სლესა, ანუ მოქცევის ციხე

დასჯილი ერთგულება: ამბავი ბააკა ხერხეულიძისა

293
(განახლებულია 17:03 13.05.2019)

ვანო სულორი

მას შემდეგ, რაც ქართლის მეფე ლუარსაბ მეორე გიორგი სააკაძეს დაუმოყვრდა და მისი და შეირთო ცოლად, სააკაძე სამეფო კარზე კიდევ უფრო დაწინაურდა და მეფის ნდობა კიდევ უფრო განიმტკიცა. თბილისის მოურავმა ისარგებლა ხელსაყრელი ვითარებით და სამეფო ხელისუფლების განსამტკიცებლად ქმედითი ღონისძიებების გატარება დაიწყო. ის დარწმუნებული იყო, რომ ამ მამულიშვილურ საქმეში მეფე გვერდით დაუდგებოდა.

სააკაძის აღზევებამ და მისმა რეფორმებმა თავზარი დასცა ქართლის დიდგვაროვნებს, რომლებიც ვერაფრით ეგუებოდნენ უფლებების შეზღუდვასა და სამეფო ხელისუფლების განმტკიცებას. მას განსაკუთრებით ქვემო ქართლის სადროშოს მეთაური შადიმან ბარათაშვილი და მისი „დასი“ — ფარსადან ციციშვილი, ბერუკა ჯავახიშვილი და სხვები ემტერებოდნენ.

ამას დაემატა ერთი საჩოთირო შემთხვევა, რამაც საბოლოოდ გადაამტერა დიდ მოურავს ქვემო ქართლის გავლენიანი თავადი.

სამეფო კარზე სალხენად შეკრებილი დიდგვაროვნების წინაშე ბარათაშვილს თავი მოუწონებია ორლესული მახვილით. გიორგი სააკაძეს კი დაცინვით უთქვამს მეფის სუფრაჯისთვის, შენს ხმალს კვეთა არ აქვს, ანუ ბლაგვი და ბრძოლაში გამოუსადეგარიაო.

რისხვამ აიტანა თავმომწონე თავადი, თუმცა სიტყვა არ დაუძრავს, წყენა გულში ჩაიმარხა.

გაქნილი და გაიძვერა თავადები კარგად ხვდებოდნენ, რომ მეფის ცოლისძმას პირდაპირ ვერაფერს დააკლებდნენ, ამიტომ სხვა გზა აირჩიეს – თბილისის მოურავს პირში უცინოდნენ, ზურგს უკან კი სამარეს უთხრიდნენ.

როგორც მემატიანე წერს „ქართლის ცხოვრებაში“:

„მაშინ თავადთა და დიდებულთა ქართლისათა და რომელიცა არ იყო მოურავის მოყუარე, იწყინეს და დაუწყეს ბეზღობა მოურავსა... და უმეტესად სუფრაჯმან შადიმან ბარათაშვილმან დაუცადებლად დაუწყო ბეზღობა მოურავსა“.

საქმე ისაა, რომ შადიმან ბარათაშვილი ლუარსაბ მეორის მამამძუძე გახლდათ და დიდი გავლენა ჰქონდა ქართლის მეფეზე.

მიუხედავად იმისა, რომ ლუარსაბი თავიდან არ იჯერებდა დამბეზღებელთა მონაჩმახს სააკაძის ღალატზე, ბოლოს მაინც გატყდა და ერთგულ მოურავს სასიკვდილო განაჩენი გამოუტანა.

1612 წლის მაისი იდგა, წავკისში მყოფმა მეფემ სანადიროდ იხმო ქართველი დიდებულები, მათ შორის გიორგი სააკაძეც. თუმცა, სანამ მოურავი მოვიდოდა, მეფემ საიდუმლო თათბირი გამართა. ფარეშთუხუცესმა ბააკა ხერხეულიძემ დარბაზობის ადგილზე შემთხვევით გაიარა და გაიგონა სიტყვები: „ხვალ, ნადირობისას... უნდა მოვკლათ...“

ბააკამ ვერ გაიგონა, ვისზე ლაპარაკობდნენ მოთათბირენი, მაგრამ იმას კი მიხვდა, რომ ნადირ-ფრინველს არ გულისხმობდნენ მონადირეები.

სიფხიზლე გააათკეცა მეფის ფარეშთუხუცესმა და მალევე შენიშნა, რომ მეფის ამალა უფრო კბილებამდე შეიარაღებულ ჯარს ჰგავდა, ვიდრე სანადიროდ წვეულ დიდებულებს. 

ბოლოს გიორგი სააკაძეც მივიდა წავკისს. დიდად გაიხარა მეფე-სიძემ, სუფრის გაშლა ბრძანა, სმაში უნდა გავეჯიბრო ჩემს ცოლისძმასო.

მხიარულ გუნებაზე გახლდათ მეფე, იცინოდა და ღვინოს აძალებდა მოურავს. სუფრის სხვა წევრებიც თასს თასზე ცლიდნენ თითქოს. მაგრამ ბააკა ხედავდა, როგორ იპარავდნენ ღვინოს შადიმან ბარათაშვილი, ფარსადან ციციშვილი და ბერუკა ჯავახიშვილი.

და მიხვდა ფარეშთუხუცესი, რომ მეფესა და მის დიდებულებს სააკაძის დათრობა სურდათ. თვალით ანიშნა სააკაძეს საფრთხე. შემთვრალმა მოურავმა თანამეინახეებს გადახედა და ყველა ფხიზელი მოეჩვენა. უმალ სიმთვრალე დათრგუნა სააკაძემ, ნადირობა და ნადიმობა ერთმანეთს არ უხდება და დროც არის, მოვისვენოთო, თქვა.

აიშალა სუფრა.

გიორგი სააკაძეს მაინც ვერ წარმოედგინა სიძის მუხანათობა, ამიტომ მშვიდად დაიძინა. მაგრამ ფხიზლობდა მისი ერთგული ბააკა ხერხეულიძე.

