ისტორიული ანალები

 სომხითის მალიქის მიერ გაცემული შეთქმულება: ვინ როგორ ღალატობდა საქართველოს

1277
(განახლებულია 17:18 29.04.2019)

ვანო სულორი

სპარსეთის შაჰის, აბას პირველის მემკვიდრე სეფი პირველმა უარი თქვა ჩვენი ქვეყნის  სრული განადგურების არარეალურ გეგმაზე და „რბილი“ პოლიტიკის გატარებით შეეცადა დაუმორჩილებელი ქართლ-კახეთის  დაწყნარებას. სწორედ ამ პოლიტიკის ნაწილს წარმოადგენდა ქართლში მმართველად გამუსლიმებული ქართველის გამოგზავნა.

1632 წელს საქართველოს სამეფო ტახტზე მაჰმადიანი მმართველი ავიდა — ხოსრო მირზა, იგივე როსტომ ხანი, ქაიხოსრო ბატონიშვილი. მიუხედავად იმისა, რომ ქაიხოსრო, დავით XI-ის (დაუდ-ხანის) უკანონო შვილი, ისპაჰანში დაიბადა, მან კარგად იცოდა ქართული ენა და კარგად ერკვეოდა საქართველოს საქმეებში.

როსტომმა, საკუთარი ხელისუფლების განმტკიცების მიზნით, პირველ რიგში ქართლის ციხეები გაამაგრა. მათ შორის, გორის ციხეც, რომელშიც ყიზილბაშთა დიდი გარნიზონი ჩააყენა და ციხისთავად ნურის მინბაში მესხი მუსლიმ ბეგი დანიშნა. 

გარდა გორისა, როსტომ ხანმა თბილისსა და სურამშიც ყიზილბაში მეციხოვნეები ჩააყენა. ხოლო თავის მოხელეებად ირანიდან ჩამოყოლილი, გადაგვარებული ქართველი თავად - აზნაურები დანიშნა, რომლებიც მამულებითაც დაასაჩუქრა.

გამაჰმადიანებულმა ქართველმა მმართველმა ჩამოსვლისთანავე ცოლად შეირთო სამეგრელოს მთავრის, ლევან II დადიანის და მარიამი. დედოფალი საკმაოდ საინტერესო კულტურულ საქმიანობას უძღვებოდა. სწორედ მისი ინიციატივით შეაკეთეს და განადგურებას გადაარჩინეს სვეტიცხოველი. სწორედ ამიტომ დაიხატა მარიამ დედოფლის ფრესკა სვეტიცხოველში, სადაც ის საკუთარ ვაჟთან, ოტია გურიელთან ერთადაა გამოსახული.

როსტომ-ხანი ხელს არ უშლიდა მეუღლეს ქართული საქმეების კეთებაში. ისე ჩანდა, თითქოს მეუღლის თანამოაზრე იყო, მაგრამ ბოლოს მაინც ყველაფერს თავისი სახელი დაერქვა. რეალურად როსტომი წარმატებით აკეთებდა იმას, რისთვისაც იყო ისფაჰანიდან საქართველოში მოვლენილი. როგორც სამეფო კარზე, ისე მაღალ ფეოდალურ არისტოკრატიაში თანდათან გავრცელდა და ფეხი მოიკიდა მაჰმადიანობამ თუ ყიზილბაშურმა წეს-ჩვეულებებმა. თანაც ეს არ ხდებოდა ქრისტიანობის შევიწროებით. პირიქით. როსტომმა, რომელიც თითქოს ქართველობდა კიდეც, სამღვდელოებას ჯამაგირი დაუნიშნა, ეკლესიებსაც აშენებდა, მაგრამ სწორედ მისი მეფობის დროს:

„ამან აღაშენა სახლი ყიზილბაშური, კეკლუცად და ტურფად ნაგები [შემოიღო] მოფენილობა, სმა-ჭამა, გამოჩუენება და კეკელაობა. და მიიქცნენ სრულიად წესსა ზედა ყიზილბაშისასა, და განმრავლდა სახლსა შინა მისსა სიძვა და არა-წყინდება, ცოდვა იგი სოდომ-გომორული და მეძაობა და დედათა თანა აღრევა“, - წერს ჟამთააღმწერელი „ქართლის ცხოვრებაში“.

უფრო მეტიც, სასახლის კარის გახრწნილებამ ეკლესიაშიც კი შეაღწია: „თჳთ სამღდელონიცა და მღდელთმთავარნიცა მიდრკეს კეთილისაგან და აღერივნეს ერთა თანა, გოდებისაებრ იერემიასა, რამეთუ იყვნეს მოყუარე ღჳნისა და სმისა და შუებისა და განცხრომისა, უმღერდენ ურთიერთას სიძვა-მრუშობასა და მეძაობასა. ამას შინა მოუძლურდა სჯული და განირყუნა წესი ეკლესიისა, რამეთუ არღარა ეძიებდენ სულიერსა საქმესა, არამედ ჴორცთათვის ზრუნვიდენ ყოველნივე“.

გაუჭირდა ერის სულიერ მამას, ევდემოზ კათალიკოსს. მას არ შეეძლო, მშვიდად ეცქირა ქართველთა დაცემისათვის და მოქმედებდა კიდეც მწყემსმთავრისათვის შესაფერისი უშიშრობითა და თავდადებით: რამდენიმეჯერ შეჰკრიბა ქართლის წარჩინებულნი სპარსელებთან საბრძოლველად. მისი გავლენით პატრიოტი ერისთავები არ ემორჩილებოდნენ როსტომ-ხანის პოლიტიკას და თავიანთ სამთავროებს იცავდნენ მუსლიმანური ტრადიციების ზეგავლენისაგან. კათოლიკოსი ევდემოზი წინ აღუდგა ბაგრატიონთა და სხვა დიდებული გვარის შვილთა სიყრმიდანვე ყაენის კარზე აღზრდის იმდროინდელ ჩვეულებას. ევდემოზი არც მეფის პირდაპირ მხილებას ერიდებოდა — სადაც კი შეხვდებოდა როსტომ-ხანს, ყველგან ეუბნებოდა: მაჰმადიანების მამა ხარ და ქრისტიანთა მამინაცვალიო. ერის სულიერი მამის სიმამაცე ქართველებში კიდევ უფრო ამაღლებდა პატრიოტულ სულისკვეთებას.

