველოს მეთაურმა, პირველი რანგის კაპიტანმა ვლადიმირ ტრიაპიჩნიკოვმა განაცხადა, რომ ეკრანოპლანების განვითარება გემთმშენებლობის გეგმებში 2050 წლამდე შევა. რუსეთის თავდაცვის სამინისტრომ ჩამოაყალიბა ტაქტიკურ-ტექნიკური დავალება ახალი ეკრანოპლანის შესაქმნელად, მიმდინარეობს საცდელ-საკონსტრუქტორო სამუშაოები. წინასწარი მონაცემებით, ახალი ეკრანოპლანი 2022 წლისთვის იქნება მზად ასაფრენად.

მედიასაშუალებებში აქტიურად განიხილება „კასპიური მონსტრის“ აღორძინება (ასე შეარქვეს აპარატს უზარმაზარი ზომისა და ფანტასტიკური გარეგობის გამო). მას გვერდი ვერც ამერიკულმა National Interest-მა და ვერც ჩინურმა Sohu-მ ვერ აუარეს.  

რა პერსპექტივები აქვს რუსეთის სამხედრო-საზღვაო ფლოტის საბრძოლო ეკრანოპლანების აღორძინებას დღეს?

თავისებურებები და გამოყენება

მრავალმიზნობრივი ეკრანოპლანები (დასავლეთში მათ WIG-ს უწოდებენ, ანუ Wing-In-Ground effect) არც ისე შორეულ მომავალში შესაძლოა მაღალი სიზუსტის ფრთოსანი და ჰიპერბგერითი რაკეტების, მოიერიშე დრონების, ელექტრომაგნიტური ქვემეხების, მძიმე ტორპედოების შექმნა–გამოყენების ბაზად იქცეს.  

სწრაფი რეაგირების ძალების სახით მოიერიშე ეკრანოპლანები ეფექტურად შეძლებდნენ პატრულირებას რუსული ზაპოლიარიეს ზონაში.

სადესანტო მოდიფიკაციაში ეს აპარატები შეიარაღებული სამხედროებისა და ჯავშანტექნიკის მნიშვნელოვან მანძილზე ოპერატიულად გადასროლის შესაძლებლობას გააჩენს. ახალი ეკრანოპლანები პრაქტიკულად უჩინარია მოწინააღმდეგის რადარებისთვის, ეკონომიურობისა და ტვირთამწეობის მხრივ თვითმფრინავებსა და ვერტმფრენებს აღემატება, ხოლო სიჩქარით — წყალქვეშა ფრთების მქონე ხომალდებს.

National Interest-ის მონაცემებით, ახალი აეროპლანი А-050 Чайка-2 „კასპიის მონსტრის“ რეინკარნაციაა და მგზავრებისა (100 კაცი) და ტვირთების სანაპირო რაიონებში გადასაზიდად იქმნება — არქტიკული რაიონების ჩათვლით. იგება სხვადასხვა ტვირთამწეობის „ფრთოსანი ხომალდების“ მთელი ხაზი, რომლებიც არაუგვიანეს 2022 წელს აფრინდებიან.

როგორც უაეროდრომო ავიაცია, ეკრანოპლანები შეიძლება მშვიდობიან ცხოვრებაშიც გამოდგეს. მაგალითად, რუსეთის სამეცნიერო–საწარმოო გაერთიანება „ეკოლენი“ „კასპიური მონსტრის“ სამოქალაქო ანალოგზე მუშაობს — სახმელეთო-საზღვაო ამფიბიაზე, რომელიც თვითმფრინავის სისწრაფით ფრენას და ბევრად მეტი ტვირთის ზიდვას (750 ტონამდე) შეძლებს — მდინარეებსა და ზღვებზე, ტუნდრასა და უდაბნოში გამოსაყენებლად. აფრენა–დაჯდომისთვის ეკრანოპლანს მხოლოდ ზომის შესაბამისი აკვატორია ან ხმელეთის ნაწილი სჭირდება.

მოწინავე მახასიათებლები

ეკრანოპლანი ძალიან დაბალ სიმაღლეზე ფრენისას წარმოქმნილ ეფექტს იყენებს, როდესაც ჰაერის ნაკადი ფრთის ქვეშ მკვრივ „საჰაერო ბალიშს“ ქმნის. ჰაერში აწევისას აპარატი საათში 500 კმ სიჩქარეს იძენს და საწვავის მინიმალური დანახარჯებით ფრენს 10 ტონამდე ტვირთით.

