ძველი წიგნი

დეზერტირი ჯარისკაცების შექმნილი ლეჩხუმის რესპუბლიკა - კრახით დასრულებული აჯანყება

2223
(განახლებულია 13:09 11.01.2019)

ვანო სულორი 

2223
თემები:
იცით თუ არა, რომ... (392)
ძველი წიგნი

ნამდვილი ისტორიები: სამი საარაკო ამბავი მკლავმაგარ და რკინისმკვნეტელ ქართველებზე

23
(განახლებულია 16:33 04.12.2020)
საქართველოს საუკუნეების განმავლობაში არაერთი სახელგანთქმული ფალავანი ჰყოლია, რომლებიც ყველას ანცვიფრებდნენ თავიანთი საგმირო საქმეებით

ბეთქილ ნასყანი

ქალაქ სოხუმის მილიციაში მუშაობდა საოცარი ძალის ოპერმუშაკი ბეთქილ ნასყანი, რომელსაც მუშტით კედლის განგრევა შეეძლო.

1980 წლის ივნისის ცხელ დღეს მილიციის თანამშრომლები ერთ-ერთ რესტორანში მანდილოსნებთან ერთად აღნიშნავდნენ კოლეგის დაბადების დღეს. ამ დროს რესტორანში ექვსი უცხოელი შევიდა და გვერდით მაგიდას მიუჯდა. ცოტა ხანში, როცა ბეთქილი დარბაზიდან იყო გასული, სამი მათგანი ნასვამი მილიციელების მაგიდასთან მივიდა და მანდილოსნებს უდიერად მოექცნენ. მილიციელებმა თანხმლები ქალების დაცვა მოინდომეს, მაგრამ ის სამი უცხოელი დაბზრიალდა და ცხრა კარგად ნავარჯიშევი მილიციელი წამებში აქეთ–იქით მიყარ-მოყარა.

სწორედ ამ დროს დაბრუნებულა ბეთქილ ნასყანი დარბაზში. სამარცხვინო დღეში ჩაყრილი კოლეგები რომ დაუნახავს, კუნთმაგარ სვანს „ტორები აუმუშავებია“ — ჯერ თავდამსხმელები გაუთიშავს მომენტალურად და მერე დანარჩენს სამსაც დარევია, ფეხქვეშ ხალიჩასავით გაუფენია. თავად ბეთქილს მხოლოდ თვალი ჰქონია ჩალურჯებული და დარცხვენილი ვაჟკაცი მასაც მალავდა თურმე.

როგორც მოგვიანებით გაირკვა, ის ექვსი უცხოელი კუბელი მოკრივეები, ოლიმპიური ნაკრების წევრები ყოფილან, რომლებიც მოსკოვის ოლიმპიადისათვის მზადებას სოხუმში გადიოდნენ. ბეთქილ ნასყანის მიერ ნოკაუტში ჩაყრილი კუბელები მაშინვე საავადმყოფოში გადაიყვანეს. ორ მათგანს ტვინის შერყევის დიაგნოზი დაუსვეს, ორს ყბა ჰქონდა დაჩეჩქვლი, დარჩენილ ორს ნეკნები და ლავიწის ძვლები ჰქონდა გაბზარული.

ბეთქილის გალახული მოკრივეებიდან ორმა ვეღარ შეძლო ვარჯიშის გაგრძელება და უკან გაიწვიეს. დარჩენილი ოთხიდან კი სამი ოლიმპიური ჩემპიონი გახდა.

კოსტა მაისურაძე

ცხმორელი (რაჭა) კოსტა მაისურაძე ბავშვობიდანვე  გამოირჩეოდა გასაოცარი ძალით. როგორც ამბობენ, 32 კილოგრამიან გირებს ჰაერში ბურთივით ისროდა და კისრით „იჭერდა“, თანაც ისე, რომ დაღლას ვერც გრძნობდა.

