ყვავილები ზღვის სანაპიროზე

ტრაგედია დემნა უფლისწულისა, რასაც საქართველოს მზის აღმობრწყინება მოჰყვა

550
(განახლებულია 11:17 08.10.2019)

ვანო სულორი

საქართველოს ისტორიაში ბევრი თეთრი ლაქაა, ბევრი რამ ბუნდოვანია, მაგრამ იმდენი პასუხგაუცემელი კითხვა, რამდენიც საქართველოს მეფის  წინააღმდეგ 1177 წელს მოწყობილმა სამხედრო ამბოხმა დაგვიტოვა, ალბათ არცერთ მოვლენას არ დაუტოვებია.

ამ აჯანყების მიზანი იყო მეფე გიორგი მესამის ტახტიდან ჩამოგდება და მისი ძმისწულისა და ამირსპასალარ ივანე ორბელის სიძის, დემნა (დემეტრე) უფლისწულის გამეფება; საბაბი — უფლისწულის ლეგიტიმური უფლებების დაცვა, მიზეზი — მეფის მკაცრი პოლიტიკა, რამაც ქვეყნის ხელისუფალს უამრავი შიდა მტერი გაუჩინა. 

გიორგი მესამის მხრებზე უმძიმესმა წლებმა გადაიარა. ის საკმაოდ დიდი მასშტაბების პოლიტიკური ფიგურა გახლდათ, საქართველოს საზღვრებიც გააფართოვა და არაერთი მნიშვნელოვანი ღონისძიებაც განახორციელა. 

მემატიანის თქმით, მეფე, რომელსაც „დავითიანობა და სოლომონიანობა მოჰგვარობდა, თავისი დიდი პაპის, დავით აღმაშენებლის მსგავსად, მაჰმადიან მმართველებს ხელიდან აცლიდა სამფლობელოებს - ძლევამოსილებით აღჭურვილი ერთგულსა და ორგულსაც იყმევდა“.

გიორგი მესამემ უზღვავი სისხლი დაღვარა მტრებთან ბრძოლაში. მართალია, ყოველ ჯერზე მის წინააღმდეგ მთელი აღმოსავლეთის მუსლიმები ერთიანდებოდნენ ხოლმე, მაგრამ „ლომთა უმხნესმა და არწივთა უმაღლესმა“, როგორც  ერთი  სომეხი მემატიანე წერს,  „შეაძრწუნა ყოველი სპარსეთი და თურქისტანი“.

არა მხოლოდ საგარეო სარბიელზე იყო მეფე გიორგი ასეთი ძლიერი, ქვეყნის შიგნითაც მკაცრ ცენტრალისტურ პოლიტიკას ატარებდა და ამის შემდეგ გასაკვირიც არ არის, რომ დიდი ფეოდალები აუმხედრდნენ.

ყველაფერი კი დაიწყო იმით, რომ 1155 წელს მოულოდნელად გარდაცვლილ მეფე დავით მეხუთეს დარჩა მცირეწლოვანი ძე დემეტრე (დემნა). მართალია, ტახტი ჯერ დავითის მამამ, დემეტრე პირველმა დაიბრუნა, მერე კი ძმამ, გიორგი მესამემ დაიკავა, მაგრამ სამეფო სკიპტრის ფლობაზე არანაკლები უფლებები გააჩნდა დემნა ბატონიშვილს. სანამ უფლისწული მცირეწლოვანი იყო, მეფე გიორგი საფრთხეს ვერ გრძნობდა, მაგრამ, როდესაც წამოიზარდა, მისი განეიტრალება გადაწყვიტა და ცოლად თავისი ერთგული ვაზირის, ამირსპასალარ ივანე ორბელის ქალიშვილი შერთო. ამით მეფემ თავიდან აიცილა უშუალო კონკურენტის უცხო სამეფო გვართან დანათესავება და შესაბამისად, გარე ძალების გამოყენება დემნას გასამეფებლად. 

ივანე ორბელი მეფის შემდეგ პირველი კაცი იყო და დემნა ვერაფერს შესთავაზებდა იმაზე მეტს, რაც უკვე გააჩნდა პირველ ვაზირს — თანამდებობა, სახელი, დიდება, ფული, ქონება. აი, ურჩობის შემთხვევაში კი, პირველი ვაზირი ყველაფერს დაკარგავდა. ამიტომაც ვერ წარმოედგინა გიორგი მესამეს ამირსპასალარის ღალატი და 1177 წლის ამბოხება სრულიად მოულოდნელი აღმოჩნდა მისთვის.

მეფის მუდმივი საზრუნავი, რომელიც საგონებელში აგდებდა გიორგის III-ს, მისი ერთადერთი ქალიშვილის, თამარის გახელმწიფება იყო. საფიქრალი  და სადარდებელი აქ ის გახლდათ, რომ მეფის ეს განზრახვა დიდებულთა გამოწვევას გულისხმობდა, ვინაიდან ირღვეოდა საქართველოში ოდითგან მომდინარე წესი.

ეს, რაღა თქმა უნდა, კარგად უწყოდა მეფე გიორგიმ, მაგრამ იმდენად იყო დაჯერებული თავის ძალებში, რომ ხელი არ აუღია განაზრახზე. ამიტომაც დაივიწყა ადრე დადებული პირობა, როგორც კი დემნა გაიზრდება, ტახტს დავუთმობო.  

დემნა ბატონიშვილი წამოიზარდა, მისი გამეფების დრო დადგა, მაგრამ გიორგი მესამე ტახტის დათმობას არ აპირებდა. ამის გამო დიდებულთა ნაწილმა ფარულად პირი შეკრა, მათ მეფის შეპყრობა, მოკვდინება ან მონასტერში გაშვება და ტახტზე დემნას აყვანა განიზრახეს.  

