ისტორიული ანალები

 სომხითის მალიქის მიერ გაცემული შეთქმულება: ვინ როგორ ღალატობდა საქართველოს

1098
(განახლებულია 17:18 29.04.2019)

ვანო სულორი

სპარსეთის შაჰის, აბას პირველის მემკვიდრე სეფი პირველმა უარი თქვა ჩვენი ქვეყნის  სრული განადგურების არარეალურ გეგმაზე და „რბილი“ პოლიტიკის გატარებით შეეცადა დაუმორჩილებელი ქართლ-კახეთის  დაწყნარებას. სწორედ ამ პოლიტიკის ნაწილს წარმოადგენდა ქართლში მმართველად გამუსლიმებული ქართველის გამოგზავნა.

1632 წელს საქართველოს სამეფო ტახტზე მაჰმადიანი მმართველი ავიდა — ხოსრო მირზა, იგივე როსტომ ხანი, ქაიხოსრო ბატონიშვილი. მიუხედავად იმისა, რომ ქაიხოსრო, დავით XI-ის (დაუდ-ხანის) უკანონო შვილი, ისპაჰანში დაიბადა, მან კარგად იცოდა ქართული ენა და კარგად ერკვეოდა საქართველოს საქმეებში.

როსტომმა, საკუთარი ხელისუფლების განმტკიცების მიზნით, პირველ რიგში ქართლის ციხეები გაამაგრა. მათ შორის, გორის ციხეც, რომელშიც ყიზილბაშთა დიდი გარნიზონი ჩააყენა და ციხისთავად ნურის მინბაში მესხი მუსლიმ ბეგი დანიშნა. 

გარდა გორისა, როსტომ ხანმა თბილისსა და სურამშიც ყიზილბაში მეციხოვნეები ჩააყენა. ხოლო თავის მოხელეებად ირანიდან ჩამოყოლილი, გადაგვარებული ქართველი თავად - აზნაურები დანიშნა, რომლებიც მამულებითაც დაასაჩუქრა.

გამაჰმადიანებულმა ქართველმა მმართველმა ჩამოსვლისთანავე ცოლად შეირთო სამეგრელოს მთავრის, ლევან II დადიანის და მარიამი. დედოფალი საკმაოდ საინტერესო კულტურულ საქმიანობას უძღვებოდა. სწორედ მისი ინიციატივით შეაკეთეს და განადგურებას გადაარჩინეს სვეტიცხოველი. სწორედ ამიტომ დაიხატა მარიამ დედოფლის ფრესკა სვეტიცხოველში, სადაც ის საკუთარ ვაჟთან, ოტია გურიელთან ერთადაა გამოსახული.

როსტომ-ხანი ხელს არ უშლიდა მეუღლეს ქართული საქმეების კეთებაში. ისე ჩანდა, თითქოს მეუღლის თანამოაზრე იყო, მაგრამ ბოლოს მაინც ყველაფერს თავისი სახელი დაერქვა. რეალურად როსტომი წარმატებით აკეთებდა იმას, რისთვისაც იყო ისფაჰანიდან საქართველოში მოვლენილი. როგორც სამეფო კარზე, ისე მაღალ ფეოდალურ არისტოკრატიაში თანდათან გავრცელდა და ფეხი მოიკიდა მაჰმადიანობამ თუ ყიზილბაშურმა წეს-ჩვეულებებმა. თანაც ეს არ ხდებოდა ქრისტიანობის შევიწროებით. პირიქით. როსტომმა, რომელიც თითქოს ქართველობდა კიდეც, სამღვდელოებას ჯამაგირი დაუნიშნა, ეკლესიებსაც აშენებდა, მაგრამ სწორედ მისი მეფობის დროს:

„ამან აღაშენა სახლი ყიზილბაშური, კეკლუცად და ტურფად ნაგები [შემოიღო] მოფენილობა, სმა-ჭამა, გამოჩუენება და კეკელაობა. და მიიქცნენ სრულიად წესსა ზედა ყიზილბაშისასა, და განმრავლდა სახლსა შინა მისსა სიძვა და არა-წყინდება, ცოდვა იგი სოდომ-გომორული და მეძაობა და დედათა თანა აღრევა“, - წერს ჟამთააღმწერელი „ქართლის ცხოვრებაში“.

