ძველი წიგნი

დეზერტირი ჯარისკაცების შექმნილი ლეჩხუმის რესპუბლიკა - კრახით დასრულებული აჯანყება

2232
(განახლებულია 13:09 11.01.2019)

ვანო სულორი 

2232
თემები:
იცით თუ არა, რომ... (405)
აშშ-ის დროშა

მოსაზრება: დემოკრატიას ასწავლიან შეერთებულმა შტატებმა ჩარევის მეთოდები განსაზღვრა

27
(განახლებულია 12:55 06.03.2021)
ამერიკელები აღარ აპირებენ ბრძოლას დემოკრატიისათვის. დრომ აჩვენა: ინტერვენციები და ავტორიტარული ლიდერების დამხობა ეფექტური არ არის.

სოფია მელნიჩუკი

 ვაშინგტონმა აქედან გაკვეთილი გამოიტანა და მსოფლიოს შეცვლას გეგმავს — საკუთარი თავიდან იწყებს.

ახალი დროება — ახალი მეთოდები

სახელმწიფო მდივან ენტონი ბლინკენის პირველ ოფიციალურ გამოსვლას სახელმწიფო დეპარტამენტში, მიუხედავად იმისა, რომ ცარიელ დარბაზში ტარდებოდა, დიდი ხმაური მოჰყვა. ამერიკული დიპლომატიის შეფმა ნახევარ საათში ჩამოთვალა საგარეო პოლიტიკის ძირითადი მიმართულებები, რომლებიც მალე შევა ეროვნული უსაფრთხოების სტრატეგიაში.  

ბლინკენის ნათქვამიდან თითქმის არაფერია ახალი: მანაც  და პრეზიდენტმა ჯო ბაიდენმაც ბოლო თვეში ამაზე არაერთხელ ისაუბრეს. მაგრამ ერთმა რამემ მაინც მიიპყრო ყურადღება.

„ჩვენი მიდგომა შეიცვლება, განაცხადა სახელმწიფო მდივანმა. — ჩვენ აღარ ვიბრძოლებთ დემოკრატიისთვის ძვირადღირებული სამხედრო ინტერვენციების მეშვეობითა თუ ავტორიტარული რეჟიმების ძალით ჩამოყრის გზით“. მისი თქმით, მიუხედავად იმისა, რომ ეს მეთოდები კარგი სურვილებით გამოიყენებოდა, არაფერი კარგი არ მოიტანეს.

მსოფლიო სხვაგვარი გახდა და ახალ პირობებში ვაშინგტონმა ყურადღება ტერორიზმის საფრთხეებიდან მოწინააღმდეგე სახელმწიფოებთან ბრძოლაზე გადაიტანა. დემოკრატიის დამყარება — რაც კვლავაც რჩება აშშ–ის საგარეო პოლიტიკის იმპერატივად — საწიროა საკუთარი მაგალითით. „წინააღმდეგ შემთხვევაში, ჩვენ აკომპანიმენტს ვუწევთ ისეთ სახელმწიფოებს, როგორებიცაა ჩინეთი და რუსეთი, რომლებიც ნებისმიერ შესაძლებლობას იყენებენ იმისათვის, რომ ეჭვქვეშ დააყენონ ჩვენი იდეალებისადმი სწრაფვა. საჭირო არ არის, ამოცანა გავუადვილოთ მათ“, — განაცხადა დიპლომატმა.

ისე რა მაგალითი

გასულმა წელმა ქვეყანა გამოცდის წინაშე დააყენა. კორონავირუსის პანდემიამ, რომელმაც იმაზე მეტი ამერიკელი იმსხვერპლა, ვიდრე პირველმა და მეორე მსოფლიო და ვიეტნამის ომებმა, ერთად აღებული აჩვენა, რომ ჯანდაცვის სფეროში უთანასწორობა არსებობს. რასობრივმა ჯანყებმა პოლიციის სისასტიკისა და შავკანიანების მკვლელობის გამო, კიდევ ერთხელ წარმოაჩინა საზოგადოებაში სისტემური რასიზმი.

საპრეზიდენტო არცევნები კი სულაც ყველაზე სკანდალური იყო მრავალი ათეული წლის განმავლობაში.დონალს ტრამპის დღემდე ირწმუნება, რომ არჩევნების შედეგები გაყალბდა. ამას ნამდვილი შეტევა მოჰყვა ფუნდამენტურ ღირებულებებზე: 6 იანვარს ხალხი კაპიტოლიუმში შეიჭრა, როდესაც იქ ამომრჩეველთა კოლეგიის კენჭისყრის შედეგები მტკიცდებოდა.

