ყვავილები ზღვის სანაპიროზე

ტრაგედია დემნა უფლისწულისა, რასაც საქართველოს მზის აღმობრწყინება მოჰყვა

502
(განახლებულია 11:17 08.10.2019)

ვანო სულორი

საქართველოს ისტორიაში ბევრი თეთრი ლაქაა, ბევრი რამ ბუნდოვანია, მაგრამ იმდენი პასუხგაუცემელი კითხვა, რამდენიც საქართველოს მეფის  წინააღმდეგ 1177 წელს მოწყობილმა სამხედრო ამბოხმა დაგვიტოვა, ალბათ არცერთ მოვლენას არ დაუტოვებია.

ამ აჯანყების მიზანი იყო მეფე გიორგი მესამის ტახტიდან ჩამოგდება და მისი ძმისწულისა და ამირსპასალარ ივანე ორბელის სიძის, დემნა (დემეტრე) უფლისწულის გამეფება; საბაბი — უფლისწულის ლეგიტიმური უფლებების დაცვა, მიზეზი — მეფის მკაცრი პოლიტიკა, რამაც ქვეყნის ხელისუფალს უამრავი შიდა მტერი გაუჩინა. 

გიორგი მესამის მხრებზე უმძიმესმა წლებმა გადაიარა. ის საკმაოდ დიდი მასშტაბების პოლიტიკური ფიგურა გახლდათ, საქართველოს საზღვრებიც გააფართოვა და არაერთი მნიშვნელოვანი ღონისძიებაც განახორციელა. 

მემატიანის თქმით, მეფე, რომელსაც „დავითიანობა და სოლომონიანობა მოჰგვარობდა, თავისი დიდი პაპის, დავით აღმაშენებლის მსგავსად, მაჰმადიან მმართველებს ხელიდან აცლიდა სამფლობელოებს - ძლევამოსილებით აღჭურვილი ერთგულსა და ორგულსაც იყმევდა“.

გიორგი მესამემ უზღვავი სისხლი დაღვარა მტრებთან ბრძოლაში. მართალია, ყოველ ჯერზე მის წინააღმდეგ მთელი აღმოსავლეთის მუსლიმები ერთიანდებოდნენ ხოლმე, მაგრამ „ლომთა უმხნესმა და არწივთა უმაღლესმა“, როგორც  ერთი  სომეხი მემატიანე წერს,  „შეაძრწუნა ყოველი სპარსეთი და თურქისტანი“.

არა მხოლოდ საგარეო სარბიელზე იყო მეფე გიორგი ასეთი ძლიერი, ქვეყნის შიგნითაც მკაცრ ცენტრალისტურ პოლიტიკას ატარებდა და ამის შემდეგ გასაკვირიც არ არის, რომ დიდი ფეოდალები აუმხედრდნენ.

ყველაფერი კი დაიწყო იმით, რომ 1155 წელს მოულოდნელად გარდაცვლილ მეფე დავით მეხუთეს დარჩა მცირეწლოვანი ძე დემეტრე (დემნა). მართალია, ტახტი ჯერ დავითის მამამ, დემეტრე პირველმა დაიბრუნა, მერე კი ძმამ, გიორგი მესამემ დაიკავა, მაგრამ სამეფო სკიპტრის ფლობაზე არანაკლები უფლებები გააჩნდა დემნა ბატონიშვილს. სანამ უფლისწული მცირეწლოვანი იყო, მეფე გიორგი საფრთხეს ვერ გრძნობდა, მაგრამ, როდესაც წამოიზარდა, მისი განეიტრალება გადაწყვიტა და ცოლად თავისი ერთგული ვაზირის, ამირსპასალარ ივანე ორბელის ქალიშვილი შერთო. ამით მეფემ თავიდან აიცილა უშუალო კონკურენტის უცხო სამეფო გვართან დანათესავება და შესაბამისად, გარე ძალების გამოყენება დემნას გასამეფებლად. 

ივანე ორბელი მეფის შემდეგ პირველი კაცი იყო და დემნა ვერაფერს შესთავაზებდა იმაზე მეტს, რაც უკვე გააჩნდა პირველ ვაზირს — თანამდებობა, სახელი, დიდება, ფული, ქონება. აი, ურჩობის შემთხვევაში კი, პირველი ვაზირი ყველაფერს დაკარგავდა. ამიტომაც ვერ წარმოედგინა გიორგი მესამეს ამირსპასალარის ღალატი და 1177 წლის ამბოხება სრულიად მოულოდნელი აღმოჩნდა მისთვის.

მეფის მუდმივი საზრუნავი, რომელიც საგონებელში აგდებდა გიორგის III-ს, მისი ერთადერთი ქალიშვილის, თამარის გახელმწიფება იყო. საფიქრალი  და სადარდებელი აქ ის გახლდათ, რომ მეფის ეს განზრახვა დიდებულთა გამოწვევას გულისხმობდა, ვინაიდან ირღვეოდა საქართველოში ოდითგან მომდინარე წესი.

ეს, რაღა თქმა უნდა, კარგად უწყოდა მეფე გიორგიმ, მაგრამ იმდენად იყო დაჯერებული თავის ძალებში, რომ ხელი არ აუღია განაზრახზე. ამიტომაც დაივიწყა ადრე დადებული პირობა, როგორც კი დემნა გაიზრდება, ტახტს დავუთმობო.  