წყაროების ცნობით, ამირსპასალარმა ივანე ორბელმა აგარანში (ახლანდელი შინდისის, ტაბახმელის, კოჯრისა და წავკისი ტერიტორია) 30 ათასიანი ლაშქარი შეკრიბა და მეფის დასატყვევებლად დაიძრა. მანამდე ის ხანგრძლივ მოლაპარაკებებს აწარმოებდა დიდგვაროვნებთან და საბოლოოდ, მათი გადაბირება შეძლო. აჯანყებულთა ბანაკში აღმოჩნდნენ დიდგვაროვანთა უმრავლესობა, ანუ „ყველა ორბელთა და ყოველთა ტომთა და მიმდგომთა მათთა სამცხეთა, ჰერთა, კახთა და სადაცა ვინ ნათესავი  და ნატამალი მსმენარი მათდა იყო“.

სწორედ მათ აკურთხეს დემნა მეფედ აგარანის ციხეში...

მეფე გიორგი მესამე მცირე ამალით თბილისთან ახლოს იდგა სახატეში „განსუენებით“. მაგრამ აჯანყებულებმა მაინც ვერ მოახერხეს მისი შეპყრობა. საქმე ისაა, რომ მეფეს ერთი აზნაურის ნაყმევი, „უგვარო“ აფრიდონი ეახლა და ამცნო ქვეშევრდომთა შეთქმულების შესახებ. გიორგი მესამე თავს დაცემულ ამბოხებულებს დაუსხლტა და მოღალატეებს განზრახვა ჩაეშალათ.  

გიორგი მესამემ თბილისში შეასწრო და იქ გამაგრდა. ხელმწიფეს მიემხრო ყივჩაღური გვარდია ყუბასარის სარდლობით. ეს იმ ყივჩაღთა შთამომავლები კი არ იყვნენ, რომლებიც დავით აღმაშენებელმა ჩამოასახლა საქართველოში, არამედ „ახალი ყივჩაღები“, როგორც მათ მემატიანე უწოდებს — დაქირავებული მეომრები.

მალე მეფესთან მანდატურთუხუცესი ჭიაბერიც გამოცხადდა და მის დაქვემდებარებაში მყოფი მეომრები მიაშველა. მეფის ლაშქარში იყვნენ დვალები და საქართველოს მთიანეთის სხვა კუთხეთა მოლაშქრენი. მეფე შეტევაზე გადავიდა, კოჯორში დაბანაკებულებზე იერიში მიიტანა და მოწინააღმდეგენი დაფანტა. მისმა მომხრეებმა დაიკავეს სამშვილდე, მერე კი კახეთში ილაშქრეს და აჯანყება იქაც ჩააქრეს.

ამის შემდეგ მთელი რისხვა ქვემო ქართლში, ლორეს ციხეში დაბანაკებულ აჯანყებულებს დაატყდათ. მეფის წარმატებებმა ამბოხებულთა ისედაც მყიფე ერთიანობა ნამსხვრევებად აქცია. დიდებულებმა, თავი რომ გადაერჩინათ, ერთი მეორის მიყოლებით იწყეს მეფის ბანაკში გადასვლა. პირველი გამრეკელ-თორელი ეახლა მეფეს და პატიება სთხოვა. მას მიჰყვნენ გრიგოლ ანელი,  მხარგრძელები და სხვანი. ასე თანდათან დასუსტნენ ივანე ორბელი და მისი მომხრეები, სამაგიეროდ გაძლიერდა გიორგი მესამეს სამხედრო ძალა.

თავდაპირველად მეფემ ამბოხებულებთან მოლაპარაკება გამართა. ჩანს, ან გამარჯვების იმედი არ ჰქონდა, ან დიდ სისხლისღვრას მოერიდა. ივანე ორბელმა ჯერ არ ისურვა მეფესთან კონტაქტი, მაგრამ საქმე ცუდად რომ წაუვიდა, ამირსპასალარმა გიორგის ძმისწულისთვის სამეფოს გაყოფა მოსთხოვა, რაც მიუღებელი აღმოჩნდა მეფისთვის.

აჯანყებულთა რიგები კი თანდათან თხელდებოდა.  მაშინ ივანე ორბელმა საქართველოს მოსისხლე მტრებს, შაჰ არმენსა და  ელგუზ ათაბაგს სთხოვა დახმარება. „ურჯულო“ მეფის ასეთი აღზევება სელჩუკი მეზობლებისთვისაც მიუღებელი გახლდათ და დახმარებაზე თანხმობა განუცხადეს ქართველ მოღალატეებს. თუმცა, საქმე დაპირების იქით არ წასულა, სელჩუკებმა ვერ გარისკეს საქართველოს საშინაო საქმეები ჩარევა...

მეფის მხარეზე გადასულმა ერისთავებმა  წერილი გაუგზავნეს ივანე ორბელს, ურჩევდნენ, თავადაც დამორჩილებოდა გიორგის და უფლისწულიც გადაეცა მისთვის, მაგრამ ამირსპასალარმა უარი განაცხადა.

ბოლოს „ერთგული“ ერისთავებისაგან მიტოვებული უფლისწული დემნა მიხვდა, რომ ბრძოლას აზრი არ ჰქონდა, ამიტომ ლორეს ციხიდან მალულად საბლით დაეშვა და ბიძას ეახლა — პატიება და სიცოცხლის შენარჩუნება სთხოვა.

ეს უკვე აჯანყების დასასრული იყო. შეწყალების თხოვნით ეახლა მეფეს ივანე ორბელიც. 