უფრო მეტიც, სასახლის კარის გახრწნილებამ ეკლესიაშიც კი შეაღწია: „თჳთ სამღდელონიცა და მღდელთმთავარნიცა მიდრკეს კეთილისაგან და აღერივნეს ერთა თანა, გოდებისაებრ იერემიასა, რამეთუ იყვნეს მოყუარე ღჳნისა და სმისა და შუებისა და განცხრომისა, უმღერდენ ურთიერთას სიძვა-მრუშობასა და მეძაობასა. ამას შინა მოუძლურდა სჯული და განირყუნა წესი ეკლესიისა, რამეთუ არღარა ეძიებდენ სულიერსა საქმესა, არამედ ჴორცთათვის ზრუნვიდენ ყოველნივე“.

გაუჭირდა ერის სულიერ მამას, ევდემოზ კათალიკოსს. მას არ შეეძლო, მშვიდად ეცქირა ქართველთა დაცემისათვის და მოქმედებდა კიდეც მწყემსმთავრისათვის შესაფერისი უშიშრობითა და თავდადებით: რამდენიმეჯერ შეჰკრიბა ქართლის წარჩინებულნი სპარსელებთან საბრძოლველად. მისი გავლენით პატრიოტი ერისთავები არ ემორჩილებოდნენ როსტომ-ხანის პოლიტიკას და თავიანთ სამთავროებს იცავდნენ მუსლიმანური ტრადიციების ზეგავლენისაგან. კათოლიკოსი ევდემოზი წინ აღუდგა ბაგრატიონთა და სხვა დიდებული გვარის შვილთა სიყრმიდანვე ყაენის კარზე აღზრდის იმდროინდელ ჩვეულებას. ევდემოზი არც მეფის პირდაპირ მხილებას ერიდებოდა — სადაც კი შეხვდებოდა როსტომ-ხანს, ყველგან ეუბნებოდა: მაჰმადიანების მამა ხარ და ქრისტიანთა მამინაცვალიო. ერის სულიერი მამის სიმამაცე ქართველებში კიდევ უფრო ამაღლებდა პატრიოტულ სულისკვეთებას.

სპარსი მემატიანის, მოჰამედ თაჰერის მიხედვით, როსტომის წინააღმდეგ რამდენიმე შეთქმულება მოეწყო, რომელთა ორგანიზატორიც კახეთის მეფე თეიმურაზი იყო. მას ქართლის ტახტის დაბრუნება უნდოდა. პირველი შეთქმულება, რომელშიც ზაალ არაგვის ერისთავი, ნოდარ და იოთამ ამილახვრები მონაწილეობდნენ, მალევე ჩაფლავდა. შეთქმულებმა მკვლელი მიუგზავნეს როსტომს, მაგრამ მისმა მცველებმა შეიტყვეს და მკვლელმა გაქცევით უშველა თავს.

უფრო ფართო და ორგანიზებული იყო მეორე შეთქმულება, რომელიც 1642 წელს მოეწყო. ამ ამბოხის მთავარი იდეოლოგი ევდემოზ კათალიკოსი გახლდათ. შეთქმულებაში მონაწილეობდნენ ზაალ ერისთავი, იოთამ ამილახორი, ნოდარ ციციშვილი, კათალიკოსი ევდემონ დიასამიძე, გიორგი გოჩაშვილი, რევაზ ბარათაშვილი, სომხითის მელიქი ყორხმაზ ბეგი. შექთმულთა მიზანი როსტომ ხანის მოკვლა და კახეთის მეფე თეიმურაზის ქართლში გამეფება გახლდათ.

გადამწყვეტ მომენტში შეთქმულება სომეხმა მელიქმა გასცა. ურჯულო მეფეც საგანგებოდ მოემზადა და გორის ციხეში დახვდა აჯანყებულებს, თან მზაკვარ ხერხს მიმართა და იახლა მარიამ დედოფალი და მისი სულიერ მოძღვარი ევდემოზ კათოლიკოსი.

შეთქმულთა ერთ-ერთი თავკაცი ნოდარ ციციშვილი პირველსავე წარუმატებლობისას დაფრთხა და სამცხეში გაიქცა, ხოლო ქართლის საზღვარზე გადმოსული თეიმურაზ I კვლავ კახეთში გაბრუნდა. როსტომს მხოლოდ სეხნია და ზურაბ ჩხეიძეები შეებნენ და უთანასწორო ბრძოლაში მამაცურად დაიღუპნენ. როსტომ-ხანმა შეთქმულთა ციტადელი, ატენის ციხე დაანგრია და ცხირეთში გამაგრდა. არც ამჯერად მოუცილებია დედოფალი და კათოლიკოსი გვერდიდან.

როსტომი შეტევაზე გადავიდა და შეთქმულები დააპატიმრა. გოჩაშვილსა და ზურაბ სააკაძეს თვალები დასთხარა. ასევე სატიკად გაუსწორდა სხვა შეთქმულებსაც. მხოლოდ რევაზ ბარათაშვილი და იოანე სააკაძემ გადაურჩა მის რისხვას, ვინაიდან სანამ როსტომის ხელი მისწვდებოდა, მოასწრეს და ქართლიდან გადაიხვეწნენ.