სპარსი მემატიანის, მოჰამედ თაჰერის მიხედვით, როსტომის წინააღმდეგ რამდენიმე შეთქმულება მოეწყო, რომელთა ორგანიზატორიც კახეთის მეფე თეიმურაზი იყო. მას ქართლის ტახტის დაბრუნება უნდოდა. პირველი შეთქმულება, რომელშიც ზაალ არაგვის ერისთავი, ნოდარ და იოთამ ამილახვრები მონაწილეობდნენ, მალევე ჩაფლავდა. შეთქმულებმა მკვლელი მიუგზავნეს როსტომს, მაგრამ მისმა მცველებმა შეიტყვეს და მკვლელმა გაქცევით უშველა თავს.

უფრო ფართო და ორგანიზებული იყო მეორე შეთქმულება, რომელიც 1642 წელს მოეწყო. ამ ამბოხის მთავარი იდეოლოგი ევდემოზ კათალიკოსი გახლდათ. შეთქმულებაში მონაწილეობდნენ ზაალ ერისთავი, იოთამ ამილახორი, ნოდარ ციციშვილი, კათალიკოსი ევდემონ დიასამიძე, გიორგი გოჩაშვილი, რევაზ ბარათაშვილი, სომხითის მელიქი ყორხმაზ ბეგი. შექთმულთა მიზანი როსტომ ხანის მოკვლა და კახეთის მეფე თეიმურაზის ქართლში გამეფება გახლდათ.

გადამწყვეტ მომენტში შეთქმულება სომეხმა მელიქმა გასცა. ურჯულო მეფეც საგანგებოდ მოემზადა და გორის ციხეში დახვდა აჯანყებულებს, თან მზაკვარ ხერხს მიმართა და იახლა მარიამ დედოფალი და მისი სულიერ მოძღვარი ევდემოზ კათოლიკოსი.

შეთქმულთა ერთ-ერთი თავკაცი ნოდარ ციციშვილი პირველსავე წარუმატებლობისას დაფრთხა და სამცხეში გაიქცა, ხოლო ქართლის საზღვარზე გადმოსული თეიმურაზ I კვლავ კახეთში გაბრუნდა. როსტომს მხოლოდ სეხნია და ზურაბ ჩხეიძეები შეებნენ და უთანასწორო ბრძოლაში მამაცურად დაიღუპნენ. როსტომ-ხანმა შეთქმულთა ციტადელი, ატენის ციხე დაანგრია და ცხირეთში გამაგრდა. არც ამჯერად მოუცილებია დედოფალი და კათოლიკოსი გვერდიდან.

როსტომი შეტევაზე გადავიდა და შეთქმულები დააპატიმრა. გოჩაშვილსა და ზურაბ სააკაძეს თვალები დასთხარა. ასევე სატიკად გაუსწორდა სხვა შეთქმულებსაც. მხოლოდ რევაზ ბარათაშვილი და იოანე სააკაძემ გადაურჩა მის რისხვას, ვინაიდან სანამ როსტომის ხელი მისწვდებოდა, მოასწრეს და ქართლიდან გადაიხვეწნენ.

ევდემოზმა მაინც მოახერხა და შეუთვალა თეიმურაზს, ღალატს არ დაებრკოლებინა და დრო არ დაეკარგა, მაგრამ მისი წერილი ჯერ როსტომ-ხანს მიართვეს, წააკითხეს და შემდეგ მიუტანეს თეიმურაზს. ქართლის ვალის ბრძანებით, ევდემოზ კათოლიკოსი შეიპყრეს, თბილისში წამოიყვანეს, კათალიკოსობიდან გადააყენეს და შურის ციხის (ნარიყალა) საპყრობილეში ჩაკეტეს.

ყოფილი კათალიკოსი რამდენიმე თვე იყო საკანში, მერე კი მალულად მოაკვლევინა როსტომმა ციხეში — ირანის სამეფო კარზე დამკვიდრებული დასჯის ტრადიციული  ხერხით: ჯერ მშვილდის ლარითა და საბლით დააღრჩვეს კათოლიკოსი, შემდეგ კი ცხედარი „განჯის კარის“ კოშკიდან გადააგდეს (აბანოების მხარეს). წამებული კათოლიკოს-პატრიარქის გვამი ქრისტიანებმა ფარულად წაიღეს და ანჩისხატის ტაძარში დაკრძალეს.

ასე რომ, საბოლოოდ ერმაც და ბერმაც დაინახა, რომ როსტომ-ხანის კეთილშობილება მხოლოდ ნიღაბი იყო, რომლის მიღმაც მტარვალი იმალებოდა. შეთქმულთა მოწამეობრივმა სიკვდილიმა გზააბნეულ ერს რეალობა დაანახა და გონს მოიყვანა...

 

 

 

 

1277
თემები:
იცით თუ არა, რომ... (421)
ვაჟა მარგველაშვილი ტოკიოში

ოლიმპიადის მსაჯები ქართველების წინააღმდეგ და აჟიოტაჟი ხვიჩა კვარაცხელიას გარშემო

145
(განახლებულია 17:40 26.07.2021)
პირველი ქართული მედალი ოლიმპიადაზე ვაჟა მარგველაშვილმა მოიპოვა. რაც შეეხება კვარაცხელიას, ის შესაძლოა მეორე ქართველი გახდეს, რომელიც დიდი მილანური ოჯახის წევრი გახდება.

ოლიმპიადა ქართველებისთვის 24 ივლისს ნიკოლოზ ბასილაშვილისა და ლუხუმ ჩხვიმიანის გამოსვლებით დაიწყო.

ჩოგბურთი

ქართველმა ჩოგბურთელმა პირველი ოლიმპიური შეხვედრა ესპანელი მეტოქის კარბალეს ბაენას წინააღმდეგ გამართა და შეხვედრა ორ სეტში მარტივად მოიგო.

