ყვავილები ზღვის სანაპიროზე

ტრაგედია დემნა უფლისწულისა, რასაც საქართველოს მზის აღმობრწყინება მოჰყვა

467
(განახლებულია 11:17 08.10.2019)

ვანო სულორი

საქართველოს ისტორიაში ბევრი თეთრი ლაქაა, ბევრი რამ ბუნდოვანია, მაგრამ იმდენი პასუხგაუცემელი კითხვა, რამდენიც საქართველოს მეფის  წინააღმდეგ 1177 წელს მოწყობილმა სამხედრო ამბოხმა დაგვიტოვა, ალბათ არცერთ მოვლენას არ დაუტოვებია.

ამ აჯანყების მიზანი იყო მეფე გიორგი მესამის ტახტიდან ჩამოგდება და მისი ძმისწულისა და ამირსპასალარ ივანე ორბელის სიძის, დემნა (დემეტრე) უფლისწულის გამეფება; საბაბი — უფლისწულის ლეგიტიმური უფლებების დაცვა, მიზეზი — მეფის მკაცრი პოლიტიკა, რამაც ქვეყნის ხელისუფალს უამრავი შიდა მტერი გაუჩინა. 

გიორგი მესამის მხრებზე უმძიმესმა წლებმა გადაიარა. ის საკმაოდ დიდი მასშტაბების პოლიტიკური ფიგურა გახლდათ, საქართველოს საზღვრებიც გააფართოვა და არაერთი მნიშვნელოვანი ღონისძიებაც განახორციელა. 

მემატიანის თქმით, მეფე, რომელსაც „დავითიანობა და სოლომონიანობა მოჰგვარობდა, თავისი დიდი პაპის, დავით აღმაშენებლის მსგავსად, მაჰმადიან მმართველებს ხელიდან აცლიდა სამფლობელოებს - ძლევამოსილებით აღჭურვილი ერთგულსა და ორგულსაც იყმევდა“.

გიორგი მესამემ უზღვავი სისხლი დაღვარა მტრებთან ბრძოლაში. მართალია, ყოველ ჯერზე მის წინააღმდეგ მთელი აღმოსავლეთის მუსლიმები ერთიანდებოდნენ ხოლმე, მაგრამ „ლომთა უმხნესმა და არწივთა უმაღლესმა“, როგორც  ერთი  სომეხი მემატიანე წერს,  „შეაძრწუნა ყოველი სპარსეთი და თურქისტანი“.

არა მხოლოდ საგარეო სარბიელზე იყო მეფე გიორგი ასეთი ძლიერი, ქვეყნის შიგნითაც მკაცრ ცენტრალისტურ პოლიტიკას ატარებდა და ამის შემდეგ გასაკვირიც არ არის, რომ დიდი ფეოდალები აუმხედრდნენ.

ყველაფერი კი დაიწყო იმით, რომ 1155 წელს მოულოდნელად გარდაცვლილ მეფე დავით მეხუთეს დარჩა მცირეწლოვანი ძე დემეტრე (დემნა). მართალია, ტახტი ჯერ დავითის მამამ, დემეტრე პირველმა დაიბრუნა, მერე კი ძმამ, გიორგი მესამემ დაიკავა, მაგრამ სამეფო სკიპტრის ფლობაზე არანაკლები უფლებები გააჩნდა დემნა ბატონიშვილს. სანამ უფლისწული მცირეწლოვანი იყო, მეფე გიორგი საფრთხეს ვერ გრძნობდა, მაგრამ, როდესაც წამოიზარდა, მისი განეიტრალება გადაწყვიტა და ცოლად თავისი ერთგული ვაზირის, ამირსპასალარ ივანე ორბელის ქალიშვილი შერთო. ამით მეფემ თავიდან აიცილა უშუალო კონკურენტის უცხო სამეფო გვართან დანათესავება და შესაბამისად, გარე ძალების გამოყენება დემნას გასამეფებლად. 

ივანე ორბელი მეფის შემდეგ პირველი კაცი იყო და დემნა ვერაფერს შესთავაზებდა იმაზე მეტს, რაც უკვე გააჩნდა პირველ ვაზირს — თანამდებობა, სახელი, დიდება, ფული, ქონება. აი, ურჩობის შემთხვევაში კი, პირველი ვაზირი ყველაფერს დაკარგავდა. ამიტომაც ვერ წარმოედგინა გიორგი მესამეს ამირსპასალარის ღალატი და 1177 წლის ამბოხება სრულიად მოულოდნელი აღმოჩნდა მისთვის.