ახალი პრეზიდენტის, ჯო ბაიდენის წინაშე მწვავედ დადგა ქვეყნის შიგნით ერთიანობის აღდგენის საკითხი. საჭიროა ამერიკელები დარწმუნდნენ, რომ აშშ ჯერ ისევ არის დემოკრატიის შუქურა.

„პირად მაგალითთან დაკავშირებით ახლა შტატებში დიდი პრობლემებია. მათ აუცილებლად ესაჭიროებათ რიტორიკული ინსტრუმენტი ელექტორატის მობილიზაციისთვის. მნიშვნელოვანია წარმოჩინდეს, რომ ქვეყანაში ვითარების დარეგულირება შესაძლებელია“, — აცხადებს ექსპერტი პაველ კოშკინი.  

ბაიდენის ადმინისტრაცია გამუდმებით უსვამს ხაზს: მთავარი სტრატეგიული მოწინააღმდეგე — ეს ჩინეთი და მისი განვითარების მოდელია. სწორედ მის შეცვლას გეგმავს  ვაშინგტონი.

თავად პეკინი კი არ აპირებს, სადმე მოახდინოს თავისი პოლიტიკური სისტემის ექსპორტი, რაზეც ჩინეთის ლიდერი სი ცზინპინი საუბრობდა კიდეც: ჩვენ განვითარების გზით გავზრდით შესაძლებლობებს მსოფლიოსთვისო.

მოსკოვის კარნეგის ცენტრის კონსულტანტ ტემურ უმაროვის თქმით, ზოგ ქვეყანაში ნამდვილად არსებობს ჩინეთის სახელმწიფო მართვის ცალკეული ელემენტების იმპორტზე მოთხოვნა.

„რეგიონის ყველა ავტოკრატიას სურს, გაიმეოროს ჩინეთის წარმატება: გახდეს განვითარებული ეკონომიკა დემოკრატიული რეფორმების გარეშე“, — ამბობს ექსპერტი.

იმავდროულად, ნებისმიერი ავტოკრატია თანამედროვე სამყაროში იძულებულია, დემოკრატიად წარმოაჩინოს თავი. ამის გარეშე გლობალურ სამყაროში ნორმალურად არსებობა შეუძლებელია.

ამიტომ ცენტრალურ აზიაში რიტორიკის დონეზე კი საუბრობენ რეფორმებსა და ადამიანის უფლებებზე, მაგრამ ფაქტობრივად დასავლეთს მისაბაძ მოდელად არ განიხილავენ. თუ მანამდე ყირგიზეთი მაინც იყო ასე თუ ისე პროამერიკულად განწყობილი, ახლა იქ სხვა გზას ადგანან.  

შეერთებულ შტატებს შეეძლო, გაეძლიერებინა პოზიციები რეგიონში, თუ უფრო აქტიურად ჩაერთვებოდა ცენტრალურ აზიაში ეკონომიკურად, როგორც ამას პეკინი აკეთებს. ამის გარეშე, უმაროვის აზრით, დიდი გავლენა იდეოლოგიური კუთხით მიუღწეველია.

დაუვიწყებელი ძველი

ახალი ადმინისტრაციის მიდგომები — ეს ჯერ კიდევ ბარაკ ობამას მიერ დაწყებულის გაგრძელებაა. ეგრეთ წოდებული ობამას დოქტრინა ამერიკის სამხედრო ყოფნის შემცირებასაც მოიაზრებდა საზღვარგარეთ. უკვე მაშინ დემოკრატები მივიდნენ დასკვნამდე, რომ სამხედრო მეთოდები არ არის ეფექტური და დემოკრატია ინტერვენციითა და ოკუპაციით კი არ უნდა დამყარდეს, არამედ რბილი ძალით.

მაგრამ აშშ–ის 44–ე პრეზიდენტს ეს არც ისე გამოუვიდა: 2011 წელს აშშ–მა ავიაშეტევა მიიტანა ლიბიის სამთავრობო ჯარებზე. ობამამ მოგვიანებით აღიარა კიდეც, რომ გადაწყვეტილება სწორი იყო, მაგრამ შედეგებისთვის ვაშინგტონი არ მომზადებულა. ლიბია ქაოსში ჩაეფლო — ობამამ ამას თავისი პრეზიდენტობის ყველაზე საშინელი შეცდომა უწოდა.

პოლიტოლოგ დმიტრი სუსლოვის აზრით, ამჟამინდელი ადმინისტრაცია განაგრძობს მის მცდელობებს და ყველა მეთოდს გამოიყენებს, გარდა უშუალო სამხედრო ინტერვენციისა.

