პირველი საბჭოთა მსოფლიო ჩემპიონი ფარიკაობაში გივი ანდრიაძე (ცენტრში)

ტიციან ტაბიძის შვილიშვილის უჩვეულო გატაცება: სიყვარული, რომელსაც ვერ ეშვები

522
(განახლებულია 18:08 26.09.2019)

ჟურნალისტიკის, როგორც პროფესიის ხიბლი იმაშიც მდგომარეობს, რომ უამრავ საინტერესო ადამიანს ხვდები. დროთა განმავლობაში გიჩნდება განცდა, რომ ვეღარაფერი გაგაკვირვებს.

მაგრამ ყოველ ჯერზე ახალ, არაორდინალურ ვითარებას აწყდები და ხვდები, რომ ადამიანები თავიანთი ცხოვრებით სრულიად განსხვავებულ ისტორიებს ქმნიან, ერთადერთსა და განუმეორებელს. მსგავს ვითარებაში აღმოვჩნდი რამდენიმე დღის წინ, როდესაც ჩემმა უფროსმა მეგობარმა, ბატონმა ნუგზარ ფოფხაძემ შინ მიმიწვია და გამაცნო პიროვნება, რომლის შესახებაც, რა თქმა უნდა, მსმენოდა, მაგრამ გამოირკვა, რომ მხოლოდ აისბერგის ზედა ნაწილს ვხედავდი.

გივი ანდრიაძე
Photo: courtesy of Givi Andriadze
გივი ანდრიაძე

იდეაში ინტერვიუ უნდა ამეღო, თუმცა ჩემი რესპონდენტის მონაყოლი ზედმიწევნით ამომწურავი იყო და დიალოგის გამართვას  ყურადღებით მოსმენა ვამჯობინე. ახლა, სანამ გივი ანდრიაძის მოგვიანებით აღდგენილ მონოლოგს შემოგთავაზებთ, ორიოდ სიტყვით გაგაცნობთ: დაიბადა თბილისში 1943 წელს, არის პირველი საბჭოთა მსოფლიო ჩემპიონი ფარიკაობაში, მედიცინის დოქტორი, აკადემიკოსი. ორიოდ კვირის წინ კი 76 წლის ასაკში გერმანიის ქალაქ ბად-ელსტერში პროფესიონალ ექიმთა ევროპის ჩემპიონატზე ფარიკაობაში ორი ოქროსა და ერთი ვერცხლის მედალი მოიგო.

დანარჩენს თავად ბატონი გივი მოგითხრობთ. მე მხოლოდ იმას დავამატებ, რომ გივი ანდრიაძე ტიციან ტაბიძის შვილიშვილი გახლავთ.

— გასული საუკუნის 50-იან წლებში თბილისის პიონერთა სასახლეში ფარიკაობის წრე ჩამოყალიბდა, რომელსაც დიდებული პიროვნება ანატოლი ფიოდოროვი ხელმძღვანელობდა. სწორედ მის ხელში ეზიარნენ სპორტის ამ სახეობას შემდეგში დიდი სპორტსმენები: რეზო ცირეკიძე, იური ოსიპოვი, გოგი გოგელია, გურამ ჯაიანი და სხვები. არაფრით გამორჩეული მოსწავლე გახლდით, ამიტომ არც გამკვირვებია, რომ სპორტსაზოგადოება „სპარტაკის“ საკავშირო პირველობაზე წასაყვან გუნდში ვერ მოვხვდი. მაგრამ ბოლო წამს ერთი მონაწილე ავად გახდა და მე წამიყვანეს. წარმოიდგინეთ, პირველი ადგილი ავიღე! იგივე განმეორდა მომდევნო წელსაც და უკვე აღარავინ აბრალებდა ამას შემთხვევითობას.

ჩემი ბაბუა, ტიციან ტაბიძე, მოგეხსენებათ, რეპრესირებული გახლდათ და საზღვარგარეთ ასე იოლად არ გამიშვებდნენ. მაგრამ როდესაც ახალგაზრდებში საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი ზედიზედ სამჯერ გავხდი, უპრობლემოდ მოვხვდი საკავშირო ნაკრებში და 1962 წელს ეგვიპტეში ახალგაზრდებს შორის გამართულ მსოფლიოს ჩემპიონატზე მეხუთე ადგილი დავიკავე. დებიუტანტისთვის თითქოს ურიგო შედეგი არ იყო, მაგრამ მამაჩემი ისე გამინაწყენდა, რომ მომდევნო წელს ბელგიის ქალაქ გენტში უსიკვდილოდ უნდა მომეგო, თორემ დამარცხებული მამას ვერ დავენახებოდი.

გივი ანდრიაძე ვეტერან მოფარიკავეებთან ერთად
Photo: courtesy of Givi Andriadze
გივი ანდრიაძე ვეტერან მოფარიკავეებთან ერთად

ფინალში ოთხნი გავედით. ჯერ ფრანგ კურტიას 5:1 მოვუგე, შემდეგ რუმინელ დრინბასთან 1:3 „ამოვქაჩე“ — ზედიზედ 4 ჩხვლეტა მივაყენე, ბოლოს შვეიცარიელი ლოზეს 5:3 ძლევით მსოფლიოს ჩემპიონი გავხდი. აღმოჩნდა, რომ საბჭოთა კავშირიდან მე ვიყავი პირველი მსოფლიო ჩემპიონი ფარიკაობაში. შემდეგში გურამ ლორთქიფანიძემაც მოიგო ეს ტიტული და სხვებმაც...

ქართულ ფარიკაობას მრავალი ტიტულოვანი სპორტსმენი ჰყავს, მათ შორის მსოფლიოსა და ოლიმპიური თამაშების ჩემპიონები, მაგრამ ყველა მათგანი გუნდურ სახეობაშია მოპოვებული, ამიტომაც გივი ანდრიაძის პირად პირველობაში მოგებული ოქროს მედალი დიდად ფასეულია.