ევდემოზმა მაინც მოახერხა და შეუთვალა თეიმურაზს, ღალატს არ დაებრკოლებინა და დრო არ დაეკარგა, მაგრამ მისი წერილი ჯერ როსტომ-ხანს მიართვეს, წააკითხეს და შემდეგ მიუტანეს თეიმურაზს. ქართლის ვალის ბრძანებით, ევდემოზ კათოლიკოსი შეიპყრეს, თბილისში წამოიყვანეს, კათალიკოსობიდან გადააყენეს და შურის ციხის (ნარიყალა) საპყრობილეში ჩაკეტეს.

ყოფილი კათალიკოსი რამდენიმე თვე იყო საკანში, მერე კი მალულად მოაკვლევინა როსტომმა ციხეში — ირანის სამეფო კარზე დამკვიდრებული დასჯის ტრადიციული  ხერხით: ჯერ მშვილდის ლარითა და საბლით დააღრჩვეს კათოლიკოსი, შემდეგ კი ცხედარი „განჯის კარის“ კოშკიდან გადააგდეს (აბანოების მხარეს). წამებული კათოლიკოს-პატრიარქის გვამი ქრისტიანებმა ფარულად წაიღეს და ანჩისხატის ტაძარში დაკრძალეს.

ასე რომ, საბოლოოდ ერმაც და ბერმაც დაინახა, რომ როსტომ-ხანის კეთილშობილება მხოლოდ ნიღაბი იყო, რომლის მიღმაც მტარვალი იმალებოდა. შეთქმულთა მოწამეობრივმა სიკვდილიმა გზააბნეულ ერს რეალობა დაანახა და გონს მოიყვანა...

 

 

 

 

1098
თემები:
იცით თუ არა, რომ... (367)
რუსეთის საგარეო საქმეთა სამინისტრო

მოსაზრება: ეს არის ნაბიჯი სამყაროს აღსასრულისკენ

83
(განახლებულია 18:58 14.07.2020)
თეთრ სახლში, როგორც ყველაფრიდან ჩანს, საბოლოოდ გადაწყვიტეს აღარ განაგრძონ შეთანხმება მცირე და საშუალო სიშორის სტრატეგიული შეიარაღების შემცირების შესახებ (СНВ-3), განაცხადა რუსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა სერგეი ლავროვმა.

ანდრეი კოცი

ეს ბოლო დოკუმენტია, რომელიც ორი ბირთვული ზესახელმწიფოს სამხედრო ძლიერებას ზღუდავს. რით ემუქრება საერთაშორისო უშიშროების სისტემის რღვევა მსოფლიოს?

ჩინეთის ჩართვა

სერგეი ლავროვმა ჟურნალისტებთან საუბრისას ხაზი გაუსვა, რომ პანიკის აყოლა СНВ-3-ის შეწყვეტასთან დაკავშირებით საჭირო არ არის — რუსეთს აქვს უნარი, გარანტირებულად უზრუნველყოს საკუთარი უსაფრთხოება ამ შეთანხმების გარეშეც. და მაინც, ეს შეთანხმება ძალიან მნიშვნელოვანი იყო. СНВ-3-ს ხელი რუსეთის პრეზიდენტმა ვლადიმირ პუტინმა და აშშ-ის პრეზიდენტმა ბარაკ ობამამ ხელი 2010 წლის 8 აპრილს მოაწერეს. დოკუმენტის მოქმედების ვადა, რომელიც ძალაში 2011 წლის თებერვალში შევიდა, 2021 წელს იწურება.  

შეთანხმება ითვალისწინებდა რუსეთისა და აშშ-ის არსენალებში ბირთვული მუხტების შემცირებას 1550 ერთეულამდე და საკონტინენტთაშორისო ბალისტიკური რაკეტების, წყალქვეშა ნავებისა და მძიმე ბომბდამშენების ბალისტიკური რაკეტების შემცირებას 700 ერთეულამდე. СНВ-3 შეთანხმების გაგრძელებაში ეჭვი თითქმის არავის ეპარებოდა მანამ, სანამ თეთრ სახლში დონალდ ტრამპი არ მოვიდა — ამის შემდეგ სიტუაცია მკვეთრად შეიცვალა.

