მიხეილ ლერმონტოვი

მიხეილ ლერმონტოვი: „ბებია რომ არა, გულახდილად რომ ვთქვა, სიამოვნებით დავრჩებოდი აქ“

1760
(განახლებულია 12:34 07.10.2016)
Sputnik–ის პროექტი „დიდი ადამიანები საქართველოში“, რომელიც ჟურნალისტ ბესიკ ფიფიას იმავე სახელწოდების წიგნზეა დაფუძნებული, მიხალი ლერმონტოვზე მოგითხრობთ, რომელმაც საქართველოს მთელი რიგი პოეტური ნაწარმოებები მიუძღვნა და მხატვრული სურათების სერია შექმნა.

ბესიკ ფიფია

1837 წლის თებერვალში ლექსისათვის „პოეტის სიკვდილი“ მიხეილ ლერმონტოვი დააპატიმრეს და, იმპერატორის ბრძანებით, გამოძიების შემდეგ კავკასიაში გადაასახლეს. 25 თებერვალს სამხედრო მინისტრმა, თავადმა ალექსანდრე ჩერნიშევმა ჟანდარმების შეფს, გრაფ ალექსანდრე ბენკენდორფს „უმაღლესი ბრძანება“ აცნობა: „ლეიბგვარდიის ჰუსართა პოლკის კორნეტი ლერმონტოვი, თქვენი ბრწყინვალებისთვის ცნობილი ლექსების შეთხზვისთვის, გადაყვანილ იქნეს იმავე ჩინით ნიჟეგოროდის დრაგუნთა პოლკში, ხოლო გუბერნიის მდივანი რაევსკი, ამ ლექსის გავრცელებისთვის… იყოლიეთ პატიმრობაში ერთი თვის განმავლობაში…“

ნიჟეგოროდის დრაგუნთა პოლკი თბილისიდან ას ვერსში — კახეთში, ყარაღაჯთან იდგა. 1837 წლის აპრილში ლერმონტოვი დანიშნულების ადგილზე გაემგზავრა, თუმცა იქ მხოლოდ ოქტომბრის მეორე ნახევარში ჩავიდა საქართველოს სამხედრო გზით. სანამ ლერმონტოვი მოგზაურობდა, მისი ბებია ელიზავეტა არსენის ასული, რომელსაც თავისი მიშელი უსაზღვროდ უყვარდა, დაბეჯითებით ცდილობდა ხელისუფლებისგან შერისხული შვილიშვილის შეწყალებისთვის მიეღწია. და მიაღწია კიდეც იმას, რომ იგი ნოვგოროდის გუბერნიაში განთავსებულ გროდნოს ჰუსართა პოლკში გადაეყვანათ. 1837 წლის დეკემბერში იმავე საქართველოს სამხედრო გზით ლერმონტოვი რუსეთში დაბრუნდა.

მიხაილ ლერმონტოვის რუსეთ-საქართველოს სამხედრო გზა მცხეთასთან ახლოს, ზეთი, 1837 წელი
არქივი
მიხაილ ლერმონტოვის "რუსეთ-საქართველოს სამხედრო გზა მცხეთასთან ახლოს", ზეთი, 1837 წელი

1837 წელს ლერმონტოვის საქართველოში ყოფნის შესახებ თითქმის არაფერია ცნობილი. ერთადერთი წყარო ასეთი ცნობებისა არის თავად ლერმონტოვის წერილი სვიატოსლავ რაევსკისადმი, რომელიც თბილისიდან წლის დამლევს, გროდნოს პოლკში გამგზავრებამდეა დაწერილი:

„საყვარელო მეგობარო სვიატოსლავ!

ასე მგონია, რომ ან ჩემი ორი წერილი დაიკარგა ფოსტაში, ან შენები ვერ მოვიდა ჩემამდე, ვინაიდან მას შემდეგ, რაც აქ ვარ, შენ შესახებ მხოლოდ ის ვიცი, რასაც ბებია მწერს. როგორც იქნა უკან, გვარდიაში გადამიყვანეს, მაგრამ უკვე გროდნოს პოლკში, და ბებია რომ არა, გულახდილად რომ ვთქვა, სიამოვნებით დავრჩებოდი აქ, რადგან მეეჭვება, რომ საქართველოზე უფრო მხიარული გადასახლება არსებობდეს.