მეფის მუდმივი საზრუნავი, რომელიც საგონებელში აგდებდა გიორგის III-ს, მისი ერთადერთი ქალიშვილის, თამარის გახელმწიფება იყო. საფიქრალი  და სადარდებელი აქ ის გახლდათ, რომ მეფის ეს განზრახვა დიდებულთა გამოწვევას გულისხმობდა, ვინაიდან ირღვეოდა საქართველოში ოდითგან მომდინარე წესი.

ეს, რაღა თქმა უნდა, კარგად უწყოდა მეფე გიორგიმ, მაგრამ იმდენად იყო დაჯერებული თავის ძალებში, რომ ხელი არ აუღია განაზრახზე. ამიტომაც დაივიწყა ადრე დადებული პირობა, როგორც კი დემნა გაიზრდება, ტახტს დავუთმობო.  

დემნა ბატონიშვილი წამოიზარდა, მისი გამეფების დრო დადგა, მაგრამ გიორგი მესამე ტახტის დათმობას არ აპირებდა. ამის გამო დიდებულთა ნაწილმა ფარულად პირი შეკრა, მათ მეფის შეპყრობა, მოკვდინება ან მონასტერში გაშვება და ტახტზე დემნას აყვანა განიზრახეს.  

წყაროების ცნობით, ამირსპასალარმა ივანე ორბელმა აგარანში (ახლანდელი შინდისის, ტაბახმელის, კოჯრისა და წავკისი ტერიტორია) 30 ათასიანი ლაშქარი შეკრიბა და მეფის დასატყვევებლად დაიძრა. მანამდე ის ხანგრძლივ მოლაპარაკებებს აწარმოებდა დიდგვაროვნებთან და საბოლოოდ, მათი გადაბირება შეძლო. აჯანყებულთა ბანაკში აღმოჩნდნენ დიდგვაროვანთა უმრავლესობა, ანუ „ყველა ორბელთა და ყოველთა ტომთა და მიმდგომთა მათთა სამცხეთა, ჰერთა, კახთა და სადაცა ვინ ნათესავი  და ნატამალი მსმენარი მათდა იყო“.

სწორედ მათ აკურთხეს დემნა მეფედ აგარანის ციხეში...

მეფე გიორგი მესამე მცირე ამალით თბილისთან ახლოს იდგა სახატეში „განსუენებით“. მაგრამ აჯანყებულებმა მაინც ვერ მოახერხეს მისი შეპყრობა. საქმე ისაა, რომ მეფეს ერთი აზნაურის ნაყმევი, „უგვარო“ აფრიდონი ეახლა და ამცნო ქვეშევრდომთა შეთქმულების შესახებ. გიორგი მესამე თავს დაცემულ ამბოხებულებს დაუსხლტა და მოღალატეებს განზრახვა ჩაეშალათ.  

გიორგი მესამემ თბილისში შეასწრო და იქ გამაგრდა. ხელმწიფეს მიემხრო ყივჩაღური გვარდია ყუბასარის სარდლობით. ეს იმ ყივჩაღთა შთამომავლები კი არ იყვნენ, რომლებიც დავით აღმაშენებელმა ჩამოასახლა საქართველოში, არამედ „ახალი ყივჩაღები“, როგორც მათ მემატიანე უწოდებს — დაქირავებული მეომრები.

მალე მეფესთან მანდატურთუხუცესი ჭიაბერიც გამოცხადდა და მის დაქვემდებარებაში მყოფი მეომრები მიაშველა. მეფის ლაშქარში იყვნენ დვალები და საქართველოს მთიანეთის სხვა კუთხეთა მოლაშქრენი. მეფე შეტევაზე გადავიდა, კოჯორში დაბანაკებულებზე იერიში მიიტანა და მოწინააღმდეგენი დაფანტა. მისმა მომხრეებმა დაიკავეს სამშვილდე, მერე კი კახეთში ილაშქრეს და აჯანყება იქაც ჩააქრეს.

ამის შემდეგ მთელი რისხვა ქვემო ქართლში, ლორეს ციხეში დაბანაკებულ აჯანყებულებს დაატყდათ. მეფის წარმატებებმა ამბოხებულთა ისედაც მყიფე ერთიანობა ნამსხვრევებად აქცია. დიდებულებმა, თავი რომ გადაერჩინათ, ერთი მეორის მიყოლებით იწყეს მეფის ბანაკში გადასვლა. პირველი გამრეკელ-თორელი ეახლა მეფეს და პატიება სთხოვა. მას მიჰყვნენ გრიგოლ ანელი,  მხარგრძელები და სხვანი. ასე თანდათან დასუსტნენ ივანე ორბელი და მისი მომხრეები, სამაგიეროდ გაძლიერდა გიორგი მესამეს სამხედრო ძალა.