შუაღამისას ფრთხილმა ნაბიჯებმა, ჩურჩულმა და იარაღის ჩხარაჩხურმა წამოაგდო ფეხზე ფარეშთუხუცესი. მყის ფეხზე წამოიჭრა და სააკაძის კარვისკენ გავარდა.

— თავს უშველე, გიორგი, შენს მოსაკლავად მოდიან! — დაიღრიალა ხერხეულიძემ.

ახალუხის ამარა წოლილა დიდი მოურავი, თავშიშველი და ფეხშიშველი. მხოლოდ ხმალი აუტაცია, უბელო ცხენს მოვლებია ზურგზე და გაფრენილა შურდულივით. დაედევნა მდევარი, მაგრამ ხელმოცარულები დაბრუნდნენ უკან.

და როგორც ქართულ ანდაზაშია, კაცი უნაგირს ვერ მისწვდა, უზანგებს მტვრევა დაუწყოო, ისე მოხდა მაშინაც.
გიორგი სააკაძე ხელიდან დაუსხლტდათ, მაგრამ ბააკა ხერხეულიძე ხომ იქვე ჰყავდათ — ცხვირი მოაჭრეს და ლოყა-ნიკაპი დაათალეს მეფის მოღალატეს.

ამასობაში ნოსტეს მიიჭრა სააკაძე, ცოლ-შვილი აყარა და სამშვიდობოს გაიტაცა. ის-ის იყო, ტყეს შეაფარეს თავი, რომ შადიმან ბარათაშვილი და მისი მომხრეები დაეცნენ თავს მოურავის საცხოვრებელს. თავდამსხმელები სააკაძის ოჯახს ვერ მისწვდნენ, მაგრამ ქონება დაიტაცეს და სახლ-კარი ცეცხლს მისცეს.

დევნილებმა ჯერ არაგვის საერისთავოს მიაშურეს, ნუგზარ ერისთავს შეაფარეს თავი, იქიდან კი ისპაჰანის გზას დაადგნენ.

აი, ასე მიუგდო მალემრწმენმა ლუარსაბ მეორემ ქვეყნის მტრების გასანადგურებლად ალესილი მახვილი საქართველოს უბოროტეს მტერს შაჰ-აბასს...

 

293
თემები:
იცით თუ არა, რომ... (361)

მიმოხილვა: ბალისტიკური რაკეტა „სარმატი“ საფრენად ემზადება

73
(განახლებულია 12:36 24.05.2020)
რუსეთის სტრატეგიული ბირთვული ძალები სულ უფრო სრულყოფილი და ეფექტური ხდება. ახალი მძიმე კონტინენტთშორისი ბალისტიკური რაკეტა „სარმატი“ ფინალურ გამოცდებს გადის შეიარაღებაში შესვლის წინ

ალექსანდრ ხროლენკო

რუსეთის ვიცე–პრემიერმა იური ბორისოვმა 21 მაისს განაცხადა, რომ COVID-19–ის პანდემიას გავლენა არ მოუხდენია კონტინენტთშორისი ბალისტიკური რაკეტა „სარმატის“ ზაფხულში გამოცდაზე — ის თავდაცვის სამინისტროს გენერალური კონსტრუქტორის მიერ განსაზღვრულ ვადებში ჩატარდება.    

„სარმატის“ გამტყორცნი გამოცდები 2018 წელს დასრულდა. კომპლექსი საბრძოლო ბლოკების ფართო სპექტრს მიიღებს, მათ შორის, ახალო თაობის ჰიპერბგერითს და სტრატეგიული დანიშნულების სარაკეტო ძალების შეიარაღებაში 2021 წელს შევა.  

ახალი რაკეტა მსოფლიოში უყველაზე ძლიერ Р-36М2 „Воевода–ს“ შეცვლის (ნატოს კლასიფიკაციით – SS-18 Satana). „სარმატს“ აქვს უნარი, იფრინოს რაკეტსაწინააღმდეგო თავდაცვის გვერდის ავლით, წინასწარ გაუთვლელი ტრაექტორიით, რაც პირობითი მოწინააღმდეგის მხრიდან მის ჩაჭერას გამორიცხავს.

„სარმატას“ პრინციპული განსხვავება „ვოევოდასგან“ არის შემდეგი: ახალი კონტინენტშორისი ბალისტიკური რაკეტა, Ю-71 ტიპის ჰიპერბგერითი ბლოკებით, შეიძლება გამოყენებული იყოს როგორც ზეზუსტი იარაღი არაბირთვულ აღჭურვილობაში. ატმოსფეროში დაახლოებით 15 Max (7 კმ/წმ) სიჩქარის დროს ბლოკის კინეტიკური ენერგია გარანტირებულს ხდის ბირთვული დარტყმისთვის სახასიათო ნგრევას, მაგრამ ადგილის რადიოაქტიური დაბინძურების გარეშე. ჰიპერბგერითი მანევრირებადი ბოეგოლოვკების არსებითი უპირატესობა — ეს ტრაექტორიის ძალია ზუსტად კორექტირების უნარია.

დასრულებულია მრეწველობის მოდერნიზაცია ახალი რაკეტის სერიული წარმოებისთვის, რომელიც კრასნოიარსკის მხარესა და ორენბურგის ოლქში განთავსდება. ამ გზით რუსეთი შეკავების პოტენციალს ზრდის.

ორივე პოლუსის გავლით

მსოფლიოს ყველა ტექნოლოგიურად განვითარებული ქვეყანა ცდილობს, გადაუსწროს კონკურენტს მძიმე კონტინენტთშორისი რაკეტების წარმოების სფეროში, მაგრამ რუსეთი ძალიან წინაა. შახტში ბაზირების სარაკეტო კომპლექსი „სარმატი“ ყველა პარამეტრით აღემატება დანარჩენებს.