— იყო სხვა წარმატებებიც საერთაშორისო სარბიელზე, საკავშირო პირველობებსა და სპარტაკიადებზე. სპორტისგან მოუწყვეტლად დავამთავრე სამედიცინო ინსტიტუტი. 1966-70 წლებში მოსკოვში ვმუშაობდი საკანდიდატო დისერტაციაზე აკადემიკოს ევგენი ჩაზოვთან, რომელიც იმ ხანად მეოთხე სამმართველოს უფროსი გახლდათ, ანუ კრემლის მთავარი ექიმი იყო და მის ხელში გაიარა ოთხმა „გენსეკმა“, ხრუშჩოვით დაწყებული, ანდროპოვით დამთავრებული. სწორედ მისი ხელმძღვანელობით დავიცავი საკანდიდატო და მერე სადოქტორო დისერტაციები.

პარალელურად ვვარჯიშობდი და მოსკოვის პირველობაზე ფინალში მარკ მიდლერს მოვუგე (მარკ მიდლერი ორგზის ოლიმპიური და ექვსგზის მსოფლიოს ჩემპიონი). 

შემდეგ იყო თბილისში კარდიოლოგიის ინსტიტუტის ინფარქტის განყოფილება, ახლა კარდიო-რეანიმაციულ ცენტრს ვხელმძღვანელობ.

რაც შეეხება ფარიკაობას, ერთი დღითაც არ შემიწყვეტია ვარჯიში. თუმცა, უკვე გვარიანი ვეტერანი ვიყავი და ამიტომაც ვეტერანთა ტურნირებზე გადავინაცვლე. ევროპის ჩემპიონატზე  ვეტერანებს შორის მესამე ადგილი და ბრინჯაოს მედალი მოვიგე, ასევე მესამე ვიყავი მსოფლიო ჩემპიონატზე უნგრეთში, ქალაქ დებრეცენში. ერთი კვირის წინ კი გერმანიაში ბად-ელსტერში პროფესიონალ მედიკოსთა ჩემპიონატზე ორი ოქროს და ერთი ვერცხლის მედალი მოვიპოვე. ოქტომბერში კაიროში მსოფლიოს ჩემპიონატი იმართება ვეტერანებს შორის. იქ გუნდური პირველობაც თამაშდება. ამიტომ ავიყოლიე ძველი მეგობრები — ზურაბ ბოკუჩავა და არტიომ სარქისოვი და ახლა გუნდურად „შევუტევთ“ მედლებს.

გივი ანდრიაძე
Photo: courtesy of Gvi Andriadze
გივი ანდრიაძე

თუმცა აქ ერთი ნიუანსია: ჩვენს გუნდში ორივე ხმლით მოფარიკავეა, მე კი რაპირით ვფარიკაობდი, ამიტომ მომიწია 76 (!) წლის ასაკში ხმლით ფარიკაობის ანბანის სწავლა. ძალიან მეხმარება ჩვენი სახელოვანი მწვრთნელი ლუდვიგ ღაღანიძე, რომელიც პოულობს დროს და დღეში რამდენიმე საათს მავარჯიშებს. ჩემპიონატი 10 ოქტომბერს იწყება და იმედი მაქვს, არც იქ შევირცხვენთ თავს.

სპორტისა და ჩემი პროფესიის წყალობით წლობით მომიწია მოსკოვში ცხოვრება, სადაც ჩემი მასპინძლები ბაბუის, ტიციან ტაბიძის დიდი მეგობრები იყვნენ: ბორის პასტერნაკი, პაველ ანტოკოლსკი და სხვები. განსაკუთრებით მიყვარდა პასტერნაკების ოჯახის აგარაკზე, პერედელკინოში ყოფნა. ბორის ლეონიდოვიჩს უყვარდა ბოსტანში ფუსფუსი და მეც სიამოვნებით ვეხმარებოდი პომიდვრის ჩითილების დარგვაში. ბებიას, ნინო მაყაშვილს ტიციანის დახვრეტის მერეც არ გაუწყვეტია მის მოსკოველ მეგობრებთან ურთიერთობა. უფრო მეტიც, 1959 წელს „დოქტორ ჟივაგოს“ გამოსვლის შემდეგ მაშინდელმა გენმდივანმა ნიკიტა ხრუშჩოვმა პასტერნაკი დაიბარა და უთხრა, ინგლისის პრემიერ-მინისტრი ჩამოდის და თქვენთან უნდა შეხვედრა, მაგრამ ჩვენ ამას ვერ დავუშვებთ და ერთი თვით მოსკოვიდან უნდა წახვიდეთო.

პასტერნაკმა და მისმა მიუღლემ ზინაიდა ნიკოლაევნამ თბილისში ჩამოსვლა არჩიეს და გოგებაშვილის ქუჩაზე ჩემმა ბებიამ, ნინო მაყაშვილმა უმასპინძლა. ერთი თვის განმავლობაში სახლიდან თითქმის არ გამოდიოდნენ, მხოლოდ ერთხელ, საღამოსკენ მცხეთას ეწვივნენ და შემთხვევით რუსი ტურისტების ჯგუფს შეეჩეხნენ. ერთმა მათგანმა იცნო და ჰკითხა: Борис Леонидович, это вы? რაზეც უმალ მიიღო პასუხი: Нет, милейший, это не я. 

გივი ანდრიაძე საპრიზო კვარცხლბეკზე
photo: courtesy of Givi Andriadze
გივი ანდრიაძე საპრიზო კვარცხლბეკზე

დიდი პოეტი ამ ამბებიდან მალევე გარდაიცვალა, თუმცა მის ოჯახთან ურთიერთობა არ გაგვიწყვეტია. ტიციანის შთამომავლის სახელის ტარება ერთგვარი მოვალეობა და ვალდებულებაა. ვცდილობ, მის ხსოვნას რაღაც მეც შევმატო. ჩვენი სახელოვანი მოქანდაკე მერაბ ბერძენიშვილი დამეხმარა და ანჩისხატის ეზოში დიდი პოეტის ძეგლი დაიდგა, რომლის ასლი ყვარელშიც (ბებია ნინო მაყაშვილი იქიდან იყო) დგას. მოგეხსენებათ, ტიციანი და პაოლო იაშვილი დიდი მეგობრები იყვნენ და ქუთაისის პირველი სკოლაც ერთად დაამთავრეს. სულ მალე, ქუთაისის მერიის ხელშეწყობით, პირველი სკოლის ტერიტორიაზე მათი ქანდაკებები დაიდგმება, რომლის ავტორიც გიორგი კიკვაძეა.