მას შემდეგ, რაც რუსეთიდან გამოვემგზავრე, გინდ დაიჯერე, გინდ არა, დღემდე განუწყვეტლივ ვმოგზაურობ ხან საფოსტო ეკიპაჟით, ხან ცხენზე ამხედრებული; ყიზლარიდან ტამანამდე მთელი მხარე შემოვიარე, გადავდიოდი მთებზე, ვიყავი შუშაში, კუბაში, შემახაში, კახეთში, მეცვა ჩერქეზულად, მხარზე თოფი მქონდა გადაკიდებული. ღამეს ტრიალ მინდორზე ვათევდი, ვიძინებდი ტურების კივილის თანხლებით, ვჭამდი თონის პურს, კახურ ღვინოსაც კი ვსვამდი…

ლერმონტოვის „ჯვრის ხედი კობის ხეობიდან“
არქივი
ლერმონტოვის „ჯვრის ხედი კობის ხეობიდან“

გზაში გავცივდი, მინერალურ წყლებში როცა ჩავედი, სულ რევმატიზმებში ვიყავი. ხალხმა ეტლიდან ხელით გადმომიყვანა, თავად სიარული არ შემეძლო — ერთ თვეში მინერალურმა წყლებმა მთლიანად გამომაკეთა. ასეთი ჯანმრთელი არასოდეს ვყოფილვარ, სამაგიეროდ, სანიმუშო ცხოვრებას ვეწევი. ღვინოს ვსვამ მხოლოდ მაშინ, როდესაც სადმე მთაში ღამით გავიყინები და ადგილზე მისულს გათბობა მჭირდება…  — აქ, ომის გარდა, მეტი სამსახური არაა. მე რაზმში ძალიან გვიან ჩამოვედი, ვინაიდან ხელმწიფემ მეორე ექსპედიციის ნება არ დაგვრთო, გასროლის ხმა აქ მხოლოდ ორ-სამჯერ გავიგონე; სამაგიეროდ ჩემი მოგზაურობის განმავლობაში ორჯერ თავის დაცვა მომიხდა სროლებით: ერთხელ ღამით სამი კაცი კუბადან მოვდიოდით, მე, ერთი ჩვენი პოლკის ოფიცერი და ჩერქეზი (მშვიდობიანი მოქალაქე, რასაკვირველია), — და კინაღამ ლეკების ხროვის ხელში აღმოვჩნდით. აქ ბევრი კარგი ბიჭია, განსაკუთრებით ტფილისში არის მეტად წესიერი ხალხი; და რაც აქ ჭეშმარიტი სიამოვნებაა, ესაა თათრული აბანოები! მე ნაჩქარევად ჩავიხატე რამდენიმე თვალსაჩინო ადგილის სურათი, სადაც ვიყავი და თან გვარიანი კოლექცია მომაქვს. ერთი სიტყვით, ბევრი ვიმოგზაურე. როგორც კი საქართველოსკენ ქედი გადმოვიარე, ეტლი მივატოვე და ცხენზე ამხედრებულმა ვიმგზავრე. თოვლიანი მთის (ჯვარი) მწვერვალზე ავედი, რაც არც ისე იოლია; იქიდან საქართველოს ნახევარი მოჩანს, როგორც ხელის გულზე; და მე არც კი შემიძლია ავხსნა ან აღვწერო ეს გასაოცარი გრძნობა: ჩემთვის მთის ჰაერი — ბალზამია; ჯანდაბას სევდა, გული მიცემს, მკერდი მთელი ძალით სუნთქავს — არაფერი მინდა ამ წუთში; ასე ვიჯდებოდი და ვუყურებდი მთელი ცხოვრება.

დავიწყე თათრულის სწავლა, ენისა, რომელიც აქ და, საერთოდ, აზიაში აუცილებელია ისევე, როგორც ფრანგული ევროპაში. მაგრამ, სამწუხაროდ, ბოლომდე უკვე ვეღარ შევისწავლი, არადა, სამომავლოდ გამომადგებოდა. უკვე ვგეგმავდი მექაში, სპარსეთსა და სხვაგან მგზავრობას, ახლა კი ისღა დამრჩენია, ხივაში პეროვსკის ექსპედიციაში გაშვება ვითხოვო.

ლერმონტოვის ნახატის რეპროდუქცია
Минкевич
ლერმონტოვის ნახატის რეპროდუქცია

ხომ ხედავ, როგორი საშინელი მოხეტიალე გავხდი, როგორც ჩანს, ასეთი ცხოვრების წესი მიზიდავს. თუ გადაწყვეტ და მიპასუხებ, პეტერბურგში მომწერე; სამწუხაროდ, არა ცარსკოე სელოში. ახალ პოლკში გამგზავრება არ მიხარია, ფრონტს სულ გადავეჩვიე და სერიოზულად ვფიქრობ გადადგომაზე.