თავდაპირველად მეფემ ამბოხებულებთან მოლაპარაკება გამართა. ჩანს, ან გამარჯვების იმედი არ ჰქონდა, ან დიდ სისხლისღვრას მოერიდა. ივანე ორბელმა ჯერ არ ისურვა მეფესთან კონტაქტი, მაგრამ საქმე ცუდად რომ წაუვიდა, ამირსპასალარმა გიორგის ძმისწულისთვის სამეფოს გაყოფა მოსთხოვა, რაც მიუღებელი აღმოჩნდა მეფისთვის.

აჯანყებულთა რიგები კი თანდათან თხელდებოდა.  მაშინ ივანე ორბელმა საქართველოს მოსისხლე მტრებს, შაჰ არმენსა და  ელგუზ ათაბაგს სთხოვა დახმარება. „ურჯულო“ მეფის ასეთი აღზევება სელჩუკი მეზობლებისთვისაც მიუღებელი გახლდათ და დახმარებაზე თანხმობა განუცხადეს ქართველ მოღალატეებს. თუმცა, საქმე დაპირების იქით არ წასულა, სელჩუკებმა ვერ გარისკეს საქართველოს საშინაო საქმეები ჩარევა...

მეფის მხარეზე გადასულმა ერისთავებმა  წერილი გაუგზავნეს ივანე ორბელს, ურჩევდნენ, თავადაც დამორჩილებოდა გიორგის და უფლისწულიც გადაეცა მისთვის, მაგრამ ამირსპასალარმა უარი განაცხადა.

ბოლოს „ერთგული“ ერისთავებისაგან მიტოვებული უფლისწული დემნა მიხვდა, რომ ბრძოლას აზრი არ ჰქონდა, ამიტომ ლორეს ციხიდან მალულად საბლით დაეშვა და ბიძას ეახლა — პატიება და სიცოცხლის შენარჩუნება სთხოვა.

ეს უკვე აჯანყების დასასრული იყო. შეწყალების თხოვნით ეახლა მეფეს ივანე ორბელიც. 

დიახ, აჯანყება დასრულდა, მაგრამ ტრაგედია ამის შემდეგ დაიწყო. მეფემ სასტიკად დასაჯა ამბოხებულები, განსაკუთრებით კი ძმისწული, რომელსაც თვალები დასთხარეს და დაასაჭურისეს.

რაც შეეხება ორბელებს, მეფემ ჯერ თვალები დათხარა ივანე ორბელს, ხოლო შემდეგ, ძმასთან და შვილებთან ერთად, სიკვდილით დასაჯა. მეფემ სასჯელი დარბაზის გადაწყვეტილებით გამოიტანა და საეკლესიო შეჩვენებით დაამტკიცა.

აჯანყების ჩახშობის შემდეგ, დიდგვაროვან დამნაშავეთა დიდი ნაწილი შეაჩვენეს, მამულები და თანამდებობები ჩამოართვეს და ქვეყნიდან განდევეს. მეფემ მათ მაგივრად  თანამდებობებზე უგვარო, მაგრამ ერთგული თანამებრძოლები დააწინაურა. ნაყივჩაღარმა ყუბასარმა ამირსპასალარობა მიიღო, ხოლო აზნაურის ნაყმევმა აფრიდონმა — ერისთავთ-ერისთავობა და მსახურთუხუცესობა.

მეფის მრისხანება ამით არ დასრულებულა. მან ქართულ ეკლესიას აჯანყების ყველა მონაწილე დააწყევლინა, რის სანაცვლოდაც შეუვალობა მისცა. ეს კი იმას ნიშნავდა, რომ ეკლესია გადასახადებისგან თავისუფლდებოდა...

1178 წელს გიორგი მესამემ საეკლესიო კრება მოიწვია და დიდი პრივილეგიები მიანიჭა ეკლესიას. სანაცვლოდ კი თანამოსაყდრედ თამარის გამოცხადება მოითხოვა.

და ასე დაიწყო „ამობრწყინება მზემან საქართველოისა“...

467
თემები:
იცით თუ არა, რომ... (362)
ნავთობსაქაჩი

მოსაზრება: აშშ შესაძლოა საკუთარი ნავთობის გარეშე დარჩეს

51
(განახლებულია 18:14 28.05.2020)
ამერიკელები ნავთობმოპოვების რეკორდული ჩამოშლის ზღვარზე აღმოჩნდნენ. გაზისა და ნავთობის საბურღი დანადგარების რაოდენობა ქვეყანაში ისტორიულ მინიმუმამდე დაეცა, კომპანიები მასობრივად აცხადებენ გაკოტრების თაობაზე და მუშაობას აჩერებენ.