Николоз Басилашвили
© AP Photo / Adam Hunger
ნიკოლოზ ბასილაშვილი

ნიკოლოზი პირველ სეტში შესანიშნავადს გამოიყურებოდა. ქართველმა ბაენას ჩაწოდება ორჯერ მოიგო და სეტი გამარჯვებამდე მარტივად მიიყვანა (6:3). ქართველი ჩოგბურთელის უპირატესობა მეორე სეტშიც შესამჩნევი იყო. ბასილაშვილმა ესპანელს პირველივე მოწოდება წაართვა, 4:2-ზე ქართველმა მოწინააღმდეგეს გეიმი კიდევ ერთხელ გამოგლიჯა ხელიდან და საბოლოო ანგარიში 6:3, 6:2 დააფიქსირა.

ნიკოლოზის მომდევნო მეტოქე იტალიელი ლორენცო სონეგო იქნება, რომელმაც იაპონელ ტარო დანიელთან სამ სეტში ურთულესი დაპირისპირება მოიგო და შემდეგ ეტაპზე გავიდა.

ძიუდო

პირველი ქართველი ძიუდოისტი, რომელიც იაპონიაში მიმდინარე ოლიმპიური თამაშების ტატამზე ვიხილეთ 60 კილოგრამ წონით კატეგორიაში მოასპარეზე ლუხუმ ჩხვიმიანი იყო. მესტიელმა ძიუდოისტმა წილისყრის შედეგად პირველ წრე გამოტივა, შესაბამისად ქართველი ძიუდოისტი ოლიმპიადაზე მეორე ეტაპიდან ჩაერთო, სადაც აზერბაიჯანელ კარამატ ჰუსეინოვს შეხვდა. ჩვენებურმა ჰუსეინოვთან სუფთა გამარჯვება, შებოჭვის ხარჯზე იზეიმა და ტურნირის ფავორიტ იაპონელ ტაკატოზე გავიდა.

ტაკატოსთან დაპირისპირება მისთვის ძალიან ხანგრძლივი და რთული გამოდგა. დაპირისპირება დამატებით დროში გადავიდა, სადაც მსაჯებმა საეჭვო გადაწყვეტილება მიიღს და გამარჯვება ტაკატოს მიანიჭეს. აღსანიშნავია, რომ ჩხვიმიანს ორი გაფრთხილება ჰქონდა დაგროვებული და დამატებითი დროის მეოთხე წუთზე არბიტრმა ის კიდევ ერთხელ გააფრთხილა. შედეგად ლუხუმი რეპეშაჟში გადაერთო. ქართველ ძიუდოისტს მორიგი დაპირისპირება სამხრეთ კორეელ კიმ ვონთან მოუწია. ორთაბრძოლა მსგავსად წინა შემთხვევისა აქაც დამატებით დროში გადავიდა. საბოლოოდ აზიელმა ლუხუმის უყურადღებობით ისარგებლა და მატჩი იპონით დაასრულა.

66 კილოგრამ წონით კატეგორიაში თავი კარგად წარმოაჩინა ვაჟა მარგველაშვილმა. ის პირველ წრეში ლუხუმის მსგავსად თავისუფალი იყო. მერვედფინალურ ეტაპზე კი ვაჟამ რუსი სპორტსმენი იაკუბ შამილოვი ვაზარით დაამარცხა, შემდეგ ისრაელის წარმომადგენელ ბარუხ შმაილოვთან იმარჯვა. რაც შეეხება ნახევარფინალს, ქართველმა ძუდოისტმა სამხრეთკორეელი ან ბაული დაამარცხა და პირველი ქართული მედალიც გაინაღდა.

ფინალურ ეტაპზე ვაჟამ დაწყებული საქმე ბოლომდე ვერ მიიყვანა. ქართველ ძიუდოისტს უძლიერეს ჰიფუმი აბესთან მოუწია დაპირისპირება. შეიძლება ითქვას, შეხვედრის დიდი ნაწილი მარგველაშვილის კარნახით წარიმართა, რადგან იაპონელი მეტოქე ერთადერთი მოპოვებული ვაზარის შენარჩუნებას ცდილობდა. აზიელმა სპორტსმენმა საბოლოოდ დასახულს მიაღწია და საკუთარ ქვეყანას ოლიმპიური ოქრო აჩუქა. აღსანიშნავია, რომ ოქროს მედლის მფლობელი გახდა ჰიფუმი აბეს და, უტა აბეც, რომელმაც გამარჯვება ფინალურ ეტაპზე ფრანგ ბუშართან მოიპოვა. სწორედ ბუშართან დაპირისპირების დროს გამოეთიშა კიდევ ერთი ქართველი ძიუდოისტი ასპარეზობას. ტატიანა ლევიცკა-შუკვანმა (52 კგ) პირველი მოგებული ორთაბრძოლის შემდეგ ფრანგთან შეხვედრაში ფეხი იტკინა და ტატამი დამხმარე პირების საშუალებით დატოვა.

ხმლით ფარიკაობა

ქართველ ხმლით მოფარიკავე სანდრო ბაზაძეს ტოკიოს ოლიმპიურ თამაშებზე ტრიუმფამდე ძალიან ცოტა დააკლდა. სანდრომ საწყის ეტაპზე ორი ეგვიპტელი სპორტსმენის - მოჰაბ სამერის და ზიად ელსისის დამარცხების შემდეგ მეოთხედფინალურ ეტაპზე მსოფლიოს პირველი მოფარიკავე სამხრეთ კორეელი სანგუკ ოჰიც დაამარცხა.