„აქცენტი უცხოურ დახმარებასა და არაკომერციულ ორგანიზაციებზე გაკეთდება, უფრო აქტიურად დაუწერენ მხარს „ნარინჯისფერ რევოლუციებს““, — ამბობს ის და იხსენებს, რო სირიაში ბაშარ ასადი რეჟიმს პირდაპირ კი არ ებრძოდნენ, არამედ ოპოზიციურ ძალებს ეხმარებოდნენ.

ახლა ვაშინგტონი რუსეთის, ბელორუსიის, ვენესუელის ოპოზიციას უწერს მხარს. მანამდე შტატებმა სანქციები დაუწესა ზოგ რუს ჩინოვნიკს ალექსეი ნავალნის გამო. სვეტლანა ტიხანოვსკაია პრეზიდენტ ალექსანდრ ლუკაშენკოსთვის შეზღუდვების დაწესების საკითხზე ამერიკის ელჩთან მსჯელობდა.  ბლინკენმა კი ამას წინათ ხუან გაიდოს დაურეკა — ველესუელის ოპოზიციის ლიდერს. ჩინეთსა და ირანში აშშ პროდასავლელ დისიდენტებსა და არაკომერციულ ორგანიზაციებს ეხმარება.

კონკრეტული ქმედებები დამოკიდებულია ქვეყანაზე, მიაჩნია სუსლოვს. სადღც ეს არის ერთ–ერთი მხარის დახმარება სამოქალაქო ომში, სადღაც — პოლიტიკური კრიზისის პროვოცირება. საინფორმაციო პოლიტიკა, პროპაგანდა, საჯარო დიპლომატია. სანქციები ასევე მნიშვნელოვანი ინსტრუმენტია დემოკრატიის გავრცელებისთვის: ამით ურტყამენ ელიტებს, რომლების თავიდან მოშორებაც სურთ. აი ახალი ერაყები და ლიბიები კი აღარ იქნება.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს!

27
თემები:
რუსეთი დღეს
წიგნები

რატომ დამკვიდრდა ქალის წინ გატარება, ჭიქების მიჭახუნება და სხვა ჩვევები

162
(განახლებულია 23:01 05.03.2021)
ჩვენს სინამდვილეში არის დამკვიდრებული ისეთი ჩვევები, რომელთაც გაუცნობიერებლად, როგორც რიტუალს, ისე ვასრულებთ

არადა, ხშირად წარმოდგენაც არ გვაქვს, რატომ ვიცქევით ასე. უბრალოდ ასეა მიღებული საზოგადოებაში და ჩვენც ვიცავთ იმ ნორმებს, რომლიც მყარად არის დამკვიდრებული.

მანდილოსნის წინ გატარება

მანდილოსნის წინ გატარების ტრადიცია ქვის ხანიდან მოდის. მაშინ ადამიანები გამოქვაბულებში ცხოვრობდნენ. ხშირი იყო შემთხვევა, როდესაც ადამიანის საცხოვრისთან ჩასაფრებული მტაცებელი ცხოველები თავს ესხმოდნენ გამოქვაბულიდან გამომსვლელებს. ამიტომაც მონადირეები წინ ქალს უშვებდნენ და როდესაც დარწმუნდებოდნენ, რომ საფრთხე არ იყო, ამის შემდეგღა გამოდიოდნენ გარეთ.

ქუდის მოხდით მისალმება

 მისალმება ქუდის მოხდით შუა საუკუნეების პერიოდიდან მოდის. დაუწერელი კანონის თანახმად, როდესაც რაინდი მშვიდობიანი მოსახლის ზღურბლს გადააბიჯებდა, ვალდებული იყო, მუზარადი  მოეხადა. დაუცველი თავით ის  მასპინძლისადმი ნდობას გამოხატავდა. შემდგომში უკვე თავის მოშიშვლება ნაცნობებთან და მეგობრებთან ჩვეულებად იქცა და მას ზრდილობის ეტიკეტის ფორმა მიეცა.

ხომ არ დაგველია?

ნიკაპქვეშ თითის მირტყმა ალკოჰოლის დასალევად მიპატიჟების ნიშანია და პეტრე დიდის ეპოქიდან მოდის. არსებული ცნობებით, პიტრეს ერთი მასხარა ჰყოლია, მეჯინიბე ბალაკირევი, რომლისაგანაც იმპერატორი დიდად ყოფილა დავალებული. მადლიერმა პეტრემ ბალაკირევს უფლება მისცა, შესულიყო ნებისმიერ ტრაქტირში და უფასოდ გადაეკრა ალკოჰოლი. მეჯინიბეს ამისთვის სპეციალური ნებართვა უნდა წარედგინა, მაგრამ ფურცლების ტარება დაეზარა და მეფეს სთხოვა, სამეფო ბეჭედი ნიკაპის ქვეშ ამოეშანთა. ამის შემდეგ ნებისმიერ ტრაქტირში შესული ბალაკირევი თითის მირტყმით აჩვენებდა მეტრაქტირეს სახელმწიფო ბეჭედს და უფასო სასმელს მოითხოვდა.