ამერიკის ლიდერმა СНВ-3-ის შემდგომი არსებობის ერთ-ერთ ძირითად პირობად მასში ჩინეთის მონაწილეობა დაასახელა. ჩინეთის შეიარაღების კონტროლის დეპარტამენტის დირექტორმა ფუ ცუნმა განმარტა, რომ ეს მხოლოდ ორ შემთხვევაშია შესაძლებელი: თუ ჩინეთი აშშ-ის დონემდე გაზრდის ბირთვულ არსენალს, ან თუ ვაშინგტონი შეამცირებს თავის არსენალს. პეკინისთვის სხვა ვარიანტები მიუღებელია, ვინაიდან არ ითვალისწინებენ კოლოსალურ სხვაობას სტრატეგიულ პოტენციალებში.  

კიდევ ერთი პირობა, რომელიც ვაშინგტონმა წამოაყენა, არ აწყობს მოსკოვს. ივლისის დასაწყისში აშშ-ის პრეზიდენტის სპეცწარმომადგენელმა შეიარაღებაზე კონტროლის საკითხებში, მარშალმა ბილინგსლიმ „საშინელი“ უწოდა რაკეტა „ბურევესტნიკებისა“ და დრონ „პოსეიდონების“ პროექტს, და მათი შეჩერება მოითხოვა, ვინაიდან СНВ-3-ის შეზღუდვები ამ იარაღზე არ ვრცელდებოდა. ამერიკელები მანამდეც მოითხოვდნენ უახლესი რუსული შეიარაღების შეზღუდვას, მათ შორის, არაბირთვული ჰიპერბგერითი ხომალდსაწინააღმდეგო რაკეტა „ცირკონებისა“.

„ეს იმაზე მეტყველებს, რომ აშშ-ს აღარ რჩება ბერკეტები მსოფლიო ლიდერობის შესანარჩუნებლად, გარდა ბირთვული შანტაჟისა. ეკონომიკურად ისინი უკვე ჩამორჩებიან ჩინეთს გარკვეული მიმართულებებით, ხოლო სამხედრო ტექნოლოგიების მხრივ — რუსეთს. ამიტომაც ცდილობენ უარი გვათქმევინონ მოწინავე პროექტებზე. ჩვენ არ უნდა წამოვეგოთ ამ ანკესს“, — განაცხადა სამხედრო მეცნიერებათა დოქტორმა კონსტანტინ სივკოვმა.

უკომპრომისო პოზიცია

სერგეი ლავროვმა ხაზი გაუსვა, რომ რუსეთი არ დაუწყებს ხვეწნას აშშ-ს, რომ СНВ-3 განაგრძოს, მიუხედავად იმისა, რომ მოსკოვი ყოველთვის მზად იყო გარკვეულ დათმობებზე წასასვლელად. მინისტრმა აღნიშნა, რომ ამერიკელებთან ერთად იმსჯელეს ორი უახლესი რუსული სტრატეგიული სისტემის რაოდენობის შემცირებაზე СНВ-3-ის ფარგლებში, როდესაც ისინი სრულად იქნება განთავსებული. საუბარია ჰიპერბგერით საბრძოლო ბლოკებზე „ავანგარდი“ და მძიმე საკონტინენტთაშორისო ბალისტიკურ რაკეტა „სარმატებზე“.

„რაც შეეხება სამ სხვა სისტემას, ისინი ახლებია და არ შედის იმ კატეგორიაში, რომლებზეც СНВ-3 ვრცელდება. მაგრამ ჩვენ მზად ვართ დავიწყოთ საუბარი იმაზე, რომ ის შეიარაღებაც გახდეს დისკუსიის საგანი, რომლებიც არ არის კლასიკური მოქმედი შეთანხმების თვალსაზრისით“, — აღნიშნა ლავროვმა.

მაგრამ ნაკლებად მოსალოდნელია, რომ შტატები საპასუხო დათმობაზე წავიდეს. ვაშინგტონმა არაერთხელ განაცხადა უკომპრომისოდ – ან უსიტყვოდ დაეთანხმეთ ჩვენს პირობებს, ან შეთანხმებიდან გავალთო. აშკარაა, არც რუსეთი და არც ჩინეთი არ აპირებენ დაეთანხმონ ამერიკელების პრეტენზიებს საკუთარი ეროვნული ინტერესების გაუთვალისწინებლად. სპეციალისტების აზრით, СНВ-3-ს გაგრძელების მცირე შანსები აქვს. ეს კი იმას ნიშნავს, რომ უშიშროების საერთაშორისო სისტემა სრულად შეიცვლება.