სანდრო ბაზაძე
ს. ბაზაძის პირადი არქივი
სანდრო ბაზაძე

სანდროს ყველაფერი ჰქონდა იმისთვის, რომ მინიმუმ ფინალში ეასპარეზა, თუმცა მანამდე უნგრელი არონ სილაგისა და მსაჯების ბარიერი უნდა გადაელახა. უნგრელმა სპორტსმენმა არბიტრების დახმარებით დიდი გაჭირვებით, მაგრამ მაინც შეძლო სანდროს დამარცხება. ყველაზე მეტად ბაზაძეზე ორთაბრძოლის მიწურულს მსაჯების მიერ მიღებულმა გადაწყვეტილებამ იმოქმედა. მაშინ, როდესაც ანგარიში 13:13 იყო, სანდრომ ქულა მოიპოვა და გამარჯვებამდე ერთი ნაბიჯი აკლდა, თუმცა მსაჯებმა ქულა უნგრელს მიანიჭეს. საბოლოოდ შეხვედრა უნგრელის სასარგებლოდ 15:13 დასრულდა და სანდრომ ბრინჯაოს მედლისთვის ბრძოლაში გადაინაცვლა.

„დაინახეს, რომ ერთი თავით მაღლა ვიდექი ყველაზე, ის ორგზის ოლიმპიური ჩემპიონი იყო და ვერაფერი მომიხერხა. მთავარი ქულა, რომელმაც ბრძოლა გარდატეხა, 13:13-ზე იყო, მსაჯმა ამ ეპიზოდს სასწაულად უაზრო გარჩევა მისცა“, – ასე გამოეხმაურა თავად სანდრო ბაზაძე სილაგისთან მარცხს.

მისი თქმით, შეხვედრის შემდეგ უნგრელმა სპორტსმენმა სანდროსთან საუბარში თავადვე აღიარა, რომ მსაჯებმა არასწორი გადაწყვეტილება მიიღეს და ფინალურ ეტაპზე ასპარეზობის შანსი არ მისცეს. მოგვიანებით სანდრომ ოლიმპიურ კომიტეტს განუცხადა, რომ არბიტრების აღნიშნულ გადაწყვეტილებას აუცილებლად გაასაჩივრებს.

უნდა აღინიშნოს, რომ მესამე ადგილისთვის გამართულ შეხვედრაში ქართველი ემოციურად საკმაოდ დაღლილი იყო და სამხრეთკორეელ კიმ ჯონ ხვანთან (Kim Jung-hwan) დამარცხდა.

ლეგენდარული ნინო სალუქვაძის წარუმატებელი ოლიმპიადა

ქართველმა მსროლელმა ნინო სალუქვაძემ ტოკიოს ოლიმპიურ თამაშებზე, სამწუხაროდ, 10 მეტრიდან პნევმატური პისტოლეტით სროლაში კვალიფიკაცია ვერ გაიარა. საუკეთესო რვა მსროლელის გამოსავლენად საკვალიფიკაციო ეტაპი ჩატარდა, სადაც მსროლელებს ექვსი სერია ჰქონდათ 10-10 გასროლით, სადაც სალუქვაძემ ჯამში 567 ქულა დააგროვა და პირველ ადგილოსან ჩინელ სპორტსმენს 20 ქულით ჩამორჩა.

მან კვალიფიკაციაში 53 სპორტსმენს შორის 31-ე ადგილი დაიკავა და ამ სახეობას გამოეთიშა. ლეგენდარული სპორტსმენი წარმატების მიღწევას კიდევ ერთხელ 29 ივლისს შეეცდება 25 მეტრიდან სპორტული პისტოლეტით სროლაში.

ოლიმპიადაზე საქართველოს სახელით ასევე მონაწილეობა მიიღეს მოკრივემ ესკერხან მადიევმა და მოცურავე ირაკლი რევიშვილმა. რევიშვილი ასპარეზობას პირველივე ეტაპიდან გამოეთიშა – მან კვალიფიკაცია ვერ გაიარა. რაც შეეხება მადიევს, მან პირველი ბრძოლა აზერბაიჯანელ სპორტსმენთან მოიგო და წინსვლას აგრძელებს.

„მილანმა“ კვარაცხელიასთან პირადი კონტრაქტი შეათანხმა? უცხოურ მედიაში საინტერესო ინფორმაცია გავრცელდა

ახალი ამბავი ნამდვილად არ არის, რომ ახალგაზრდა ქართველ ფეხბურთელს ხვიჩა კვარაცხელიას მსურველთა რიგი უდგას, თუმცა შესაძლოა ის ახლა რეალურ ტრანსფერთან ახლოს იყოს.

როგორც Metaratings იუწყება, იტალიურმა გრანდმა 20 წლის ქართველ ფეხბურთელთან კონტრაქტი უკვე შეათანხმა. აღნიშნულს ქართულ და უცხოურ მედიაში დიდი გამოხმაურება მოჰყვა. ისიც აქტიურად იწერება, რომ ტრანსფერში დიდი როლი შესაძლოა „მილანის“ ყოფილმა ფეხბურთელმა და ამჟამად თბილისის მერმა კახა კალაძემ ითამაშოს. სხვა დეტალებთან დაკავშირებით დაზუსტებული ინფორმაცია ამ დროისათვის არ ვრცელდება, თუმცა სავარაუდოა, რომ უახლოეს დღეებში ყველაფერი ნათელი გახდება.

 

145
ჯვრის წინ მუხლმოყრილი მორწმუნე

სიწმინდეებით განებივრებული ქვეყანა: როგორ მოხვდა წმინდანთა ნაწილები საქართველოში

91
(განახლებულია 20:08 23.07.2021)
ინდოეთის მთავრობის მიერ გამოვლენილი კეთილი ნების შედეგად ინდოეთიდან საქართველოში ქეთევან წამებულის წმინდა ნაწილი ჩამოაბრძანეს. ეს უდიდესი მადლია ჩვენი ქვეყნისთვის, თუმცა საქართველო ამ მხრივ ნამდვილად განებივრებულია.

საუკუნეთა განმავლობაში მცხეთა, იქ არსებული სიწმინდეების გამო, „მეორე იერუსალიმად“ იწოდებოდა. თუმცა მარტო მცხეთა კი არა, მთელი საქართველო შეიძლება ჩაითვალოს წმინდა მიწად. ჩვენს მიწაზე არაერთი წმინდა მოწამე განისვენებს, თუმცა ამის შესახებ არა მარტო საქართველოს ფარგლებს გარეთ, შესაძლოა ქვეყნის შიგნითაც ბევრმა არ იცოდეს.