სამხედრო მისალმება

მსოფლიოში გავრცელებული სამხედრო მისალმება — ქუდთან მარჯვენა ხელის მიტანა — სათავეს 1588 წლიდან იღებს, როდესაც ინგლისის ფლოტმა ესპანელები დაამარცხა.

როგორც ირკვევა, ინგლისის დედოფალმა ელისაბედმა გადაწყვიტა, პირადად მიელოცა მეზღვაურებისათვის ეს გამარჯვება. მაშინ ინგლისის ადმირალმა ფრენსის დრეიკმა გასცა განკარგულება: თითოეულმა მეზღვაურმა დედოფლის თვალისმომჭრელი სილამაზისაგან დასაცავად მარჯვენა ხელისგულით დაიფარეთ თვალებიო.

სხვა ვერსიით, სამხედრო პირთა შორის ხელის შუბლთან მიტანით მძიმედ შეჭურვილ რაინდთა დროიდან დამკვიდრდა. რაინდები ხელით მაღლა წევდნენ მუზარადის წინა ნაწილს — ზარადს, და სახეს უჩვენებდნენ ერთურთს მტერ-მოყვარის გასარჩევად.

ჭიქის მიჭახუნება

ადრეულ საუკუნეებში სასმელის მოწამვლის გზით არასასურველი ადამიანების თავიდან მოშორება ძალიან გავრცელებული იყო. ამიტომაც საფრთხის გამოსავლენად დალევის წინ თასების მძლავრად მიჭახუნების ტრადიცია დამკვიდრდა. თუ სასმელი მოწამლული იყო, მიჭახუნებისას შხეფები ერთი სასმისიდან მეორეში მოხვდებოდა და ვერც მკვლელობის მოსურნე გადაურჩებოდა სიკვდილს. სტუმრისთვის ჭიქის მიჭახუნებით მასპინძელი სტუმარს აგრძნობინებდა, რომ სასმელი სუფთა იყო და მისი თამამად შესმა შეიძლებოდა.

არსებობს მეორე ვერსიაც: რადგან ღვინის სასმისების ერთმანეთზე მიჭახუნების ხმა ზარების რეკვას ჩამოჰგავდა, ძველ ქრისტიანებს მიაჩნდათ, რომ ამით ბოროტ სულებს აფრთხობდნენ.

ხელის ჩამორთმევა

არსებობს მისალმების რამდენიმე ფორმა, რომელთა  შორის ყველაზე გავრცელებულია ხელის ჩამორთმევა.

XVII საუკუნის ბოლოს, ინგლისსა და ამერიკის შეერთებული შტატებში გავრცელებული ერთ-ერთი ქრისტიანული სექტის  — კვაკერების წევრებმა უარი თქვეს, მისალმებისას წელში მოხრილიყვნენ ან ქუდი მოეხადათ სხვა ადამიანის წინაშე. კვაკერების აზრით, ამგვარი მისალების პატივი მხოლოდ უფალს უნდა ხვდომოდა წილად. ამიტომაც შემოიღეს მისალმების სხვა ფორმა — ხელის ჩამორთმევა.

თუმცა არსებობს კიდევ უფრო ადრინდელი ვერსიაც, რომ ამგვარი მისალმებით ადამიანები ერთმანეთს უიარაღო ხელს აჩვენებდნენ და აგრძნობინებდნენ, რომ მშვიდობიანი მიზნები ჰქონდათ.

ხეზე  დაკაკუნება

ცუდის ასარიდებლად ხეზე დაკაკუნების ჩვევაც უძველესი დროიდან მოდის. ცრურწმენით, ავი სულები გამუდმებით აყურადებდნენ ადამიანებს და მათი ყველა ჩანაფიქრი იცოდნენ. ამიტომ, ერთმანეთისთვის განდობილი კარგი განზრახვები რომ არ ჩაშლოდათ, ძველები ხეზე აკაკუნებდნენ, რომ ავი სულები დაეფრთხოთ და განედევნათ.