დემნა ბატონიშვილი წამოიზარდა, მისი გამეფების დრო დადგა, მაგრამ გიორგი მესამე ტახტის დათმობას არ აპირებდა. ამის გამო დიდებულთა ნაწილმა ფარულად პირი შეკრა, მათ მეფის შეპყრობა, მოკვდინება ან მონასტერში გაშვება და ტახტზე დემნას აყვანა განიზრახეს.  

წყაროების ცნობით, ამირსპასალარმა ივანე ორბელმა აგარანში (ახლანდელი შინდისის, ტაბახმელის, კოჯრისა და წავკისი ტერიტორია) 30 ათასიანი ლაშქარი შეკრიბა და მეფის დასატყვევებლად დაიძრა. მანამდე ის ხანგრძლივ მოლაპარაკებებს აწარმოებდა დიდგვაროვნებთან და საბოლოოდ, მათი გადაბირება შეძლო. აჯანყებულთა ბანაკში აღმოჩნდნენ დიდგვაროვანთა უმრავლესობა, ანუ „ყველა ორბელთა და ყოველთა ტომთა და მიმდგომთა მათთა სამცხეთა, ჰერთა, კახთა და სადაცა ვინ ნათესავი  და ნატამალი მსმენარი მათდა იყო“.

სწორედ მათ აკურთხეს დემნა მეფედ აგარანის ციხეში...

მეფე გიორგი მესამე მცირე ამალით თბილისთან ახლოს იდგა სახატეში „განსუენებით“. მაგრამ აჯანყებულებმა მაინც ვერ მოახერხეს მისი შეპყრობა. საქმე ისაა, რომ მეფეს ერთი აზნაურის ნაყმევი, „უგვარო“ აფრიდონი ეახლა და ამცნო ქვეშევრდომთა შეთქმულების შესახებ. გიორგი მესამე თავს დაცემულ ამბოხებულებს დაუსხლტა და მოღალატეებს განზრახვა ჩაეშალათ.  

გიორგი მესამემ თბილისში შეასწრო და იქ გამაგრდა. ხელმწიფეს მიემხრო ყივჩაღური გვარდია ყუბასარის სარდლობით. ეს იმ ყივჩაღთა შთამომავლები კი არ იყვნენ, რომლებიც დავით აღმაშენებელმა ჩამოასახლა საქართველოში, არამედ „ახალი ყივჩაღები“, როგორც მათ მემატიანე უწოდებს — დაქირავებული მეომრები.

მალე მეფესთან მანდატურთუხუცესი ჭიაბერიც გამოცხადდა და მის დაქვემდებარებაში მყოფი მეომრები მიაშველა. მეფის ლაშქარში იყვნენ დვალები და საქართველოს მთიანეთის სხვა კუთხეთა მოლაშქრენი. მეფე შეტევაზე გადავიდა, კოჯორში დაბანაკებულებზე იერიში მიიტანა და მოწინააღმდეგენი დაფანტა. მისმა მომხრეებმა დაიკავეს სამშვილდე, მერე კი კახეთში ილაშქრეს და აჯანყება იქაც ჩააქრეს.

ამის შემდეგ მთელი რისხვა ქვემო ქართლში, ლორეს ციხეში დაბანაკებულ აჯანყებულებს დაატყდათ. მეფის წარმატებებმა ამბოხებულთა ისედაც მყიფე ერთიანობა ნამსხვრევებად აქცია. დიდებულებმა, თავი რომ გადაერჩინათ, ერთი მეორის მიყოლებით იწყეს მეფის ბანაკში გადასვლა. პირველი გამრეკელ-თორელი ეახლა მეფეს და პატიება სთხოვა. მას მიჰყვნენ გრიგოლ ანელი,  მხარგრძელები და სხვანი. ასე თანდათან დასუსტნენ ივანე ორბელი და მისი მომხრეები, სამაგიეროდ გაძლიერდა გიორგი მესამეს სამხედრო ძალა.

თავდაპირველად მეფემ ამბოხებულებთან მოლაპარაკება გამართა. ჩანს, ან გამარჯვების იმედი არ ჰქონდა, ან დიდ სისხლისღვრას მოერიდა. ივანე ორბელმა ჯერ არ ისურვა მეფესთან კონტაქტი, მაგრამ საქმე ცუდად რომ წაუვიდა, ამირსპასალარმა გიორგის ძმისწულისთვის სამეფოს გაყოფა მოსთხოვა, რაც მიუღებელი აღმოჩნდა მეფისთვის.

აჯანყებულთა რიგები კი თანდათან თხელდებოდა.  მაშინ ივანე ორბელმა საქართველოს მოსისხლე მტრებს, შაჰ არმენსა და  ელგუზ ათაბაგს სთხოვა დახმარება. „ურჯულო“ მეფის ასეთი აღზევება სელჩუკი მეზობლებისთვისაც მიუღებელი გახლდათ და დახმარებაზე თანხმობა განუცხადეს ქართველ მოღალატეებს. თუმცა, საქმე დაპირების იქით არ წასულა, სელჩუკებმა ვერ გარისკეს საქართველოს საშინაო საქმეები ჩარევა...

მეფის მხარეზე გადასულმა ერისთავებმა  წერილი გაუგზავნეს ივანე ორბელს, ურჩევდნენ, თავადაც დამორჩილებოდა გიორგის და უფლისწულიც გადაეცა მისთვის, მაგრამ ამირსპასალარმა უარი განაცხადა.

ბოლოს „ერთგული“ ერისთავებისაგან მიტოვებული უფლისწული დემნა მიხვდა, რომ ბრძოლას აზრი არ ჰქონდა, ამიტომ ლორეს ციხიდან მალულად საბლით დაეშვა და ბიძას ეახლა — პატიება და სიცოცხლის შენარჩუნება სთხოვა.