წმინდა თომას თავის ქალა თბილისში

უფლის ერთ-ერთი მოციქულთაგანის, წმინდა თომას თავი თბილისში, სიონის ღვთისმშობლის მიძინების ტაძარშია.

ღვთისმშობლის მიძინების შემდეგ მოციქულებმა ქრისტეს მოძღვრების საქადაგებლად სხვადასხვა ქვეყნებს მიაშურეს. წმინდა თომა ინდოეთს გაემგზავრა.

მიუხედავად უდიდესი საფრთხისა, წმინდა თომა სოფელ-სოფელ დადიოდა და ქრისტეს მოძღვრებას ქადაგებდა. ამის გამო ის არაერთხელ აღმოჩნდა განსაცდელის წინაშე, მაგრამ მაინც უშიშრად და ჯიუტად განაგრძობდა წარმართების ახალ სარწმუნოებაზე მოქცევას.

თომამ ქალამიდის ქვეყანაშიც მრავალი გააქრისტიანა, მათ შორის, მეფე მუზდის ძე აზანი. განრისხებულმა მეფემ თომა ცრუდ და მზაკვრად შერაცხა და მისი წამებით მოკვდინების ბრძანება გასცა. და რადგან თომამ ყველანაირ წამებას გაუძლო, მაშინ განრისხებულმა მეფემ მოციქული შუბზე ააგებინა. ქრისტიანებმა კი მისი სხეული უჩუმრად დამარხეს.

385 წელს თომას წმინდა ნაწილები ქალაქ ედესაში გადააასვენეს. ბიზანტიის იმპერატორმა ანასტასიმ V-VI საუკენეთა მიჯნაზე კონსტანტინოპოლში თომა მოციქულის სახელზე ტაძარი ააგო და მისი წმინდა ნაწილები იქ გადაასვენეს. მათ შორის იყო თავის ქალაც.

რაც შეეხება იმას, თუ როგორ მოხვდა საქართველოში მოციქულის თავის ქალა, ეს უცნობია. სავარაუდოდ, სანამ ოსმალები 1453 წელს ბიზანტიის დედაქალაქს აიღებდნენ, კონტანტინოპოლიდან სიწმინდე გაიტანეს და ჩვენს ქვეყანაში ჩამოაბრძანეს.    

კამანის სიწმინდე

აფხაზეთში, სოხუმიდან 10 კილომეტრში მდებარე კამანი მორწმუნეებისთვის წმინდა მიწად მიიჩნევა. იქ დაუდგამთ ფეხი უფლის მოციქულებს — ანდრია პირველწოდებულსა და სვიმონ კანანელს; ამ ადგილს უკავშირდება წმინდა იოანე ნათლისმცემლის თავის მესამედ აღმოჩენაც; კამანშივე 308 წელს ქრისტიანული აღმსარებლობისთვის აწამეს წმინდა გიორგის ძმისწული და წმინდა თეოდორე ტირონის დისწული წმინდა ვასილისკო. მისი წამების ადგილზე მოედინება მაკურნებელი წყარო, რომელიც წმინდა ვასილისკოს ლოცვითვე აღმოცენდა მისი წამების დროს.

ამასიელი ძმები ევტროპი და კლეონიკე და წმიდა დიდმოწამე თეოდორე ტირონის ძმისწული ვასილისკო მეგობრები იყვნენ. წმინდა თეოდორეს მოწამებრივი აღსრულების შემდეგ ისინი საპყრობილეში ჩაყარეს. მათ იქ მრავალი პატიმარი მოაქციეს ქრისტეს სჯულზე. ამასიის ახალი მმართველის სკლიპიოდოტის ბრძანებით ისინი სასტიკად აწამეს, მაგრამ მაინც ვერ გატეხეს. ბოლოს ევტროპე და კლეონიკე ჯვარს აცვეს, ხოლო ვასილისკო კამანში გაასახლეს.

ვასილისკომ იქაც განაგრძო ადგილობრივი მოსახლეობის ქრისტეს რჯულზე მოქცევა. წარმართებმა ეს არ აპატიეს, თავი მოჰკვეთეს, გვამი კი მდინარეში გადააგდეს. ქრისტიანებმა მოძებნეს მისი ნეშტი და დამარხეს.

კამანში ერთხანს წმინდა იოანე ოქროპირიც განისვენებდა (კონსტანტინოპოლის პატრიარქი 397-404 წლებში).

იოანე ოქროპირმა ბიზანტიის იმპერატორი არკადიუსი გახრწნილებასა და წარმართობაში ამხილა. განრისხებულმა იმპერატორმა იოანე პიტიუნტში (ბიჭვინთაში) გადაასახლა. წმინდანმა ბიჭვითამდე ვერ მიაღწია, 407 წელს კამანში აღესრულა. სანამ გარდაიცვლებოდა, წმინდა ვასილისკო გამოეცხადა და აუწყა, რომ იმ ღამეს უფლის წინაშე წარდგებოდა.

მოწაფეებმა წმინდანის ნეშტი სარკოფაგში ჩაასვენეს და ეკლესიის აღმოსავლეთ კედელთან დამარხეს. მოგვიანებით წმინდა იოანე ოქროპირის უხრწნელი ნეშტი კონსტანტინოპოლში გადაასვენეს, თუმცა კამანში დარჩა მისი სარკოფაგი, რომელთანაც, როგორც უდიდეს სიწმინდესთან, საუკუნეების განმავლობაში მიდიოდნენ მორწმუნეები და იკურნებოდნენ.

კამანშივე ინახებოდა წმინდა იოანე ნათლისმცემლის პატიოსანი თავიც, რომელიც იქ ბიზანტიაზე სარკინოზთა თავდასხმების დროს ჩამოასვენეს 810-820 წლებში. მოგვიანებით კონსტანტინოპოლის პატრიარქ ეგნატეს უფლისგან ეუწყა წმინდა იოანეს პატიოსანი თავის ადგილსამყოფელი. მწყემსმთავარმა ამის შესახებ იმპერატორს აცნობა და მანაც 850 წელს კამანში გაგზავნა ერთგული პირები, რომლებსაც პატრიარქის მითითებულ ადგილზე დახვდათ სიწმინდე.