დიახ, აჯანყება დასრულდა, მაგრამ ტრაგედია ამის შემდეგ დაიწყო. მეფემ სასტიკად დასაჯა ამბოხებულები, განსაკუთრებით კი ძმისწული, რომელსაც თვალები დასთხარეს და დაასაჭურისეს.

რაც შეეხება ორბელებს, მეფემ ჯერ თვალები დათხარა ივანე ორბელს, ხოლო შემდეგ, ძმასთან და შვილებთან ერთად, სიკვდილით დასაჯა. მეფემ სასჯელი დარბაზის გადაწყვეტილებით გამოიტანა და საეკლესიო შეჩვენებით დაამტკიცა.

აჯანყების ჩახშობის შემდეგ, დიდგვაროვან დამნაშავეთა დიდი ნაწილი შეაჩვენეს, მამულები და თანამდებობები ჩამოართვეს და ქვეყნიდან განდევეს. მეფემ მათ მაგივრად  თანამდებობებზე უგვარო, მაგრამ ერთგული თანამებრძოლები დააწინაურა. ნაყივჩაღარმა ყუბასარმა ამირსპასალარობა მიიღო, ხოლო აზნაურის ნაყმევმა აფრიდონმა — ერისთავთ-ერისთავობა და მსახურთუხუცესობა.

მეფის მრისხანება ამით არ დასრულებულა. მან ქართულ ეკლესიას აჯანყების ყველა მონაწილე დააწყევლინა, რის სანაცვლოდაც შეუვალობა მისცა. ეს კი იმას ნიშნავდა, რომ ეკლესია გადასახადებისგან თავისუფლდებოდა...

1178 წელს გიორგი მესამემ საეკლესიო კრება მოიწვია და დიდი პრივილეგიები მიანიჭა ეკლესიას. სანაცვლოდ კი თანამოსაყდრედ თამარის გამოცხადება მოითხოვა.

და ასე დაიწყო „ამობრწყინება მზემან საქართველოისა“...

550
თემები:
იცით თუ არა, რომ... (382)
ვაქცინაცია

რამდენად საშიშია ვაქცინა: აშშ პასუხს ითხოვს, ევროპა მოგებას ითვლის

24
(განახლებულია 19:54 29.09.2020)
ვაქცინა AstraZeneca-ს პრობლემებში, რომელიც ერთობლივად შექმნეს იმავე სახელწოდების ბრიტანულ–შვედურმა ფარმაკოლოგიურმა კომპანიამ და ოქსფორდის უნივერსიტეტმა, ახალი ტალღა დაიწყო.

ირინა ალქსნისი

შეერთებულმა შტატებმა არა მარტო არ აღადგინა შინ ორიოდე კვირის წინ შეჩერებული კვლევები, არამედ წამყვანი ამერიკული მედია სულ უფრო ხშირად სვამს კითხვას პრეპარატის უსაფრთხოებასთან დაკავშირებით. ყველაზე ხმამაღლა ტელეარხი CNN გამოვიდა.

როგორც ცნობილია, AstraZeneca-ს კლინიკური კვლევები ორჯერ შეჩერდა — ივლისსა და სექტემბერში: ორ მოხალისეს ნევროლოგიური წარმოშობის უჩვეულო სიმპტომები გამოუვლინდა. თუმცა ვაქცინაციას არც ერთი შემთხვევა არ დააკავშირეს და ქვეყნების უმეტესობაში, დიდი ბრიტანეთის ჩათვლით, კვლევები გაგრძელდა.

მაგრამ ამერიკელი მეცნიერები და ჯანდაცვის სისტემის სპეციალისტები განსაკუთრებულად მოკირკიტეები აღმოჩნდნენ და გვერდითი მოვლენების შესახებ ანგარიშებში სერიოზული განსხვავებაც აღმოაჩინეს.

კომპანია AstraZeneca-მ ივლისის ინციდენტი გაფანტული სკლეროზის შემთხვევით ახსნა. სამაგიეროდ ოქსფორდის უნივერსიტეტის საიტზე ის „აუხსნელ ნევროლოგიურ სიმპტომებადაა“ ნახსენები.

სექტემბრის ინციდენტისას კომპანიამ საჯაროდ განაცხადა, რომ ქალ მოხალისეებს „აუხსნელი დაავადება“ გამოუვლინდათ. მაგრამ შიდა დოკუმენტაციაში ეს შემთხვევა განივ მიელიტადაა (იშვიათი ნევროლოგიური დაავადება) აღნიშნული.

შედეგად, ამერიკელები სვამენ აბსოლუტურად ლოგიკურ კითხვას მსგავსი განსხვავებების შესახებ. AstraZeneca უამისოდაც იღებდა სერიოზულ პრეტენზიებს ვაქცინაზე მუშაობის გამჭვირვალობასთან დაკავშირებით, ხოლო ამოტივტივებულმა წინააღმდეგობებმა დამატებით ჩამოშალეს ნდობა პრეპარატისა და მისი უსაფრთხოების მიმართ.

შესაძლოა AstraZeneca-ს უბრალოდ არ გაუმართლა და საქმე მართლაც დამთხვევებშია, რომლებიც არანაირად არ უკავშირდება ვაქცინას. მაგრამ ჯანსაღი აზრი თუნდაც ამ მომენტში სინათლის შეტანას მოითხოვს — და პატივი უნდა მივაგოთ ამერიკულ პასუხისმგებელ სამსახურებს, რომლებმაც თავი ქვიშაში არ ჩარგეს და თავის ქვეყანაში გამოცდები გაყინეს.