ფინანსური შეჭირვების გამო კოსტას რაჭის დატოვება მოუხდა და თბილისში გადმოვიდა საცხოვრებლად, სადაც მეპურედ დაიწყო მუშაობა. თავისუფალ დროს კი ვარჯიშს უთმობდა. ერთხელას სავარჯიშოდ უზარმაზარი ლოდი წაიღო, რომელიც ერთ-ერთი დუქნის ეზოში იდო და მოქეიფეებს მაგიდად ემსახურებოდა. როცა დუქნის მეპატრონეს ეს ლოდი ადგილზე არ დახვედრია, ეჭვი მაშინვე კოსტა მაისურაძეზე მიუტანია, რადგან მისი ადგილიდან დამძვრა, რაჭველი ფალავანის გარდა, მთელ თბილისში არავის შეეძლო. კოსტაც იძულებული გამხდარა, „სავარჯიშო ლოდი“ უკან დაებრუნებინა.

კოსტა მაისურაძე
კოსტა მაისურაძე

მალე რაჭველმა რკინისმკვნეტელმა ბეჭდაუდებელი ფალავნის სახელი დაიგდო. არაერთი სახელოვანი მოჭიდავე, მათ შორის, გრიგოლი კამიშევი, თედო ლილოელი, მიტუა ყასაბი, იოსებ ცერაძე, კლემენს ბული და მრავალი სხვაც გააკრა ბეჭებზე. განსაკუთებით გასაოცარი გამოდგა ოს „კაზბეგ გორასთან“ შეჭიდება და მისი დამარცხება, რომელიც კოსტაზე თითქმის ერთი თავით მაღალი ყოფილა.

კოსტა მაისურაძე თურმე ათ კილოიან მოოქრულ  საფალავნო ქამარს ატარებდა, რომელიც  რუსეთის იმპერატორის მეუღლემ — მარია ფიოდოროვნამ გადასცა ერთ-ერთი დიდი გამარჯვების შემდეგ. რაჭველი ფალავანი ისე წავიდა ამ ქვეყნიდან,  რომ ვერავინ შეძლო მისთვის ამ ქამრის შეხსნა, ანუ მისი დამარცხება.

კოსტა მაისურაძე
© Wikipedia / Public domain
კოსტა მაისურაძე საფალავნო ქამრით

კაცთაგან დაუმარცხებელი ფალავანი ულმობელმა სენმა — ტიფმა დასცა ბეჭზე, რომელიც 1918 წელს შეეყარა ბაქოში, სადაც ერთ-ერთ ტურნირში მონაწილეობის მისაღებად ჩავიდა.  კოსტა მაისურაძე თბილისში გარდაიცვალა, როცა ის მხოლოდ 37 წლისა იყო.

ვაჟა-ფშაველა

გადმოცემის თანახმად, ვაჟა-ფშაველას იმ დროის სახელგანქმული ამერიკელი მძიმეწონოსანი მოკრივე, თავისი ქვეყნის არაერთგზის ჩემპიონი ჯონ სალივანი ჰყავს გალახული.

„მთის არწივის“ მძიმე მუშტის შესახებ ლეგენდები დადიოდა, მაგრამ სალივანის დაჩაგვრა მართლაც რომ დაუჯერებელ ამბავს წარმოადგენდა.

ვაჟა-ფშაველა და დავით კლდიაშვილი
ვაჟა-ფშაველა და დავით კლდიაშვილი

გადმოცემით, 1883-1884  წლებში ჯონ სალივანი პეტერბურგში ყოფილა ჩასული ტურნირების გასამართავად. ირლანდიური წრმოშობის ამერიკელი მოკრივე ამერიკის კონტინენტზე დაუმარცხებელ ათლეტად მიიჩნეოდა და იმპრესარიოსთან ერთად ევროპაში მოგზაურობდა „ძალის მოსასინჯად“.