ხარისხი რაოდენობის ნაცვლად

„თუ კონკრეტულად საერთაშორისო უშიშროების სისტემაზე ვისაუბრებთ სამხედრო სფეროში, მაშინ უნდა ვაღიაროთ, რომ ის ფაქტობრივად აღარ არსებობს. ეს სისტემა ჯერ აშშ-სა და სსრკ-ს შორის, ხოლო შემდეგ აშშ-სა და რუსეთს შორის შეთანხმებას ეყრდნობოდა... მთელი სისტემა, რომელიც საგულდაგულოდ იგებოდა ცივი ომის მწვავე კონფლიქტურ სიტუაციებში, ვაშინგტონის ინიციატივითაა დარღვეული“, — ამბობს ექსპერტი ვიქტორ მურახოვსკი.

ექსპერტმა ხაზი გაუსვა, რომ ჯერ ისევ მოქმედი СНВ-3-ის გარდა დარჩა მხოლოდ სარაკეტო ტექნოლოგიებზე კონტროლის რეჟიმის შეთანხმება, მაგრამ ამერიკელები ამ დოკუმენტის საკუთარ თავზე მორგებასაც ცდილობენ. სააგენტო „როიტერმა“ ივნისში გაავრცელა ინფორმაცია, რომ თეთრი სახლი შეთანხმების ნორმების გადახედვას აპირებს, რათა მეტი დრონი მიჰყიდოს სხვადასხვა ქვეყნებს. დიდი ალბათობით, ეს შეთანხმების სხვა მონაწილეებს ხელს არ მისცემს.

ექსპერტის აზრით, ახალი „რაოდენობრივი“ გამალებული შეიარაღება შუძლებელია, თუმცა ტექნოლოგიური უპირატესობისთვის ბრძოლა სტრატეგიული შეიარაღების სფეროში, სავარაუდოდ, მწვავე იქნება.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

83
აშშ-ის კონკრესი

მოსაზრება: ვაშინგტონმა ევროპის მართლა დასჯა გადაწყვიტა

107
(განახლებულია 21:09 13.07.2020)
საფრანგეთის დასასჯელად ტრამპის ადმინისტრაციის გეგმას მხარი დაუჭირეს როგორც აშშ-ის რესპუბლიკური პარტიის, ისე დემოკრატიული პარტიის წარმომადგენლებმაც.

ივან დანილოვი

დონალდ ტრამპის ადმინისტრაციასა და ამერიკელ IT-გიგანტებს შორის (როგორებიც არიან Facebook, Google და Amazon) დაძაბული ურთიერთობის მიუხედავად, აშშ-ის პრეზიდენტი მზად აღმოჩნდა, გაეწირა შტატებსა და ევროკავშირს შორის დღემდე შემორჩენილი ტრანსატლანტიკური სოლიდარობისა და კეთილი ნების ნარჩენები, რათა დაეცვა ამერიკული კორპორაციების შემოსავლები ევროპელი საგადასახადო ორგანოებისგან. 

ძველმა კონფლიქტმა, რომელიც მრავალი წელი მწიფდებოდა, მიაღწია დონეს, როდესაც ევროკავშირი და აშშ უკვე შეუფარავად აყენებენ ერთმანეთს მილიარდობით დოლარის მტკივნეულ ფინანსურ დარტყმებს. ევროკავშირი ცდილობს „კუთხეში მიიმწყვდიოს“ ამერიკული კორპორაციები, რომლებიც ათწლეულები მუშაობდნენ ევროკავშირში დაუბეგრავად, აშშ კი გეგმავს ევროკავშირის დასჯას მინიმალური ფისკალური სუვერენიტეტის მოპოვების მცდელობისთვის. ტრამპის ადმინისტრაციამ ნამდვილად მიზანში გაარტყა – შურისძიება ზუსტი გამოუვიდა იმ გაგებით, რომ სწორად გამოიცნო თავისუფლებისკენ ევროპული ნახტომის კონკრეტული ავტორი და „თავხედი“, რომელმაც გაბედა და თქვა, რომ „აშშ-ის ევროპულ კოლონიებში“ მომუშავე ამერიკული IT-ბიზნესი უნდა იხდიდეს გადასახადებს. ამ იდენტიფიკაციას კი აშშ-ის საპასუხო ზომები მოჰყვა.

„Google-ის, Facebook-ისა და Amazon-ის დაბეგვრის“ ავტორი და სულისჩამდგმელი აღმოჩნდა საფრანგეთის პრეზიდენტი ემანუელ მაკრონი, რომელიც ხშირად საუბრობს ევროპის, როგორც მსოფლიო ძალის პოლუსის აღდგენაზე და, შესაბამისად, თეთრი სახლის სამიზნე კომპანიების სია იმგვარად ჩამოყალიბდა, რომ ელისეს სასახლეს მაქსიმალური დისკომფორტი ეგრძნო.