გარდა ამისა, ეკრანოპლანის მძიმე ვერსიის შექმნაზე მუშაობენ ნიჟეგოროდის საკონსტრუქტორო ბიუროშიც (А-080 Чайка-3). რომლის ასაფრენი მასაც 100 ტონამდე იქნება. პერსპექტიული მანქანა თანამედროვე რუსულ ავიონიკასა და ნავიგაციურ–საპილოტაჟე კომპლექსს მიიღებს. შეძლებს დამოუკიდებლად გავიდეს 5 გრადუსის დახრილობის მქონე მოუწყობელ სანაპიროზე, დაჯდეს წყალსა თუ აეროდრომებზე.

ტექნოლოგიურად ძველი „ლუნიც“ კი ახდენს შთაბეჭდილებას, რომელსაც საათში 450 კმ სიჩქარით 2000-ზე მეტი კილომეტრის გადალახვა შეეძლო სამიდან ხუთას მეტრამდე სიმაღლეზე, რა დროსაც, თავისი გაბარიტების გათვალისწინებით, ხუთჯერ ნაკლებ საწვავს მოიხმარდა სამგზავრო თვითმფრინავთან შედარებით.

„ლუნის“ კორპუსის წინა ნაწილზე რვა გამწევი ძრავია დამაგრებული. ფიუზელაჟზე დაყენებულია სამი წყვილი ხომალდსაწინააღმდეგო რაკეტა ЗМ-80 Москит — დამიზნების რადიოლოკაციური სადგურითა და 250 კმ ფრენის სიშორით. ეკრანოპლანის სიგრძე თითქმის 74 მეტრია, ხოლო ტრაპეციისმაგვარი ფრთების განშლა 44 მეტრს აღწევს.

რაც შეეხება თავად ზებგერით რაკეტა Москит-ის „სამეულს“, ისინი სავსებით საკმარისი იქნებოდა ავიამზიდის გასანადგურებლად.

ეკრანოპლანები საბჭოთა კავშირის სამხედრო-საზღვაო ფლოტისთვის იქმნებოდა, როგორც მოწინააღმდეგის ხომალდების გამანადგურებელი საშუალება. „ლუნის“ პირველი გაფრენა 1985 წელს შედგა. ფრენის მაღალი სიჩქარე, დიდ ტვირთამწეობასა და ხმელეთისა თუ ყინულის თავზე ფრენის უნართან შერწმით, იმთავითვე უზრუნველყოფდა აპარატის გამაოგნებელ შესაძლებლობებს. ეკრანოპლანები „ლუნი“ და „ორლიონოკი“ წარმატებით ადაპტირდა რაკეტების გადასაზიდად და დესანტის გადასასხმელად. სსრკ-ის დემონტაჟის შემდეგ აპარატების მთელი სერიის წარმოება შეწყდა, ხოლო „ავიამზიდების მკვლელი“ სამუდამოდ დააყენეს კასპიისკში.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

46
აშშ-სა და ჩინეთის  დროშები

გადაწყდა: ჩინეთს ათნი მოახრჩობენ დაუძახებენ თუ არა რუსეთს?

131
(განახლებულია 18:35 05.08.2020)
ჩინეთთან ცივი ომის გარდაუვალობის ფონზე, რომელიც, დიდი ალბათობით, სანქციებსაც გაითვალისწინებს, ეკონომიკური კავშირების შეზღუდვასაც, ორმხრივ შპიონაჟსაც და, შესაძლოა, კონფრონტაციის ძალისმიერ ფორმასაც, დასავლელი ექსპერტები პეკინზე გამარჯვების ჯადოსნური მეთოდის ძებნას იწყებენ

ივან დანილოვი

„ჩინური დრაკონის მოხრჩობის“ ყველა ვარიანტი, რომლებსაც ამა თუ იმ ფორმით განიხილავენ ვაშინგტონში, ლონდონსა თუ ბრიუსელში, რაღაც ფართო ანტიჩინური კოალიციის შექმნას მოიაზრებს იმ მიზნით, რომ კოლექტიური ძალისხმევით მოხდეს ჩინეთის იზოლირება, გაუვნებელყოფა და დაჩოქება დაახლოებით ისეთივე სქემით, როგორიც სსრკ-ის წინააღმდეგ წარმატებული ბრძოლისთვის გამოიყენებოდა.

მაგრამ თუ რაღაც მიმართულების მიმცემი პრინციპების დონეზე არანაირი მრავალფეროვნება არ შეინიშნება, ამ პრინციპების განხორციელების დონეზე სერიოზული პრობლემა ჩნდება, რომლის გადაჭრის დროსაც პრეზიდენტებს, პრემიერებს, დიპლომატებსა თუ ანალიტიკოსებს „შუბები ემსხვრევათ“.