ცერა თითის მაღლა აწევა

ძველ რომში დამარცხებული გლადიატორისათვის სასიკვდილო განაჩენი რომის კონსულს (მოგვიანებით იმპერატორს) ან სენატორს გამოჰქონდა. ამ დროს ის ცერა თითს დაბლა სწევდა, რაც იმის ნიშანი იყო რომ გლადიატორი უნდა მომკვდარიყო. თუ კონსული (იმპერატორი) ცერა თითს მაღლა ასწევდა —  დამარცხებულს სიცოცხლეს უნარჩუნებდნენ.

მას შემდეგ, უამრავი დრო გავიდა, მაგრამ ცერა თითის მაღლა აწევა სამუდამოდ დამკვიდრა იმის ნიშნად, რომ საქმე კარგადაა, ხოლო ცერის დაბლა დაწევა კი იმას ნიშნავს, რომ ყველაფერი  ცუდადაა.  

„მაღარიჩი“    

მაღარიჩი — რაიმე სასიამოვნო საქმის აღსანიშნავად გამართული მასპინძლობა, პურ-მარილი, ასეთია ამ ტერმინის განმარტება.

ადრე, მონღოლთა ბატონობის ხანაში, დაპყრობილი ხალხები ვალდებული იყვნენ, მონღოლთა ყაენისათვის ათასგვარი გადასახადი ეხადათ. როცა ყველა ვალს გაისტუმრებდნენ, დაპყრობილები (მნიშვნელობა არ ჰქონდა, მეფე იყო ეს, ერისთავი თუ გლეხი) ვალდებულნი იყვნენ, რომ ამის აღსანიშნავად  მონღოლთა ბასკაკისთვის (ხარკის ამკრეფი) მაღარიჩი ეკისრათ, ანუ სუფრა გაეშალათ.

მართალია, მონღოლთა ძლევამოსილი იმპერიაცა და გადასახადებიც კარგა ხანია, წარსულს ჩაბარდა, მაგრამ მნიშვნელოვანი მოვლენის აღსანიშნად „მაღარიჩის კისრება“ დღემდე ტრადიციადაა შემორჩენილი.

162
თემები:
იცით თუ არა, რომ... (405)
ერთიანი ნაციონალური მოძღაობის მხარდამჭერთა მსვლელობა

ივანიშვილის რეზიდენციასთან აქციის მონაწილეებსა და პოლიციას შორის დაპირისპირება მოხდა

0
პოლიცია არ აძლევს აქციის მონაწილეებს რეზიდენციის კედლებზე შეურაცხმყოფელი წარწერების დატოვების საშუალებას. დაკავებების შესახებ ინფორმაცია არ ვრცელდება

თბილისი, 7 მარტი – Sputnik. საპროტესტო აქციაზე მმართველი პარტიის დამფუძნებლის, მილიარდერ ბიძინა ივანიშვილის რეზიდენციასთან მონაწილეებსა და პოლიციას შორის ინციდენტი მოხდა, იუწყება Sputnik-საქართველოს კორესპონდენტი.

სამართალდამცველებსა და აქტივისტებს შორის დაპირისპირება დაიწყო მას შემდეგ, რაც პოლიციამ აქციის მონაწილეებს რეზიდენციის შესასვლელის კედლებზე შეურაცხმყოფელი წარწერების დატოვების საშუალება არ მისცა.

აქტივისტები პოლიციას „მონებს“ უწოდებდნენ, ხოლო ბიძინა ივანიშვილის ვაჟს - ბერას - „მანიაკს“.

„ბერა, ყველაფრისთვის დაისჯები“, - ასეთი წარწერის დატოვება მოსწრო ერთ-ერთმა მონაწილემ. კედლებზე ასევე უცენზურო გამონათქვამებს წერენ.

აქციაზე ოცზე მეტი ადამიანი შეიკრიბა. ისინი მოითხოვენ იმ სკანდალური აუდიოჩანაწერის მონაწილეების გასამართლებას, რომელიც წუხელ ოპოზიციურმა ტელეარხმა „ტვ პირველმა“ გააჟღერა.

მედიის ინფორმაციით, აუდიოჩანაწერში ერთმანეთს ესაუბრებიან პრემიერ-მინისტრი ირაკლი ღარიბაშვილი, ბერა ივანიშვილი და სახელმწიფო დაცვის სპეცსამსახურის უფროსი ანზორ ჩუბინიძე. საუბარი ეხება რამდენიმე პირის დასჯაზე, რომლებიც ბერას სოციალურ ქსელებში მისთვის არასასურველ კომენტარებს ტოვებენ.

აქციის მონაწილეები ასევე პრემიერ-მინისტრ ირაკლი ღარიბაშვილის გადადგომას მოითხოვენ.

0