მიყვარს პოეზია, ჩემი საქმე, ფარიკაობა კი იმდენად მიყვარს, რომ აგერ მერვე ათეულ წელს მივუკაკუნებ და მაინც არ ვეშვები... საერთოდაც, მინდა გითხრათ, რომ ყველა მიყვარს...“

ბატონი გივის ახლანდელი მონათხრობი ზედმიწევნით გადმოგეცით, საფინალო ფრაზად კი გივი ანდრიაძის ერთი ძველი ინტერვიუდან ამონარიდი უნდა მოვიშველიო და იმედია, ჩემი კოლეგა არ მიწყენს:

„ინტერვიუ დასრულდა და ბატონი გივი გამომეშვიდობა... მაშინ გავიაზრე, იმის სათქმელად იყო მოსული, რომ სიყვარული არასდროს ქრება, პირიქით, ისეთი გრძნობაა, რასაც მეტს გასცემ, უფრო და უფრო მრავლდება“.

 

522
არეულობა აშშ-ში

მოსაზრება: აშშ-ში რასიზმის წინააღმდეგ ბრძოლა მაროდიორებთან ბრძოლაში გადაიზარდა

63
(განახლებულია 21:27 04.06.2020)
მასობრივი ქაოსი, ძარცვა და ხანძრის გაჩენა მინეაპოლისის მცხოვრები აფროამერიკელის ჯორჯ ფლოიდის გარდაცვალების შემდეგ დაიწყო და არ წყდება.

სოფია მელნიჩუკი

პოლიციელების მიერ უხეში, სასტიკი დაკავების გამო დაიღუპა 46 წლის ამერიკელი. კომენდანტის საათი შტატების ნახევარშია დაწესებული, მაგრამ ადგილობრივი ხელისუფლება ხშირად პრაქტიკულად უმოქმედოა. პოლიციის ძალა უკვე არასაკმარისია, პრეზიდენტი დონალდ ტრამპი აპირებს რეგულარული არმიის ჩართვას ვანდალიზმისა და მაროდიორობის დასასრულებლად. რით არის საშიში ეს ნაბიჯი პრეზიდენტისთვის? 

ისევ კანონი და ისევ წესრიგი. ამერიკელები ელოდებოდნენ დონალდ ტრამპის მიმართვას ერისადმი. მაგრამ პრეზიდენტმა ეს პროცესი დააყოვნა და მხოლოდ 2 ივნისს გამოვიდა სიტყვით, მაშინ, როცა ვაშინგტონში უკვე ყველგან მაღაზიის ვიტრინებს ამსხვრევდნენ.

„ჩვენ შეძრულნი ვართ ჯორჯ ფლოიდის გარდაცვალებით. მაგრამ ჩვენ არ შეგვიძლია გამძვინვარებულ ბრბოს უფლება მივცეთ, მშვიდობიანი პროტესტი ჩაძიროს. მთავარი დაზარალებულები კანონმორჩილი მოქალაქეები და მოსახლეობის ღარიბი ფენაა. მე ვიბრძოლებ იმისათვის, რომ დავიცვა ისინი“, – განაცხადა მან.  

„მე ვარ კანონისა და წესრიგის პრეზიდენტი“, — ხაზი გაუსვა ტრამპმა. უნდა ითქვას, რომ ეს ლოზუნგი ამერიკაში კარგად ნაცნობია.

1968 წელს ქვეყანა, ასევე მშფოთვარე დროში, საპრეზიდენტო არჩევნებისთვის ემზადებოდა. იყო მასობრივი დემონსტრაციები ვიეტნამის ომის წინააღმდეგ, ქალთა და რასობრივ უმცირესობათა მხარდასაჭერად იმართებოდა აქციები. მას შემდეგ, რაც შავკანიანთა უფლებების ცნობილი დამცველი მარტინ ლუთერ კინგი-უმცროსი მოკლეს, შემდეგ კი სენატორი რობერტ კენედი, რომელზეც დიდ იმედებს ამყარებდნენ, რიჩარდ ნიქსონი არჩევნებში მივიდა ლოზუნგით „კანონი და წესრიგი“. 

„თქვენ უნდა მიიღოთ ის ფაქტი, რომ ყველა პრობლემა ნამდვილად შავებშია“, — განმარტა მაშინ თეთრი სახლის ადმინისტრაციის უფროსმა ჰარი ჰოლდემანმა. მას შემდეგ „კანონი და წესრიგი“ შავკანიანი ამერიკელებისთვის პოლიციის თვითნებობასთან, დესპოტიზმთან ასოცირდება.

ამჟამინდელ ძარცვა-გლეჯას ტრამპმა შინაგანი ტერორიზმი უწოდა. ერისადმი მიმართვის დროს პრეზიდენტმა მცირე ბიზნესის მფლობელები ახსენა, რომლებიც იძულებული არიან უყურონ, თუ როგორ „ინგრევა მათი ოცნებები“ მეამბოხეთა ხელით. ქუჩის მაროდიორობის ვიდეომტკიცებულებებით გაივსო ინტერნეტი. აჯანყებულები ამსხვრევენ მაღაზიის ვიტრინებს, გამოაქვთ საქონელი, ხატავენ კედლებს, კარსა და ფანჯრებს. მაგალითად, სანტა-მონიკაში Vans-ის სპორტული ტანსაცმლის მაღაზიიდან პრაქტიკულად ყველაფერი მოიპარეს. როდესაც ტელეარხ Fox 11-ის ჟურნალისტები გამვლელებს ეკითხებოდნენ, თუ საიდან ჰქონდათ ფეხსაცმელების ყუთები, ისინი პასუხს მშვიდად არიდებდნენ თავს. ამ დროს გვერდით არც ერთი პოლიციელი არ ყოფილა.  

მსგავსი რამ მთელ ქვეყანაში ხდება. ხელისუფლების მოწოდება ვანდალიზმის შეჩერების შესახებ უშედეგოა. საკუთრებას მშვიდობიანი მომიტინგეები და თვით ბიზნესის მფლობელები იცავენ.