საქმე ისაა, რომ ზოგ ევროპულ დედაქალაქში და აშშ-ის ანალიტიკურ ცენტრებში უკვე იქმნება საფუძვლიანი შთაბეჭდილება, რომ ევროკავშირისა და (განსაკუთრებით, გერმანია, საფრანგეთი და იტალია) ასევე აზიის ზოგი ქვეყანა რატომღაც არ იწვიან სურვილით, მონაწილეობა მიიღონ ახალ ცივ ომში ჩინეთის წინააღმდეგ — აშშ-ის პაიკების რანგში. უფრო მეტიც, მათ არ სურთ ფული იხადონ ამერიკის გამარჯვებისთვის ამ ომში (რაც იმ მუდმივ სკანდალებში გამოიხატება, რომ გერმანია და საფრანგეთი უარს ამბობენ თავიანთი შიდა პროდუქტის მთლიანი მოცულობის ორი პროცენტის გადახდაზე „ამერიკულ სამხედრო საფარველში“) და ისინი მზად არც კი არიან, მაშინვე დაეთანხმონ, მაგალითად, ევროკავშირში ჩინური კომპანია „ჰუავეის“ აღჭურვილობის სრულ აკრძალვას, რაც 5G ქსელებისთვისაა საჭირო. ეს კი წარმოუდგენლად აბრაზებს „ანტიჩინურ ქორებს“ ვაშინგტონსა და ლონდონში.

საკუთარი არმიის ფაქტობრივი შექმნის შესახებ ევროპული განცხადებებისა და მაკრონის დეკლარაციის ფონზე, რომელიც დამოუკიდებელი (ანუ, არც პროჩინური და არც პროამერიკული) საგარეო პოლიტიკის წარმოების სურვილს შეეხება, ჩნდება ეჭვები, რომ ფართო ანტიჩინური ალიანსის „შეკოწიწება“ ძალიან რთული და ძვირი იქნება. და ეს ეჭვები მხოლოდ ძლიერდება, მასთან ერთად კი ძლიერდება ამ პრობლემის გადაჭრის გზების ძიება.

ავტორიტეტული ჟურნალი Foreign Affairs, რომელიც გავლენიანი „გონებრივი ცენტრის“ Council on Foreign Relations-ის ეგიდით გამოიცემა, ამ პრობლემისადმი მიდგომის ორ ვარიანტს განიხილავს. მათგან ერთს შეიძლება პირობითად „დონალდ ტრამპის მიდგომა“ ეწოდოს, ხოლო მეორეს — „ბორის ჯონსონის მიდგომა“. იმ კოლოსალური გავლენის გათვალისწინებით, რომელსაც Council on Foreign Relations-ი ახდენს ამერიკული და ასევე ევროპის პროამერიკული ელიტების აზროვნებაზე (თავად „გონებრივი ცენტრი“ რამდენიმე პოპულარული შეთქმულების თეორიის გმირია, რომელთა თანახმადაც, ის ლამის „აშშ-ის ჩრდილოვან მმართველად“ მიიჩნევა), ღირს განვიხილოთ ის მეთოდები, რომლებსაც ამერიკოცენტრული სამყაროს მოწყობის კრიზისისა და „ჩინური პრობლემის“ წარმატებით გადაჭრისთვის გვთავაზობენ — მით უმეტეს, რომ ამას პირდაპირი კავშირი აქვს რუსეთთან.

მიუხედავად იმისა, რომ Foreign Affairs-ის ახალი სტატია დაიბეჭდა სათაურით „დემოკრატიის საბჭოს მრავალმხრივობის გადარჩენა შეუძლია“, შემოთავაზებული მეთოდები მაინც ვაშინგტონის ფაქტობრივ დომინირებაზეა (მინიმუმ, დასავლურ სამყაროში მაინც) ორიენტირებული, განსხვავება მხოლოდ ამერიკული ჰეგემონიის შენარჩუნების მეთოდებშია.

ავტორიტეტული გამოცემის ავტორები სტატიას იმის კონსტატაციით იწყებენ, რომ არსებული მსოფლიო წესრიგი აშკარად სულს ღაფავს, ხოლო მთავარი საფრთე ამ დროისათვის არის არა კორონავირუსი, არამედ ჩინეთი და რუსეთი.