სალივანის პეტერბურგული ტურნე საკმაოდ წარმატებული გამოდგა და ამას, სხვა მოკრივეებთან ერთად, რესტორანში აღნიშნავდა თურმე. მაგრამ სიხარული ქართველებმა ჩაუშხამეს. გათავხედებულ მოკრივეებს სტუდენტ ლუკა რაზიკაშვილისა და მისი ძმის, ბაჩანასთვის უკმეხად მიუმართავთ. თავმოყვარე ქართველებმა კი გადამთიელებს შეურაცხოფა არ აპატიეს და ღირსება მუშტით დაიცვეს — საშინელ დღეში ჩაუყრიათ სალივანი და მისი თანმხლები მოკრივეები.

ბოლოს კი, როცა ძმებმა რაზიკაშვილებმა დაინახეს, რომ წინააღმდეგობის გაწევის თავი აღარავის ჰქონდა, წაქცეულის ცემას ხომ აღარ იკადრებდნენ, რესტორანი დატოვეს...

23
თემები:
იცით თუ არა, რომ... (392)
Су-57

მიმოხილვა: მოიერიშე დაჯგუფება - პირველი სერიული Су-57 და უპილოტო „მონადირე“

16
(განახლებულია 22:05 03.12.2020)
მეხუთე თაობის საავიაციო კომპლექს Су-57-ის 76 მანქანისგან შემდგარი სასტარტო სერიიდან პირველი დეკემბერში დაიკავებს თავის ადგილს რუსეთის საჰაერო-კოსმოსურ ძალებში.

მწყობრში დგება ხელოვნური ინტელექტის მქონე უპილოტო საფრენი აპარატი „მონადირეც“.

მანამდე რუსეთის თავდაცვის სამინისტროში განაცხადეს, რომ საჰაერო-კოსმოსური ძალები მეხუთე თაობის სერიულ გამანადგურებელ Су-57-ს წლის ბოლომდე მიიღებდა, თვითმფრინავი პრაქტიკულად მზადაა. მომავალში წარმოების მოცულობა წელიწადში თხუთმეტამდე გაიზრდება და 76-ვე გამანადგურებელი სამ საავიაციო პოლკს 2021-2027 წლებში მიეწოდება შეიარაღებაში. Су-57 უკვე დღეს მიიჩნევა მსოფლიოში ერთ-ერთ ყველაზე სრულყოფილ და მძლავრ გამანადგურებლად.

მეხუთე თაობის რუსულ თვითმფრინავს ყველა ტიპის საჰაერო, სახმელეთო და წყალზედა სამიზნეების განადგურების უნარი აქვს. ზემანევრირებულობისა და უფორსაჟო ზებგერითი სიჩქარეების შერწყმა, საბორტე ელექტრონიკა და მცირე შემჩნევადობა Су-57-ს მაღალ საბრძოლო ეფექტურობასა და მოწინააღმდეგეზე უპირატესობას სძენს.  Military Watch Magazineს მონაცემებით, Су-57-ს უნიკალური საბორტე შეიარაღება აქვს ― ზემგრძნობიარე რადარების, 400 კმ სიშორის „ჰაერი-ჰაერი“ კლასის ჰიპერბგერითი რაკეტების, რაკეტებისგან დაცვის ლაზერული სისტემისა და სხვა მაღალტექნოლოგიური უპირატესობების ჩათვლით.       

მანამდე ცნობილი გახდა, რომ გაფორმდა მსხვილი კონტრაქტი მეხუთე თაობის გამანადგურებლის რაკეტებზე. ანუ Су-57 ცარიელი არ იფრენს. ხოლო მძიმე დრონებთან ერთად Су-57 საბრძოლო მართის საჰაერო ცენტრად გადაიქცევა. ორი მაღალტექნოლოგიური სიახლის ურთიერთქმედების ეფექტის გადაჭარბებით შეფასება რთულია.

საბრძოლო უპირატესობა

უახლესმა გამანადგურებელმა სირიაში გაიარა შემოწმება. შესრულდა ათზე მეტი გაფრენა საფრენ-ტექნიკური მახასიათებლების, ინტელექტუალური საინფორმაციო-მართვითი კომპლექსის, შეიარაღებისა და საბორტე სისტემების შესამოწმებლად. 