იმავე სანტა-მონიკაში ერთ-ერთი მაღაზიის კართან დადგა გოგონა ბანერით „შეწყვიტეთ ძალადობა“. შეეცადნენ მისთვის ხელის კვრას, შესასვლელთან კვამლის ბომბიც კი გადააგდეს, მაგრამ გოგონა არ შეშინდა. მალე მას შავკანიანი მოქალაქე შეუერთდა ლოზუნგით „ჩვენ ვაპროტესტებთ და არ ვმაროდიორობთ“. ეს ახალგაზრდა ადამიანები სპეციალურად მივიდნენ ქალაქის ცენტრში, რათა ხელი შეეშალათ მეამბოხეებისთვის, რომლებიც მშვიდობიანი მომიტინგეების კომპრომეტირებას ეწეოდნენ. 

სან-დიეგოს შემთხვევამ კი მაიძულა რუსული მაფიის შესახებ ხუმრობები გამეხსენებინა. იქ ყოფილი სსრკ-ის ქვეყნებიდან ჩასული ადამიანები რესტორან „პუშკინს“ იცავდნენ. დაწესებულების მფლობელმა აიკ გაზარიანმა „რია ნოვოსტის“ კორესპონდენტთან აღიარა, რომ სწრაფად გააცნობიერა ის, რომ თვითონ უნდა ემოქმედა.

„ბევრი მეგობარი მყავს, რომლებიც, როგორც მე, რესპუბლიკური აზროვნების მომხრეები არიან (განსხვავებით მომიტინგეებისგან — რედ. შენიშ.). როდესაც კვირას მივხვდი, რომ უსიამოვნებები იყო მოსალოდნელი, ყველას დავურეკე და ნახევარი საათის შემდეგ ისინი რესტორანთან შეიკრიბნენ. 12 ადამიანი, პისტოლეტებითა და იარაღით ხელში. იარაღი ლეგალურია, ვიცით მასთან მოქცევა. და საკუთარ შენობაში, თავდაცვის მიზნით, რა თქმა უნდა, ჩვენ გვაქვს მისი გამოყენების უფლება“, — განმარტა გაზარიანმა. მათ იხსნეს არა მარტო ეს რესტორანი, არამედ მეზობლად მდებარე რამდენიმე დაწესებულება, მათ რიცხვში განსაკუთრებით დაუცველი ალკომარკეტი, რომელიც ხანდაზმულ ერაყელ ემიგრანტს ეკუთვნოდა. 

ქვეყნის მეორე მხარეს, ნიუ-იორკის ბრუკლინში მოქალაქეები უერთდებიან პატრულს, რათა სანამ პოლიცია უმოქმედოა, წესრიგი დაიცვან. „ჩვენ აქ მხოლოდ თავდაცვის მიზნით ვართ. პატივს ვცემთ რასიზმის წინააღმდეგ ბრძოლასა და პროტესტის უფლებას. მაგრამ არავის აქვს უფლება გაანადგუროს ის ადგილი, სადაც ჩვენ ოჯახებთან ერთად ვცხოვრობთ. სირცხვილი ნიუ-იორკის მერს, რომ არ გვიცავს“, — ამბობენ პატრულის ორგანიზატორები აიზეკ ბოლტიანსკი და დევიდ ბროდსკი.

სიბრაზის, რისხვის უფლება. ბევრი უკმაყოფილოა ადგილობრივი ხელისუფლების უმოქმედობით. ნიუ-იორკის მერს ბილ დე ბლაზიოს მაროდიორობის ხელშეწყობაში ადანაშაულებენ. მისი ქალიშვილი ახლახან ქუჩის შეტაკებების მსვლელობის დროს დააკავეს. შტატის გუბერნატორ ენდრიუ კუომოსაც ჰკიცხავენ, თუმცა ბოლო დრომდე ის კორონავირუსის ეპიდემიის წინააღმდეგ ბრძოლის გმირად აღიქმებოდა. 

ორშაბათს დე ბლაზიომ თქვა, რომ სამხედროების ჩართვა სახიფათოა და რომ ეს სიტუაციას უფრო გააუარესებს. „როდესაც შეიარაღებული ძალები შედიან საცხოვრებელ რაიონებში, კარგი არაფერი ხდება“, — დარწმუნებულია მერი. ყველაფრის მიუხედავად, ქუჩებში პოლიციელების რიცხვი ორჯერ გაზარდეს — ოთხიდან რვა ათასამდე. ქალაქში კომენდანტის საათი გამოცხადდა. 

სხვა რეგიონების ხელმძღვანელები, ძირითადად დემოკრატები, არ ჩქარობენ ეროვნული გვარდიის ჩართვას. დე ბლაზიოს არგუმენტებს ორეგონის გუბერნატორი ქეით ბრაუნი, ილინოისის — ჯეი რობერტ პრიცკერი, ნევადის — სტივ სისოლაკი და მიჩიგანის — გრეტჩენ უიტმერი იმეორებენ. ვაშინგტონის შტატის მეთაურმა ჯეი ინსლიმ სამხედრო დანაყოფები მზადყოფნაში მოიყვანა, თუმცა მათი ქალაქებში განლაგება ჯერ არ დაუწყია. 

ამავდროულად, ტრამპი დაიმუქრა, რომ სამხედროებს ქუჩაში თვითონ გაიყვანს. პრეზიდენტი, მართალია, თვითონ არის მთავარსარდალი, მაგრამ მას არ შეუძლია თავისი შეხედულებისამებრ ფედერალური შეიარაღებული ძალები შტატების ტერიტორიაზე გამოიყენოს. თუმცა, თუ ის გამოიყენებს 1807 წლის აჯანყების შესახებ კანონს, ეროვნული გვარდია მის ბრძანებას გუბერნატორების გვერდის ავლით შეასრულებს. ბოლოს ასე ჯორჯ ბუში-უფროსი 1992 წელში ლოს-ანჯელესში გამართული საპროტესტო აქციების დროს მოიქცა. ეს აქციები ოთხი თეთრკანიანი პოლიციელის მიერ შავკანიანი მოქალაქის უმოწყალოდ ცემის შემდეგ დაიწყო.

ამასთან, გუბერნატორების სურვილი, რომ მომიტინგეებთან ურთიერთობა არ გაამწვავონ, პოლიტიკურ ხასიათს ატარებს, თვლის პოლიტოლოგი-ამერიკანისტი დიმიტრი დრობნიცკი. 