ამერიკული ფინანსური ტელეარხი CNBC იუწყება:

„ფრანგული ლუქს კომპანიების (სეგმენტში მომუშავე - ავტ.) აქციები მას შემდეგ დაეცა, რაც შეერთებულმა შტატებმა განაცხადა, რომ შეუძლია მაღალი ტარიფების დაწესება ამ კატეგორიის ზოგიერთ საქონელზე.

ახალი ტარიფების შესაბამისად, რომლებიც იანვრის ბოლოდან ამოქმედდება, აშშ-ის სავაჭრო წარმომადგენლობა შეძლებს მოსაკრებლის 100%-ის ამოღებას საფრანგეთიდან ასეთი საქონლის იმპორტზე. სავარაუდო თანხა შეადგენს 2,4 მილიარდ დოლარს. ფრანგული აქციების ვარდნა შეეხო კომპანიებს, რომლებიც ფლობენ Louis Vuitton-ს, Hennessy-ს, Hermes-ს, Christian Dior-ს, Gucci-ს, Yves Saint Laurent-სა და Balenciaga-ს".

„ასი პროცენტი – საკმაოდ ბევრია“, – განუცხადა ამერიკულ The Wall Street Journal-ს ბრუნო პავლოვსკიმ, Chanel-ის სახლის პრეზიდენტმა. „ეს ტარიფი არაა. ასი – ჯარიმაა“, – დასძინა მან.

უნდა აღინიშნოს, რომ ამერიკელი ჩინოვნიკები ამ გადაწყვეტილების საკუთარ ვერსიაზე საუბრობენ და ამტკიცებენ, რომ სინამდვილეში ყველაფერში დამნაშავე მაკრონია, რომელსაც თითქოს ძალიან უნდა ევროკავშირის ტერიტორიაზე ამერიკული კომპანიების დისკრიმინაცია. ეს ბრალდება გარკვეულ სკეპტიციზმს იწვევს ტრადიციულად პატრიოტულად განწყობილ ამერიკულ მასმედიაშიც კი.

„შეერთებული შტატები მიიჩნევს, რომ ფრანგული გადასახადის სტრუქტურა უსამართლოდაა მიმართული მსხვილი ამერიკული ინტერნეტ-კომპანიებისკენ – Facebook-ის, Google-ისა და Amazon-ისკენ. ამის მიუხედავად, სხვა ქვეყნები სულ უფრო მეტად ცდილობენ გამონახონ შემოსავლების მიღების მეთოდები ისეთი ფირმებისგან, რომლებიც თავიანთ ბაზრებზე მილიარდობით დოლარს გამოიმუშავებენ“, – იუწყება გამოცემა Politico.

ტრამპის მხრიდან შურისძიების ინსტრუმენტის არჩევა ალბათ იმას უკავშირდება, რომ „ფრანგული ლუქსი“ ითვლებოდა იმედის კუნძულად და მშვიდ ნავსაყუდელად ინვესტორებისთვის, რომლებიც ფიქრობდნენ, რომ მხოლოდ ყველაზე შეძლებულ მომხმარებლებთან მომუშავე ფრანგული კომპანიები იდეალურად იყვნენ დაცული როგორც კორონავირუსული ეპიდემიის ზემოქმედებისგან, ისე სავაჭრო ომების რისკებისგან.

ღრმა ეკონომიკური კრიზისის შავ ფონზე ასეთი კომპანიები აღვივებდნენ იმედის ნაპერწკალს და წარმოადგენდნენ იმის სიმბოლოს, რომ ქვეყანას, რომელიც კონკურენციას ვერ უწევს გერმანიას ან ჩინეთს ტრადიციულ მრეწველობაში, მაინც აქვს რაღაც კონკურენტული უპირატესობები საერთაშორისო ასპარეზზე. ამ სიმბოლოს გათელვა – კომპანიებისთვის ფაქტობრივად ამერიკული ბაზრის ჩაკეტვის გზით – კარგი იდეაა, თუ ამოცანას საფრანგეთის პრეზიდენტის ადმინისტრაციის დაშინება და ევროპულ საგადასახადო პოლიტიკაზე ზეგავლენა წარმოადგენს.

ფრანგებს სამაგიეროდ შეუძლიათ გადასახადების დაწესება ამერიკული კომპანიებისთვის (თუნდაც ნაციონალურ დონეზე), მაგრამ მოინდომებენ თუ არა, მაგალითად, გერმანელი ჩინოვნიკები (თუნდაც გერმანული ავტომობილების ექსპორტზე 100%-იანი ტარიფის მიღების რისკის ქვეშ დაყენების გზით) საერთო ევროპული გადასახადის შემოღებას – ეს სათუოა.