ეს უკვე აჯანყების დასასრული იყო. შეწყალების თხოვნით ეახლა მეფეს ივანე ორბელიც. 

დიახ, აჯანყება დასრულდა, მაგრამ ტრაგედია ამის შემდეგ დაიწყო. მეფემ სასტიკად დასაჯა ამბოხებულები, განსაკუთრებით კი ძმისწული, რომელსაც თვალები დასთხარეს და დაასაჭურისეს.

რაც შეეხება ორბელებს, მეფემ ჯერ თვალები დათხარა ივანე ორბელს, ხოლო შემდეგ, ძმასთან და შვილებთან ერთად, სიკვდილით დასაჯა. მეფემ სასჯელი დარბაზის გადაწყვეტილებით გამოიტანა და საეკლესიო შეჩვენებით დაამტკიცა.

აჯანყების ჩახშობის შემდეგ, დიდგვაროვან დამნაშავეთა დიდი ნაწილი შეაჩვენეს, მამულები და თანამდებობები ჩამოართვეს და ქვეყნიდან განდევეს. მეფემ მათ მაგივრად  თანამდებობებზე უგვარო, მაგრამ ერთგული თანამებრძოლები დააწინაურა. ნაყივჩაღარმა ყუბასარმა ამირსპასალარობა მიიღო, ხოლო აზნაურის ნაყმევმა აფრიდონმა — ერისთავთ-ერისთავობა და მსახურთუხუცესობა.

მეფის მრისხანება ამით არ დასრულებულა. მან ქართულ ეკლესიას აჯანყების ყველა მონაწილე დააწყევლინა, რის სანაცვლოდაც შეუვალობა მისცა. ეს კი იმას ნიშნავდა, რომ ეკლესია გადასახადებისგან თავისუფლდებოდა...

1178 წელს გიორგი მესამემ საეკლესიო კრება მოიწვია და დიდი პრივილეგიები მიანიჭა ეკლესიას. სანაცვლოდ კი თანამოსაყდრედ თამარის გამოცხადება მოითხოვა.

და ასე დაიწყო „ამობრწყინება მზემან საქართველოისა“...

502
თემები:
იცით თუ არა, რომ... (367)
უპილოტო საფრენი აპარატი

მიმოხილვა: რუსეთმა ახალი „იდეალური იარაღი“ შექმნა

67
(განახლებულია 16:23 07.07.2020)
რუსეთი წარმატებით ცდის მოიერიშე უპილოტო აპარატებს, ხელოვნური ინტელექტის მქონე ჯავშანტექნიკას, პოტენციური მოწინააღმდეგის მაღალტექნოლოგიური საბრძოლო სისტემებისა და რობოტების გამანადგურებელ დიდი რადიუსის მქონე საშუალებებს.

რუსეთის სამხედრო-სამრეწველო კომპლექსში არსებული წყაროების თქმით, რუსეთის ელექტრომაგნიტური ქვემეხების საცდელი ნიმუშების მიერ სამიზნის დაზიანების სიშორე 10 კმ-ს აღწევს. ეს იმას ნიშნავს, რომ პირდაპირი ხედვის ზონაში მოწინააღმდეგის მაღალტექნოლოგიური საჰაერო და სახმელეთო შეიარაღება მყისიერად შეიძლება ლითონის გროვად იქცეს. უხმაურო გასროლას მილიწამი სჭირდება, რასაც არ ახლავს ცეცხლი, კვამლი და უკუდარტყმა. ელექტრომაგნიტური ქვემეხის პოზიციის გამოვლენა რადიოლოკაციის ან თანამგზავრული დაზვერვის სტანდარტული საშუალებებით შეუძლებელია.

მანამდე ელექტრომაგნიტური ქვემეხის მოქმედების სიშორე სამი კილომეტრი იყო. ახალი ტიპის შეიარაღების გამოცდა 2015 წლიდან მიმდინარეობს, ქვემეხები წარმატებით „წვავს“ უპილოტო აპარატებს ჰაერში და სხვადასხვა დანადგარებს ხმელეთზე.

ახალი ელექტრომაგნიტური ქვემეხების შეიარაღებაში შეტანის ვადა მონიშნული არ არის, თუმცა რუსეთი უკვე მჭიდროდ მიუახლოვდა მას — წარმატება ხილულია. დღეს საცდელ ნიმუშებს უკვე აქვთ უნარი, მნიშვნელოვან მანძილზე დააზიანონ მოწინააღმდეგის უპილოტო საფრენი აპარატები, ვერტმფრენები და ფრთოსანი რაკეტები. ახალმა ქვემეხმა რეკორდი სწორედ ჰაერსაწინააღმდეგო საშუალების სახით დაამყარა: „დაწვა“ 10 კმ დაშორებით განთავსებული სასწავლო საჰაერო სამიზნე. თუ მოქმედების სიშორის გაზრდა 20 კილომეტრამდე იქნება შესაძლებელი, მაშინ სამიზნეებს შორის აღმოჩნდება თანამედროვე საბრძოლო თვითმფრინავებიც. სავარაუდოდ, რუსულ სამხედრო-სამრეწველო კომპლექსს ამ კუთხით დიდი დრო არ დასჭირდება.