ანალოგი სიშორის, სისწრაფისა თუ დამანგრეველი სიმძლავრის მხრივ, არ არსებობს. ფრენის სიშორით — 18.000 კმ/სთ — „სარმატი“ ერთნახევარჯერ  სჯობნის „ვოევოდას“, რომელიც თავის მხრივ ყველა უცხოურ კონკურენტზე წინაა. 10 ტონამდეა გაზრდილი სასარგებლო დატვირთვა. თავის ნაწილი ინდივიდუალური დამიზნების ათი ბლოკისგან შედგება. ახალი რაკეტის სასტარტო მასა 208 ტონას შეადგენს (აქედან 178 ტონა — საწვავია).რაკეტის საერთო სიგრძე 35,5 მეტრია, ხოლო დიამეტრი — 3 მეტრი. 

საბრძოლო სიმძლაცრით „სარმატი“ და „ვოევოდა“ ერთნაირია. კონტინენტთშორის რაკეტას აუცილებლად წარმატებით უნდა შეეძლოს ანტისარაკეტო და ჰაერსაწინააღმდეგო სისტემების გადალახვა, დროულად და ზუსტად მოარტყას მიზანში. „ვოევოდას“ საბრძოლო ბლოკებიც კი მიფრინავდა ცრუ ელემენტების ღრუბელში (რაკეტის თავის ნაწილი ათი საბრძოლო ბლოკისგან შედგება, რომელტაგან თითოეულის სიმძლავრე 800 კილოტონაა და რაკეტსაწინააღმდეგო თავდაცვის სისტემის გარღვევის განვითარებული სისტემითაა აღჭურვილი). ლოგიკურია ვივარაუსოთ, რომ „სარმატს“ ფრენისას დაცვისა და შენიღბვის პრინციპულად ახალი საშუალებები ექნება.  სხვადასხვა სიმძლავრისა და დანიშნულების ბლოკების ხაზში კი ნამდვილად იარსებებს მოწინააღმდეგის რადიოლოკაციური სადგურების საწინააღმდეგო საშუალებები და სხვა ინოვაციური კომპონენტები.

როგორ მუშაობს ეს ყველაფერი?

გაყოფის შემდეგ მანევრირებადი ბლოკი დაახლოებით 15 Max–ის  (7 კმ/წმ) სიჩქარით მოძრაობს 100 კმ სიმაღლეზე და ატმოსფეროს მკვრივ ფენებში შესვლის წინ რთულ მანევრს ასრულებს მოწინააღმდეგის რაკეტსაწინააღმდეგო თავდაცვის გადასალახავად. როგორც ზემოთ უკვე აღინიშნა, ამგვარი საბრძოლო  ბლოკებით წქერტილოვანი არაბირთვული დარტყმების მიტანაა შესაძლებელი მსოფლიოს ნებისმიერ წერტილში მიმდინარე ლოკალურ კონფლიქტებში.

ახალი მძიმე „სარმატის“ შექმნისას ორი ძირითადი ორიენტირი იყო რაკეტსაწინააღმდეგო თავდაცვის სისტემებისადმი მოუწყვლადობა და მიფრენის მინიმალური დრო – რამაც შესაძლებელი გახადა მიეღოთ რეკორდული სიჩქარე, სიშორე, ტვირთამწეობა და 60 წამიანი საბრძოლო მზადყოფნა — მოწინააღმდეგის თავდასხმის შემთხვევაში ელვისებური რეაქცია.

პირობითი მოწინააღმდეგის ტერიტორიის „ორბიტული დაბომბვის“ ტექნოლოგია სამხრეთ პოლუსის ტრაექტორიის გავლით (რაკეტსაწინააღმდეგო თავდაცვის არსებული და პერსპექტიული სისტემების გვერდის ავლით), „სარმატს“ საშუალებას აძლევს, სამოქალაქო დანიშნულების კოსმოსური აპარატებიც გაუშვას. 

საკვანძო პარამეტრები

რამდენ ახალ მძიმე რაკეტას მიირებს რუსეთის სტრატეგიული დანიშნულების სარაკეტო ძალები? მანამდე ამერიკულმა ტელეარხმა CNBC–მ, აშშ–ის დაზვერვაზე დაყრდნობით, 60 „სარმატის“ თაობაზე განაცხადა, რაც დაახლოებით შეესაბამება „ვოევოდების“ რაოდენობას ორ დივიზიაში.

მაგრამ რუსეთის თავდაცვის სამინისტროს შესაძლოა სხვა გეგმებიც ჰქონდეს. ღია ინფორმაცია არსებობს მხოლოდ კონტინეტშორისი ბალისტიკური რაკეტებისა და საბრძოლო ბლოკების ზღვრულ რაოდენობაზე, რომელიც СНВ-3–ის შეთანხმებითაა განსაზღვრული. ეს 700 გამშვები დანადგარი და 1550 საბრძოლო ბლოკია.

რუსეთის სტრატეგიული დანიშნულების სარაკეტო ჯარების პერსპექტივების განვითარებაში მნიშვნელობა აქვს აშშ–ის სარაკეტო–ბირთვულ პოტენციალსა და მის საგარეო პოლიტიკას, ვა შინგტონის გასვლას მცირე და საშუალო სიშორის რაკეტების ლიკვიდაციის შეთანხმებიდან გასვლას, ამერიკული საშუალო სიშორის რაკეტების სავარაუდო განთავსებას ევროპაში — რუსეთთან ახლოს. ასე მაგალითად, პოლონეთსა და რუმინეთში პენტაგონის ანტისარაკეტო კომპლექსებია განთავსებული — უნივერსალური გამშვები დანადგარებითა და მზადყოფნის სხვადასხვა ხარისხით.  იქიდან საშუალო სიშორის ანტისარაკეტო „სტანდარტ–3–ისა“ და ფრთოსანი რაკეტა „ტომაგავკების“ გაშვებაა შესაძლებელი.  გარდა ამისა, პოლონეთსა და რუმინეთში ბაზირებული ამერიკული მოიერიშე უპილოტო საფრენი აპარატები შესაძლოა ბირთვული საბრძოლო მასალებით იყოს აღჭურვილი. რა თქმა უნდა, რუსეთის წინააღმდეგ საშუალო სიშორის მოიერიშე კომპონენტების გამოყენების შემთხვევაში, საპასუხო დარტყმის ზონაში აღმოჩნდება შეერთებული შტატებიცა და სასტარტო მოედნის ქვეყნებიც“. ამის ტაობაზე პირდაპირ განაცხადა რუსეთის სტრატეგიული დანიშნულების სარაკეტო ჯარების სარდალმა სერგეი კარაკაევმა.