„დემოკრატების მთავარი ამოცანაა, არ დაუშვან ტრამპის მეორე ვადით არჩევა. სანამ არ იყო პროტესტები, შეიძლებოდა ადამიანების კარანტინში გაჩერება. ახლა მათ სიბრაზის უფლება მიეცათ“, — ამბობს ის „რია ნოვოსტისთან“ საუბრისას. — „უნდა ვაიძულოთ ტრამპი, რომ ცუდად გამოიყურებოდეს, რადგან, დემოკრატების რიტორიკის თანახმად, ის რასისტია და საზოგადოებაში სიძულვილის ატმოსფერო დანერგა. თუ ამდენი დღის დარბევის შემდეგ პრეზიდენტი ნაციონალური გვარდიის დახმარებით მდგომარეობას გააკონტროლებს, ის პოლიტიკურ ქულებს მოიპოვებს, და შემდეგ მნიშვნელობა არ ექნება, რას იტყვიან დემოკრატები. „ტრამპო, მოდი და წესრიგი დაამყარე“, — აი, ვის მისცემენ ხმას მერყევ შტატებში“, — ამბობს ექსპერტი.

ის ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ ქვეყანაში რასობრივი დისკრიმინაციის მდგომარეობა ნამდვილად შემზარავია. პროტესტების განხილვის დროს ამის დავიწყება შეუძლებელია.

დემოკრატებს არა მხოლოდ ტრამპის არაეფექტურობის დემონსტრირება სურთ, არამედ ცდილობენ არ შეაშინონ ამომრჩევლები უმცირესობებიდან, ამბობს დიმიტრი სუსლოვი.

„მათ საშინლად ეშინიათ არათეთრკანიან მოსახლეობაში მხარდაჭერის დაკარგვისა, სწორედ აფროამერიკელები არიან არჩევნებში ჯო ბაიდენის ერთ-ერთი ძირითადი საყრდენი“, — გვახსენებს ექსპერტი.

ამასთანავე, ორივე მხარეს თამაში ჯარიმის ზღვარზე მიჰყავს, ამბობს თანამოსაუბრე. „დემოკრატები ტრამპის დისკრედიტაციას ცდილობენ, ზომიერი და ცვალებადი ელექტორატის შეშინებით რისკავენ. ტრამპი კი მკაცრ ზომებს იღებს, რამაც შეიძლება კიდევ უფრო დიდი ძალადობა და სიკვდილი გამოიწვიოს“, — განმარტავს ის.

ამერიკული საზოგადოება უკვე უკიდურესად გაყოფილია. საპროტესტო აქციებმა მხოლოდ წინააღმდეგობათა სიღრმეს გაუსვა ხაზი.

უბრალო ხალხი აღშფოთებულია პოლიციის თვითნებობით, მაროდიორობით, დემოკრატები და რესპუბლიკელები კი ძველებურად ვერ თანხმდებიან. ძნელი სათქმელია, რა როლი ითამაშა ჯორჯ ბუში-უფროსის პოლიტიკურ კარიერაში აჯანყების კანონმა, მაგრამ 1992 წლის არჩევნები მან წააგო. ტრამპმა, აშკარაა, არჩევანი სიმკაცრეზე გააკეთა. და თუ ეს როგორ შემოუბრუნდება, უახლოესი მომავალი გვიჩვენებს.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

63
პოლიცია აშშ-ის პროტესტების დროს

მოსაზრება: ამერიკას რასიზმსა და ანარქიას შორის არჩევანს სთავაზობენ

43
(განახლებულია 23:05 03.06.2020)
ეჭვგარეშეა, რომ ჯორჯ ფლოიდის დაღუპვას და შემდგომ პროტესტს, რომელიც ქაოსში გადაიზარდა, შეერთებულ შტატებში წინასაარჩევნო კამპანიაში აქტიურად გამოიყენებენ.

ირინა ალქსნისი

ვარაუდობენ, რომ მთავარ დარტყმას ტრამპს მიაყენებენ, რომელსაც მისი ოპონენტები რასიზმსა და თეთრი პოლიციელების სისასტიკეში ადანაშაულებენ. ამ უკანასკნელებმა კიდევ ერთი აფროამერიკელი მოკლეს. რაც უფრო ვითარდება მოვლენები, მით უფრო ნათელი ხდება, რომ რეალობას კიდევ შეუძლია დემოკრატებს სიურპრიზი შესთავაზოს.

ამერიკის ლიდერმა ერთი სრულყოფილად დადგმული სპექტაკლი მოაწყო. ის მკაცრი სიტყვებით გამოვიდა, რომელშიც: ა) მან აჯანყებულებს ,,მეამბოხეები“ უწოდა, ბ) რამდენიმე შტატის ხელისუფლება მშვიდობიანი მოქალაქეების კრიმინალებისაგან დაცვის უუნარობაში დაადანაშაულა, გ) დაჰპირდა ყველა ფედერალური რესურსის (არმიის ჩათვლით) მობილიზებას, რათა „ბოლო მოეღოს განადგურებასა და ცეცხლს“. 

ეს ყველაფერი თეთრი სახლის ვარდების ბაღში მოხდა, სადაც აღწევდა შუქბგერითი ყუმბარებისა და ცრემლსადენი გაზის ჭურვების აფეთქების ხმა. ეს პოლიცია ათავისუფლებდა ლაფაიეტის სკვერის მიდამოებს მომიტინგეებისგან კომენდანტის საათის დროს.

შემდეგ დონალდ ტრამპმა დატოვა რეზიდენცია და გაწმენდილი ტერიტორიის გავლით წმინდა იოანეს ეკლესიამდე მივიდა, რომელსაც წინა დღეს რადიკალებმა ცეცხლი წაუკიდეს. იქ მან ასწია ბიბლია და თქვა, რომ „შეერთებული შტატები უდიდესი ქვეყანაა მსოფლიოში“, და სახელმწიფოებს უსაფრთხოების უზრუნველყოფას დაპირდა.

პრეზიდენტის „პერფომანსს“ რეაქცია მყისიერად მოჰყვა. კონგრესში დემოკრატების ლიდერებმა ერთობლივი განცხადება გაავრცელეს, რომელშიც ტრამპის ქმედებები დაახასიათეს, როგორც „მშიშარა, არაეფექტური და საშიში“.