ნახვამდის, ძვირფასო მეგობარო, არ დამივიწყო, და მაინც გჯეროდეს — ჩემი ყველაზე დიდი დარდი იყო ის, რომ ჩემ გამო შენ დაზარალდი.

მარად შენი ერთგული მ. ლერმონტოვი“.

საქართველო, მისი თავისებური ცხოვრება, ისტორიული წარსული, მისი ხალხური შემოქმედება და ლამაზი ბუნება ლერმონტოვის ისეთ შედევრებში აისახა, როგორებიცაა „დემონი“ და „მწირი“, „ჩვენი დროის გმირი“ და „დავა“, „თერგის საჩუქრები“ და „თამარა“, „პაემანი“, „ჩრდილოეთისკენ სწრაფად მიმავალი“… პოემა „დემონი“ ლერმონტოვმა 14 წლის ასაკში ჩაიფიქრა და მასზე ათ წელზე მეტ ხანს მუშაობდა.

ადრეულ რედაქციებში პოემის მოქმედება დროისა და სივრცის გარეშე მიმდინარეობდა, შემდეგ ლერმონტოვმა პოემის „ებრაელების ბაბილონში დატყვევების“ დროსთან მისადაგება ჩაიფიქრა, მოგვიანებით კი მოქმედება ესპანეთში გადაიტანა. მაგრამ საქართველოდან დაბრუნების შემდეგ ლერმონტოვმა პოემა კარდინალურად გადაამუშავა. კავკასიის მთები, ყაზბეგი, დარიალი, კაიშაურის ველი, არაგვის ნაპირები  — ლერმონტოვის პოემისთვის ყველაზე შესაფერისი გარემო აღმოჩნდა. „დემონის“ ახალ ვარიანტში საქართველოს ბუნებისა და ქართული ფეოდალური ყოფის ვრცელი აღწერები გაჩნდა.

ლერმონტოვის  ტიფლისის რეპროდუქცია
М. Филимонов
ლერმონტოვის "ტიფლისის" რეპროდუქცია

პოემა „მწირის“ მოქმედება ლერმონტოვმა ჯვრის მონასტერში გადაიტანა, რომელიც აღმართულია მთის წვერზე მტკვრისა და არაგვის შესაყართან. პოემაში აღწერილით თუ ვიმსჯელებთ, ლერმონტოვი თავად ავიდა მთაზე და დაათვალიერა VI საუკუნის სამონასტრო ნაგებობა — მსოფლიო არქიტექტურის ერთ-ერთი თვალსაჩინო ნიმუში:

„მას შემდეგ ცოტა გასულა ხანი:
სადაც მტკვრისა და არაგვის წყალნი
ერთმანეთს გვრგვინვით უერთდებიან
და ჩახვეულნი, თითქოს დებია.

იქ მონასტერი იყო; და ახლაც
მგზავრი მთებიდან შორს დაინახავს,
ნამზღვლევი ჭიშკრის ამართულ სვეტებს,
ტაძრის კამარას და კოშკის წვეტებს…“

მიხაილ ლერმონტოვის მხატვრული ტილო.
არქივი
მიხაილ ლერმონტოვის მხატვრული ტილო.

ხოლო პოემა „მწირის“ ცენტრალური ეპიზოდი — ვეფხვთან შებმა — ლერმონტოვს ვეფხვისა და მოყმის შესახებ საქართველოს მთიანეთში გავრცელებულმა ძველებურმა ბალადამ შთააგონა, რომელიც საქართველოში გამორჩეულად უყვართ ხალხური პოეზიის ნაწარმოებთა შორის. ამ ძველი ბალადის თემა ჯერ კიდევ XII საუკუნეში გამოიყენა შოთა რუსთაველმა თავის პოემა „ვეფხისტყაოსანში“.
ანდა როგორი განცდებია — ამაღელვებელი, შთამბეჭდავი და მეხსიერებიდან წარუშლელი სტრიქონები, თავისუფლებისა და ბუნებისადმი ჩვენებური კაცის ასეთ შეუდარებელ სიყვარულს რომ გამოხატავს:

„რას ვაკეთებდი გაჭრილი სოფლად?
ო, იმ სამ ნეტარ დღის შეუცნობლად,
მწამს, იქნებოდა სიცოცხლე ჩემი
უფრო შავბნელი და მოსაწყენი“
(თარგმანი დავით გაჩეჩილაძისა).