სტრატეგიული დანიშნულების სარაკეტო ჯარების 2020 წლის გეგმებში შედის ორასზე მეტი სხვადასხვა დონის სწავლება და კონტინენტშორისი ბალისტიკური რაკეტების ექვსი გაშვება. გასულ წელს დაახლოებით ამდენივე სწავლება სარაკეტო გაშვება გაიმართა, რამაც სარაკეტო კომპლექსების მაღალი საიმედოობა და ეფექტურობა დაადასტურა.

თანამედროვე სტრატეგიული დანიშნულების სარაკეტო ჯარები — ეს სამი სარაკეტო არმია, 12 სარაკეტო შენაერთი (მათ შორის, სტაციონარული ბაზირების ოთხი და რვა მობილური დივიზია). ობიექტები საიმედოდაა დაფარული საჰაერო თავდასხმისგან. ბირთვულ სამეულში სტრატეგიული დანიშნულების სარაკეტო ჯარები მთავარ როლს ასრულებს. ახალი მძიმე კონტინენტშორისი ბალისტიკური რაკეტა „სარმატი“ ამ ჯარებსა და ბირთვული შეკავების სისტემაში საკვანძო პოზიციებს დაიკავებს.

73
ძველი წიგნი

მილიონერი თუ გლეხების შემწე: სიმართლე სახელგანთქმულ ქართველ ყაჩაღზე

702
(განახლებულია 18:35 20.05.2020)
არსენა ოძელაშვილი ნამდვილად იყო და დღემდე რჩება ერთ-ერთ ყველაზე პოპულარულ პერსონად ჩვენს ქვეყანაში.

XIX საუკუნის დასაწყისში მას იმდენად ჰქონდა სახელი გავარდნილი, რომ თბილისის გუბერნიაში ლამის ყოველ მეორე ახალდაბადებულ გლეხის ბიჭს არსენას არქმევდნენ, ხოლო ყოველი მესამე შვილს არსენას ნათლულობას აბრალებდა, მიუხედავად იმისა, რომ ბავშვის მშობლებს ყაჩაღისთვის თვალიც არ ჰქონდათ მოკრული. 

მარაბდელი ყაჩაღის სიცოცხლეშივე ბევრი იბრალებდა არსენობას. გადაივსო ქართლისა და კახეთის ტყეები თვითმარქვია „არსენებით“. არც ერთ ადამიანზე იმდენი ლექსი არ თქმულა, რამდენიც ამ პირველ და ყველაზე ცნობილ ქართველ ყაჩაღზე. მასზე შექმნილი ლექსები და რომანები ნამდვილ ბეტსელერებად იქცა და, როგორც ხშირად ხდება ხოლმე, ლიტერატურულმა გმირმა აჯობა ღირსებებით თავის პროტოტიპს — არსენა მარაბდელმა ადამიანთა აზროვნებაში მყარად და სამუდამოდ დაიკავა ადგილი, როგორც დაჩაგრულთა დამცველმა და კეთილშობილმა პიროვნებამ. 

არადა, ის არასდროს ყოფილა ისეთი ალტრუისტი და გულმოწყალე, როგორი იმიჯიც შეუქმნა მას ბატონყმობით გაწამებულმა გლეხობამ. ხალხი მხსნელს ელოდა და ასეთი გმირი რატომღაც არსენა ოძელაშვილში დაინახა.   

მარაბდელი ყაჩაღი დიდი ძალის პატრონი, უშიშარი კაცი გახლდათ, გამორჩეული ხასიათითა და გარეგნობით. გერმანელი მოგზაური ბოდენშტადტი იხსენებს, რომ ერთ ხატობაში მას დაანახეს ახოვანი, კარგად ჩაცმული ადამიანი და უთხრეს, ეს არის არსენა ყაჩაღიო. მოულოდნელად ის იქვე მდგომ ოფიცერს ახირებია, ხმალი უნდა მაჩუქოო. ისეთი გაწევ–გამოწევა ამტყდარა, რომ საქმეში ქალებიც კი ჩარეულან. ბოლოს ოფიცერს დაუთმია და მიუცია თავისი ხმალი არსენასთვის. თუმცა მარაბდელს მეორე დღეს ის ხმალიც დაუბრუნებია და კიდევ ერთი სართად მიუყოლებია.

ერთი ვერსიით, არსენა ვაჭარი ყოფილა და თბილისში დუქანიც ჰქონია გახსნილი. გარკვეულ დრომდე უდარდელად ცხოვრობდა თურმე, მაგრამ მერე ისე მოხდა, როგორც ეს ზღაპრებსა და ხალხურ თქმულებებშია აღწერილი: თავად ზაალ ბარათაშვილის მოახლე გოგო შეუყვარდა და ბატონს ქორწინების უფლება სთხოვა - წესი იყო ასეთი. თავადი ჯერ კი დათანხმებია გარკვეული თანხის საფასურად, მაგრამ როცა არსენას ფული მიუტანია, ბატონს მოულოდნელად უარი უთქვამს. მაშინ ღირსებაშელახულ არსენას ეს გოგო გაუტაცნია და ქვემო ქართლში, ბირთვისის კლდეებში გადაუმალია.

ბევრი კი უძებნია, მაგრამ მთელ იმ არემარეში ვერ უპოვია მღვდელი, რომელიც მათ ჯვარს დასწერდა. არადა, ჯვარდაუწერლად გოგო არსენას ცოლად ვერ ჩაითვლებოდა. ერთხანს კი უცხოვრია წყვილს ბირთვისის გამოქვაბულებში, მაგრამ მერე, რადგან ჯვარი ვერ დაიწერეს, არსენა იძულებული შექნილა გოგო ბატონისთვის დაებრუნებინა. 