არანაკლებ დრამატულად გამოვიდა რამდენიმე შტატის ლიდერი, დემოკრატიული პარტიის წარმოადგენლები, კერძოდ, ნიუ-იორკისა და ორეგონის გუბერნატორები. ვაშინგტონის მერმა მურიელ ბაუზერმა ლაფაიეტის სკვერში „უიარაღო მომიტინგეების“ დარბევას სირცხვილი უწოდა და ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ფედერალურმა ( და არა ადგილობრივმა — ეს ძალზე მნიშვნელოვანია!) პოლიციამ თეთრი სახლის წინ მომიტინგეთა დარბევა კომენდანტის საათის დაწყებამდე 25 წუთით ადრე დაიწყო. შემდეგ მერმა ამაღელვებლად დასძინა: „ვაშინგტონის მცხოვრებლებო, სახლში წადით. იყავით უსაფრთხოდ!“ 

                                                                 რუსული სტანდარტებით, ყველაფერი ძალიან უცნაურად გამოიყურება. ერთი მხრივ, აშკარაა, რომ ადგილობრივი და რეგიონალური ხელისუფლების მიერ გატარებული ზომები ხშირად აშკარად არ არის საკმარისი ვაკჰანალიის შესაჩერებლად. მედია სავსეა მტკიცებულებებით, თუ როგორ უბრალოდ ადევნებს თვალს პოლიცია ქალაქის კვარტლებში ქაოსსა და მაღაზიების ძარცვას. მეორე მხრივ, პრეზიდენტი სულ უფრო მეტად იმუქრება და დაპირებას იძლევა, მაგრამ ვითარების სტაბილიზაციისთვის არსებითად არაფერს აკეთებს.

ეს თავსატეხი მოიცავს როგორც ამერიკის სახელმწიფო სისტემის მახასიათებლებს, ასევე ქვეყანაში მიმდინარე პოლიტიკური დაპირისპირებების სიმკაცრეს.

შეერთებულ შტატებში ფედერალურ ცენტრსა და შტატებს შორის უფლებამოსილების გამიჯვნის საკმაოდ რთული სისტემა არსებობს, მაგრამ მთლიანობაში რეგიონალური ხელისუფლება სრულ პასუხისმგებლობას იღებს იმაზე, რაც ხდება მათ ტერიტორიაზე. ეს ეხება სამართალდამცავ სფეროსაც, რის წყალობითაც შტატებში სამართალდამცავი ორგანოების ძალზე რთული სტრუქტურაა.

გარდა ამისა, მხედველობაშია მისაღები, რომ არეულობებში, პირველ რიგში, უშუალოდ რასობრივი ნიშნით, ამერიკისთვის განსაკუთრებული არაფერია. ის რეგულარულად იფეთქებს ხოლმე. ყველაზე ცნობილი, ალბათ, 1992 წლის ლოს-ანჯელესის ბუნტია, მაგრამ ბევრს კარგად ახსოვს 2014 წელში ფერგიუსონში მიმდინარე მღელვარება.

ფედერალები ერევიან მხოლოდ შტატის ხელისუფლების თხოვნით, თუ ისინი მიიჩნევენ, რომ თავად ვერ გაუმკლავდებიან. პრეზიდენტს ასევე აქვს უფლებამოსილება, გუბერნატორის გარეშე გამოიყენოს ძალა, მაგრამ ამ შემთხვევაში მას ეკისრება მთელი პასუხისმგებლობა. 

აქ ყველაზე საინტერესო ისაა, რომ ჯორჯ ფლოიდის დაღუპვის გამო პროტესტებმა მოიცვა შტატების უმეტესობა (დაახლოებით 45 შტატი 50-დან), მაგრამ თავდასხმების, ძალადობისა და მოროდიორობის კერები ძირითადად დემოკრატიული პარტიის „მამულებში“ გვხვდება. ეს ის რეგიონებია, სადაც ტრამპს გამარჯვების მცირედი შანსიც კი არ აქვს.

ყველაზე ნათელი მაგალითი, უდავოდ, ნიუ-იორკია. მრავალეროვნული, ტოლერანტული და ხაზგასმით ლიბერალური მეგაპოლისი აგრძელებს განადგურებას, ქალაქისა და შტატის ხელმძღვანელობა გაურკვევლად ლუღლუღებს. ნიუ-იორკის შტატის გუბერნატორმა ენდრიუ კუომომ განაცხადა, რომ დანაშაული, რა თქმა უნდა, დაუშვებელია, მაგრამ აჯანყებულები „დემონსტრანტებს შეერივნენ“. როგორც ჩანს, მისი აზრით, ეს საკმარისი მიზეზია იმისთვის, რომ არაფერი გააკეთონ.         დემოკრატი გუბერნატორების მხრიდან მკაცრი ზომების მიღების შეუძლებლობა მარტივად აიხსნება: ისინი ელექტორატს ეყრდნობიან, რომელთა მნიშვნელოვანი ნაწილი უკიდურესად ნეგატიურად აღიქვამს მოროდიორების წინააღმდეგაც კი ძალის გამოყენებას. უფრო მეტიც, დემოკრატიულმა პარტიამ ,,თეთრ რასისტ, შოვინისტსა და ქალთმოძულე“ ტრამპთან ბრძოლაში ლიბერალური ტენდენცია  საკუთარი ხელებით გააძლიერა  ბოროტმოქმედებისა და კრიმინალების მიმართ ლმობიერი დამოკიდებულებით, რომლებიც ,,დისკრიმინაციულ უმცირესობას“ მიეკუთვნებიან.

ამერიკაში სამოქალაქო-პოლიტიკური დაპირისპირების თითოეულმა მხარემ თავისი არჩევანი, ფსონი გააკეთა. 

დემოკრატები იმედოვნებენ, რომ მღელვარება თავისთავად  იფეთქებს  და დღის წესრიგში კვლავ შესაძლებელი გახდება მაქსიმალური კონცენტრირება თეთრი კონსერვატორების რასიზმის წინააღმდეგ ბრძოლაზე.

პრეზიდენტი აშკარად ელის, რომ რესპუბლიკელ გუბერნატორთა შტატები სწრაფად აღადგენენ წესრიგს, არ დაუშვებს ძარცვა-გლეჯის გავრცელებას. მაგრამ დაზარალებული ქალაქების კადრები და დემოკრატ პოლიტიკოსების უუნარობა გაუმკლავდნენ სიტუაციას არა მხოლოდ აძლიერებს რესპუბლიკური შტატების კონსოლიდაციას, არამედ  მერყევი რეგიონების ქანქარას ტრამპის მხარეს არხევს.

