საქართველოს მთები ჩამავალი მზის შუქზე

მეფე ერეკლე და „აფერისტები“, ანუ საერთაშორისო ავანტიურისტები პატარა კახის კარზე

926
926
თემები:
იცით თუ არა, რომ... (387)
ატომური ყინულმჭრელი „არქტიკა“

მოსაზრება: ყინულმჭრელების ამერიკული პრობლემა საჭიროა მძლავრი ფლოტი

21
(განახლებულია 18:11 30.10.2020)
ამერიკელებს თვალსა და ხელშუა ეცლებათ არქტიკა. აშშ-ისთვის ასეთი არადამაიმედებელი დასკვნა გამოიტანეს სენატის შეიარაღებული ძალების კომიტეტის წევრებმა როჯერ უიკერმა და დენ სალივანმა.

ანდრეი კოცი

სენატორების აზრით, ქვეყანას არ ჰყოფნის ყინულმჭრელები, რომლებსაც ჩრდილოეთ პოლუსზე მოქმედება შეუძლიათ, და რუსეთი გაცილებით მომგებიან მდგომარეობაშია.

მარტოხელა ყინულმჭრელი

უიკერი და სალივანი აცხადებენ: მოსკოვი ფლობს მსოფლიოს უმსხვილეს ყინულმჭრელ ფლოტს, რომელიც 40 ხომალდისგან შედგება. შესადარებლად: აშშ-ის სანაპირო დაცვას სულ ორი ყინულმჭრელი ჰყავს - PolarStar და Healy. ამასთან, ხანძრის შემდეგ ერთი მათგანის შეკეთება ჯერ არ დასრულებულა. არადა არქტიკაზე კონტროლი მდიდარ ბუნებრივ რესურსებზე წვდომისა და ევრაზიის ჩრდილოეთში სამხედრო ბაზების მუდმივი დისლოცირების შესაძლებლობას იძლევა.

ექსპერტების თქმით, ზაფხულში რუსეთის სამხედრო-საზღვაო ფლოტმა ცივი ომის შემდგომ უმსხვილესი წვრთნები ჩაატარა ალასკის სანაპიროს მახლობლად. გარდა ამისა, ბოლო წლებში აღადგინა 50-მდე სამხედრო ობიექტი არქტიკაში. თავის მხრივ, ჩინეთი აშენებს ორ ყინულმჭრელ ხომალდს და არც მალავს, რომ რეგიონს ეკონომიკურ „პოლარულ აბრეშუმის გზად“ განიხილავს.

ივნისში აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა ყინულმჭრელების მძლავრი ფლოტის შექმნის აუცილებლობაზე ისაუბრა. აშშ-ის ხელისუფლებამ ექვსი ახალი, მათ შორის, მძიმე კლასის ხომალდის მშენებლობა დაიწყო. კონგრესმა უკვე დააფინანსა მთავარი ყინულმჭრელი, რომელიც 2024 წელს უნდა გამოიცადოს.

ჯერჯერობით კი, სენატორების თქმით, აშშ-ს მოუწევს, Polar Star-ს ვადა გაუხანგრძლივოს, სულ მცირე, 2023 წლამდე. იმის გათვალისწინებით, რომ ხომალდმა ფაქტობრივად ამოწურა რესურსი ჯერ კიდევ საუკუნის დასაწყისში, მას არქტიკაში აშშ-ის დომინირების უზრუნველყოფის ამოცანის შესრულება გაუჭირდება.

ყინულის არმადა

რუსეთს არასდროს შეუწყვეტია ყინულის კლასის ხომალდების შენება. 21 ოქტომბერს საექსპლუატაციოდ გაუშვეს 22220 პროექტის ყინულმჭრელი „არქტიკა“, აღჭურვილი ორი ენერგეტიკული დანადგარით, РИТМ-200 რეაქტორებით, რომელთა თბური სიმძლავრე (თითოეულის) 175 მეგავატია, შეუძლია 2,8 მეტრის სისქის ყინულის გაჭრა ერთ-ნახევარი-ორი კვანძის სიჩქარით. შეუძლია როგორც ოკეანეში, ისე მდინარის კალაპოტში ცურვა. „ატომფლოტს“ კიდევ ოთხი ხომალდის მიღების იმედი აქვს. პირველ ორს, როგორც მოსალოდნელია, 2021 და 2022 წლებში გაუშვებენ საექსპლუატაციოდ.