„მაგრამ კორონავირუსის პანდემიამდეც კი მრავალმხრივი სისტემა, რომელიც შეერთებული შტატების დახმარებით აიგო მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, ძლივს უმკლავდებოდა ყველაზე სასიცოცხლო პრობლემებს მსოფლიოში. COVID-19-მა აჩვენა, რომ მეფე შიშველია, მაგრამ რეალურად მეფე მანამდე ძუნწად იყო ჩაცმული რაღაც დროის განმავლობაში.

რამდენადაც მსოფლიო ეკონომიკის სიმძიმის ცენტრმა ინდო–წყნარი ოკეანის რეგიონისკენ გადაინაცვლა, გლობალური ამბიციების მქონე სტრუქტურებს აღარ შეუძლიათ პრეტენზია გამოთქვან ამ რეგიონში დამაჯერებელ ლიდერობაზე მნიშვნელოვანი წარმომადგენლობის გარეშე. მაგრამ G7-ში, რომელიც 1973 წლის სანავთობე შოკის შემდეგ ჩამოყალიბდა, ჯერ კიდევ შედის ევრო-ატლანტიკური რეგიონისმიღმა ერთი წევრი — იაპონია. ხოლო „დიდი ოცეული“, რომელიც აზიური ფინანსური კრიზისის შემდეგ შეიქმნა 1997 წელს და თავისი ღირებულება წარმოაჩინა 2008 წლის ფინანსური კრიზისის დროს, ძალიან შეუთავსებელი აღმოჩნდა პოლიტიკური თვალსაზრისით. ასევე საერთაშორისო პრობლემების საიმედოდ გადაჭრის უნარის თვალსაზრისითაც. ამასობაში გაეროს უშიშროების საბჭოს ზიანი მიადგა ჩინეთსა და რუსეთში აგრესიული ავტორიტარიზმის აღორძინებით“.

ეს ძალიან მძიმე დიაგნოზია, რომელიც შეიძლება დავიყვანოთ თეზისამდე: „ყველაფერი დაიღუპა და არაფერი მუშაობს!“

შესაბამისად, შემოთავაზებულია გადაჭრის ორი გზა — ერთი ტრამპის, მეორე — ჯონსონისა.

„ჯონსონი პირველი იყო, ვინც ახალი სტრუქტურის იდეა წამოაყენა. მაისში მან ათი წამყვანი დემოკრატიის ალიანსის შექმნის წინადადება დააყენა, რომელშიც G7-ის ქვეყნები და ავსტრალია, ინდოეთი და სამხრეთ კორეა შევიდოდნენ, ხოლო გაერთიანებას D10 დაერქმეოდა — იმისათვის, რომ ტელეკომუნიკაციების სფეროში პოლიტიკის კოორდინაცია მომხდარიყო და ჩინური ბაზრის ლიდერის „ჰუავეის“ ალტერნატივა დამუშავებულიყო, რომლის დომინანტმა მდგომარეობამ 5G-ს ტექნოლოგიაში უსაფრთხოებას ყველგან შეუქმნა საშიშროება. ამის შემდეგ მალევე ტრამპმა გადადო G7-ის შეხვედრა, რომელიც ივნისში უნდა გამართულიყო, და მის ნაცვლად G11-ის ფორმატი შემოგვთავაზა შემოდგომის სამიტზე. ჯონსონის წინადადებისგან განსხვავებით, ტრამპის ახალ ჯგუფში, D10-ის ქვეყნებთან ერთად, რუსეთიც უნდა შედიოდეს“.

Foreign Affairs-ის ექსპერტების რეკომენდაციით, ამ კლუბში რუსეთის შეყვანა არ ღირს და ისინი D10-ის ვარიანტს, ანუ ჯონსონის სქემას არჩევენ. თუმცა, ეს არ არის ყველაზე მნიშვნელოვანი. უფრო საინტერესოა თავად ამ რეკომენდაციის მოტივაცია, რომელიც შემდეგში მდგომარეობს: იმ შემთხვევაშიც კი, თუ რუსეთს რამენაირად დაარწმუნებენ, რომ ანტიჩინურ ბრძოლაში მონაწილეობა მიიღოს, ტრამპის სქემა მაინც ცუდი იქნება და გრძელვადიან პერსპექტივაში — უპერსპექტივოც, იმის გამო, რომ ის უპირველესად ანტიჩინურ დღის წესრიგზე იქნება აგებული. აი ჯონსონის სქემიდან კი თითქოს რაღაც პოზიტიური დღის წესრიგის ამოღება შეიძლება, ანუ რაღაც გამაერთიანებელი იდეისა, რომელიც „ჩინეთის საწინააღმდეგო ალიანსის“ შექმნას კი არა, არამედ „ყველაფერი კარგისთვის ალიანსის“ შექმნის საშუალებას გააჩენს.