ნატალია დემბინსკაია

ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა შესაძლოა დაკარგოს ფიქალური დარგი, რომლის აღდგენასაც წლები დასჭირდება. რატომ იყო კოლაფსი გარდაუვალი?

საბურღების რეკორდული შემცირება 

2019 წელს, გადაუსწრეს რა რუსეთსა და საუდის არაბეთს, ამერიკელები ლიდერები გახდნენ ნავთობმოპოვებაში — ფიქალური ნავთობის წყალობით. 70 წლის განმავლობაში აშშ შავი ოქროს ნეტო–ექსპორტიორი გახდა.

„ნავთობმრეწველობას სიურპრიზები ახასიათებს — ფიქალურმა რევოლუციამ თავდაყირა დააყენა ნავთობის ფასები, წარმოება და სავაჭრო ნაკადები“, — განაცხადა მაშინ პრეზიდენტ ჯორჯ ბუში-უმცროსის მრჩეველმა ენერგეტიკის საკითხებში და კონსალტინგური კომპანია Rapidan Energy-ს პრეზიდენტმა ბობ მაკენლიმ.

მაგრამ ფიქალურ დარგს მკვეთრ შენელებას უწინასწარმეტყველებდნენ: რეკორდის საფასური ჭაბურღილების გამოფიტვა, ინფრასტრუქტურისთვის უზარმაზარი დანახარჯები და კაპიტალდაბანდებების უკმარისობა გახდა.

ვარაუდობდნენ, რომ პრობლემები 2021 წელს დაიწყებოდა, მაგრამ კორონავირუსულმა პანდემიამ ენერგომატარებლებზე მოთხოვნა და ნავთობის კოტირებები ჩამოშალა. ამან პირველ რიგში ვალებში ჩაფლული მეფიქალეები დააზარალა, რომლებიც ინვესტიციების მწვავე უკმარისობას განიცდიდნენ.

მაისის ბოლოს ნავთობისა და გაზის სერვისულმა კომპანია Baker Hughes-მა განაცხადა, რომ მოქმედი საბურღი დანადგარების რაოდენობა აშშ-ში ისტორიულ მინიმუმამდე შემცირდა და მწყობრში მხოლოდ 318 ერთეული დარჩა, როცა ერთი წლის წინ მათი რაოდენობა 983 იყო.

მოპოვებების მესამედი დაიკარგება

ShaleProfile Analytics-ის პროგნოზით, აშშ ფიქალური ნავთობმოპოვების მესამედს იზარალებს. 

კრიზისმა დარგის ერთ-ერთი მთავარი პრობლემა გაამწვავა — ჭაბურღილების სწრაფი გამოფიტვა ტექნოლოგიის თავისებურებების გამო. ბურღვის დასრულებიდან მოკლე ხანში ფიქალურ საბადოებზე მოპოვება ეცემა და ადრინდელ წარმოებაზე საუბარიც აღარ არის. ამის საკომპენსაციოდ გამუდმებით ახალი ჭაბურღილებია საჭირო. მაგრამ ახლანდელ ვითარებაში ეს უბრალოდ შეუძლებელია: კომპანიები მასიურად კოტრდებიან.

Haynes & Boone-ის მონაცემებით, წლის დასაწყისიდან გაკოტრების პროცედურა 17-მა მწარმოებელმა დაიწყო, რომელთა საერთო დავალიანება დაახლოებით 14 მლრდ დოლარია.

მათ შორისაა ერთ-ერთი ყველაზე მსხვილი ფიქალური კომპანია Whiting Petroleum და ასევე ისეთი გიგანტები, როგორებიცაა California Resources და Chesapeake Enеrgy. მაისის ბოლოს სასამართლოში გაკოტრების თაობაზე დოკუმენტაცია წარადგინა კომპანია Unit-მაც.

დალასის ფედერალური სარეზერვო ბანკის კვლევების თანახმად, ერთ ბარელზე 40 დოლარის ღირებულების პირობებში ერთი წლის განმავლობაში მწარმოებელთა მხოლოდ 15% გადარჩება. მეფიქალეების გადამრჩენელი გაძვირება კი არ ივარაუდება.

აშშ-ის ენერგეტიკული ინფორმაციის სამმართველოს პროგნოზით, Brent-ის მარკის ნავთობის საშუალო ფასი 2020 წელს 34,31 დოლარი იქნება ბარელზე, და 45,62 დოლარი – 2021 წელს. ხოლო დასავლეთ-ტეხასური WTI 30,10 დოლარი ეღირება მიმდინარე წელს და 43,31 დოლარი – მომდევნო წელს.