აქ უფრო მათი ევროპელი კოლეგების პოზიციაა გასაკვირი, რომლებმაც არჩიეს, არ შეენიშნათ მთელი ეს უცნაურობები და ტესტირების გაგრძელების ნებართვა გასცეს.

თუმცა ევროკავშირის ხელისუფლებისა და თავად კომპანიის უშფოთველობას ამ ფრიად საფრთხილო თემაზე, რომელიც დიდი უსიამოვნებებით იმუქრება, მარტივი ახსნა აქვს.  

ამ დღეებში საინფორმაციო სააგენტო Reuters-მა, ევროკავშირის ოფიციალურ წარმომადგენელზე დაყრდნობით განაცხადა, რომ AstraZeneca-მ ნაწილობრივი იმუნიტეტი მიიღო ევროკავშირთან სავაქცინო გარიგების ფარგლებში. შეთანხმება ჯერ კიდევ აგვისტოში დაიდო, მაგრამ მისი ზოგი დელიკატური დეტალი მხოლოდ ახლა გახმაურდა.

გარიგების არსი ისაა, რომ ფარმაკოლოგიური კომპანია ევროკავშირს პრეპარატს შედარებით დაბალ ფასში მიაწვდის, სამაგიეროდ კი არანაირ ფინანსურ პასუხისმგებლობას არ იტვირთავს (გარკვეულ ლიმიტს ზემოთ) გვერდითი ეფექტების გამო. გარიგების ზუსტი მასშტაბები არ საჯაროვდება, მაგრამ ცნობილია, რომ ევროპა AstraZeneca-ს 2,5 ევროს გადაუხდის ერთ დოზაში.

ფრანგულმა ფარმამწარმოებელმა Sanofi-მ, რომელიც თავის პრეპარატზე კონცერნ GlaxoSmithKline-თან ერთად მუშაობდა, ევროპას ის 10 ევროდ მიჰყიდა — და მისთვის იმუნიტეტი ჯერ არ მიუნიჭებიათ.

სხვათა შორის, ორივე კომპანიამ უკვე მიიღო აუნაზღაურებადი საავანსო გადახდები ევროკავშირისგან. AstraZeneca-ს შემთხვევაში ამ გადახდამ 336 მლნ ევრო შეადგინა 400 მლნ დოზის უზრუნვესაყოფად, ხოლო Sanofi-ს შემთხვევაში — 324 მლნ ევრო 300 მლნ დოზისთვის.

ამგვარად, თუ მომავალი მასობრივი ვაქცინაციის პროცესში უცბად გაირკვევა, რომ AstraZeneca-ს პრეპარატი მართლაც ბევრ შემთხვევაში აყენებს ზიანს ადამიანის ორგანიზმს, კომპანიისთვის ამას არანაირი საბედისწერო შედეგები არ მოჰყვება. დაზარალებულებს კომპენსაციებს ეროვნული მთავრობები გადაუხდიან, უფრო ზუსტად კი, შესაბამისი ქვეყნების გადასახადების გადამხდელები.

ასევე შეუძლებელია შთაბეჭდილებას არ ახდენდეს ევროპული ისტებლიშმენტის ფსონი ორ ვაქცინაზე. გასაგებია, რომ ეს სოციალური და პოლიტიკური მანიპულაციებისთვის უამრავ შესაძლებლობას იძლევა. სანტერესო იქნებოდა გვენახა, ევროკავშირის რომელი ქვეყნები რომელ პრეპარატს მიიღებენ, ან როგორ გაანაწილებენ ისინი თავად ქვეყნებს შიგნით ვაქცინას რაიონების კეთილდღეობისა თუ ადამიანთა საზოგადოებრივი მდგომარეობის გათვალისწინებით.

რაღაც მკარნახობს, რომ რჩეული ევროპელებისთვის, რომელთა ჯანმრთელობაც არავითარ შემთხვევაში არ შეიძლება დადგეს საეჭვო მედიკამენტების დარტყმის ქვეშ, ყოველთვის მოიძებნება Sanofi-ს პრეპარატი, რომელზე გარანტიის გაცემაც ფრანგულ კომპანიას თავად მოუწევს. შესაბამისად, მისი უსაფრთხოებისა და ეფექტურობისადმი რწმენა ბევრად მაღალია.

ამ ფონზე ლამის ეგზოტიკად მოჩანს რუსული რეალობები, სადაც ბევრი ცნობილი და მაღალჩინოსანი მოქალაქე გახდა ადგილობრივი ვაქცინის გამოცდების მონაწილე. მსოფლიო მასმედია კი კიდეც ირწმუნებოდა, რუსული ელიტის წარმომადგენლები ბევრი თვით ადრეც იცრებოდნენ გამოუცდელი პრეპარატითო. როგორ შეესაბამება ეს მათსავე თავდასხმებს „სპუტნიკ-V“-ზე, ეს მხოლოდ შეიძლება ვივარაუდოთ.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

24
ვითარება ყარაბაღში

მოსაზრება: გამწვავება ყარაბაღში როგორც რუსეთის კავკასიის ომში ჩათრევის მცდელობა

43
(განახლებულია 17:30 29.09.2020)
მთიან ყარაბაღში შეიარაღებული დაპირისპირების გამწვავებას, ბაქოსა და ერევნის მრავალწლიან სამხედრო–პოლიტიკურ უთანხმოებას დღეს მესამე ქვეყნები ავი მიზნების მისაღწევ ინსტრუმენტად იყენებენ.