Су-57-ის ცალკეული ტექნოლოგიური მწვერვალები მიუწვდომელია მეხუთე თაობის ამერიკული გამანადგურებლებისთვის, კერძოდ F-22 Raptor-ისთვის. ხელოვნური ინტელექტი ინტეგრირებულია საბრძოლო მართვის სისტემაში და ეს რევოლუციაა სამხედრო საქმეში. პილოტირებულ გამანადგურებელ Су-57-ს აქვს უნარი, შეასრულოს ამოცანების 90% ავტომატურ რეჟიმში და სრულად ავტომატურად იმოქმედოს წინასწარ მომზადებული პროგრამით. თუ ბრძოლაში მფრინავი დაიჭრება (დაიღუპება), მართვის სისტემა თავად განსაზღვრავს პრიორიტეტულ სამიზნეებს, მიიტანს იერიშს და ავტომატურად დააბრუნებს მანქანას ბაზაზე.

თვითმფრინავის კორპუსში ინტეგრირებული რადარები აქტიური ფაზირებული ანტენით, ხედვის უზარმაზარ დიაპაზონს უზრუნველყოფს, ზრდის მფრინავის სიტუაციურ ინფორმირებულობას, შესაძლებელს ხდის ტაქტიკური ილეთების უკეთ შესრულებას სხვა გამანადგურებელთან შედარებით. „გვერდითი რადიოლოკაციური სადგური“ ზრდის ავტონომიურობას სამიზნის მოძებნისას და მოწინააღმდეგის რადარებისთვის უხილავობის ახალ დონეზე გაჰყავს Су-57.

წევის სამგანზომილებიანი ვექტორი შესაძლებელს ხდის წარმოუდგენელი მანევრების შესრულებას ახლო თუ შორ ბრძოლაში. ამასთან „თვითმფრინავი-კომპიუტერი“ უპრეტენზიოა სააეროდრომო მომსახურების თვალსაზრისით და ოპერატიულ (გრუნტის) აეროდრომებზეც შეიძლება იყოს ექსპლუატირებული. ასეთი მძლავრი და ტექნოლოგიურად არაპროგნოზირებადი მანქანები მოწინააღმდეგეს შანსს არ უტოვებს ჰიპოთეტურ ბრძოლის ველზე.

Су-57-ს დიდი საექსპორტო პოტენციალი აქვს და ჯერ კიდევ სერიაში გამოსვლამდე დაუდგა პოტენციური უცხოელი დამკვეთების რიგი.  მისი პირველი მფლობელი ალჟირი გახდება, რომელმაც 14 მანქანა დაუკვეთა. კონტრაქტის ფასი 2 მლრდ დოლარია. მიწოდება 2025 წელს დასრულდება.

შემტევი დაჯგუფება

მოიერიშე დრონი С-70 „მონადირე“  2 დეკემბერს გამოიცადა აშულუკის პოლიგონზე. „მონადირე“ მსოფლიოს პირველი გამანადგურებელ-ჩამჭერი გახდება. სწავლების ეტაპზე საჰაერო მდგომარეობასა და სამიზნეებზე მთელ ინფორმაციას უპილოტო აპარატი ხმელეთიდან ან წამყვანი გამანადგურებლიდან იღებს. მომავალში შესაძლოა ავტონომიური საბრძოლო გამოყენება.  

მძიმე უპილოტო საფრენ აპარატს თავისი „გონება“ აქვს და შეუძლია 5000 კმ-ზე გადაიტანოს ექვს ტონაზე მეტი რაკეტა და ბომბი. „მონადირის“ და  გამანადგურებელ Су-57-ის დაჯგუფება არაფერ კარგს არ უქადის თვით ყველაზე მაღალტექნოლოგიურ მოწინააღმდეგესაც კი. ღია წყაროების მონაცემებით, დრონი 19 მ სიგრძისაა, ფრთების განშლა 14 მ-ს შეადგენს, ასაფრენი მასა 20 ტონაა, მაქსიმალური სიჩქარე ― დაახლოებით 1000 კმ საათში.   