აღდგენას წლები დასჭირდება  

შედეგად, ანალიტიკოსების აზრით, აშშ-ში ფიქალური მოპოვება შესაძლოა 5 მლნ ბარელამდე დაეცეს დღე-ღამეში. The Wall Street Journal-ის ინფორმაციით, ქვეყნის 15-მა უმსხვილესმა ფიქალურმა კომპანიამ ახალი ჭაბურღილების დამუშავებაზე გამოყოფილი ბიუჯეტი საშუალოდ 48%-ით შეამცირა. წარმოების წინანდელ მოცულობებზე დაბრუნებას, პანდემიის გამო მოთხოვნების დაცემის პირობებში, ისინი ვერ შეძლებენ.

„დიდი ალბათობით, წლები გავა, სანამ ისინი ძველ დონეს დაუბრუნდებიან — თუ საერთოდ ოდესმე მოხდა ეს“, — წერს გამოცემა.

ასე რომ, ექსპერტების აზრით, ამერიკელებმა შესაძლოა ლიდერობა დაკარგონ. მათ არც ისე ბევრი ინსტრუმენტი აქვთ საიმისოდ, რომ ეს არ დაუშვან.

„ამერიკა თითქმის გარანტირებულად დაკარგავს პირველ ადგილს წელს, — განუცხადა CNBC-ს სასაქონლო ბაზრების, Emirates-ის ანალიტიკოსმა ედვარდ ბელმა. — და ეს, სავარაუდოდ, იმაზე ადრე მოხდება, ვიდრე მოსალოდნელია“.

„კორონავირუსულმა პანდემიამ დაანგრია ნავთობწარმოება, გამოიწვია ბენზინზე, საავიაციო და დიზელის საწვავებზე მოთხოვნის სწრაფი და უპრეცედენტო დაცემა. ამას დაამატეთ რუსეთსა და საუდის არაბეთს შორის „ფასების ეპიკური ომი“ და ამერიკული ნავთობკომპანიების ბალანსებზე არსებული უზარმაზარი დავალიანებები“, — აღნიშნავენ Bloomberg Intelligence-ის ანალიტიკოსები.

ამ ყველაფერთან ერთად ამერიკელი მეფიქალეები შესაძლოა იოლ ნადავლად იქცნენ მათთვის, ვინც კომპანიების შერწყმა–შთანთქმაზე ნადირობს.

უმთავრესი საფრთხე ჩინეთიდან მომდინარეობს — მისი აღდგენის გზაზე დამდგარი ეკონომიკითა და გაიაფებული უცხოური აქტივების მიმართ ინტერესებით.

ამერიკული ნავთობსაბადოების საშუალო ფასი ორჯერ შემცირდა მას შემდეგ, რაც ერთი ბარელი 60 დოლარი ღირდა: 42 ათასიდან 20 ათას დოლარამდე. და ვაშინგტონში ძალიან უფრთხიან ჩინეთის შეჭრას რღვევად ენერგეტიკულ სექტორში.

„მტრულად განწყობილი ქვეყნების მხრიდან პრობლემური ფიქალური კომპანიებისა შესყიდვა ტეხასში, და არა მარტო ტეხასში, სერიოზული პრობლემაა ეროვნული უსაფრთხოებისთვის“, — მიაჩნიათ ტეხასელ ნავთობ–მარეგულირებლებს.

მართალია, ჩინელების მიერ კომპანიების შთანთქმა ნაკლებსარწმუნოა — ამას მთავრობა არ დაუშვებს, მაგრამ არსებობს შემოვლითი გზები. მაგალითად, არასტრატეგიული აქტივების ნაწილის შესყიდვა ან ერთობლივი საწარმოების შექმნა.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

51

„პოსეიდონის გამოცდა“: მზადდება უპილოტო ტორპედოს პირველი გაშვება

110
(განახლებულია 17:28 27.05.2020)
მოწინააღმდეგის თავდასხმის შემთხვევაში უნიკალური რუსული უპილოტო წყალქვეშა კომპლექსი გარანტირებულს ხდის საპასუხო დარტყმას. მსოფლიოს ტექნოლოგიურად ყველაზე მეტად განვითარებულ ქვეყნებს შორის ასეთი იარაღი მხოლოდ რუსეთს აქვს, ირწმუნება სამხედრო მიმომხილველი.