ელექტრომაგნიტური ქვემეხები მოწინავე ხაზზე

იარაღი, რომელიც ელექტრომაგნიტური გამოსხივების ტექნოლოგიას ეყრდნობა, მოქმედების პრინციპით ახლოსაა რადიოელექტრონულ საბრძოლო სისტემებთან. დენთისა და ლითონის ნაცვლად, რუსული ელექტრომაგნიტური ქვემეხი მაღალი სიხშირის გამოსხივებას იყენებს, რომელიც სინათლის სისწრაფით მოძრაობს. ჯერჯერობით პრობლემად რჩება უზარმაზარი ენერგოდანახარჯები თითოეულ გასროლაზე, მაგრამ ტექნოლოგია გამუდმებით იხვეწება.

პერსპექტივაში ელექტრომაგნიტური ქვემეხების დადგმა შესაძლებელი გახდება მეექვსე თაობის მძიმე გამანადგურებელ უპილოტო აპარატებზე, ქვეითი ჯარების ტექნიკასა და სამხედრო-საზღვაო ფლოტის ხომალდებზე. თუ ერთ დღეს ბრძოლის ველზე მოწინააღმდეგის თვითმფრინავებმა და ვერტმფრენებმა, უპილოტო აპარატებმა, ფრთოსანმა რაკეტებმა, ტანკებმა და სხვა ჯავშანტექნიკამ „უმიზეზოდ გაჭედა“, ე.ი. ისინი ახალ ტექნოლოგიას აქვს მიზანში ამოღებული.  

ელექტრომაგნიტური ქვემეხი არალეტალურ იარაღად მიიჩნევა — ანადგურებს ელექტრონიკას, მაგრამ ინდობს ცოცხალ ძალას. ძლიერი ელექტრომაგნიტური გამოსხივება სახიფათოა ადამიანის ჯანმრთელობისთვის, შეუძლია დააზიანოს ნერვული, იმუნური და სხვა სისტემები. და მაინც, თუ ელექტრომაგნიტური იმპულსი „დაწვავს“ მიკროსქემებს და პილოტირებულ საფრენ აპარატს გააჩერებს, მაშინ პილოტი განწირულია — კატაპულტა ასევე არ იმუშავებს.  

ელექტრომაგნიტური იარაღი — ეს კონკრეტულ სექტორებში მუშაობისთვის გამიზნული ინსტრუმენტების მთელი სპექტრია. მაგნიტური ველი შესაძლოა გამოყენებული იყოს ჭურვისთვის საწყისი სიჩქარის მისანიჭებლად, როგორც დენთის ალტერნატივა.

რუსეთში პრიორიტეტულად ვითარდება რადიოელექტრონული ბრძოლის სისტემები, ელექტრომაგნიტურ ბომბებს აქვთ უნარი, გათიშონ მოწინააღმდეგის მთელი ელექტრონული და რადიოაპარატურა 4 კმ რადიუსში; ანუ დატოვონ მოწინააღმდეგის ჯარი კავშირისა და მართვის გარეშე, გადააქციონ მათი ქვედანაყოფები არაორგანიზებულ ბრბოდ.

საინტერესოა, რომ ელექტრომაგნიტური ქვემეხის შექმნის იდეა ერთდროულად გაჩნდა რუსეთსა და საფრანგეთში პირველი მსოფლიო ომის დროს. მას საფუძვლად დაედო გერმანელი მკვლევარის იოჰან კარლ ფრიდრიხ ჰაუსის, ელექტრომაგნეტიზმის თეორიის ავტორის ნაშრომები. იდეამ დროს გაუსწრო და ამიტომ სამხედრო ტექნიკაში გამოყენება ვერ ჰპოვა: ფრანგულმა მოდელმა 50-გრამიანი ჭურვი 200 მილიწამამდე ააჩქარა და ღიად დამარცხდა ჩვეულებრივ არტილერიასთან. „მაგნიტო-ფუგალური“ ქვემეხის რუსული პროექტი კი ნახაზებად დარჩა.

ელექტრომაგნიტური იარაღის იდეის რენესანსი 21-ე საუკუნის დასაწყისში დადგა. 2011 წელს არციმოვიჩის რელსოტრონმა წარმატებით ჩააბარა გამოცდა რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის მაღალი ტემპერატურის ლაბორატორიაში. ელექტრომაგნიტური ქვემეხი ძალიან პატარა ჭურვებს ისროდა, მაგრამ ელექტრომაგნიტური აჩქარების მქონე ეს „მარცვლები“ ფოლადის დაფებს პლაზმად აქცევდა. ხუთი წლის შემდეგ რუსმა სპეციალისტებმა მასალა პრაქტიკულად პირველ კოსმოსურ სისწრაფემდე ააჩქარეს.

პარტნიორები ჩამორჩებიან

ელექტრომაგნიტური ქვემეხების პროექტებზე მუშაობენ აშშ-ში, ისრაელში, თურქეთში, საფრანგეთსა და ჩინეთში. მაგრამ არც ერთ ამ ქვეყანას არ მიუღწევია „მაღალი ხარისხის ცეცხლის“ სიშორის ათკილომეტრიანი ეფექტისთვის. მაგალითად, აშშ-ის სამხედრო-საზღვაო ძალებმა გასულ წელს რელსოტრონული ქვემეხი გამოსცადა, რომლის ჭურვის გაშვების სიჩქარე დაახლოებით 2041 მ/წამი იყო. შევნიშნავ, რომ ეს მყარსხეულიანი საბრძოლო მასალა (არა ელექტრომაგნიტური იმპულსი) მაინც ვერ აჭარბებდა თანამედროვე არტილერიის მაქსიმალურ სიჩქარეს — 2500 მ/წამს. მომავლის ომებისთვის ეს აჩქარება აშკარად არ არის საკმარისი.