დიდ პოეტს საქართველო, მისი ბუნება და ხალხი ლექსებშიც არ დავიწყებია. გავიხსენოთ მისი უსათაურო ლექსი:

„ჩრდილოეთისკენ მივემგზავრები
უიარაღო და უფარაჯო.
თეთრო ყაზბეგო, მოგესალმები,
აღმოსავლეთის თეთრო დარაჯო.

ავდარია თუ მზე გეუფლება,
ეგ შენი ჩალმა ელავს ნიადაგ,
ვერ შესწვდენია შენს მეუფებას
ამაყი დრტვინვა ადამიანთა.

სულს სანუგეშოდ არა უნდა რა,
ოღონდ ერთსა გთხოვ, მთაო ტიტანო:
ჩემი ლოცვა და ხვეწნა-მუდარა
მაღალ ღმერთამდის რომ აიტანო“.
(თარგმანი ოთარ შალამბერიძისა).

ლერმონტოვი: „მას შემდეგ ცოტა გასულა ხანი: სადაც მტკვრისა და არაგვის წყალნი, ერთმანეთს გვრგვინვით უერთდებიან და ჩახვეულნი, თითქოს დებია.
© Sputnik / Levan Avlabreli
ლერმონტოვი: „მას შემდეგ ცოტა გასულა ხანი: სადაც მტკვრისა და არაგვის წყალნი, ერთმანეთს გვრგვინვით უერთდებიან და ჩახვეულნი, თითქოს დებია".

სხვათა შორის, ლექსი თბილისში, ან, შესაძლოა, საქართველოს სამხედრო გზაზე, გადასახლებიდან რუსეთში დაბრუნების წინ დაიწერა.

ანდა ქართველი მამაკაცის როგორი შეფასებაა დიდი პოეტის ასევე უსათაურო ლექსში. ჩვენ შეჩვეული ვართ, რომ ქართველი ქალი, მისი აღნაგობა, სილამაზე, მომხიბვლელობა მრავალი უცხოელი მწერლის, პოეტის თუ, უბრალოდ, მოგზაურის აღფრთოვანების ნიმუში გამხდარა, აი, მამაკაცებზე კი — ცოტა იშვიათობაა. ამიტომ მიგვაჩნია იგი გამორჩეულად და სანიმუშოდ:

„კმარა, ცრემლები ნუღა გერევა,
წუხილი ნუღა გიდგას თვალებში.
ხუმრობა იყო ის მოფერება,
გართობა იყო მისი ალერსი.
ახოვანი და კოხტა ვაჟები
საქართველოში ცოტა როდია!
შავი თვალებით და ულვაშებით
მათ ბევრის გული დაუკოდიათ“.

(თარგმანი შოთა ნიშნიანიძისა).

მიხეილ ლერმონტოვი საქართველოში ყოფნისას ქართველ საზოგადოებას, მათ შორის, ალექსანდრე ჭავჭავაძის ოჯახს დაუახლოვდა. არის მოსაზრება, რომ ლერმონტოვმა მის ასულს ეკატერინე ჭავჭავაძეს სამი ლექსი უძღვნა, რომელთა პოეტური ფაქტურა ძალიან წააგავს იმავე ეკატერინე ჭავჭავაძისადმი მიძღვნილ ნიკოლოზ ბარათაშვილის ლექსებს.

მიხაილ ლერმონტოვის ძეგლი
ბესიკ ფიფია
მიხაილ ლერმონტოვის ძეგლი

ლერმონტოვი აგრეთვე ნიჭიერი მხატვარიც იყო. მისი ოჯახის გადმოცემით, ხატვა მან უფრო ადრე დაიწყო, ვიდრე ლექსების წერა. ხატვისა და ფერწერის გაკვეთილებს კი ის მხატვარ პეტრე ზაბოლოცკისგან იღებდა. საქართველოში გადმოსახლების დროს ლერმონტოვმა ნახატების მთელი სერია შექმნა, ჩვენამდე მხოლოდ ექვსმა ნახატმა მოაღწია: „ჯვრის ხედი კობის ხეობიდან“, „ნანგრევები არაგვის პირას საქართველოში“; ოთხ ნახატს სახელწოდება არა აქვს და მათზე ასახულია: კოშკი ხეობაში (ალბათ, დარიალის ხეობაში), მეორე ხეობა, სადაც გზაზე ურემი მიდის, გოგონები, რომლებიც ქართული სახლის ბანზე ცეკვავენ, და ტფილისის მეიდანი მეტეხის ციხის ხედით.