ალექსანდრ ხროლენკო

სააგენტო РИА Новости-ს წყარომ რუსეთის თავდაცვით-სამრეწველო კომპლექსში 26 მაისს განუცხადა, რომ უპილოტო წყალქვეშა აპარატის „პოსეიდონის“ პირველი გაშვება 2020 წლის შემოდგომისთვის იგეგმება. მანამდე კი უახლესი სისტემის ცალკეული კვანძები და აგრეგატები გამოიცდება. გაშვება წყალქვეშა მრავალმიზნობრივი ატომური ნავიდან „ბელგოროდიდან“ მოხდება, რომელიც უახლესი უპილოტო აპარატების პირველი საცდელი მატარებელია.

ექსპერიმენტული ხომალდი სპეციალურად „პოსეიდონისთვის“ გადაკეთდა და ის წყალში 2019 წლის აპრილში ჩაუშვეს. თავად სუბმარინის გამოცდა 2021 წლამდე გაგრძელდება და, წარმატების შემთხვევაში, „პოსეიდონებთან“ ერთად შევა რუსეთის სამხედრო-საზღვაო ფლოტის შემადგენლობაში. 

საკონტინენტთშორისო უპილოტო აპარატების პირველი საშტატო მატარებელი მომავალში ატომური წყალქვეშა ნავი „ხაბაროვსკი“ გახდება, რომლის წყალში ჩაშვებაც ზაფხულის დასაწყისში იგეგმება, რის შემდეგაც ტესტირება დაახლოებით ორი წლის განმავლობაში გაგრძელდება.

მსოფლიოს არც ერთ ქვეყანას არ აქვს „პოსეიდონისგან“ თავდაცვის სისტემები თუ საშუალებები. მრავალმიზნობრივი საოკეანო სისტემა „პოსეიდონი“ არის რუსეთის ასიმეტრიული პასუხი აღმოსავლეთ ევროპაში პენტაგონისა და ნატოს შემტევი პოტენციალის სახიფათო კონცენტრაციაზე, და ასევე აშშ-ის რაკეტსაწინააღმდეგო თავდაცვის ფორმირებაზე, რაც რუსეთის თავდაცვითი პოტენციალის გასანადგურებლად შეიძლება იყოს გამოყენებული.

რუსეთის წინდახედულება ზედმეტი არ გამოდგა — 2019 წელს აშშ გამოგონილი მიზეზით გავიდა საშუალო და მცირე სიშორის რაკეტების ლიკვიდაციის შესახებ შეთანხმებიდან, რითიც სტრატეგიული შემტევი შეიარაღების შესახებ შეთანხმების დასანგრევად პრეცედენტი შექმნა. ამასთან, შეერთებულმა შტატებმა 2020 წლისთვის სამხედრო ბიუჯეტი 750 მლრ დოლარამდე გაზარდა.

გამაოგნებელი უპილოტო აპარატი

„პოსეიდონი“ — ეს სტრატეგიული საკონტინენტთაშორისო ღრმაწყლოვანი აპარატია ატომური ენერგეტიკული დანადგარებით, რომელსაც 1000 მ სიღრმეზე 10 ათასი კილომეტრის გავლა შეუძლია 100 კვანძის სიჩქარით (185 კმ/სთ). „პოსეიდონის“ გამოცდებმა დაადასტურა მისი უნიკალური მახასიათებლები და უპილოტო ცურვის პრაქტიკულად შეუზღუდავი მანძილი.

24 მეტრი სიგრძისა და დაახლოებით 1,6 მ დიამეტრის მქონე აპარატი შესაძლოა აღჭურვილი იყოს ჩვეულებრივი ან მეგატონური თერმობირთვული საბრძოლო მასალებით, რომლის დანიშნულებაც ავიამზიდების დაჯგუფების განადგურებაა. ოკეანეში ამგვარი ტორპედოს მოძებნა მარტივი არ არის, დაბალ სიჩქარეზე ის ძალიან ჩუმად მოძრაობს, თუმცა ჰიდროაკუსტიკური კონტაქტის (აღმოჩენის) შემთხვევაშიც კი მისგან თავდაცვა შეუძლებელია. უპილოტო რეჟიმში „პოსეიდონს“ შეუძლია იმოძრაოს ისეთ სიღრმეებსა და ისეთი სიჩქარით, რომლებიც მიუწვდომელია მოწინააღმდეგის ყველა არსებული თუ პერსპექტიული სუბმარინისთვის, ტორპედოებისა თუ რაკეტებისთვის. 