იქმნება შთაბეჭდილება, რომ ვიღაც რუსეთის კავკასიის დიდ ომში ჩათრევას ცდილობს — მისი ძალებისა და საშუალებების ბელარუსის, სირიის, „ჩრდილოეთის ნაკადი-2“-ის და გეოპოლიტიკური დაპირისპირების სხვა წერტილებიდან გადასართველად. კონფლიქტის უშუალო მონაწილეები — ბაქო და ერევანი, შეგნებულად თუ იძულებით, „დარტყმის ქვეშ“ აყენებენ, არღვევენ დსთ-ისა და კოლექტიურ უსაფრთხოებაზე შეთანხმების ორგანიზაციის (CSTO) უსაფრთხოების სისტემას. არსებობს გეოპოლიტიკური რისკებიც, რომლებიც კავკასიაში ანგარებიანი ინტერესის მქონე დასავლური ქვეყნების „ძალების გარე პროექციას“ უკავშირდება.

მთიანი ყარაბაღის პრობლემა სამხედრო გზით ვერ იჭრება. დარეგულირების ამ პოსტულატს კონფლიქტის ორივე მხარე ეთანხმება — აზერბაიჯანი და სომხეთი (რომელიც არაღიარებული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის ინტერესებს იცავს), და ეუთოს მინსკის ჯგუფიც რუსეთის, აშშ-ისა და საფრანგეთის მეთაურობით. მოლაპარაკებათა პროცესი ნელა და რთულად მიმდინარეობს, მაგრამ 27 სექტემბერს აქტიურ საბრძოლო მოქმედებებზე გადასვლის ობიექტური მიზეზები, მძიმე არტილერიის, ტანკების, სარაკეტო კომპლექსებისა და მოიერიშე ავიაციის გამოყენებით, მაინც არ არსებობდა.

სომხეთისა და აზერბაიჯანის სამხედრო უწყებების „შეჯიბრება“ მოწინააღმდეგის აფეთქებული ტანკების ვიდეოებისა და ორივე მხრიდან შემაშფოთებელი დანაკარგების პუბლიკაციის სფეროში რუსეთში გულწრფელ თანაგრძნობას იწვევს როგორც სომეხი, ისე აზერბაიჯანელი ხალხის მიმართ. საბრძოლო მოქმედებები ობიექტურად არ არის ხელსაყრელი კონფლიქტის არც ერთი მხარისთვის, და შემდგომი ესკალაციის შემთხვევაში შედეგები შესაძლოა ძალიან მოულოდნელი იყოს: უცხოელი მშვიდობისმყოფელების შეყვანა, ან, ყველაზე ნეგატიურ შემთხვევაში — ფართომასშტაბიანი ომი სამხრეთ კავკასიაში CSTO-ს ქვეყნებისა (უპირველესად, რუსეთის) და ნატოს მონაწილეობით (როგორც თურქეთი მიანიშნებს).

შერეული სომხურ–აზერბაიჯანული მოსახლეობის რეგიონში კონფლიქტი 1988 წლის თებერვალში დაიწყო, როცა მთიანი ყარაბაღის ოლქმა აზერბაიჯანის სსრ-დან გასვლის თაობაზე გამოაცხადა. პირველ ეტაპზე მშვიდობისმყოფელების როლს სსრკ-ის შინაგან საქმეთა სამინისტროს ჯარები ასრულებდა, რომლებიც სამი წლის განმავლობაში ახერხებდნენ აქტიური შეიარაღებული დაპირისპირების შეკავებას. საბჭოთა კავშირის დაშლისა და შსს-ს ჯარების გაყვანის შემდეგ ბრძოლები ახალი ძალით გაჩაღდა. 1994 წლისთვის აზერბაიჯანმა დაკარგა კონტროლი მთიანი ყარაბაღის დიდ ნაწილსა და მის მიმდებარე შვიდ რაიონზე. კონფლიქტის მშვიდობიანი დარეგულირების თაობაზე მოლაპარაკებები ეუთოს მინსკის ჯგუფის ფარგლებში 1992 წლიდან მიმდინარეობს. კონფლიქტი მთიან ყარაბაღში პერიოდულად მწვავდება.

კოორდინატთა ახალი სისტემა

მთიანი ყარაბაღის საომარი მოქმედებების თეატრიდან ურთიერთსაწინააღმდეგო ცნობები მოდის. აზერბაიჯანი და სომხეთი ერთმანეთს ესკალაციის წამოწყებაში ადანაშაულებენ. ორივე მხარე სათითაოდ აცხადებს, რომ მხოლოდ პასუხობს შეიარაღებულ პროვოკაციას. ამ ფონზე აზერბაიჯანში ნაწილობრივი მობილიზაცია გამოცხადდა. პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა სამხედრო მდგომარეობა გამოაცხადა მთელ რიგ რეგიონებსა და ქალაქებში. ერთი დღით ადრე სომხეთში გამოცხადდა საყოველთაო მობილიზაცია და საომარი მდგომარეობა.

აზერბაიჯანის ხელისუფლების მონაცემებით, 27 სექტემბერს სომხურმა ჯარებმა დატოვეს ე.წ. „უსაფრთხოების სარტყლის“ შვიდი სოფელი (საბჭოთა პერიოდში აზერბაიჯანის სსრ-ის ეს ტერიტორია არ შედიოდა მთიანი ყარაბაღის ავტონომიური ოლქის სემადგენლობაში, სომხური ძალების კონტროლქვეშ ის 1990-იანების დასაწყისში აღმოჩნდა). 28 სექტემბერს არაღიარებული მთიანი ყარაბაღის პრეზიდენტმა არაიკ არუთუნიანმა აღნიშნა: „ჩვენ დავკარგეთ პოზიციები, კიდევ დავკარგავთ, მაგრამ ბრძოლითვე მოვიპოვებთ პოზიციებს“.

პოზიციური ბრძოლები გრძელდება. ტოტალური უპირატესობა არც ერთ მხარეზე არ შეინიშნება.