ატომური ყინულმჭრელის - „არქტიკის“ ჩასვლა მურმანსკში

„არქტიკის“ წყალში გაშვება უბრალოდ მოვლენა კი არა, პოლიტიკური მნიშვნელობის მოვლენაა, - განაცხადა რადიო Sputnik-ის ეთერში სამხედრო-პოლიტიკური კვლევების ცენტრის დირექტორმა ალექსეი პოდბერეზკინმა. - ახალი ყინულმჭრელების სერია უახლოეს წლებში აიგება და რუსეთი გააკონტროლებს ვითარებას ჩრდილოეთის საზღვაო გზის არა მხოლოდ ღრმაწყლოვან მონაკვეთებზე, არამედ, რაც გაცილებით მნიშვნელოვანია, მცირეწყლოვან ადგილებშიც. ასე რუსეთი შეძლებს სატრანსპორტო დერეფნის გახსნას სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიიდან და აზია-წყნარი ოკეანის რეგიონიდან ევროპაში“.

სწორედ ატომური ყინულმჭრელებია ნებისმიერი სამხედრო და სამოქალაქო მშენებლობის წარმატების საწინდარი რეგიონში. „არქტიკის“ გარდა, რუსეთს ჰყავს კიდევ ორი ხომალდი ორრეაქტორიანი ატომური ენერგეტიკული დანადგარით, რომელთა სიმძლავრე 75 ათასი ცხენის ძალაა, ასევე ორი ყინულმჭრელი ერთრეაქტორიანი დანადგარით, 50 ათასი ცხენის ძალის სიმძლავრით და სხვ. არქტიკული ფლოტილია მეტად შთამბეჭდავად გამოიყურება, თანაც დიზელ-ელექტრული ხომალდების გათვალისწინების გარეშე.

ამ უკანასკნელთა კატეგორიას განეკუთვნება, მაგალითად, სუპერთანამედროვე „ილია მურომეცი“, რომელიც ჩრდილოეთის ფლოტის შემადგენლობაში 2017 წელს მოხვდა. ძირითადი ფუნქციის გარდა - გზა გაუკვალოს გემებს არქტიკულ წყლებში - ხომალდს გადააქვს ტვირთი არქტიკის საჯარისო დანაყოფებისთვის. პროექტი ითვალისწინებს ასევე ხომალდის საარტილერიო დანადგარების - АК-630, АК-230, АК-306 - მონტაჟს. თეორიულად ყინულმჭრელი შეიძლება დამრტყმელ საბრძოლო ხომალდად გადაკეთდეს - საკმარისია მისი აღჭურვა გემსაწინააღმდეგო რაკეტებით.

მუდამ ლიდერი

რუსეთი ყოველთვის უსწრებდა სხვა ქვეყნებს ყინულის კლასის ხომალდების მშენებლობის საქმეში. პირველი თანამედროვე ტიპის ყინულმჭრელი იყო სამაშველო ბუქსირი „პაილოტი“, რომელიც 1864 წელს გაუშვეს წყალში. სპეციალური ცხვირი მას ყინულზე დაწოლისა და წონით მისი გატეხვის შესაძლებლობას აძლევდა. ამ კონსტრუქციამ საერთაშორისო აღიარება ჰპოვა. 1871 წლის ზამთარში გერმანიის მთავრობამ რუსეთისგან ყინულმჭრელის ნახაზები შეიძინა, რათა ჰამბურგის ნავსადგურის აკვატორია და ელბა ყინულისგან გაეწმინდა, ვინაიდან უკიდურესად დაბალმა ტემპერატურამ რეგიონში ვაჭრობა მთლიანად შებოჭა. შემდეგ გერმანელების მაგალითს მიბაძეს მეწარმეებმა დანიიდან, შვედეთიდან და აშშ-დან.