სხვა ვერსიით, გაქცეულმა არსენამ საცოლესთან ერთად ახალციხეში დაიდო ბინა. 1828 წლამდე სამცხე-ჯავახეთი ოსმალეთს ეკუთვნოდა და დევნილთათვის იქაურობა იდეალური ადგილი იყო, რადგან იქ ვერც რუსი ხელისუფალი მისწვდებოდა და ვერც ზაალ ბარათაშვილი დააკლებდა რამეს.

არსენა და მოახლე გოგო ახალციხელი კათოლიკეს პავლე შაყულიანის ოჯახში ცხოვრობდნენ. იმათ ცოტა გვიან შუტყვიათ, რომ მარაბდელს ქალთან ჯვარი არ ჰქონდა დაწერილი და იქვე, ახალციხის კათოლიკურ ეკლესიაში აღუსრულებიათ ქორწინების საიდუმლო. არსენას ქართლიდან ჩაუტანია საკლავი და ღვინო და ისეთი დიდებული ქორწილი გადაუხდია, მთელი ახალციხე განუცვიფრებია. ამბობენ, წყვილს შვილებიც იქვე, ახალციხეში ეყოლაო.  

მარაბდელი ყაჩაღი თურმე ხშირად გადადიოდა მშობლიურ მხარეში და ბატონს სისხლს უშრობდა. მოკვლით არ მოუკლავს, მაგრამ ქონებრივად კი დიდი ზარალი მიაყენა: გაიტაცა მისი კუთვნილი საქონელი, სხვების დახმარებით გადაუწვა ყანები, ტყეები, ვენახი. მიზეზი პირადი მტრობა იყო თორემ საყაჩაღო არა სჭირდა რა — საკმაოდ შეძლებული კაცი იყო და მიუხედავად იმისა, რომ ახალციხეში ცხოვრობდა, ხშირად ჩადიოდა ხოლმე შიდა ქართლში სხვისთვის მიბარებული თავისი ცხვრის ფარის დასახედად. გომარეთში კიდევ ცალკე კაცი ეყენა, რომელიც მის აურაცხელ ფარას პატრონობდა.

მას შემდეგ რაც რუსეთმა ოსმალეთს ახალციხე და სამცხე-ჯავახეთი წაართვა, არსენა ქართლში დაბრუნდა და ტყეს შეაფარა თავი. ხელისუფლება მის დაჭერას ლამობდა, მაგრამ უშედეგოდ. ბოლოს ის თავისივე ნათლიმამის ფარსადან ბოდბისხეველის ღალატის წყალობით შეიპყრეს და ციხეში ჩააგდეს. მაგრამ დაახლოებით 1833 წლისთვის ციხიდან გაიქცა და კიდევ უფრო გაბოროტებულა. რამდენიმე წლის განმავლობაში დედაქალაქი და მისი შემოგარენი შიშში ჰყავდა თურმე — ძარცვავდა ვაჭრებს, ჩარჩებს, შეძლებულ ადამიანებს. 

ხალხური გადმოცემით, არსენა ნაყაჩაღარიდან იმდენს იტოვებდა, რომ შიმშილით არ მომკვდარიყო, დანარჩენს კი მშივრებსა და უმწეოებს ურიგებდაო. მაგრამ თურმე მთლად ასეც არ ყოფილა. კი, ზოგჯერ ბაზრობებზე 

ჩამოივლიდა და ჩარჩებს ფართლის საზომ ადლებს დაუგრძელებდა ხოლმე, ამიერიდან ამ ჯოხით გაზომავო, ეტყოდა (აქედან გაჩნდა ეს გამოთქმაც „არსენას ადლი“) — ამას ნამდვილად აკეთებდა, მაგრამ ნაძარცვ ქონებას იოლად ნამდვილად ვერ ელეოდა. მისი შეძლების საილუსტრაციოდ გამოდგება ხალხური ლექსი, სადაც არსენა ფარსადანს ჰპირდება: ორას თუმანს აქ გაჩუქებ, სამას თუმანს —  გომარეთსაო.

თანაც, არსენას უფრო მეტიც ჰქონია სათავსოდ გადანახული. აკი ამბობს ერთგან, ჩემი შვიდასი თუმანი კასპში ერთ დიდ კლდეში ძევსაო.

700 თუმანი იმ დროს ზოგ მდიდარსაც არ ჰქონდა (იმ დროს ამ თანხით დაახლოებით 1500-1700 სულ მსხვილფეხა საქონელს შეიძენდი). ამას დაუმატეთ მისი აურაცხელი ცხვრის ფარებიც და გამოდის, რომ არსენა ოძელაშვილი, დღევანდელი საზომითაც კი, ნამდვილი მილიონერი გამოდის. ისეთი ხელგაშლილი და გლეხობის შემწე კაცი კი, როგორადაც მას ხალხი ხატავდა, მილიონერი ვერ გახდებოდა.

არსენა შარაგზის ყაჩაღი კი იყო, მაგრამ ტრაქტირებსა და სამიკიტნოებში ქეიფი, ღვინის სმა ჰყვარებია. მაშინ მრავლად იყო განთქმული რუსული ტრაქტირები, სხვანაირად რომ ვთქვათ, ფუნდუკები, სადაც მგზავრს ჭამა–სმაც შეეძლო, ღამის გათენებაც და ცხენების დასვენებაც. მარაბდელი ძალიან ფრთხილი კაცი იყო, მაგრამ ადამიანებთან ყოფნას დანატრებული ტრაქტირებშიც ხშირად დადიოდა. მით უმეტეს, რომ სახეზე ბევრი ვერც ცნობდა.

უმძიმესი ხასიათი ჰქონია ყაჩაღს. განსაკუთრებით აუტანელი და შარიანი მაშინ ხდებოდა თურმე, როცა ნასვამი იყო. ერთხელაც თავადი საგინაშვილი გამოუწვევია სმაში და შემთვრალს მეფისა და თავადების გინება დაუწყია. დაწყებულა გაწევ-გამოწევა. მოჩხუბრები კი გაუშველებიათ და თითქოს კონფლიქტიც ამოწურულა, მაგრამ როცა საგინაშვილი სუფრიდან წამომდგარა და წასულა, არსენას ზურგში ტყვია დაუხლია მისთვის და ადგილზე მოუკლავს. 