ბაქო და ერევანი თანაბრად არიან მზად „ისტორიული სამართლიანობის აღსადგენად“ — დიდი სიმძლავრის ზალპური ცეცხლის რეაქტიული სისტემებისა და „ისკანდერების“, მოიერიშე ავიაციისა და დრონების გამოყენებით. საბრძოლო მოქმედებების თითოეულ დღეს ახალი მსხვერპლი და ნგრევა მოაქვს. შექმნილ ვითარებაში უკვე პრინციპული აღარ არის, პირველმა ვინ გახსნა ცეცხლი 27 სექტემბერს მძიმე არტილერიიდან და ტანკებიდან, ვინ წარმოაჩენს ბრძოლის ხელოვნების ოპერატიულობაში უპირატესობას. დღეს მთავარია ესკალაციის შეჩერება მთიანი ყარაბაღის საზღვარზე, მოლაპარაკებათა მაგიდასთან დაბრუნება, ადამიანების სიცოცხლის შენარჩუნება. არც სამოკავშირეო ვალდებულებები უნდა მიეცეს დავიწყებას.

თუ ბაქო და ერევანი თავს მოსკოვის მოკავშირეებად მიიჩნევენ, მათ უნდა გაითვალისწინონ რუსეთის პოზიცია, გააცნობიერონ ურთიერთდამოკიდებულების არსებული სისტემისა და ასევე რეგიონული უსაფრთხოების სისტემის ნგრევის შედეგები. უთანხმოების ურთულესი კომპლექსის, წონადი არგუმენტებისა და დაპირისპირებული მხარეების სიმართლის გათვალისწინებითაც კი რუსეთს არ ესაჭიროება ომი კავკასიაში. ქვეყნის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ მოუწოდა მხარეებს, „დაუყოვნებლივ შეწყვიტონ ცეცხლი“ მთიან ყარაბაღში.

ვვარაუდობ, რომ გონიერება გაიმარჯვებს და ფართომასშტაბიანი ომის უკიდურესობამდე არ დეგრადირდება. მით უმეტეს, რომ საერთაშორისო რეაქცია მთიან ყარაბაღში გამწვავებაზე მთლიანობაში კონსტრუქციულია. შეშფოთებას გამოთქვამენ და შუამავლის როლის შესარულებლად მზად არიან ევროკავშირის ქვეყნები, აშშ და ირანი. მოვლენების ძალისმიერი სცენარით განვითარებას მხოლოდ თურქეთის პრეზიდენტი ერდოღანი უჭერს მხარს, თუმცა უპირატესად სიტყვიერად. ანკარასაც აქვს დასაკარგი სამხრეთ კავკასიაში საშიშ თამაშში. სომხეთზე თავდასხმა გარდაუვლად გამოიწვევს კოლექტიური უსაფრთხოების შეთანხმების ორგანიზაციის პასუხს, ანუ ომს რუსეთთან (ეს კი არც კვიპროსია და არც საბერძნეთი). მაშ ვინაა ცხელი მოვლენების ძირითადი დამკვეთი და ბენეფიციარი? 

გამაოგნებელი გამჭრიახობა

მნიშვნელოვნად დაასწრო რა მოვლენებსა და მათზე ვაშინგტონის ოფიციალურ რეაქციას, აშშ-ის დიპლომატიურმა წარმომადგენლობებმა აზერბაიჯანსა და სომხეთში პარასკევს, 25 სექტემბერს თავიანთი მოქალაქეები დაძაბული ვითარების შესახებ გააფრთხილეს. აშშ-ის საელჩომ სომხეთში ურჩია ამერიკელებს, უარი ეთქვათ მთიან ყარაბაღსა და დილიჟანის ეროვნული პარკის ჩრდილოეთით განლაგებულ რეგიონებში ვიზიტზე — საქართველოს საზღვრებამდე. იმავე დღეს აშშ-ის საელჩომ აზერბაიჯანში მოუწოდა თავის მოქალაქეებს, არ გასულიყვნენ აფშერონის ნახევარკუნძულს იქით — „სომხეთ–აზერბაიჯანის საზღვარზე დაძაბულობის გამწვავების გამო“. შესაძლოა ეს უბრალო დამთხვევა კი არ იყოს, არამედ რთული სამხედრო–პოლიტიკური კომბინაციის შედეგი.

აშშ-ის სწრაფვას, დომინანტი იყოს რუსეთის საზღვებთან როგორც ეკონომიკურ, ისე სამხედრო სფეროში, სრულიად შეესაბამება საშუალო ინტენსივობის გეგმური შეიარაღებული კონფლიქტების სერია კავკასიასა და სხვა რეგიონებში. მათ არ ეცოდებათ დსთ-ის ქვეყნების მოსახლეობა, ხოლო რუსეთის რესურსები გარანტირებულად გადამისამართდება სამხედრო საფრთხის ლიკვიდაციისკენ. ანუ მოსკოვს ნაკლები ძალები და საშუალებები დარჩება ვაშინგტონთან კონკურენციისთვის მსოფლიოს სხვა ნაწილებში. მთიან ყარაბაღში გამწვავება აშკარად უქმნის პრობლემებს რუსეთს და სრულად შეესაბამება აშშ-ის ეროვნულ ინტერესებს.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

43
თემები:
მთიან ყარაბაღში ვითარება გამწვავდა – შეიარაღებული შეტაკება 2020
შემოდგომა

ოქტომბრის ასტროლოგიური პროგნოზი ზოდიაქოს ნიშნებისთვის

0
(განახლებულია 17:42 29.09.2020)
ოქტომბერში ვარსკვლავები შეეცდებიან, მხარი დაგვიჭირონ, რათა საკუთარი თავის რეალიზება შევძლოთ. საჭიროა აქტიურობა – გახსოვდეთ, რომ ყველაფერი ჩვენ ხელთაა.