მეორე მხრივ, საუბარი არ არის მხოლოდ ეკონომიკურ კონფლიქტზე. ესაა დავა თავად ევროპელი პოლიტიკოსების სტატუსზე. გადამწყვეტი ფაქტორი, რომელიც უთითებს ამა თუ იმ ტერიტორიის ფაქტობრივ კუთვნილებაზე, არის საკითხი – ვის უხდიან ადგილობრივი ბიზნესმენები გადასახადებს. ვისაც აქვს ამ გადასახადების დაწესებისა და ამოღების უფლება, სწორედ მის ხელშია ძალაუფლება კონკრეტულ ტერიტორიაზე. ისტორია იცნობს შემთხვევებს, როდესაც უცხოელი ვაჭრები და მეწარმეები კონკრეტულ ქვეყანაში დაუბეგრავად ვაჭრობდნენ, მაგრამ ეს ხდებოდა მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ქვეყანა მანამდე აგებდა ომს ან უბრალოდ ხელს აწერდა კაპიტულაციის კაბალურ პირობებს სამხედრო ძალის გამოყენების თავიდან არიდების მიზნით.

შესაბამისად, როდესაც ამერიკული კომპანიები, პირობითად, საფრანგეთის ონლაინ-რეკლამისა და ინტერნეტ-ვაჭრობის ბაზარზე დომინანტ მოთამაშეებად ყალიბდებიან, იღებენ მილიარდებს ფრანგული კომპანიებისგან, თანაც საფრანგეთის ბიუჯეტმა ამ ვითარებაში შესაძლოა ერთი გროშიც ვერ მიიღოს. ეს ნიშნავს, რომ საფრანგეთი – აშშ-ის კოლონიაა ან, სულ მცირე, არ ფლობს სრულ ეკონომიკურ სუვერენიტეტს. და მოკრძალებული, სამპროცენტიანი საურავის დაწესების გადწყვეტილება – არა იმდენად ბიუჯეტის შევსების, არამედ დამოუკიდებლობის აღდგენის მცდელობაა.

საფრანგეთის დასასჯელად ტრამპის ადმინისტრაციის გეგმას მხარი დაუჭირეს როგორც აშშ-ის რესპუბლიკური პარტიის, ისე დემოკრატიული პარტიის წარმომადგენლებმაც – და ეს ძალიან კარგი ახალი ამბავია რუსეთისთვის, განსაკუთრებით, თუ ფრანგი პოლიტიკოსები უცებ საკუთარი ღირსების დაცვას გადაწყვეტენ.

სხვა თუ არაფერი, ამასწინანდელი მუქარის საპასუხოდ საფრანგეთისა და გერმანიის მთავრობათა წარმომადგენლებმა გამოხატეს მზადყოფნა, გაეგრძელებინათ დასახული გზით სიარული და დაეცვათ დამოუკიდებელი ეკონომიკური პოლიტიკის გატარების უფლება.

თუ სიტუაცია მომავალშიც ამ სცენარით განვითარდება, იმისგან დამოუკიდებლად, ვინ გაიმარჯვებს აშშ-ის საშემოდგომო არჩევნებზე, ურთიერთობები ვაშინგტონსა და პარიზს, ვაშინგტონსა და ბერლინს შორის კვლავაც გაუარესდება. სასაცილო იქნება, თუ ახლო მომავალში Chanel-ის სუნამოს და Hermes-ის ჩანთის შეძენას ამერიკელი მომხმარებელი მხოლოდ კონტრაბანდის დახმარებით შეძლებს, ევროპელებს კი ამერიკული სოციალური ქსელების ალტერნატივის მოძებნა მოუწევთ. ეკონომიკური დეგლობალიზაციის ჩანასახი საერთაშორისო კავშირების მყარ ბარიერს არღვევს.

იმ ქვეყნებისთვის, რომლებსაც გლობალიზებული ეკონომიკის დღევანდელი სისტემა არ აძლევს ხელს, ეს ბოლო და სერიოზული შანსია, გამოასწორონ წარსულის შეცდომები და უფრო მოსახერხებელი პოზიცია გამონახონ დეგლობალიზებულ მომავალში.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

107
მამაკაცი ნიღბით ინფექციური საავადმყოფოს ტერიტორიაზე

კორონავირუსი საქართველოში: საგანგებო მდგომარეობის შემდეგ შეზღუდვების სრული სია/15 ივლისი

86720
საქართველოში საგანგებო მდგომარეობა ერთი თვის წინ მოიხსნა, მაგრამ მთავრობამ შეზღუდვების ნაწილი ძალაში დატოვა.