გერმანელი მოგზაურისა და მეცნიერის აუგუსტ ჰაქსტაუზენის გადმოცემით, მარტყოფში დღესასწაულზე მოულოდნელად გამოჩენილა მთვრალი არსენა. თავად ორბელიანთან მისულა და ღვინო მოუთხოვია, თან მის გვერდით მჯდომ მოხელეზე მიუთითებია, ამ კაცს უთხარი, ხმალი მაჩუქოსო. ორბელიანს რაღაც გადაუჩურჩულებია მოხელისთვის და იმასაც წამში გადაუცია ხმალი არსენასთვის. ცოტა ხანში ოძელაშვილი ისევ მიადგა ორბელიანს თურმე და ამჯერად დამბაჩა მოითხოვა. გაბრაზებულა თავადი, ჩახმახი შეუყენებია და ყაჩაღისთვის დაუმიზნებია. მაგრამ ამ დროს ერთი ახალგაზრდა ქალბატონი მივარდნია ორბელიანს, ამ წმინდა დღეს სისხლს ნუ დაღვრითო, და თავადსაც დაუწევია დამბაჩა.

თუმცა გადმოცემებით ისიც ირკვევა, რომ არსენა ოძელაშვილი ტრაქტირებში მხოლოდ დასათრობად არ დადიოდა. იმ დროს იმერელი აზნაურიშვილები კარგ მწევრებს ზრდიდნენ, რომლებსაც მერე ქართლსა და კახეთში ყმა–გლეხებში ცვლიდნენ. არსენა ათასგვარ ფანდს იგონებდა თურმე, რომ ასეთი სამარცხვინო ვაჭრობა ჩაეშალა და საქმე ისე მოეგვარებინა, რომ ადამიანები ტყვეობიდან დაეხსნა. მისი ყველაზე ცნობილი ფანდი ტრაქტირში მწევრებისგან უკვე „ხელდაცლილი“ იმერლების დათრობა და ძაღლებზე გაცვლილი გოგო-ბიჭების გაპარება ყოფილა.

ასე იყო თუ ისე, არსენა ქართლსა და კახეთში ყაჩაღობას განაგრძობდა. კახელებს, ქართლელებისაგან განსხვავებით, სახელგანთქმული ყაჩაღის „სტუმრობა“ ძალიან უხაროდათ, იმიტომ რომ როცა არსენა იქ იყო, ლეკები კახეთში თარეშს ვერ ბედავდნენ, ემანდ არსენას არ გადავეყაროთო. 

მარაბდელი ყაჩაღი ძალიან უშიშარი ყოფილა და გამომწვევად იქცეოდა. ჩვეულებად ჰქონდა გადაქცეული გზის პირას კარგი გლეხური სუფრის გაშლა და გამვლელ-გამომვლელის მიპატიჟება.

იმ საბედისწერო დღესაც გატეხა პური მუხათგვერდის გზის პირას და ღვინოც ბლომად მიირთვა, მიუხედავად იმისა, რომ ქრისტეს ჯვარცმის დღეს ღვინის სმა დიდი ცოდვა გახლდათ. მგზავრი ბევრი არ იყო, მაგრამ ვინც გაიარა, ღვინო ყველას შესთავაზა არსენამ. ვინც მისი ახირებული ხასიათი იცოდა, მიწოდებულ სასმისს ცლიდა და სასწრაფოდ ეცლებოდა იქაურობას.

აი, გიორგი კუჭატნელმა კი უარი უთხრა ღვინის დალევაზე. ამ გოლიათური აღნაგობისა და არსენაზე არანაკლები ვაჟკაცის ნამდვილი გვარი სეფისკვერაძე იყო. იმერელ გლეხს დიდი სახელი დაეგდო კახეთში ლეკებთან ბრძოლაში და ამის გამო კუჭატანში მიწა მიუციათ. სხვათა შორის, მის სახელს უკავშირდება კიდევ ერთი მამულიშვილური საქმე — ყვარლის მაზრაში, ლეკთა გამუდმებული თარეშისგან დაცლილ ახალსოფელში ხალხის ჩასახლება და გაუკაცრიელებული სოფლის აღორძინება...

იმ დღეს, როცა ნასვამ არსენას გადაეყარა, გიორგი კუჭატნელი მხლებელ ლეკ ბიჭთან თუ საკუთარ ძმისშვილთან ერთად ბრუნდებოდა თავისი კახური მამულიდან იმერეთში. არსენამ მასაც შესთავაზა ღვინო, მაგრამ კუჭატნელმა იუარა, ქრისტიანი კაცი წითელ პარასკევს ღვინოს არ დავლევო და გზა განაგრძნო. როგორ თუ უარი მითხარიო, გამოეკიდა არსენა, წინ გადაუდგა და ფულისა და ცხენის წართმევა მოუნდომა. კუჭატნელმა ერთი კი სცდა მისი გონზე მოყვანა — გამეცალე, ტყუილად თავს ნუ გამაფუჭებინებო, მაგრამ როცა ყაჩაღმა ხმლის ყუა ჩაარტყა თავში მის მხლებელ ბიჭს, ლეკთა მმუსვრელმაც იშიშვლა ხმალი.

გააფთრებულ ბრძოლაში სეფისკვერაძემ დაჯაბნა არსენა და მარჯვენა მოჰკვეთა თურმე. თუმცა მანამდე არსენამაც შეძლო ყური ჩამოეთალა კუჭატნელისთვის. ამასობაში კი წაქცეული ბიჭი გონს მოვიდა, ოძელაშვილს ზურგში დამბაჩა დაახალა და ადგილზე მოკლა.

უცნაურია, მაგრამ ამბობენ, კუჭატნელს წარმოდგენაც არ ჰქონდა, ვინ შემოაკვდაო. როცა ხელისუფლებას არსენას მოკვლისათვის დაწესებული სოლიდური ჯილდო შეუთავაზებია, თავმოყვარე იმერელს კაცის მოკვლისათვის დაწესებული ფულის აღებაზე უარი უთქვამს...