პოზიტიურ დღის წესრიგში, რა თქმა უნდა, ცარიელი ლოზუნგების ნაკრები მოიაზრება — „დემოკრატია“, „თავისუფლება“ და „ადამიანის უფლებები“. განსაკუთრებით სახალისოა ის, რომ ასეთი პოზიტიური დღის წესრიგის გაჩენა ვაშინგტონის ამჟამინდელ საგარეო პოლიტიკას საპირწონედ უდგება: „შეერთებულ შტატებს შეუძლია გამოვიდეს აზიური ბანკის (რომელსაც ჩინეთი მეთაურობს) ინფრასტრუქტურული ინვესტიციების წინააღმდეგ, ინიციატივებისა „ერთი სარტყელი — ერთი გზა“ და რუსული „ჩრდილოეთის ნაკადი-2“. მაგრამ თუ დამაჯერებელ ალტერნატივას არ შესთავაზებენ სხვა ქვეყნებს, მათი დარწმუნება, რომ ისინიც იგივენაირად მოიქცნენ, ძალიან რთული იქნება. ვაშინგტონი ვერ დაამარცხებს რამეს, თუ არაფერს გამოიყენებს“.

ამ მიდგომის პრობლემა ისაა, რომ „დემოკრატია“ და „თავისუფლება“ იარლიყით „დამზადებულია აშშ-ში“ ვერ შეუცვლის გერმანიას რუსულ გაზს, ხოლო იტალიას — ჩინურ ინვესტიციებს. აქ შეიძლებოდა ამერიკულ ფულს ემუშავა, მაგრამ ვაშინგტონს ასეთი ურთიერთობები არ სჭირდება, თანაც, კონკრეტული მომავალი პრეზიდენტის გვარის მიუხედავად — ბაიდენსაც და ტრამპსაც სჭირდებათ კოლონიები, მაგრამ ევროკავშირის დაბრუნება ამ პოზიციაზე, დიდი ალბათობით, აღარ გამოვა, თანაც მნიშვნელობა არა აქვს, D10-ის თუ G11-ის ფორმატში. რუსეთზე ხომ ლაპარაკიც აღარაა.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

131
ეროვნული ბანკის საკოლექციო მონეტები

ეროვნულმა ბანკმა ორი მონეტის დიზაინზე კონკურსი გამოაცხადა

0
საკოლექციო მონეტები ორ თემას ეძღვნება – საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პირველი კონსტიტუციის მიღების 100 წლისთავსა და დედამიწის დღეს

თბილისი, 6 აგვისტო — Sputnik. საქართველოს ეროვნულმა ბანკმა ორი საკოლექციო მონეტის დიზაინზე კონკურსი გამოაცხადა, ნათქვამია რეგულატორის განცხადებაში.

საკოლექციო მონეტების დიზაინი საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პირველი კონსტიტუციის მიღების 100 წლისთავისა და დედამიწის დღის თემებზე უნდა შეიქმნას.

„2021 წელს საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პირველი კონსტიტუციის მიღებიდან 100 წელი სრულდება და სწორედ ამიტომ ეროვნულმა ბანკმა გადაწყვიტა გამოუშვას ამ თარიღის აღსანიშნავად საკოლექციო დანიშნულების 5 ლარის ნომინალის ვერცხლის მონეტა, რაც მიზნად ისახავს ამ მოვლენის მნიშვნელობის ხაზგასმასა და დემოკრატიული ღირებულებების მხარდაჭერას“, – ნათქვამია ეროვნული ბანკის განცხადებაში.

რაც შეეხება მეორე თემას, ეკოლოგიური პრობლემის მნიშვნელობის გათვალისწინებით, ეროვნული ბანკმა გადაწყვიტა, შეუერთდეს ამ გლობალურ ინიციატივას და 2021 წელს დედამიწის დღის აღსანიშნავად საკოლექციო დანიშნულების 5 ლარის ნომინალის ვერცხლის მონეტა გამოუშვას, რაც მიზნად ისახავს ამ აქტივობების ხელშეწყობასა და საქართველოს პოპულარიზაციას საერთაშორისო მასშტაბით.

ეროვნულმა ბანკმა ქვეყნის ევროპის საბჭოში გაწევრიანების იუბილე ვერცხლის მონეტით აღნიშნა>>

ახალი კონკურსის პირობები საკოლექციო მონეტების დიზაინის შექმნის თაობაზე ეროვნული ბანკის ოფიციალურ ვებ–გვერდზეა განთავსებული.

0
თემები:
საქართველოს ეკონომიკა