მსოფლიოში პირველი ატომური ყინულმჭრელიც სსრკ-ში ააგეს და „ლენინი“ დაარქვეს. ხომალდი საზღვაო ფლოტის სამინისტროს 1959 წელს გადასცეს. ამ გიგანტმა საგრძნობლად განავითარა ნავიგაცია ჩრდილოეთის წყლებში. ექსპლუატაციის მხოლოდ პირველ ექვს წელიწადში „ლენინმა“ 82 ათასზე მეტი საზღვაო მილი გაიარა და დამოუკიდებლად გაუწმინდა გზა 400 ხომალდს. 1989 წელს ყინულმჭრელი მურმანსკში დააბინავეს და ფედერალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლთა ერთიან რეესტრში შეიტანეს.

ყინულმჭრელი Севморпуть, 61,88 ათასი ტონა წყალწყვით - მსოფლიოში უმსხვილესი სატრანსპორტო გემია, რომელიც 1988 წლიდან დაცურავს და შეუძლია დამოუკიდებლად ერთი მეტრი სისქის ყინულის გაჭრა. დღესდღეობით ეს ერთადერთი სატვირთო ხომალდია ატომური სიმძლავრის დანადგარით.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს!

21
ნავთობსაქაჩი

მოსაზრება: ამერიკელი მეფიქალეები ნავთობგიგანტების გადარჩენას ცდილობენ

27
(განახლებულია 16:28 30.10.2020)
აშშ–ში ნავთობის მოპოვების პროგნოზები ძველებურად აქტუალური თემაა. მისი უდიდესი ნაწილი ფიქალურ ნავთობზე მოდის, რომელიც მსოფლიო ნავთობ–ბაზრის მოქნილი ბალანსირია.

ალექსანდრ სობკო

საერთო სურათი, რომელსაც ყოველკვირეულ ანგარიშებში ასახავს აშშ–ის ენერგეტიკის სამინისტრო, გასაგებია: მარტის პიკიდან სამი თვის განმავლობაში საკმაოდ მკვეთრი ვარდნა დღე–ღამეში 13 მილიონი ბარელიდან 10,5 მლნ ბარელამდე (ანუ 20%-ით), რის შემდეგაც ამ მაჩვენებელმა რყევა დაიწყო პლუს–მინუს ნახევარი მილიონი ბარელით, მათ შორის, ქარიშხლების სეზონის გამოც — ეს არა მარტო ფიქალური, არამედ სახმელეთო და მექსიკის ყურეში საზღვაო მოპოვებების საერთო სტატისტიკაა. ბოლო მონაცემებით, აშშ–ში მოპოვებების ჯამური რაოდენობა დღე–ღამეში 10 მლნ ბარელს ჩამოცდა, მაგრამ კვირის მონაცემები ხშირად იცვლება, ასე რომ, ეს უფრო ზოგად ტენდენციას აჩვენებს.

რა იქნება შემდეგ? მოპოვების ტრადიციულ ინდიკატორად მომუშავე საბურღი მოწყობილობების რაოდენობა მიიჩნევა. ამაშიც სწრაფი ვარდნა შეინიშნებოდა მარტის მოვლენების შემდეგ — 682 ერთეული მარტში ლოკალურ პიკზე და 172 ერთეული აგვისტოში, რაც შემდეგ 205 ერთეულამდე გაიზარდა (დღეის მონაცემები).

მნიშვნელოვანი ფაქტორი, რომელიც გავლენას ახდენს მოპოვებაზე — ეს ეგრეთ წოდებული დაუსრულებელი ჭაბურღილებია. მათი რაოდენობა უკვე 7,7 ათასია, რაც საკმაოდ სერიოზული მოცულობაა მომუშავე 200 ერთეულის გათვალისწინებით.

მთელი ბოლო წლის განმავლობაში დაუსრულებელი ჭაბურღილების რაოდენობა არსებითად არ შეცვლილა, თუმცა ახლა უკვე ცოტა შემცირება დაიწყო. რაც მთავარია, აშშ–ის ენერგეტიკის სამინისტრომ თავის ბოლო პროგნოზში პირდაპირ მიუთითებს: ახლა ისინი მომუშავე საბურღი დანადგარების მცირე რაოდენობის ფონზე მოპოვებების მხარდაჭერის რეზერვს შეადგენს. აღსანიშნავია, რომ ნოემბრისთვის ეს პროგნოზი აშშ–ში ფიქალური მოპოვების ახალ დაცემას  ვარაუდობს.