ნათლისმცემლის თავი კვლავ კონსტანტინოპოლში გადაასვენეს და საიმპერატორო სასახლის კარის ეკლესიაში დააბრძანეს.

სკვიმერი — მაქსიმე აღმსარებლის დაკარგული საფლავი

ცაგერის სოფელ ჩხუტოლთან, წმინდა მაქსიმეს ტაძრის საკურთხეველში განისვენებდა მაქსიმე აღმსარებელი — წმინდანი, ღვთისმეტყველი და თეოლოგი, რომელსაც იოანე ოქროპირისა და ბასილი დიდის გვერდით მოიხსენიებენ.

მაქსიმე აღმსარებელი VI-VII საუკუნეთა მიჯნაზე (დაახლოებით 580–662 წწ.) ბიზანტიაში ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა. იგი ბიზანტიის სამეფო კარზე პირველი ვეზირის მოვალეობას ასრულებდა. მაგრამ მას შემდეგ, რაც ჰერაკლე კეისარი გარდაიცვალა და მისი ადგილი მონოთელიტთა თავგამოდებულმა მომხრე კონსტანტინე მეორემ დაიკავა, მაქსიმე აღმსარებლის დევნა-შევიწროება დაიწყო. ამის მიზეზი ის იყო, რომ მაქსიმე აღმსარებელმა ბიზანტიის იმპერატორი ერეტიკოსობაში ამხილა.  

იმპერატორის რეაქციამაც არ დააყოვნა და ღირსი მამა საშინლად აწამეს თავის ორ მოწაფესთან ერთად: სამივეს ენა ამოაჭრეს, მარჯვენა ხელი მოჰკვეთეს (რათა არ ექადაგათ და არც ეწერათ) და დასავლეთ საქართველოში გადაასახლეს.

საქართველოში კი სასწაული მოხდა — მას მეტყველებაც აღუდგა და წერაც კვლავ დაიწყო. ისტორიული წყაროების  მიხედვით, წმინდანი კოლხეთში, სქიმერის ციხეში იყო გამოკეტილი. მისი ფილოსოფიური ნააზრევი საქართველოს მთებში იქმნებოდა, შემდეგ კი სხვადასხვა ენაზე ითარგმნებოდა.

წმიდა მაქსიმე 662 წლის 13 აგვისტოს გარდაიცვალა. მის საფლავზე ღამღამობით სამი ლამპარი ინთებოდა და მრავალი კურნება აღესრულებოდა. მისდამი მოკრძალებასა და სიყვარულს ლეჩხუმელები თაობიდან თაობას გადასცემდნენ, თუმცა დროთა განმავლობაში წმინდა საფლავის ზუსტი ადგილსამყოფელი მიივიწყეს და დაიკარგა.

ანაკოფია - სვიმონ კანანელის წმინდა ნაწილები

მაცხოვრის ერთ-ერთი სასწაული — წყლის ღვინოდ გადაქცევა სვიმონ კანანელის ქორწილისას მოხდა მისსავე სახლში. ამ სასწაულის ხილვით გაოგნებულმა სვიმონმა მიატოვა ოჯახი, მაცხოვარს გაჰყვა და მისი მოციქული გახდა. მას დიდი დამსახურება მიუძღვის ქრისტიანობის გავრცელების საქმეში.

დედა ღვთისმშობლის კურთხევით სვიმონმა წმინდა ანდრია პირველწოდებულთან ერთად იქადაგა დასავლეთ საქართველოში. მოგვიანებით ანდრია სკვითთა ქვეყანაში გადავიდა, სვიმონი კი საქართველოში დარჩა წარმართთა მოსაქცევად.

მაგრამ ნიკოფსიაში ქრისტიანობის საქადაგებლად ჩასული სვიმონი წარმართებმა ქვებით ჩაქოლეს. მოციქული იქვე დაკრძალეს, მაგრამ XVII საუკუნეში უცხო, არამართლმადიდებელი მთიელების მოძალების შემდეგ სვიმონ კანანელის წმინდა ნაწილები ანაკოფიაში (ახალ ათონში) გადაასვენეს.

გონიო — წმინდა მატათა

წმინდა მოციქული მატათა ბეთლემში დაიბადა. იგი წმინდა სვიმეონ ღვთისმიმრქმელმა აღზარდა და ასწავლა საღმრთო წერილი. როცა უფალმა იესო ქრისტემ ქვეყნიერებას თავის შესახებ განუცხადა, მატათამ ირწმუნა იგი როგორც მესია და მის ერთგულ მოწაფედ იქცა. იესომ ნეტარი მატათა სამოცდაათ მოწაფეს შორის გამოარჩია და სხვებთან ერთად გაგზავნა საქადაგებლად. ქრისტეს ამაღლების შემდეგ მოციქულებმა იგი კენჭისყრით ჩარიცხეს თორმეტთა  შორის იუდა ისკარიოტელის ნაცვლად.

თავიდან წმინდანი იუდეასა და იერუსალიმში ქადაგებდა სახარებას. გადმოცემის თანახმად, მატათა დასავლეთ საქართველოშიც აქტიურად იღწვოდა წარმართთა გასაქრისტიანებლად.

მის სიკვდილთან და საფლავის ადგილსამყოფელთან დაკავშირებით რამდენიმე წყარო არსებობს. ერთ-ერთი ვერსიით, 63 წლის მოციქული იუდეველი მღვდელმთავრის ანანიას ბრძანებით წარმართებმა იერუსალიმიდან გაიყვანეს, ჯერ ქვებით ჩაქოლეს, ხოლო შემდეგ თავი მოჰკვეთეს. არის ვერსიაც, რომ ის ჯვარს აცვეს. თუმცა ყველაზე სანდოდ მიჩნეულია IV საუკუნეში მოღვაწე წმინდანის ეპიფანე კვიპრელის მტკიცება იმის თაობაზე, რომ მატათა კოლხეთში გარდაიცვალა და დაკრძალულია ასარის (გონიოს) ციხე-სიმაგრეში.