ამასთან, მნიშვნელოვანია, რომ არავინ ცდილობს ორივე პრობლემის გადაწყვეტის აუცილებლობის შესახებ საკითხი დააყენოს: სისტემური რასიზმი ამერიკის სამართალდამცავი სისტემების მიერ ძალადობის გადაჭარბებული გამოყენების ტენდენციის სახით, და ნებისმიერი არეულობის გადამწყვეტად ჩახშობის აუცილებლობა, რაც არ უნდა კეთილშობილურ ლოზუნგებს ეფარებოდნენ ისინი.

როგორც ჩანს, ამერიკისთვის ეს, როგორც წინა ათწლეულების განმავლობაში, კვლავაც გადაულახავ ამოცანად რჩება. 

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

43
ვახტანგ კობაიძე და თენგიზ სულხანიშვილი

თენგიზ სულხანიშვილის მონატრება

0
ორი დღის წინ ამერიკის შეერთებულ შტატებში ცნობილი ქართველი ჟურნალისტი და პუბლიცისტი თენგიზ სულხანიშვილი გარდაიცვალა. გთავაზობთ მისი მეგობრის, ასევე ცნობილი ჟურნალისტის ვახტანგ კობაიძის მოგონებას...

70-80-იან წლებში თენგიზ სულხანიშვილის მსგავსი ჟურნალისტები, მხედვალობაში მყავს ტელე-ჟურნალისტები, თითზე ჩამოსათვლელი თუ იყო. მათშიც თუ ვინმეს გამოარჩევდით, ერთ-ერთი, თენგიზი იყო. კარგი გარეგნობა, სპორტული აღნაგობა, ადამიანებთან ურთიერთობის არაჩვეულებრივი ნიჭი, უაღრესად განათლებული, მოსწრებული სიტყვა-პასუხი, ენა-კვიმატი. უშრეტი ფანტაზია საოცრად ეხმარებოდა ისეთი სიუჟეტების, რეპორტაჟების თუ გადაცემების მომზადებაში, რაც ბევრისთვის წარმოუდგენელიც კი იყო იმ პერიოდისთვის (საბჭოთა წყობის დოგმებს თუ გავითვალისწინებთ). ერთი სიტყვით, ერთობ კოლორიტული ფიგურა გახლდათ. და რაც მთავარია, თავისი საქმის პროფესიონალი და კარგი მცოდნე. ბერნარდ შოუს  აზდაკის არ იყოს, „რასაც აკეთებდა, ლაზათიანად აკეთებდა“.

თენგიზი უნივერსიტეტში ჩემზე ორი კურსით წინ იყო. ფილოლოგიის ფაკულტეტის, ჟურნალისტიკის განყოფილების რუსულ ჯგუფში სწავლობდა. ყაზახეთის „ყამირიც“ მოვლილი ჰქონდა და ყოველმხრივ თითით საჩვენებელი სტუდენტი იყო, ყველა იცნობდა და ყველას იცნობდა...

1966 წელს ლეონიდ ბრეჟნევი ესტუმრა საქართველოს და, რა თქმა უნდა, უნივერსიტეტშიც „მოაბრძანეს“, როგორც ძველი „ყამირელი“. პომპეზური შეხვედრა მოუწყვეს. ვინ, ვინ და თენგიზ სულხანიშვილი დაახვედრეს, რომელმაც, კარგი რუსულით ისეთი სიტყვა უთხრა „ყამირელთა“ სახელით, რომ ლეონიდ ილიჩმა გვერდზე დაიყენა და ხელიც კი მოხვია. ერთმანეთს რაღაც გადაულაპარაკეს კიდეც, ისე, რომ სხვებს არ გაეგოთ. სწორედ ამ დროს, გაზეთ „თბილისის უნივერსიტეტის“ ფოტო-რეპორტიორმა, რომელიც მთელ ამ ღონისძიებას ფირზე აღბეჭდავდა, ეს მომენტიც დააფიქსირა. მოგვიანებით, როცა ლეონიდ ბრეჟნევმა უნივერსიტეტი დატოვა, ყველა თენგიზს შემოვეხვიეთ. გივი შეყილაძემ ვერ მოითმინა და ცნობისმოყვარეობით ჰკითხა: „თენგიზ, ერთი გამაგებინე, რას ეპუტყუნებოდი, ამ მეფისტოლა კაცს?!“ თენგიზს გაეცინა: „ისეთი არაფერი.. მკითხა „Ну как там на целине?!“ მე ვუპასუხე- „всё хорошо, Леонид Ильгч, только русских баб не хватает!“ სწორედ ამან გაამხიარულა ლეონიდ ილიჩი. გივი შეყილაძემ სწორედ ეს მომენტი დააფიქსირა; ფოტო კი თენგიზ სულხანიშვილს შემდგომში ბევრჯერ გამოადგა, ოღონდ არა თანამდებობრივ კარიერაში, რაც თენგიზს ნაკლებად აინტერესებდა. კარგი ჟურნალისტობა მისთვის მთავარი იყო. სხვათა შორის ამ ფოტოს „მაგიური“ ძალის მოწმე ორჯერ მეც გავხდი.

Тенгиз Сулханишвили (знаменитый тележурналист и писатель) и Леонид Брежнев 1966 год
photo: courtesy of Tengiz Sulkhanishvili
თენგიზ სულხანიშვილი და ლეონიდ ბრეჟნევი

1976 წელს თენგიზი საახალწლო გადაცემას ამზადებდა. მაშინ ის, ტელევიზიის ახალგაზრდობის გადაცემათა რედაქციის მთავარი რედაქტორი იყო. მზადება ზაფხულიდანვე დაიწყო. სოხუმში მასპინძლობას ქალაქკომის ერთ-ერთი მდივანი გვარად ბარციცი უწევდა. თენგიზმა სასტუმროში ყოფნა არ ისურვა. თავისუფლად და ჩემს ჭკუაზე ვერ ვიქნებიო და სინოპის ტურბაზაში, რომელიც „კომკავშირის XIV ყრილობის“ სახელს ატარებდა, დირექტორმა გივი მეშველიანმა ნება დართო ოროთახიანი სამხედრო კარავი ჩაედგა. აქ ცხოვრობდა თავის, ორ განუყრელ მეგობარ-ოპერატორთან, იგორ ნაგორნისა და ვოვა ერმაკოვთან ერთად, გოგონებიც არ აკლდათ.