მართვის ავტონომიური სისტემა ანტისუბმარინული სისტემების აღმოჩენისა და გადალახვის საშუალებას იძლევა, რაც არის კიდეც დაცულობის და წარმოუდგენელი გამანადგურებელი ეფექტის გარანტია. ეს შეკავების ძალიან სერიოზული ინსტრუმენტია.

რუსულმა პროექტმა ამერიკული სტრატეგიული სარდლობა (STRATCOM) ჯერ კიდევ მისი გამოცდების ეტაპზე შეაშფოთა. კონგრესის მოსმენებზე თებერვალში STRATCOM-ის ხელმძღვანელმა ჯონ ჰაიტენმა აღნიშნა, რომ „პოსეიდონი“, როგორც შეიარაღების პრინციპულად ახალი სისტემა, არ ხვდება СНВ-III-ის შეზღუდვებში, ხოლო აშშ-ში მისი ანალოგი არ მუშავდება. ამერიკული მხარე მაშინ ახალი შეთანხმებით დაინტერესდა, რომელიც ბირთვული აღჭურვილობის წყალქვეშა აპარატებისა და სხვა სისტემების რეგლამენტაციას მოახდენდა. მანამდე აშშ-ში გაჩნდა პუბლიკაცია–პროგნოზები, თითქოს გლობალური კონფლიქტის შემთხვევაში წყალქვეშა მატარებელი აშშ-ის სანაპიროებთან 100-მეგატონიან თერმობირთვულ ტორპედოს მიიტანდა, რომელიც ცუნამის გამოიწვევდა და ოკეანეში ჩარეცხავდა მთელ სანაპირო ინფრასტრუქტურას ავიამზიდებთან, თავდაცვით ქარხნებთან და მთელ ქალაქებთან ერთად. ამგვარად, უპილოტო „პოსეიდონმა“ ჯერ კიდევ შეიარაღებაში შესვლამდე მოახდინა გავლენა საერთაშორისო მდგომარეობაზე და ნაწილობრივ რუსეთის მიმართ არამეგობრულად განწყობილი ქვეყნების სამხედრო ხელმძღვანელობის გადაწყვეტილებებზეც. მაგრამ „პოსეიდონი“ არასდროს იღებს სტარტს წონადი მიზეზის გარეშე.

იდუმალი „ხაბაროვსკი“  

უახლესი სუბმარინა „ხაბაროვსკი“ დღეისათვის რუსეთის ერთ-ერთი ყველაზე დიდი სამხედრო საიდუმლოა. ღია წყაროებიდან ცნობილია, რომ ხომალდი აღჭურვილია პრინციპულად ახალი ატომური ენერგეტიკული დანადგარით და აქვს უნარი, გადაიტანოს ექვსი „პოსეიდონი“, რომლებსაც დასავლეთში „განკითხვის დღის ტორპედოებს“ უწოდებენ.

ხომალდის წყალწყვა დაახლოებით 10 ათასი ტონაა, სიჩქარე — 32 კვანძი, ჩაყვინთვის სიღრმე — 500 მეტრი, ავტონომიურობა — 12 დღე-ღამე, ეკიპაჟი — არანაკლებ 100 კაცისა. სუბმარინის კორპუსი უახლეს სტრატეგიულ რაკეტმზიდ „ბორეის“ ჰგავს. „ხაბაროვსკის“ ძირითადი მახასიათებლები გასაიდუმლოებულია. რუსეთის სამხედრო–საზღვაო ფლოტი ჩრდილოეთისა და წყნარი ოკეანის ფლოტებში „პოსეიდონების“ მატარებელი ორ–ორი სუბმარინის ყოლას გეგმავს.

ეს რუსეთის წყალქვეშა სტრატეგიული შეიარაღების პრინციპულად ახალი სისტემებია. ატომური სუბმარინ-მატარებლებისა და „განკითხვის დღის ტორპედოების“ „ორმაგი იდუმალება“ გარანტირებულად საიმედოს ხდის საპასუხო-შემხვედრ ბირთვულ დარტრყმას იმ შემთხვევაშიც კი, თუ აშშ და ნატო „გაურღვეველ“ ანტისარაკეტო თავდაცვის სისტემებს შექმნიან ხმელეთზე, ზღვასა თუ კოსმოსში.

თუმცა რუსეთის ფედერაცია არ მიისწრაფვის საფრთხეების მანიაკალური გენერირებისკენ. უფრო მეტიც, მსოფლიოში სტრატეგიული სტაბილურობის განმტკიცებისთვის მოსკოვი მზადაა იმსჯელოს დასავლელ პარტნიორებთან ერთად.