რელსოტრონი — ეს ელექტრომაგნიტური ქვემეხის სახეობაა, რომლის ძირითადი ელემენტებია კვების წყარო, კომუტაციური აპარატურა და ერთიდან ხუთ მეტრამდე სიგრძის ორი ელექტროგამტარი რელსი. გასროლა მაღალი ძაბვის მიწოდების მომენტში ხდება პლაზმისა და ელექტრომაგნიტური ველის ენერგიების ხარჯზე.

ამერიკელები 475 მმ-იანი რელსოტრონული ქვემეხის გამოცდას 2000-იანი წლების დასაწყისიდან აწარმოებენ, მაგრამ წარუმატებლად. 23 კილოგრამიანი ჭურვი, რომელიც ლულიდან დაახლოებით 2200 მ/წმ სიჩქარით ფრინდება, საშინელ ნგრევას იწვევს. უცნობია, საით და რამდენად შორს მიფრინავს იგი.

ამერიკული რელსოტრონული ქვემეხის მოწინავე ამერიკულ ესკადრონულ ნაღმმზიდ Zumwalt-ზე განთავსების იდეაზე საბოლოოდ უარი თქვეს იმის გამო, რომ ის უზარმაზარი რაოდენობის ენერგიას ხარჯავდა რამდენიმე ათეულ გასროლაზე. ხომალდი არ შეიძლება იყოს საკუთარი შეიარაღების მსხვერპლი, ხოლო ელექტრომაგნიტური ქვემეხის გამოყენება ნაღმმზიდის თითქმის მთელი ელექტრონიკის გათიშვას მოიაზრებდა, ჰაერსაწინააღმდეგო და რაკეტსაწინააღმდეგო სისტემების ჩათვლით. აშშ-ის სამხედრო-საზღვაო ინსტიტუტის სპეციალისტებმა Zumwalt-ის ტიპის ნაღმმზიდების საკომანდო ხომალდებად გამოყენების წინადადება დააყენეს. კვლევები გრძელდება. მაღალტექნოლოგიური შეიარაღების სფეროში მოწინავე ქვეყნები აშკარად ჩამორჩებიან რუსეთს.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

67
აბანოთუბანი

ტფილისელ „შავჩოხიანთა“ ამბოხი და ორბელიანის მიერ აკლებული ავლაბარი: ამქართა აჯანყება

165
(განახლებულია 21:00 06.07.2020)
საზოგადოებაში გავრცელებულია მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ ქართველ კაცს სოციალური პრობლემების გამო უკმაყოფილების გამოხატვა „უჭირდა“ და ამ ნიადაგზე აჯანყება არც მოუწყვია.

ამ მცდარი მოსაზრების გასაბათილებლად მრავალი მაგალითის მოყვანა შეიძლება, მაგრამ ყველაზე თვალნათელი მაგალითია თბილისის ხელოსანთა აჯანყება, რასაც 1865 წლის ივნისის ცხელ დღეებში ჰქონდა ადგილი. გამწარებულმა ხალხმა ქალაქში ისეთი ამბები დაატრიალა, თბილისს მანამდე რომ არასდროს ენახა.

თბილისის ხელოსნები, რომლებსაც ყარაჩოღელთა (ყარაჩოღელი თურქულიდან ითარგმნება როგორც „შავჩოხიანი“) სახელითაც ვიცნობთ, მეომარი და უშიშარი ადამიანები გახლდნენ. ცნობილი ფაქტია, რომ საომარი ვითარების დროს ყარაჩოღელები ფრონტზეც გაჰყავდათ და ქალაქში წესრიგის დაცვასაც ანდობდნენ. მაგალითად, 1803 წელს განჯის ციხის აღებისას ბრძოლებში ქართულ ჯართან ერთად თბილისის ხელოსნობაც იღებდა მონაწილეობას; 1826 წელს ამქრები დარაჯობდნენ ნავთლუღის ჰოსპიტალს; 1854 წელს, ოსმალეთთან ომის დროს („ყირიმის ომი“) გენერალმა რეადმა, სხვებთან ერთად, თბილისელი ხელოსნებიც გაიწვია ფრონტზე და ისინიც უკლებლივ ყველა შეიარაღებული გამოცხადდა ადგილზე.

ქოლერისა და შავი ჭირის დროს, როცა თბილისის მცხოვრებნი ქალაქიდან თავგზააბნეული გარბოდნენ და თავიანთ მკვდრებსა თუ ავადმყოფებს ბედის ანაბარა ტოვებდნენ, ამქრის წევრები ქალაქში დარჩნენ, რათა სნეულებისთვის და მიცვალებულთათვის პატრონობა გაეწიათ.  

ყარაჩოღელების შრომისმოყვარეობაზე, თავაზიანობასა და პატიოსნებაზე მაშინ ლეგენდები დადიოდა. თუმცა, როდესაც ხელისუფლება ზღვარს გადავიდა, დიდი აჯანყება მოაწყვეს.

1865 წელს თბილისის გამგეობამ გადაწყვიტა, ქალაქის კეთილმოწყობისათვის საჭირო ხარჯები გადასახადების გაზრდით ამოეღო. გარდა იმისა, რომ გაიზარდა ბაჟი ქალაქში შემოტანილ საქონელზე, ქალაქის მაშინდელი თავის შერმაზან ვართანოვის განკარგულებით, მომატებული ბეგარა ვაჭარ-ხელოსნებსაც შეეხო. ეს კი მეტად მძიმე ტვირთად დააწვა წვრილ ვაჭარ-ხელოსნებს და ისინიც, ბუნებრივია, ამის წინააღმდეგ წავიდნენ.