„მონადირემ“ პირველი, დაახლოებით ოცწუთიანი გაფრენა 2019 წლის ზაფხულში შეასრულა. მას კარგად ეჭირა ტავი ჰაერში და კარგადვე იმართებოდა. იმავე წლის შემოდგომაზე გაიმართა „მონადირისა“ და Су-57-ის ერთობლივი გაფრენა. მძიმე დრონის საბრძოლო შესაძლებლობები და ავტონომიურობა გამუდმებით იხვეწება, 2020 წლისთვის მიღწეულია შესამჩნევი ტექნოლოგიური პროგრესი.

უახლოეს პერსპექტივაშია „მონადირის“ დარტყმების დამუშავება საჰაერო, სახმელეთო და წყალზედა ობიექტებზე სხვადასხვა პირობებში. 

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს!

16
ნოდარ ქუმარიტაშვილის მემორიალი

ვანკუვერში ნოდარ ქუმარიტაშვილისადმი მიძღვნილი მემორიალი გაიხსნა

0
ტრასა, რომელზეც ტრაგედია მოხდა, ერთ-ერთ ყველაზე „სწრაფ" და საშიშ ტრასად არის მიჩნეული მსოფლიოში. ქუმარიტაშვილმა დაშვების დროს მართვა დაკარგა და დაახლოებით 145 კმ/სთ სიჩქარით მოძრავი ციგა ტრასის ბორტს შეეჯახა.

თბილისი, 4 დეკემბერი – Sputnik. ვანკუვერის ცენტრალურ პარკში ქართველი მოციგავე ნოდარ ქუმარიტაშვილის ხსოვნისადმი მიძღვნილი მემორიალი გაიხსნა.

მემორიალის გახსნა კანადაში საქართველოს სალჩოსა და ვანკუვერის ქართული დიასპორის ხელშეწყობით მოხდა. 

Грузинский спортсмен-саночник Нодар Кумариташвили на старте во время первого тренировочного заезда в Ванкувере
© AP Photo / Elise Amendola
ნოდარ ქუმარიტაშვილი

 ვანკუვერის მერიის რეგულაციების შესაბამისად, ცნობილი და პოპულარული ვანკუვერელებისადმი მიძღვნილი მემორიალების მსგავსად, „სტენლის პარკში“ განთავსებულ ნოდარ ქუმარიტაშვილის მემორიალსაც სპეციალური სკამის სახე აქვს, რომელზეც ნოდარისადმი მიძღვნილი წარწერაა გაკეთებული.

 „ბოლო წლებში კანადაში საქართველოს საელჩო, ვანკუვერის ქართული დიასპორის ორგანიზაციასთან ერთად, სპონსორობას უწევს ნოდარ ქუმარიტაშვილის ხსოვნისადმი მიძღვნილ ღონისძიებებსა და პროექტებს, რომლის მიზანია კანადის საზოგადოებისთვის ნოდარ ქუმარიტაშვილის სახელის ცნობადობის ამაღლება“, - ნათქვამია საელჩოს მიერ გავრცელებულ განცხადებაში.

მიმდინარე წლის თებერვალში  2010 წლის ვანკუვერის ზამთრის ოლიმპიადის დროს ტრაგიკულად დაღუპული ქართველი სპორტსმენის ნოდარ ქუმარიტაშვილის გარდაცვალებიდან ათი წელი შესრულდა. 21 წლის სპორტსმენი უისტლერის ოლიმპიურ ტრასაზე საწვრთნელი დაშვების დროს, ზამთრის XXI ოლიმპიური თამაშების გახსნის ცერემონიამდე რამდენიმე საათით ადრე დაიღუპა.

0