 

110
აზიის განვითარების ბანკი

აზიის განვითარების ბანკმა საქართველოს 100 მლნ დოლარი გამოუყო

0
(განახლებულია 09:28 29.05.2020)
აზიის განვითარების ბანკის მიერ გამოყოფილი თანხები საშუალებას იძლევა, შემსუბუქდეს კრიზისის ნეგატიური გავლენა ბიზნესზე და შენარჩუნდეს თანხები მოსახლეობის მოწყვლადი ჯგუფების დახმარებისთვის.

თბილისი, 29 მაისი – Sputnik. აზიის განვითარების ბანკმა (ADB) საქართველოს მთავრობის დასახმარებლად 100 მილიონი აშშ დოლარის სესხი დაამტკიცა კორონავირუსის ახალი პანდემიის გავრცელებასთან ბრძოლისთვის, ნათქვამია ბანკის განცხადებაში.

„COVID–19-მა საქართველოს მნიშვნელოვანი სავაჭრო და ტურისტული ჰაბის ჯანდაცვა და ეკონომიკა დიდი რისკის წინაშე დააყენა. ჩვენ სრულ მხარდაჭერას ვუცხადებთ საქართველოს პანდემიის საპასუხო ქმედებებში და ეს კომპლექსური პაკეტი ქვეყნისთვის აუცილებელ სამედიცინო და სოციალურ-ეკონომიკურ საჭიროებებს მოხმარდება“, – განაცხადა აზიის განვითარების ბანკის პრეზიდენტმა მასაცუგუ ასაკავამ.

ბანკის ხელმძღვანელობის განცხადებაში აღნიშნულია, რომ საქართველომ ჯანდაცვის მოწყვლადი სისტემის დაცვისთვის დაავადების გავრცელების აღკვეთის მიზნით ნაბიჯები იანვარში გადადგა, თუმცა პანდემიამ ეკონომიკას მნიშვნელოვანი ზარალი მიაყენა. გადაადგილების შეზღუდვამ ძლიერი დარტყმა მიაყენა ტურისტულ სექტორს და შედეგად უცხოელი ტურისტების რაოდენობა, გასული წლის მარტთან შედარებით, თითქმის 60%–ით შემცირდა.

პროგრამა CARES (ხარჯვითი დახმარება) ბიუჯეტურ დახმარებას გაუწევს მთავრობას და დააფინანსებს მის კომპლექსურ ანტიკრიზისულ გეგმას. დაფინანსება მოიცავს გადასახადების გადავადება 4 ათასზე მეტი მცირე და საშუალო ტურისტული საწარმოსთვის, ასევე კრედიტის სუბსიდირებას მინიმუმ 2 ათასი მცირე და საშუალო სასტუმროსთვის.

მილიარდ ნახევარი საქართველოს ეკონომიკისთვის: დონორებთან მოლაპარაკებების შედეგები>>

კრედიტი ასევე მოხმარდება მოსახლეობის მოწყვლად ჯგუფებს. დროებით ფინანსურ დახმარებას მიიღებს დაახლოებით 350 ათასი მოქალაქე, რომლებიც პანდემიის გამო სამსახურის დაკარგვის რისკის ქვეშ არიან, 250 ათასი თვითდასაქმებული მოქალაქე და 1,2 მილიონი მოქალაქის კომუნალური ხარჯების სუბსიდირებისთვის. ამას გარდა, ნახევარი წლის განმავლობაში ცხრა ძრითად პროდუქტზე დაფიქსირებული იქნება ფასები.

აზიის განვითარების ბანკის პაკეტი შემუშავდა საერთაშორისო სავალუტო ფონდთან და სხვა პარტნიორებთან ერთად საქართველოში COVID–19–ის კრიზისის დასაძლევად კოორდინირებული სამუშაოების განვითარების ფარგლებში.

აზიის განვითარების ბანკის მიზანია აზია–წყნარი ოკეანის რეგიონის წარმატებული, მრავალმხრივი განვითარების ხელშეწყობა. ამასთან, ის განაგრძობს მუშაობას რეგიონში უკიდურესი სიღარიბის აღმოსაფხვრელად. ორგანიზაცია, რომელიც 1966 წელს დაარსდა, აერთიანებს 68 ქვეყანას, მათ შორის 49 – აზიის რეგიონიდან.

აზიის განვითარების ბანკი საქართველოს მხარს 2007 წლიდან უჭერს და მისი ერთ–ერთი ყველაზე მრავალმხრივი პარტნიორია. საქართველოსთვის გამოყოფილი ვალების საერთო რაოდენობა 2,8 მილიარდ დოლარს შეადგენს.

0
თემები:
საქართველოს ეკონომიკა