ზუგდიდის სიწმინდეები

ზუგდიდის ისტორიულ მუზეუმში დაცულია წმინდა გიორგის წვივის ძვალი, იოანე ნათლისმცემლის ძვალი, წმინდანების — კვირიკესა (ხელის მტევანი) და მარინეს (მკლავი) წმინდა ნაწილები.

დედა-შვილი წმინდა ივლიტა და კვირიკე მცირე აზიაში, ლიკაიონის ქალაქ იკონიაში ცხოვრობდნენ. ივლიტა სრულიად ახალგაზრდა დაქვრივდა და ერთადერთ ვაჟს კეთილმსახურებით ზრდიდა. იმხანად იმპერატორმა დიოკლეტიანემ ქრისტიანებს სასტიკი დევნა დაუწყო. ივლიტამ თავის მცირეწლოვან შვილთან და ორ მხევალთან ერთად მშობლიური ქალაქი დატოვა და სელევკიაში გადავიდა საცხოვრებლად.

უცხო ქალაქში ერთხანს მშვიდად ცხოვრობდნენ, თუმცა მაინც გაუგეს, ქრისტიანი რომ იყო, და ქალაქის მმართველთან დაასმინეს. ივლიტა 3 წლის შვილთან ერთად წარდგა ქალაქის თავის წინაშე და თამამად აღიარა, რომ ქრისტიანი იყო. ბევრს ეცადა ქალაქის თავი მამაპაპისეულ სარწმუნოებაზე დაებრუნებინა „გზასაცდენილი“, მაგრამ აქედან არაფერი გამოვიდა. მაშინ ალექსანდრემ ბრძანა, რომ ივლიტასთვის შვილი წაერთმიათ, მისთვის მიეგვარათ, ქალი კი ხარის ძარღვებით ეცემათ. კვირიკემ ვერ აიტანა დედასთან დაშორება, ქალაქის თავკაცს სახე დაუკაწრა და თან გაიძახოდა, მეც ქრისტიანი ვარო.

გამწარებულმა ალექსანდრემ კვირიკე მიწაზე დაანარცხა, შემდეგ კი ფეხი ჰკრა. ბავშვი კიბეზე დაგორდა და ადგილზევე გარდაიცვალა. ივლიტა კი ერთხანს აწამეს, მერე კი თავი მოჰკვეთეს. დედისა და შვილის ცხედრები ქალაქგარეთ გაიტანეს და მხეცებს საჯიჯგნად მიუყარეს. ღამით ქრისტიანებმა წმინდა ცხედრები მალულად დაკრძალეს.

მოწამე დედა-შვილი IV საუკუნეში, კონსტანტინე დიდის ზეობისას კონსტანტინოპოლში გადაასვენეს მათსავე სახელზე აგებულ ტაძარში. კვირიკეს ხელის მტევნის საქართველოში ჩამოტანის ზუსტი თარიღი უცნობია. ცნობილია მხოლოდ ის, რომ მტევანი ხობის მონასტერში იყო დაბრძანებული. სამეგრელოს მთავარმა ლევან მეორე დადიანმა, მისი დაზიანებისაგან დაცვის მიზნით, სპეციალური ლუსკუმა გააკეთებინა.

რაც შეეხება წმინდა მარინეს, ის პისიდიის ქალაქ ანტიოქიაში წარმართი ქურუმების ოჯახში დაიბადა. დედით ადრე დაობლდა, ამიტომ შვილზე ზრუნვა მამამისმა ძიძას მიანდო. წმინდა ქალწულის გამდელი ქრისტიანი იყო. მან მარინე მართლმადიდებლური სარწმუნოების ერთგულებით აღზარდა. როდესაც მამამ შეიტყო, რომ შვილი ქრისტეს სჯულზე მოექცა, რისხვით აღივსო და უარი თქვა საკუთარ ასულზე.

ქრისტიანთა დევნისას ანტიოქიის მმართველ ომბირის ბრძანებით 15 წლის ქალწული დაატუსაღეს. ომბირი ბევრს ეცადა, რომ მარინეს ქრისტიანობა დაეგმო და მსხვერპლი შეეწირა კერპისთვის, მაგრამ უშედეგოდ. და მაშინ საწამებლად ჯალათებს მიუგდო. მარინემ არათუ გაუძლო წამებას, არამედ ცოცხალიც გადარჩა და უფრო გაძლიერებულიც გამოვიდა. ამ სასწაულით გაოცებულმა თვითმხილველებმა ქრისტე იწამეს, რამაც კიდევ უფრო გააცოფა ანტიოქიის ეპარქი. მან სასწრაფოდ გასცა ბრძანება, ერთად მოეყარათ თავი ყველა ქრისტიანისათვის და გაეჟლიტათ ისინი. მეორე დღეს 1500-მდე ქრისტიანს გაავლეს მუსრი. მათ შორის იყო წმინდა მარინეც, რომელსაც თავი მოჰკვეთეს.

1204 წლამდე, სანამ ჯვაროსნები კონსტანტინოპოლს აიღებდნენ, წმინდა მარინეს უხრწნელი ნაწილები პანტეპონტის მონასტერში იყო დაცული. შემდეგ წმინდანი სხვაგან გადაასვენეს, მისი მკლავი კი მოგვიანებით დასავლეთ საქართველოში, ხობის მონასტერში ჩამოაბრძანეს. როდის მოხდა ეს, ცნობილი არ არის, თუმცა XVII საუკუნეში, ლევან მეორე დადიანის მთავრობის დროს ის უკვე ხობის მონასტერში ინახებოდა.

91
თემები:
იცით თუ არა, რომ... (421)
საარჩევნო ბიულეტენები

2020 წლის არჩევნების შემსწავლელმა კომისიამ მუშაობა დაასრულა: რა წერია დასკვნაში

0
საპარლამენტო არჩევნების დროს გამოვლინდა ხარვეზები, მაგრამ ეს ხარვეზები კენჭისყრის საბოლოო შედეგებზე გავლენას ვერ მოახდენდა, დაასკვნა დროებითმა საგამოძიებო კომისიამ.