მოკლედ, როგორც ჩვეულებრივ ხდება ხოლმე ფიქალურ საქმეებში, ისევ გაურკვევლობებია, რის შედეგადაც პატივსაცემი ორგანიზაციები პროგნოზებში უზარმაზარ დიაპაზონს აჩვენებს: დაწყეული ჯამური მოპოვებების 11,5-12 მლნ ბარელამდე ზრდით და დასრულებული ათ მილიონამდე ვარდნით დღეში 2021 წლის შუა პერიოდისთვის.

იმავდროულად ამ შეფასებებს ერთვის ფიქალური კომპანიების ცნობილი ფინანსური პრობლემები. დიახ, სახსრების ეკონომიის მიზნით ბურღვის მოცულობები მცირდება, მაგრამ ეს მოპოვებების სიმცირესაც ნიშნავს, რაც ვალის მომსახურებისთვის ფულადი ნაკადის დაცოტავებასაც მოასწავებს. მცირე კომპანიების გაკოტრება უკვე დაიწყო და გრძელდება.

ჯერ კიდევ კრიზისამდე ორმა უმსხვილესმა ამერიკულმა ნავთობ–გაზის გიგანტმა,

ExxonMobil–მა და Chevron–მა ინვესტიციები ჩადეს ფიქალურ მოპოვებებში და არსებითად არალეგალური შეჯიბრი მოაწყეს. შედეგად გაჩნდა მოსაზრება, რომ, თუ რამე მოხდა, ფიქალური მომპოვებლების ვალებს მსხვილი კომპანიები გამოისყიდიან.

ნაწილობრივ ასეც ხდება.

ამ დღეებში ConocoPhillips–მა ფიქალური მომპოვებლის, Concho Resources–ის შეძენის ტაობაზე გამოაცხადა 9,7 მლრდ დოლარად. ამგვარად კიდევ ერთი ამერიკული ნავთობგიგანტი იმავდროულად მეფიქალეც ხდება. თუმცა საინტერესო ისაა, რომ ყიდვა ფულად ფორმაში კი არ მოხდა, არამედ აქციების გაცვლით.

მსგავსი ისტორია მოხდა ოქტომბრის დასაწყისშიც, როდესაც Chevron–მაNoble Energy შეიძინა. ახლა კიდევ რამდენიმე ფიქალური მომპოვებელი განიხილება წარმატებული კომპანიების მიერ ყიდვის კანდიდატებად.

მოკლედ რომ ვთქვათ, ყველაფერი დაახლოებით ისე ხდება, როგორც წლის დასაწყისში იყო ნავარაუდევი. თუმცა ნავთობის დარგში კრიზისმა სხვა შედეგიც მოიტანა: მეფიქალეების მშთანთქმელი კომპანიების ფინანსური მდგრადობა ბევრად შემცირდა, რაც იმას ნიშნავს, რომ პრობლემური კომპანიების შედეგების გარეშე „მონელება“ უფრო რთული იქნება.

ალბათ ყველაზე მკაფიო მაგალითი ExxonMobil–ია. წლის დასაწყისში კომპანიის აქციების კოტირებები ორჯერ უფრო მაღალი იყო, ვიდრე ახლაა. ამასთან ბევრი ევროპელი კოლეგისგან განსხვავებით, კვარტლური დივიდენდები არ დაუწევია. კოტირებების ორჯერ  ვარდნა დივიდენდების უცვლელი მოცულობის პირობებში ნიშნავს გაზრდილ რისკებსა და საფრთხეებს, რომ კომპანია ვერ შეძლებს მომავალშიც შეინარჩუნოს ფინანსური მდგრადობის დონე. მსგავსი ვითარება შეინიშნება სხვა სხვილ კომპანიებშიც. საინტერესო ისაა, რომ კრიზისის დასაწყისში სწორედ ExxonMobil–ი გამოდიოდა მოპოვებების კოორდინირებული შემცირებების წინააღმდეგ.

არსებითად უმსხვილეს ტრანსნაციონალურ კომპანიებს სურდათ ფიქალური მოპოვებების ამოქაჩვა თავიანთი მასშტაბებითა და ფინანსური მდგრადობით და ეს ამოცანა ახლაც დგას დღის წესრიგში. მაგრამ საქმე უფრო რთულდება. ანუ ფინანსური დისციპლინის საკითხები კვლავ პირველ პლანზე გამოდის და ზრდის მოლოდინი ფიქალურ სექტორში გაუმართლებელია.