მაგრამ ქალაქის გამგეობამ ყურს მიღმა გაატარა ამქართა პროტესტი. ის კი არა, ვართანოვმა ახალი განკარგულება გასცა გადასახადების დაუყონებლივ ამოღებაზე. ამის საპასუხოდ 1865 წლის 26 ივნისს ამქრები ახლანდელი თავისუფლების, მაშინ კი ერივანსკის მოედანზე შეიკრიბნენ (დიახ, ერივანსკის მოედანი. 1827 წელს რუსეთის ჯარებმა გენერალ პასკევიჩის მეთაურობით აიღეს ციხე-სიმაგრე ერივანი. სხვა ჯილდოებთან ერთად, პასკევიჩს გრაფ ერივანსკის ტიტულიც უბოძეს. სწორედ ამ გენერლის სახელი ეწოდებოდა ერთ დროს თავისუფლების მოედანს). მღელვარების მოთავეებმა თხოვნით მიმართეს ქალაქის თავს, მეფის ნაცვალს და თვით იმპერატორსაც კი, რომ გაეუქმებინათ უკანონო გადაწყვეტილება. მაგრამ მათ საჩივარს შედეგი არ მოჰყოლია.

და როცა თხოვნით ვერაფერს გახდნენ, 27 ივნისს თითქმის მთელი ქალაქი გაიფიცა. დილიდან დაიხურა ყველა დუქანი, სახელოსნო, საბაყლო, ყავახანა, გაჩერდა ეტლები და ათი ათასამდე ხელოსანმა, მეეტლემ, მეთულუხჩემ, მეფორნემ, შავმა მუშამ, მემწვანილემ და სხვამ, კეტებსა და ხანჯლებს წამოავლეს ხელი და აჯანყდნენ. მათ მხარი აუბა ქალაქის ღარიბმა მოსახლეობამაც. სოფლიდან ქირაზე ჩამოსულმა გლეხებმა თუ წვრილმა ვაჭრებმა საპოლიციო სამმართველოს შეუტიეს. ღარიბი თბილისელები მათ ხარჯზე გამდიდრებულ ჩინოვნოკებს, მევახშეებს, გადამყიდველებს დაერივნენ.

ქართველი ჟურნალისტი, მწერალი და საზოგადო მოღვაწე იაკობ მანსვეტაშვილი თავის „მოგონებანში“ წერს:

„სხვა ღონე არ იყო. ხალხმა ძალას მიჰმართა. დუქნები დაიკეტა, ხალხი ქუჩაში გამოვიდა, მეთაურებიც გამოუჩნდნენ. მახსოვს ერთი ავლაბრელი მებაკე, რომელსაც ხშირად იხსენიებდნენ, მგონი მოსე კოლოტაშვილი იყო იმის გვარი. ძალადობამაც იჩინა თავი. ხალხი ბრალსა სდებდა ქალაქის მოთავეს, გვარად ბაჟბეუქ-მელიქოვს, ვითომ ის ჰმალავდა ფქვილს და პურის სიძვირე იმიტომ ჩამოვარდაო. ბრბო მიადგა დაწესებულებას და სთხოვდა ბაჟ-ბეუქს გამოსულიყო მოსალაპარაკებლად. ის იქ არ აღმოჩნდა. ბრბო გაეშურა იმის საკუთარ ბინაზე, მგონი, კუკიაში. აქაც უთხრეს, შინ არ არისო. აღელვებულმა და მოთმინებიდგან გამოსულმა ხალხმა არ დაუჯერა შინაურებს და თვითონ შეუდგა სახლის ჩხრეკას. მართლაცდა ბანზე, სახურავის ქვეშ, აღმოაჩინეს მიმალული ბაჟ-ბეუქი. ამ არასაკადრისი საქციელით აღელვებულმა ხალხმა ძალადობა იხმარა: ბაჟბეუქი მეორე სართულის სიმაღლიდგან ძირს გადმოაგდეს და დამსხვრეულ-დასახიჩრებულმა იქვე განუტევა სული. მერე მიჰყვეს ხელი და მთელი სახლი აიკლეს, ყველაფერი მილეწ–მოლეწეს და ოჯახობაც დააწიოკეს“.

დიდმა არეულობამ მოიცვა სოლოლაკი, ავლაბარი, ნავთლუღი. ავლაბარში აჯანყებულებს მებაკე მოსე მეთაურობდა. მთავრობამ ჯარი გაგზავნა მათ დასასჯელად, მაგრამ ცხვირიც ვერ შეყვეს ავლაბარში. შეშინებულმა ხელისუფლებამ აჯანყებულთა დასაშოშმინებლად მედიატორობა საქართველოს მეფის გიორგი XII-ის ნათესავს ირაკლი გრუზინსკის (ბაგრატიონი) სთხოვა. მართალია, გრუზინსკის დიდ პატივს სცემდნენ თბილისელები და მის სიტყვასაც ფასი ჰქონდა, მაგრამ შეშინდა მაინც, ვერ გავიდა აღელვებულ ხალხთან.  

მაშინ ხელისუფლებამ დასახმარებლად სახელოვან პოეტს, გენერალსა და მეფისნაცვლის მოადგილეს გრიგოლ ორბელიანს მიმართა.