თბილისი, 26 ივლისი — Sputnik. 2020 წლის საპარლამენტო არჩევნებზე გამოვლინდა გარკვეული ხარვეზები, მაგრამ მათ არჩევნების საბოლოო შედეგებზე რაიმე გავლენა არ მოუხდენია, განაცხადა საპარლამენტო არჩევნების შემსწავლელი საქართველოს პარლამენტის დროებითი საგამოძიებო კომისიის თავმჯდომარემ, გივი მიქანაძემ.

მიქანაძემ კომისიის დასკვნა პარლამენტის რიგგარეშე სხდომაზე ორშაბათს წარადგინა.

დროებითი საგამოძიებო კომისია საკანონმდებლო ორგანოში მიმდინარე წლის 17 თებერვალს მმართველი პარტია „ქართული ოცნება - დემოკრატიული საქართველოს" ინიციატივით შეიქმნა ოპოზიციის ბრალდებების საპასუხოდ, რომ საპარლამენტო არჩევნები გაყალბდა.

„საგამოძიებო კომისიის მიერ გაწეული საქმიანობის შედეგად დადგინდა, რომ საპარლამენტო არჩევნები კონკურენტულ გარემოში, ძირითადი თავისუფლებებისა და კანონმდებლობის სრული დაცვით ჩატარდა. ამასთანავე, საპარლამენტო არჩევნების ჩატარებისას გამოიკვეთა რიგი ხარვეზები, რომლებსაც არჩევნების საბოლოო შედეგებზე გავლენა არ მოუხდენია. შესაბამისად, საპარლამენტო არჩევნებთან დაკავშირებით ცენტრალური საარჩევნო კომისიის მიერ შემაჯამებელ ოქმში გამოქვეყნებული მონაცემები ამომრჩევლის გამოხატულ თავისუფალ ნებას სრულად ასახავს“, – განაცხადა გივი მიქანაძემ.

მისი ინფორმაციით, საგამოძიებო კომისიამ ჩაატარა 16 სამუშაო შეხვედრა, საარჩევნო პროცესებთან დაკავშირებული 38 ადამიანი გამოკითხა და სხვადასხვა უწყებას მიმართა 22 წერილით და მათგან მიიღო შესაბამისი პასუხები.

„საერთო ჯამში, დისბალანსიანი ბიულეტენების რაოდენობა იყო 0,16%. კომისიამ დაადგინა, რომ იყო იმდენად მიზერული განსხვავება, რომ არანაირი არსებითი გავლენა არ შეიძლებოდა მოეხდინა შედეგებზე. ეს განსხვავებები ფიქსირდებოდა მეასედებში - 0,01%- 0,02%, როგორც მეტობის, ისე ნაკლებობის თვალსაზრისით“, - განაცხადა მიქანაძემ.

ამასთან, საგამოძიებო კომისიის თავმჯდომარემ აღნიშნა, რომ არცერთ ოპოზიციურ პარტიას არ წარმოუდგენია თუნდაც ერთი მტკიცებულება იმისა, რომ არჩევნები გაყალბდა ან მოხდა რაიმე მანიპულაცია. მეტიც, ოპოზიციის წარმომადგენლებს არამხოლოდ არ მიუღიათ მონაწილეობა კომისიის მუშაობაში, არამედ ისინი სხდომებსაც არ დასწრებიან, აღნიშნა მიქანაძემ.

დროებითი საპარლამენტო დასკვნის განხილვა ამჯერადაც პრაქტიკულად ოპოზიციის გარეშე წარიმართა. ოპოზიციონერი დეპუტატების უმრავლესობა განხილვას არ ესწრებოდა.

„როდესაც ამ თემაზე კომისიამ მუშაობა დაასრულა და ეს თემა გამოდის განსახილველად, ოპოზიციის მხოლოდ სამი წარმომადგენელია დარბაზში, „ნაცმოძრაობიდან“ არცერთი. შემკამათებელი არ გყავთ იმ თემაზე, რომელი თემითაც უნდოდათ არეულობის მოწყობა, 6 თვე, ვიდრე შეთანხმებას ხელი არ მოეწერა, აჯანჯღარებდნენ ამ ქვეყანას“, - განაცხადა საპარლამენტო უმრავლესობის ლიდერმა მამუკა მდინარაძემ.

მმართველმა პარტიამ გასულ კვირაში ოპოზიციას მოუწოდა, მონაწილეობა მიიეღო დროებითი საგამოძიებო კომისიის დასკვნის განხილვასა და დამტკიცებაში. როგორც გავრცელებულ განცხადებაში იყო აღნიშნული, თუ ოპოზიციის ლიდერებს კვლავ მიაჩნიათ, რომ პარლამენტის მრავალთვიან საბოტაჟს ლეგიტიმური საფუძველი გააჩნია, მათ თავიანთი სიმართლის დამტკიცება უნდა სცადონ.

აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით საკუთარი არგუმენტები ოპოზიციასაც გააჩნია.

„პოსტფაქტუმ, კრიზისის პერიოდში, საგამოძიებო კომისიის შექმნა, სადაც მხოლოდ თავად (მმართველი პარტია - რედ.) იღებენ მონაწილეობას, რა თქმა უნდა, ვერ დადებს დასკვნას, რომელიც საზოგადოების აზრზე იმოქმედებს ან რაიმე სანდოობა ექნება. ეს არის ძალიან სამწუხარო”, – განაცხადა არლამენტის ფრაქცია “შარლ მიშელის რეფორმების ჯგუფის” თავმჯდომარემ ხათუნა სამნიძემ.

უფრო ადრე მმართველმა პარტიამ განაცხადა, რომ კომისია ხმებს უბნების ნაწილზე გადაითვლის და თუ ეს შედეგები საქართველოს ცესკოს შედეგებთან 1%-ზე მეტით იქნება აცდენილი, ქვეყანაში ახალი საპარლამენტო არჩევნები დაინიშნება.

არჩევნების შედეგებით, მმართველმა პარტია „ქართულმა ოცნებამ" პარლამენტში 90 ადგილი მიიღო, დანარჩენი 60 ადგილი კი რვა ოპოზიციურ პარტიას შორის გადანაწილდა.

0