702
თემები:
იცით თუ არა, რომ... (361)
კვირიონი

კვირის ასტროპროგნოზი: რას გვიმზადებენ ვარსკვლავები 25–31 მაისის პერიოდში

0
(განახლებულია 18:07 24.05.2020)
დგება მაისისა და გაზაფხულის ბოლო კვირა. ვარსკვლავები და პლანეტები დისონანსში იქნებიან, ეს არ ნიშნავს, რომ ყველა ჩვენგანს პრობლემები ელის, მაგრამ ეს ნიშნავს, რომ საჭიროა მეტი სიფრთხილე და წინდახედულება გამოვიჩინოთ

ეცადეთ, მიჰყვეთ ასტროლოგების რჩევებს, რათა ზაფხულს მომზადებული შეხვდეთ და ყველა მნიშვნელოვანი საქმე გართულებების გარეშე დაასრულოთ.

ვერძი

ვერძებისთვის ამ კვირაში სერიოზული ცვლილებებია მოსალოდნელი ცხოვრების ყველა სფეროში. სამწუხაროდ, იმის გარკვევა, დადებითი იქნება ეს ცვლილებები თუ უარყოფითი, შეუძლებელია. მოგიწევთ ყელაფერში საკუთარ სიბრძნეს, ლოგიკას დაეყრდნოთ, არ ენდოთ ინტუიცია, რომელიც ამ კვირაში შესუსტებული იქნება. ასევე არ ენდოთ უცნობებს.

ვარსკვლავები და პლანეტები გააძლიერებენ თქვენს ემპათიას. გახდებით მეტად მგრძნობიარე, უფრო კარგად გაუგებთ სხვა ადამიანებს. ეს შეგიძლიათ საკუთარი მიზნებისთვის გამოიყენოთ. მთლიანობაში, კვირა საკმაოდ პროდუქტიული იქნება, ამიტომ არ იზარმაცოთ.

კურო

ყველაზე წარუმატებელი დღეები 26 და 27 მაისი იქნება. მოგაკლდებათ თავდაჯერებულობა, არ არის გამორიცხული სამომავლო გეგმების ჩაშლა. მთვარემ, შესაძლოა, თქვენში განგაშის გრძნობა გამოიწვიოს. ეცადეთ, განწყობა აიმაღლოთ და პოზიტიურად იფიქროთ.

კვირის მეორე ნახევარი გამარჯვებებისა და წარმატებების დრო იქნება. დიდი ალბათობით, მაისი თქვენთვის პოზიტიურად და იღბლიანად დასრულდება, მოახერხებთ მნიშვნელოვანი პრობლემების გადაჭრას. დადგა პროდუქტიული მუშაობისა და ძალების მთლიანად დახარჯვის დრო.

ტყუპი

ვარსკვლავები და პლანეტები თქვენთვის ამ კვირაში ძალზე პოზიტიურად იქნებიან განწყობილი, რაც ნიშნავს, რომ მოახერხებთ წარმატებების მიღწევას ცხოვრების სხვადასხვა სფეროში. მთავარია, არ აჩქარდეთ და ერთდროულად ორ კურდღელს არ გამოედევნოთ.

ყველაზე მნიშვნელოვანი კი პოზიტიური განწყობა და რწმენაა, რომ ყველაფერი შესაძლებელია. თუ საკუთარი ძალების რწმენა არ გექნებათ, პრობლემები და გაუგებრობები შეიძლება წარმოიშვას. პარაკევა და შაბათს, ასტროლოგების რჩევით, მარტოობაში ნუ გაატარებთ დროს.

კირჩხიბი

კირჩხიბებს ამ კვირაში, შესაძლოა, სამუშაოსა და ბიზნესში გარვეული პრობლემები შეგექმნათ. მნიშვნელოვანია, რომ გქონდეთ მოტივაცია, ენთუზიაზმი და შემოქმედებითი ენერგია. სწორად მოიქეცით კოლეგებთან თუ კლიენტებთან. იყავით მაქსიმალურად დიპლომატიური, გულღია, უარი არ თქვათ სხვების დახმარებაზე.

თუ ამ კვირაში რამე ახლის წამოწყებას აპირებთ, ღამის მანათობლები დაგეხმარებიან, მაგრამ მაინც სჯობს, წინასწარ განჭვრიტოთ სვლები, დაგეგმოთ საქმეები და გარშემომყოფებს გეგმები არ გაუზიაროთ. ყველაზე მნიშვნელოვანი საიდუმლოდ შეინახეთ.

ლომი

ამ კვირაში აჯობებს, თუ უარყოფითი თვისებებისგან გათავისუფლდებით, იგივე ეხება სხვადასხვა უსარგებლო ნივთს. არ ღირს ფულის დახარჯვა. ასტროლოგები გირჩევენ, ჩაატაროთ ე.წ. შინაგანი რევიზია და დაძლიოთ შიშები და მერყეობა.

ვარსკვლავები პოზიტიური იქნებიან ორშაბათს, ოთხშაბათსა და კვირას. შესაძლოა, სხვა დღეებში გაგიჭირდეთ საჭირო განწყობის შენარჩუნება, მაგრამ ეცადეთ, ეს მოახერხოთ. უქმეებზე რელაქსაციისა და სიაზრმაცის დრო არ იქნება. მნიშვნელოვანია საოჯახო საქმეების გაკეთება, საფუძვლიანი დალაგება, რათა სახლში პოზიტიური ენერგია მოიზიდოთ.

ქალწული

საკმაოდ პროდუქტიული, მაგრამ ნერვული და ზოგიერთ საკითხში უსიამოვნო კვირა გელოდებათ.ატროლოგები გირჩევენ, რომ პირველ რიგში, პოზიტიურ და ოპტიმისტურ  ტალღაზე აეწყოთ. ეცადეთ გაუმკლავდეთ შფოთვასა და განგაშის შეგრძნებას, თუ ასეთი გაჩნდა. წაგადგებათ დროული დასვენება.