ამას დავამატოთ ისიც, რომ „მწვანე დღის წესრიგმა“ ზეწოლა მოახდინა ნავთობ–გაზის ყველა კომპანიაზე, მათ შორის, უმსხვილესებზეც. იმის თქმა, რომ ბანკები უარს იტყვიან მენავთობეების დაკრედიტებაზე ნებისმიერი პროცენტით, ჯერჯერობით უკიდურესად ნაადრევია. თუმცა გასაკვირი არ იქნება, თუ კლიმატური დღის წესრიგი“ ფიქალური მომპოვებლების შენაძენებთან ჯამში ახალი ვალის ღირებულებას გაზრდის დარგის უმსხვილესი კომპანიებისთვისაც კი.

შევაჯამოთ: ფიქალური დარგის კოლაფსი არ მოხდება, მაგრამ მოსალოდნელია, რომ ფიქალური ველების ახალი მფლობელები უფრო მკაცრად დაიცავენ ფინანსურ დისციპლინას, უფრო პასუხისმგებლობით მიუდგებიან ინვესტიციების რენტაბელობას. ხოლო იმას, დაეხმარება თუ არა რამით სექტორის კონსოლიდაცია თვითღირებულების დაწევას და ამით მოპოვებების მოცულობების შენარჩუნებას, დრო გვაჩვენებს.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს!

27
მიწისძვრა თურქეთში

ნანგრევებში მოყოლილმა ქალმა კატასავით კნავილით მიიპყრო მაშველი ძაღლის ყურადღება - ვიდეო

0
(განახლებულია 14:36 31.10.2020)
ნანგრევებში მოყოლილი ახალგაზრდა ქალი ბუსე ჰასილმაზი მაშველებმა 9,5 საათიანი ძებნის შემდეგ ამოიყვანეს

თბილისი, 31 ოქტომბერი — Sputnik. თურქეთში მიწისძვრის შედეგად ნანგრევებში მოყოლილმა ახალგაზრდა ქალმა ბუსე ჰასილმაზმა მაშველი ძაღლის ყურადღება კატასავით კნავილით მიიპყრო, იუწყება გაზეთი Hurriyet–ი.

გავრცელებული ინფორმაციით, ბუსე მობილური ტელეფონით დაუკავშირდა მაშველებს, რომლებთან ერთადაც იმ მომენტში სოფლის მეურნეობის მინისტრი ბექირ ფაქდემერლიც იმყოფებოდა. მინისტრი თავად დაელაპარაკა ახალგაზრდა ქალს, უთხრა, რომ მისი ძებნა გრძელდებოდა და ოპერაციაში მაშველი ძაღლებიც იღებდნენ მონაწილეობას. მაშინ ბუსემ უთხრა მინისტრს, რომ კატასავით დაიწყებდა კნავილს ძაღლების ყურადღების მისაპყრობად. ბექირ ფაქდემერლიმ მოიწონა მისი იდეა და შეაქო კიდეც მორალური სიმტკიცისთვის.

საბოლოოდ ბუსე ჰასილმაზი ნანგრევებიდან 9,5 საათიანი ძებნის შემდეგ მაინც ამოიყვანეს.

პარასკევს, 30 ოქტომბერს, თურქეთის დასავლეთში 6,6 მაგნიტუდის (აშშ–ის გეოლოგიური სამსახურის შეფასებით, 7,0 ბალი) მიწისძვრა მოხდა. ეპიცენტრი ეგეოსის ზღვაში მდებარეობდა ქალაქ სეფერიქისარის მახლობლად. თურქეთის ხელისუფლების ინფორმაციით, მიწისძვრას ქალაქში მცირე ცუნამიც მოჰყვა. ​ამასთან ძლიერი რყევები (6,9 ბალი) იგრძნობოდა ახლომდებარე ბერძნულ კუნძულებზეც.

ბოლო მონაცემებით, თურქეთში მიწისძვრის შედეგად დაღუპულია 25 და დაშავებულია 800 ადამიანი, ხოლო ბერძნულ კუნძულ სამოსზე ორი მოზარდი დაიღუპა და 20 დაშავდა.

0
თემები:
მსოფლიო დღეს