„ქართული ნაწარმოებების“ შექმნით ლერმონტოვმა, ბესარიონ ბელინსკის სიტყვებით, „…სამაგიერო სრულად გადაუხადა ჯადოსნურ ქვეყანას, რომელმაც მის პოეტურ სულს საუკეთესო, უმდიდრესი შთაბეჭდილებები მისცა“.

საქართველოს ყოველ ქალაქში არის ქუჩა, რომელიც მიხეილ ლერმონტოვის სახელს ატარებს. ხოლო იმ ადგილზე, სადაც „მტკვრისა და არაგვის წყალნი ერთმანეთს გრგვინვით უერთდებიან“, აღმართულია პოეტის ძეგლი.

1760
თემები:
„დიდი ადამიანები საქართველოში“ (32)
ყველგანმავალი Тор-М2ДТ

„ტექნიკას აგვისტოსთვის ველოდებით“: ამერიკელები არქტიკაში გადასხმისთვის ემზადებიან

20
(განახლებულია 20:15 14.04.2021)
აშშ ისწრაფვის შეამციროს რუსეთისგან ჩამორჩენა არქტიკაში. ამ დღეებში სახმელეთო ჯარებმა კონცერნ Oshkosh Defense-სთან კონტრაქტი გააფორმა სინგაპურულ კომპანია ST Engineering-სთან და BAE Systems-თან ერთად იმიერპოლარეთისთვის სამხედრო ტექნიკის შექმნის მიზნით.

ანდრეი კოცი

გაირკვა, რომ ამ ტიპის მანქანები ამერიკელებს უბრალოდ არ ჰყავთ, ხოლო რაც აქვთ, ის უკვე კარგა ხანია დაბერდა. სარდლობა სიახლეების გამოცდას აგვისტოსთვის აპირებს.

აიგება ივნისამდე

არქტიკა სერიოზული გამოწვევაა ნებისმიერი არმიისთვის. ზედაბალი ტემპერატურები, მოდრეიფე ყინულები, ინფრასტრუქტურის არარსებობა, გაძნელებული ლოგისტიკა, ხანგრძლივი პოლარული ღამე — ყოველივე ეს ძალიან ართულებს დიდი საჯარისო დაჯგუფების განთავსებას.

ცივი ომის წლებში აშშ, სსრკ-სგან განსხვავებით, რეგიონს საკმარის ყურადღებას არ უთმობდა, ამიტომ დღეს პენტაგონის განკარგულებაში ერთადერთი გამართული ყინულმჭრელია — Polar Star. რუსეთს კი ამ ტიპის 40-ზე მეტი ხომალდი ჰყავს. გარდა ამისა, ამერიკელებს არქტიკაში ფაქტობრივად არ აქვთ სამხედრო ბაზები.

ტექნიკა არც სახმელეთო ჯარებს ჰყოფნის უმძიმეს პოლარულ პირობებში ტვირთების გადასაზიდად და სამხედროების გადასაყვანად. ამისთვის შესაფერისი ერთადერთი გამწევ–ყველგანმავლები — ეს შვედური მუხლუხა Bandvagn 206-ია, რომლებიც შეიარაღებაში Small Unit Support Vehicle-ს (SUSV — ქვედანაყოფების მხარდამჭერი მცირე მანქანა) ნიშნით შევიდა. მაგრამ ამ ტიპის პირველი მანქანები კონვეიერიდან ჯერ კიდევ 40 წლის წინ ჩამოვიდა და უკვე დიდი ხანია ვერ პასუხობს თანამედროვე მოთხოვნებს.

არმიამ გადაწყვიტა განაახლოს არქტიკული ტექნიკის პარკი და კონკურსი გამოაცხადა პროგრამა ColdWeather-ის და All-Terrain Vehicle-ს (CATV — ცივი კლიმატის ყველგანმავალი) ფარგლებში. პენტაგონი მზადაა 6,6 მლნ დოლარი დახარჯოს 2021 წელს პერსპექტიული გამწევის შექმნა–აგებასა და გამოცდებზე, და 9,25 მლნ დოლარი — CATV-ს 110 ერთეულის შეძენაზე.