ოქტომბერი უფრო მეტ სტაბილურობას გვპირდება, ვიდრე ეს სექტემბერში იყო. ვარსკვლავები და პლანეტები ხელსაყრელ განლაგებაში იქნებიან და განწყობას ხშირად არ შეიცვლიან.

ვერძი

ვერძებისთვის ძალზე მნიშვნელოვანი პერიოდი იწყება. ეს განსაკუთრებით მათ ეხება, ვინც მარტოა და მეორე ნახევრის პოვნა სურს. ვარსკვლავები დაგეხმარებიან, გაზრდიან თქვენს მომხიბვლელობასა და ქარიზმას. ეს უკვე ოქტომბრის პირველ რიცხვებში გახდება შესამჩნევი.

რაც შეეხება მუშაობას, ამ სფეროში ასევე წარმატებები გელოდებათ. განსაკუთრებით გაუმართლებს იმ ვერძებს, რომელთა საქმიანობა ურთიერთობებთან არის დაკავშირებული.

კურო

კუროებისთვის ძალზე მნიშვნელოვანი იქნება სახლის ენერგეტიკული გაწმენდა. პირველივე დღეებში გადაყარეთ უსარგებლო ნივთები და ძველმანები, დაასუფთავეთ სახლი საფუძვლიანად და გადააადგილეთ ავეჯი. ეს ყველაფერი შესანიშნავად აისახება თქვენს განწყობასა და იღბალზე.

ოქტომბერი თქვენთვის წარმატებების მომტანი თვე იქნება. ასტროლოგები გირჩევენ, არ ჩაებათ კონფლიქტებში, განსაკუთრებით თვის მესამე დეკადაში. მშვიდად შეხვდით კრიტიკას. ოქტომბერში მეტი ყურადღება დაუთმეთ ოჯახსა და ნათესავებს.

ტყუპი

ამურულ სფეროში ყველაფერი წესრიგშია. ოქტომბერში მარტოხელებს საინტერესო ადამიანთან შეხვედრის დიდი შანსი გაქვთ. ვისაც ჰყავს პარტნიორი, მათ ასტროლოგები გირჩევენ, მეტი დრო გაატაროთ საყვარელ ადამიანთან.

ოქტომბრის პირველ თვეში ძალზე მნიშვნელოვანია, რომ ტოქსიკურ ადამიანებსა და მტრებს მოერიდოთ, გამოიჩინოთ სიფრთხილე. არ ღირს ვინმესთან საკუთარ სამომავლო გეგმებზე, მიზნებსა და ამბიციებზე საუბარი.

კირჩხიბი

კირჩხიბები ოქტომბერში ერთ–ერთი ყველაზე იღბლიანი და ბედნიერი ადამიანები გახდებით. ერთადერთი, რასაც უნდა მოერიდოთ, ეს ძვირადღირებული რამის შეძენაა. სამსახურში დიდი წარმატებები გელოდებათ, თუ საქმეებს მთლიანად მიუძღვნით თავს. ახლა თქვენი მთავარი მტერი სიზარმაცე და საქმეების სამომავლოდ გადადებაა.

იღბალი თქვენ გვერდით იქნება, რომ გარკვეული ყურადღება უნდა მიაქციოთ ჯანმრთელობას. საუბარია ცხოვრების ჯანსაღ წესზე. ასევე ასტროლოგები გირჩევენ, არ გაცივდეთ და საჭესთან ფრთხილად იყოთ.

ლომი

ლომებისთვის ოქტომბერში უმთავრესი სიყვარული და ურთიერთობები გახდება. ამ თვეში არ შეიძლება დიდხანს მარტო დარჩენა, ამიტომ იაქტიურეთ და ხშირად იქონიეთ კონტაქტი ახლობლებთან. ექსპერტები გირჩევენ, რომ ენდოთ საყვარელ ადამიანს, რომელიც სასარგებლო რჩევებს მოგცემთ.

ლომებს 4 ოქტომბრიდან ფინანსური მდგომარეობა გამოგისწორდებათ. გაჩნდება ახალი შესაძლებლობები ბიზნესსა და სამუშაოზე. დიდი წარმატებები გელოდებათ მომსახურების სფეროსთან დაკავშირებული პროფესიების მქონე მშვილდოსნებს. თვის მეორე ნახევარში შეგიძლიათ იმოგზაუროთ, ეწვიოთ სავაჭრო ცენტრებს. შოპინგი განწყობას აგიმაღლებთ.

ქალწული

ქალწულებმა ჯანმრთელობასა და ენერგიის დონეს უნდა მიხედოთ. ამაში ძალიან წაგადგებათ სხვაგან გადასვლა, მოგზაურობა ან საქმიანი მივლინება. გარემოს გამოცვლა სასარგებლოა ენერგეტიკისტვის და განწყობასა და იღბალზე კარგად აისახება. თვის ბოლოს ვარსკვლავები სიმხნევეს შეგმატებენ, მანამდე კი ამაზე თავად უნდა იზრუნოთ.

ოქტომბერში ნებისმიერი შესაძლებლობა უნდა გამოიყენოთ, რომ შეურიგდეთ ნათესავებს, მეგობრებს, საყვარელ ადამიანს. ექსპერტები გირჩევენ, არ ჩაიდოთ გულში წყენა. უნდა დაივიწყოთ ყველაფერი ცუდი, რათა პოზიტიური ემოციებისთვის ადგილი გაათავისუფლოთ.