იაკობ მანსვეტაშვილი წერს:

  • „ამან ჯერ ყიზილბაშურ ხერხს მიჰმართა: ტკბილი, მლიქვნელი ენით დაუწყო ხალხს ლაპარაკი, დარიგება და ურჩევდა დამშვიდებას და შინ დაბრუნებას. ხალხი მას ყიჟინით დაუხვდა და შტვენით გაისტუმრა. განრისხებულმა ორბელიანმა ბევრი აღარ დაახანა, ხალხს ჯარი მიუსია და გაფანტა, ავლაბარი ააკლებინა. მეთაურები შეიპყრეს, მათ შორის მოსეც, რომელიც, როგორც გამიგონია, სამართალს ვეღარ ეღირსა და ციხეში გარდაიცვალა“.

მოკლედ, არ გაჭრა ჟანდარმად ქცეული სახელოვანი პოეტის ენამზეობამ და არც მუქარამ. გამწარებულმა ხალხმა გენერალს ბოლომდე არც მოუსმინა. როცა მეფისნაცვლის მოვალეობის შემსრულებელმა ხალხს მიმართა – შვილებო, გონს მოდით, დამშვიდდით, კანონი ყველასათვის ერთია. კაცი მთავარმართებელი ვარ და ცხენის ხარჯს მეც ვიხდიო, მას დაცინვით გამოეპასუხნენ – თქვენ ცხენს აჭმევთ, ჩვენ კი ცხენი გვაჭმევსო.

ხალხის დაშოშმინება უსტაბაშებმა (ამქართა წინამძღოლებმა) და სამოქალაქო გუბერნატორმა ნიკოლოზ ჭავჭავაძემაც სცადეს. მათაც მოუწოდეს აჯანყებულებს სახლში დაბრუნებისკენ. მაგრამ უშედეგოდ. როგორც ძველი რომაელები იტყოდნენ: „ძნელია ელაპარაკო კუჭს, რადგან მას ყურები არ აქვს“. გამწარებულმა ხალხმა აიკლო ქალაქის თავის ბინა, მოკლა გადასახადების ამკრები მელიქოვი და მისი სახლი დაარბია.

მთავრობა შედრკა, შეშინდა და „წესრიგის აღსადგენად“ ჯარი გამოიყვანა. მუხროვანიდან მოიტანეს ზარბაზნები და ავლაბრის ორივე ხიდზე, თათრის მოედანზე პოლიციის შენობასთან, კუკიის ხიდთან და ჩუღურეთის სიახლოვეს განალაგეს. ამის შემდეგ გრიგოლ ორბელიანისა და ტფილისის სამხედრო გუბერნატორის ბრძანებით თბილესელებს ცეცხლი გაუხსნეს. ჯარისა და მოქალაქეთა დაპირისპირება ორ დღეს გაგრძელდა. დაიღუპა ოცზე მეტი პროტესტანტი, 16 კაცი ციმბირში გადაასახლეს, ხოლო 32-ს ხვადასხვა სახის პატიმრობა შეეფარდა. მსხვერპლი იყო ჯარისკაცებშიც.

აჯანყებას, მიუხედავად დამარცხებისა, დადებითი შედეგები მაინც მოჰყვა. მთავრობა იძულებული გახდა ზოგ დათმობაზე წასულიყო...

165
თემები:
იცით თუ არა, რომ... (367)
ნახევარმთვარე

როგორ მოქმედებებს ახალმთვარეობა ზოდიაქოს ნიშნებზე

0
(განახლებულია 12:40 07.07.2020)
ახალმთვარეობა ცხოვრებაში ახალი ეტაპის სიმბოლოა. როგორ მოქმედებს ის ზოდიაქოს ნიშნებზე, ვინ უნდა იყოს უფრო ფრთხილად და ვისთვის კი ეს ძალზე ხელსაყრელი დროა - ამის შესახებ გაეცანით ჩვენს სტატიას

მთვარე დედამიწასთან ყველაზე ახლოს მყოფი პლანეტაა, ამიტომ ის სხვა პლანეტებზე უფრო ძლიერ გავლენას ახდენს ადამიანებზე.

მთვარის ოთხი ძირითადი ფაზა არსებობს - ახალმთვარეობა, სავსემთვარეობა, ზრდის ფაზა და კლების ფაზა. თითოეულ ფაზას თავისი ენერგეტიკა აქვს. ოთხივე ფაზა ძალზე მნიშვნელოვანია, თითოეული თავისებურად კარგია და თავისებურად - საშიში, ამიტომ ამ ფაზების შესახებ ყველაფერი უნდა ვიცოდეთ.

ერთგვარ კულმინაციებს წარმოადგენს ახალმთვარეობა და სავსემთვარეობა. ამჯერად წარმოგიდგენთ ახალმთვარეობის გავლენას ზოდიაქოს ნიშნებზე.

ვერძი

ახალმთვარეობის დადგომისთანავე ვერძებს ძველისგან, დრომოჭმულისგან გათავისუფლების სურვილი უჩნდებათ. სერიოზული ცვლილებების დაჩქარება არ ღირს, მაგრამ, მაგალითად, ძველი ნივთების გადაყრა, ტელეფონის გაწმენდა არასაჭირო კონტაქტებისგან, ვისთანაც დიდი ხანია, ურთიერთობა აღარ გაქვთ, ძალიან წაგადგებათ.