თბილისი, 15 ივლისი – Sputnik. საქართველოს მთავრობა აგრძელებს კორონავირუსის პანდემიის გამო დაწესებული შეზღუდვების მოხსნას, მაგრამ ამავე დროს მთავრობა და ეპიდემიოლოგები მოუწოდებენ მოქალაქეებს გამოიჩინონ სიფრთხილე და დაიცვან ჯანდაცვის სამინისტროს რეკომენდაციები.

ქვეყნის ტერიტორიაზე მოქმედებს შემდეგი შეზღუდვები:

  • დახურულ სივრცეებში, საჯარო დაწესებულებებში, საზოგადოებრივ ტრანსპორტში, ოფისებსა და მაღაზიებში სავალდებულოა პირბადის ტარება და სოციალური დისტანციის დაცვა;
  • საზოგადოებრივ ტრანსპორტში დაუშვებელია პირბადის გარეშე ყოფნა;

  • ტაქსის მძღოლისთვის სავალდებულოა პირბადის ტარება, ტაქსით ორზე მეტი მგზავრის გადაყვანა არ შეიძლება, ისიც უკანა სავარძელზე;
  • აკრძალულია სპორტული ღონისძიებების გამართვა
  • კულტურული და გასართობი ღონისძიებების გამართვა დასაშვებია მხოლოდ ღია სივრცეებში, გამონაკლისია მუზეუმები;
  • კაზინოების და ტოტალიზატორების მუშაობა დაშვებულია მხოლოდ ონლაინ;
  • აკრძალულია 10-ზე მეტი ადამიანის თავშეყრა ტრადიციულ სოციალურ ღონისძიებებზე (ქორწილი, ნებისმიერი იუბილე, ქელეხი და ა.შ.);
  • ადამიანების თავშეყრის ადგილებში აკრძალულია სპლიტ-სისტემის კონდიციონერების გამოყენება, რომლებიც ჰაერს იღებენ შენობიდან, აგრილებენ და ისევ აბრუნებენ. დაშვებულია სამრეწველო კონდიციონერების გამოყენება, რომლებიც კონდიცირება-ვენტილაციის სისტემებს მოიცავს (ჰაერი შენობაში გარედან შეაქვს).

ამ მომენტისათვის ინფიცირებულთა რაოდენობა 999 ადამიანს შეადგენს, აქედან 870 გამოჯანმრთელდა, 15 კი გარდაიცვალა. კიდევ სამი ინფიცირებული მოქალაქე სამკურნალოდ სხვა ქვეყნებიდან ჩამოიყვანეს.

საქართველო სხვა ქვეყნებისთვის კორონავირუსთან ბრძოლაში სამაგალითოა >>

15 ივნისიდან აღდგა შიდა ტურიზმი, ხოლო 1 ივლისიდან საქართველო საზღვრებს უცხოელი ტურისტებისთვის გახსნის.

უწყებათშორისი საკოორდინაციო საბჭო ოპერატიულად აფასებს სიტუაციას და შეიმუშავებს ახალ რეკომენდაციებს და შეზღუდვებს.

მთავრობის სპეციალურ ვებ-გვერდზე stopcov.ge გამოქვეყნებული ბოლო მონაცემების თანახმად, საკარანტინო სივრცეში იმყოფება 5640, სტაციონარებში მეთვალყურეობის ქვეშ კი 244 ადამიანია.

მთავრობა მოსახლეობას მოუწოდებს, ქვეყანაში კორონავირუსთან დაკავშირებით მხოლოდ და მხოლოდ გადამოწმებულ და ოფიციალურად დადასტურებულ ინფორმაციას ენდონ. ყველა ინფორმაციის მოძიება შესაძლებელია მთავრობის მიერ სპეციალურად შექმნილ ვებ-გვერდზე stopcov.ge.

„ცხელი ხაზის“ ნომრები: ცხელი ხაზი კარანტინის რეჟიმის საკითხებზე – 144. საქართველოს ჯანდაცვა – 15 05 (დღე-ღამის განმავლობაში); დაავადებათა კონტროლის ცენტრი – 116 001 (21:00-მდე სამუშაო დღეებში და 18:00-მდე დასვენების დღეებში).

ყველა მოხალისეს, რომელსაც აქვს დრო და სურვილი დაეხმაროს ხანდაზმულ ადამიანებს, ასევე მათ, ვისაც სპეციალური დახმარება ესაჭიროება, შეუძლია დარეკოს მერიის ცხელ ხაზზე (032)2722222 და წითელი ჯვრის ცხელ ხაზზე - 0800 000 018.

 

86720
თემები:
COVID-19 საქართველოში