ენერგეტიკის თვალსაზრისით კვირის საუკეთესო დღეებია პარასკევი და შაბათი. ვარსკვლავები იღბალს შეგმატებენ. იდეალური დროა სიყვარულისა და რომანტიკული თავგადასავლებისთვის, ფლირტის, ახალი ურთიერთობების ძებნისთვის. გელოდებათ უამრავი პოზიტივი და წარმატება.

სასწორი

სწორად უნდა შეარჩიოთ გარემოცვა. რაც შეიძლება ნაკლები ურთიერთობაიქონიეთ ბოროტ და ენერგოვამპირ ადამიანებთან. ასეთ ადამიანებს შეუძლიათ თქვენი ნეგატიურად დამუხტვა და ზიანის მოყენება, თუნდაც ამის სურვილი არ ჰქონდეთ. ეს არ ნიშნავს, რომ რომელიმე მეგობარს ან ნაცნობს უარი უთხრათ ურთიერთობებზე. უბრალოდ, სჯობს, არ მიაქციოთ ყურადღება მათ კრიტიკას და შეზღუდოთ შეხვედრები.

ამ კვირაში მეტა ყურადღება დაგჭირდებათ დეტალების მიმართ. მნიშვნელოვანია, რომ არანაირი წვრილმანი არ გამოგეპაროთ მხედველობიდან, რადგან მას შეიძლება დიდი დატვირთვა ჰქონდეს. ყოველი ახალი დღე მოგიტანთ რაღაც ახალს. არ ღირს წარსულით ცხოვრება.

მორიელი

მაისისა და გაზაფხულის ბოლო კვირა მორიელებს ახალ შეგრძნებებს, პოზიტივსა და კაშკაშა ემოციებს გაჩუქებთ. ძალზე სახარბიელო დროა სასიყვარულო ძიებებისთვის, ურთიერთობებისა და რომანტიკისთვის.

საქმეებსა და ფინანსურ სფეროში სიფრთხილე სჯობს. ყველაზე ნეგატიური დღე ამ კვირაში ორშაბათია. სამშაბათიდან ვარკვლავებისა და პლანეტების ენერგეტიკა გაიზრდება და ბევრად ოპტიმისტური გახდება. დადგება კარგი დრო ფინანსური ინვესტიციების, გარიგებებისთვის. კვირის ბოლო ხელსაყრელი დროა შენაძენებისთვის, საჩუქრებისთვის.

მშვილდოსანი

შესაძლოა, უკვე კვირის დასაწყისში გარკვეულ სირთულეებს წააწყდეთ, გაგიჩნდეთ შეგრძნება, რომ ცხოვრებაში ცუდი პერიოდი დაგიდგათ. განწყობის გაუმჯობესებაში ფიზიკური სავარჯიშოები და სეირნობა დაგეხმარებათ.

მაისის ბოლო კვირა საყვარელ ადამიანებთან გაატარეთ. იდეალური დროა ერთობლივი საქმიანობისთვის, თავგადასავლების, მგზავრობისთვის. ასევე წაგადგებათ ცოტა ხნით განმარტოებაც – ამისთვის კვირის ერთი–ორი საღამო გამოყავით.

თხის რქა

თხის რქებისთვის იდეალურიდ დრო დგება დამოუკიდებელი წინსვლისთვის. არ ღირს დახმარების თხოვნა – ყველაფერი თავად უნდა გააკეთოთ. ასტროლოგები არ გირჩევენ უფლებამოსილების გადანაწილებას, პასუხისმგებლობის გარშემომყოფებზე დაკისრებას – ასეთ შემთხვევაში, შესაძლოა, იღბალმა ზურგი გაქციოთ.ასევე სასურველია, რომ თავი დაიცვათ სხვების ნეგატიური ენერგიისგან.

საუბარია ტოქსიკურ ადამიანებზე, ენერგეტიკულ ვამპირებსა და მტრებზე. სკეპტიციზმი, შესაძლოა, ახლობელმა ადამიანებმაც კი გამოამჟღავნონ. უნდა იყოთ ძალზე ფრთხილი და წინდახედული. იდეალური დროა მნიშვნელოვანი საქმეების დაწყებისა და დამთავრებისთვის, ინტელექტუალური განვითარებისთვის.

მერწყული

ეს კვირა მერწყულებისთვის, შესაძლოა, უკიდურესად სტრესული და რთული აღმოჩნდეს. უნდა ეცადოთ, რომ მოიხსნათ დაღლილობის შეგრძნება, გათავისუფლდეთ განგაშის გრძნობისგან. ბევრი იფიქრეთ კარგზე, წარმოიდგინეთ ნათელი მომავალი, განეწყვეთ ოპტიმისტურად.

კვირის ბოლოს გამაფრდება ინტუიცია, გაიზრდება შემოქმედებითი შესაძლებლობები. ყველაზე მეტად გაუმათლებს მათ, ვისი პროფესიაც ამოცანების გადასაწყვეტად კრეატიულ დამოკიდებულებას მოითხოვს. სასურველია არ გადადოთ სამომავლოდ ის, რისი გაკეთებაც ახლა შეგიძლიათ.

თევზები

დგება სიყვარულის, კაშკაშა ემოციების, ახალი ურთიერთობების დაწყებისა და ნაცნობობის დრო. ასტროლოგები გირჩევენ აქტიურობას სოციალურ ქსელებში, მეგობრებთან, ახლობლებთან, საყვარელ ადამიანთან ურთიერთობებს.

ამავე დროს, ძალზე მნიშვნელოვანია, რომ არ დაივიწყოთ თქვენი მოვალეობები. არ ღირს გარისკვა და ავანტიურებში ჩართვა. სჯობს, არსებული პრობლემები მშვიდად გადაჭრათ და საოჯახო საქმეებს მიხედოთ. სიყვარულის საქმეებში ყური დაუგდეთ ახლობლების რჩევებსა და საკუთარ ინტუიციას.

0