კურო

ახალმთვარეობას ნებისმიერ შემთხვევაში მოაქვს ცვლილებები, მაგრამ პრობლემა ისაა, რომ კონსერვატიულ კუროებს ის მაინცდამაინც არ გიყვართ. ამასთან, ახალმთვარეობას თქვენთვის ენერგიის ძლიერი მუხტის მოცემა შეუძლია, რათა პრიორიტეტებს გადახედოთ. ასე რომ, ეცადეთ, მთლიანად დაიმუხტოთ ამ დღის ენერგიით. ამაში დაგეხმარებათ სეირნობა, მედიტაცია ან საყვარელი ჰობი.

როგორ უნდა გავაძლიეროთ ჩვენი ენერგეტიკა ზოდიაქოს ნიშნის მიხედვით>>

ტყუპი

ტყუპებისთვის, რომლებიც ისედაც ენერგიას „აფრქვევენ", დამატებითი, ახალმთვარეობის ნაკადი უკვე შეიძლება ზედმეტი აღმოჩნდეს. აქედან გამომდინარე, ამ პერიოდში არ მიიღოთ ნაჩქარევი გადაწყვეტილებები. სჯობს, ყურადღება შემდგომი თვის დაგეგმვაზე გაამახვილოთ.

კირჩხიბი

როგორც შემოქმედებითი პიროვნებები, კირჩხიბები მუდამ მოხარული ხართ, რომ მოსინჯოთ რამე ახალი. ახალმთვარეობა ამისთვის საუკეთესო პერიოდია. მთვარის ეს ფაზა, შესაძლოა, დაგეხმაროთ ცხოვრების უკეთესობისკენ შეცვლაში თვითგამოხატვის საშუალებით.

ლომი

ახალმთვარეობის პერიოდში ლომებს ყურადღების ცენტრში ყოფნის სურვილი გიმძაფრდებათ. ამიტომ თამამად შეხვდით მეგობრებს, წადით პაემანზე, გაიცანით ადამიანები. ეს ბევრ საინტერესო მომენტს გპირდებათ.

ზოდიაქოს რომელ ნიშნებს აქვთ ძლიერი ენერგეტიკა>>

ქალწული

ქალწულები შესანიშნავი ორგანიზატორები ხართ, ხოლო ახალმთვარეობისას ეს უნარი მრავალგზის ძლიერდება. აქედან გამომდინარე, მთვარის ეს ფაზა შესანიშნავი დროა იმისთვის, რომ დაუბრუნდეთ გადადებულ პროექტებს, საქმეებს, გადაწყვიტოთ, ღირს თუ არა მათი რეალიზება და თუ საჭიროდ ჩათვლით, რომ ღირს, მაშინ შეუდგეთ კიდეც მოქმედებებს.

სასწორი

სასწორების ნაკლი ისაა, რომ გადაწყვეტილების მიღება გიჭირთ. მაგრამ ახალმთვარეობის მაღალი ენერგია თითქოს „გაცოცხლებთ" და აუცილებელ ძალას გაძლევთ. ამიტომ ამ დღეებში კარგი იქნება, თუ მიხედავთ გრძელვადიან გეგმებს და ადამიანებთან კომუნიკაციას. ყველა საკითხი წარმატებით გადაიჭრება.

მორიელი

ჯიუტი მორიელებისთვის ახალმთვარეობა კარგი დროა იმისთვის, რომ დაფიქრდეთ საკუთარ საქციელზე და გულისყური მიმართოთ იმაზე, რომ რაღაც შეცვალოთ თქვენს თავში. ეს დღეები კიდევ იმისთვისაა კარგი, რომ ძველი წყენები დაივიწყოთ.

ყველაზე, ყველაზე... ზოდიაქოს ნიშნების ძლიერი მხარეები>>

მშვილდოსანი

მშვილდოსანი ის ნიშანია, რომელსაც მუდამ სწამს მომავლის და ცვლილებების არ ეშინია. ახალმთვარეობის ცინცხალი ენერგია გაძლევთ სტიმულს, რომ გაარღვიოთ ჩაკეტილი წრე, ცხოვრების რა სფეროსაც არ უნდა ეხებოდეს და სცადოთ რამე ახალი.

თხის რქა

რამდენადაც თხის რქებს არ გიყვართ დროისა და ენერგიის ტყუილუბრალოდ დახარჯვა, ეს მშვენიერი დროა იმისთვის, რომ საკუთარ ცხოვრებას გვერდიდან შეხედოთ და გათავისუფლდეთ იმ ყველაფრისგან, რასაც სარგებლობა არ მოაქვს.

მერწყული

მერწყულებში ახალმთვარეობისას განსაკუთრებით ძლიერდება სურვილი, რომ იყოთ ორიგინალური და სხვებისგან განსხვავდებოდეთ. უბრალოდ, საჭიროა ამ ყველაფრის სწორ კალაპოტში მიმართვა. მაგალითად, ძველი ჩვევებისგან გათავისუფლება, რომლებიც არაფერში აღარ გჭირდებათ და ცხოვრებაში ახალი, პროდუქტიული უნარების ჩართვა.

როგორ გავწმინდოთ სახლი ნეგატიური ენერგიისგან - სასარგებლო რჩევები>>

თევზები

ახალმთვარეობის ენერგია გაიძულებთ, დაფიქრდეთ იმაზე, თუ რა გიშლით ხელს საკუთარი მიზნების მიღწევაში. მთავარი კი ისაა, რომ ეს პერიოდი სტიმულს გაძლევთ, დაბრკოლებებისგან უმტკივნეულოდ გათავისუფლდეთ.

0