სასწორი

პრიორიტეტების თვალსაზრისით ფინანსური სფერო სასწორებისთვის პირველი ნომერი უნდა გახდეს. დაასრულკეთ დაწყებული საქმეები და გამოავლინეთ მაქსიმალური პასუხისმგებლობა.13 ოქტომბრიდან იღბალი გაგიღიმებთ. გაძლიერდება თქვენი ინტუიცია.

აჯობს, უარი თქვათ ურთიერთობების გამორკვევაზე, მით უმეტეს – სახალხოდ. სამუშაოზეცა და სახლშიც ყველაფერი თავსთავად მოგვარდება, თქვენ მხოლოდ მოთმინება გჭირდებათ. პროვოკაციებს არ უპასუხოთ აგრესიით, ეს ძალზე ნეგატიურ შედეგებს მოიტანს. ოქტომბერში იაქტიურეთ ფიზიკურად, მაგრამ ზედმეტად არ დაიტვირთოთ თავი.

მორიელი

ოქტომბერში დასვენება თქვენთვის უპრიანი იქნება. ეს თქვენს იღბალსა და ენერგეტიკას წაადგება. თუ დაღლას იგრძნობთ, მაშინვე თავი გაანებეთ ყველაფერს და მოდუნდით. შეგიძლიათ წახვიდეთ სადმე და ბუნების პეიზაჟებით დატკბეთ.

თუნდაც მცირევადიანი შვებულება მოგიწესრიგებთ ფიქრებს, გრძნობებს, სამყაროზე სხვაგვარად შეხედვაში დაგეხმარებათ. შესანიშნავი დროა ნიჭის განვითარებისთვის, თვალსაწიერის გაფართოებისთვის, ახალი ცოდნის, უნარების თვისებისა და ახალი ემოციების მიღებისთვის. თუ გეგმები ჩაგეშალათ, საპანიკო არაფერია.

მშვილდოსანი

მშვილდოსნებს ოქტომბრის დასაწყისში სიფრთხილე გმართებთ, რადგან, შესაძლოა, წინა პლანზე გამოვიდეს თქვენი (და ასევე ზოდიაქოს სხვა ნიშნების) ხასიათის ცუდი თვისებები. ეს რთული დღეები იქნება, რადგან საკუთარ თავთან მოგიწევთ ბრძოლა, შინაგანი ბარიერების გადალახვა.

თვის მეორე დეკადიდან უკვე დიდი წარმატებებისა და გამარჯვებების პერიოდი გეწყებათ. ეს შეეხება მუშაობასაც, სწავლასაც და სიყვარულსაც. შეგიძლიათ რამდენიმე საქმეს ერთდროულად შეეჭიდოთ, მაგრამ მოვლენების არ დააჩქაროთ. ვარსკვლავები გირჩევენ, არ „ჩაიციკლოთ“ წყენებზე და წვრილმანების გამო არ განაწყენდეთ.

თხის რქა

თუ თქვენი გეგმები მოულოდნელად ჩაიშალა, არ ინერვიულოთ. აუცილებელია საკუთარი თავის რწმენა და წინსვლა. ძალიან დაგეხმარებათ ინტუიცია. პოზიტიურ განწყობას დაგაკარგვინებთ არა მხოლოდ უარყოფითი აზრები, არამედ ზოგიერთი მავნე ჩვევაც.

ოქტომბრის ბოლო კვირა ძალზე პროდუქტიული და დადებითი იქნება. ფინანსური საკითხები და პრობლემები სამუშაოზე სწრაფად გადაწყდება. ასტროლოგები გირჩევენ, მოერიდოთ არასაჭირო ხარჯებს, ებრძოლოთ ცდუნებებს. თვის მეორე ნახევარში ბევრად იოლი იქნება საერთო ენის გამონახვა გარშემომყოფებთან.

მერწყული

ოქტომბერი იდეალური დროა ფიზიკური აქტიურობისთვის, მგზავრობისა და გარემოს შეცვლისთვის. ეს ყველაფერი შესანიშნავად აისახება თქვენს იღბალსა და ენერგეტიკაზე. ოქტომბრის შუა რიცხვები იდეალური დროა საკუთარ გარეგნობასა და სტილზე ზრუნვისთვის, გარდერობის განახლებისთვის.

ასტროლოგები გირჩევენ, მოერიდოთ ტოქსიკურ ადამიანებს და იმათ, ვინც არ მოგწონთ. იქნებიან ფარული არაკეთილმოსურნეებიც, რომელთა ამოცნობაში ინტუიცია დაგეხმარებათ. ოქტომბერში მარტოხელებს ძალიან დიდი შანსი გაქვთ, რომ საყვარელ ადამიანს შეხვდეთ და ბედნიერი ურთიერთობები დაიწყოთ.

თევზები

თევზებისთვის იდუმალებით მოცული და უცნაური დრო დგება. ვარსკვლავები და პლანეტები თქვენგან ზოგიერთ მნიშვნელოვან რამეს დამალავენ და მხოლოდ მინიშნებებს მოგცემენ. მეორე მხრივ, მათ ზოგიერთ საბედისწერო და უაღრესად მნიშვნელოვან კითხვებზე პასუხი შეიძლება მოგცენ.

მოგზაურობისა და სავაჭრო ცენტრებში სტუმრობისთვის საუკეთესო პერიოდია 10–დან 25 ოქტომბრამდე პერიოდი. ვინც ახლა იწყებს ურთიერთობებს, სჯობს, არ დააჩქაროთ მოვლენები. სიყვარული თქვენზე დადებითად იმოქმედებს – გააძლიერებს სიმხნევესა და შემოქმედებით პოტენციალს.

0