მე და ჩემი მეგობარი საშა უნაფქოშვილიც იმ დროს იქ ვისვენებდით. მაშინ ორივე უნივერსიტეტის კინო-ტელე სასწავლო-სამეცნიერო ლაბორატორიაში ვმუშაობდით. რაღა ბევრი გავაგრძელო, ხუთივე კარგ დროს ვატარებდით, პატივისცემა და დროსტარება არ გვაკლდა. ერთ საღამოს, აქლოშინებული ვოვა ერმაკოვი მოვარდა. მილიციაში დაგვიჭირეს, ბარციცთან არ დაგვაკავშირეს და ჩვენი პასპორტები უნდა მივიტანოო. ჩვენც გავყევით. ნახევარ საათში, გამხიარულებული თენგიზ სულხანიშვილი, იგორ ნაგორნი და ვოვა ერმაკოვი გამოვიდნენ.

როგორც გავარკვიე, საქმე შემდეგში იყო: თენგიზი თავის მეგობრებთან და ნაცნობ ქალთან ერთად რესტორან „ნართაში“ სადილად იმყოფებოდა. იქვე, გვერდით კუპეში ადგილობრივები ქეიფობდნენ, რომელთა შორის მილიციის თანამშრომლებიც იყო. უკვე საკმაოდ შეზარხოშებულებს მოეწონათ გვერდით მჯოდმი ქალბატონი. თენგიზ სულხანიშვილს და მის მეგობრებს მისი „შეწერვა“ მოუნდომეს, რასაც ჩხუბი და აყალ-მაყალი მოყვა. დაიმტვრა ჭურჭელი, სკამები და ა.შ. ასე აღმოჩნდნენ მილიციაში. „კუტუზკა“ ნამდვილად არ ასცდებოდათ, რომ არა პასპორტები. გადაშალა განყოფილების უფროსმა პასპორტი და გადმოვარდა ფოტო – ლეონიდ ბრეჟნევი და თენგიზ სულხანიშვილი... აი, აქ რადიკალურად შეიცვალა სიტუაცია. „აღშფოთებულმა“ განყოფილების უფროსმა მოაყვანინა „დაზარალებულები“, მათ შორის თავისი თანამშრომელიც და სტუმრებისადმი უპატივცემულობის და ჩხუბის გამო 10-10 დღიანი პატიმრობა მიართვა, ხოლო თენგიზ სულხანიშვილი,  იგორ ნაგორნი და ვოვა ერმაკოვი ბოდიშებით, მოწიწებით გამოაცილა, თან დაპირდა, რომ მათ დაცვას პირადად თავისთავზე იღებდა.

თენგიზ სულხანიშვილი
თენგიზ სულხანიშვილი

ეპიზოდი მეორე: იმავე წელს, შემოდგომაზე, მე უკვე მოსკოვში სასწავლო-სტაჟირებაზე ვიმყოფებოდი. თენგიზი თავის განუყრელ ოპერატორებთან და იგორ არაყიშვილთან ერთად საახალწლო გადაცემისთვის მილოცვებს მოსკოვში იღებდა. თენგიზი სასტუმრო „როსიაში“ ცხოვრობდა, „ლუქს-ნომერში“. დილით დავურეკე, „დროზე მოდი, ისინი გადაღებაზე არიან, მარტო არ მინდა ვისაუზმოო“. ნახევარ საათში უკვე იქ ვიყავი. საშვი ავიღე, ავედი ნომერში. სუფრა გაშლილია, ინატრე სულო და გულო საჭმელ-სასმელი... „Садись, бедный студент, угощайся“ – მომმართა რუსულად. ცოტა გამიკვირდა. მერეღა მივაქციე ყურადღება, ვიღაც ასაკოვანი ქალი და სამი მამაკაცი ერთი ოთახიდან მეორეში გადი-გამოდიან… თურმე, სასტუმროს შიდა განაწესის დარღვევისთვის თენგიზს მოსთხოვეს სასწრაფოდ ნომრის დაცლა. „ყურადღებას ნუ მიაქცევ, ჭამე და თან დავლიოთ, „პახმელიაზე ვარო“. სასმელი დამისხა, თვითონაც დაისხა. გადავკარით ერთი, მეორე... დაუპატიჟებელ სტუმრებს ვცდილობ ყურადღება არ მივაქციო, თან ფინალიც მაინტერესებს... 10 წუთის ბორიალის შემდეგ, პატივცემული ქალბატონი, თანმხლებ პირებთან ერთად საწოლი ოთახიდან გამოდის და სუფრასთან ჩერდება, სახეზე ალმური ასდის: „Тенгиз Давидович, извините... какое-то недорозумение получилось, ещё раз извините“.. თენგიზმა კარებამდე მიაცილა. შემობრუნდა. ორივეს ისტერიული სიცილი აგვიტყდა. საძინებელ ოთახში, საწოლის თავზე, ისევ ის ფოტო ეკიდა, ოღონდ უფრო დიდი ფორმატის. ფოტოდან მომღიმარი ლეონიდ ილიჩი და თენგიზ დავიდოვიჩი იმზირებოდნენ. მე მგონი კომენტარი არაა საჭირო.

სტაჟირებიდან დაბრუნების შემდეგ თენგიზის რედაქციით ჩემი პირველი ტელეგადაცემა გავაკეთე: „თბილისის უნივერსიტეტის თვითშემოქმედება - 50 წლისაა“. 1980 წელს, როცა რადიო-ტელევიზიის თანამშრომელი გავხდი, თენგიზ სულხანიშვილი უკვე საკავშირო ტელევიზიის სპეცკორესპონდენტი იყო. თავის ორიგინალური და თამამი (იმ დროისთვის) რეპორტაჟებით უკვე კავშირის მასშტაბით აოცებდა და აკვირვებდა ტელემაყურებელს.

ვახტანგ კობაიძე

 

0