შემდეგ პარკი 163 ყველგანმავლამდე გაიზარდა. პროტოტიპებს 14 ივნისისთვის ელოდებიან. აგვისტოდან დეკემბრამდე კი გამოცდები იგეგმება ალასკის პოლიგონზე. გამარჯვებული 2022 წელს გამოვლინდება.

ოთხი ვარიანტი

როგორც მოსალოდნელია, CATV-ს ოთხ ვარიანტად წარმოადგენენ. ზოგადი დანიშნულების ყველგანმავალმა ბორტზე, სულ ცოტა, ცხრა ჯარისკაცი უნდა აიყვანოს — მძღოლის გარდა. ამასთან უნდა ჰქონდეს აღჭურვილობა და სამდღიანი მარაგი ავტონომიური მოქმედებებისთვის.

სანიტარული ვარიანტი სამედიცინო აღჭურვილობით ორ მედიკოსზე, ორ მწოლარე და ოთხ მსუბუქად დაშავებულ პაციენტზეა გათვლილი. სასარდლო ყველგანმავალი კავშირისა და ჯარების მართვის თანამედროვე საშუალებებით აღიჭურვება.

და, ბოლოს, სატვირთო — მსხვილგაბარიტიანი სამხედრო აღჭურვილობის ტრანსპორტირებისთვის დიდ მანძილზე.

„ეს მანქანები შეძლებენ გადაჭრან ამოცანების ფართო სპექტრი ექსტრემალურად დაბალი ტემპერატურის პირობებში სხვა ტექნიკისთვის გაუვალ ადგილზე, — უთხრა ჟურნალისტებს აშშ-ის არმიის ოფიცერმა ტიმ გოდეტმა, რომელიც პასუხს აგებს პროგრამა CATV-ზე. — მათ უპრობლემოდ უნდა იმოძრაონ ყინულზე, გადალახონ წყლის ზღუდეები, იოლად ავიდნენ სიმაღლეებზე, უნდა იყვნენ მარტივი მომსახურებაში და ეკონომიურად ხარჯონ საწვავი“.

კონკურსის მონაწილეები წინა პროექტებს ეყრდნობიან. Oshkosh-მა და ST Engineering-მა საფუძვლად გამწევი Bronco 3 აიღო. ეს მანქანა 20 წელზე მეტია ბრიტანეთის შეიარაღებაში შედის და ავღანეთის საომარ მოქმედებებშიც მონაწილეობდა.

Bronco 3-ს აქვს ტყვიაგაუმტარი ჯავშანი, ტყვიამფრქვევიანი კოშკურა, V-ს ტიპის ფსკერი, რაც ნაღმზე აფეთქების შემთხვევაში დიდი ზიანისგან იცავს. ყველგანმავალი წყლის ზღუდეებს საათში ხუთი კილომეტრის სიჩქარით ლახავს.

BAE Systems სიახლეს გამწევ Beowulf-ის საფუძველზე შექმნის, რომელიც ბევრ რამეში Bronco 3-ის და SUSV-ს ანალოგია, თუმცა მეტი ტვირთამწეობა აქვს.

დავეწიოთ რუსეთს 

ერთი თვის წინ გამოქვეყნებულ „არქტიკულ სტრატეგიაში“ ამერიკელებმა ღიად განაცხადეს, რომ რეგიონში მოსკოვისა და პეკინის შევიწროებისკენ ისწრაფვიან. პენტაგონის განსაკუთრებულ შფოთვას რუსეთი იწვევს, რომელსაც მსოფლიოში ყველაზე დიდი ყინულმჭრელი ფლოტი, ჩრდილოეთ განედებში სამხედრო ბაზების ქსელი და ტექნიკის მდიდარი არსენალი აქვს, რომლებსაც ექსტრემალურ სიცივეში მოქმედება დამატებითი დამუშავების გარეშე შეუძლიათ.

გამარჯვების აღლუმებში გამუდმებით მონაწილეობენ რუსეთის ჰაერსაწინააღმდეგო თავდაცვის სისტემების არქტიკული მოდიფიკაციები: მცირე სიშორის საზენიტო–სარაკეტო კომპლექსი Тор-М2ДТ, საზენიტო-სარაკეტო ქვემეხი Панцирь-СА და ასევე უზრუნველყოფის მანქანების სპეციალური ვერსიები.

არქტიკის რეგიონისთვის თითქმის მთელი სახმელეთო ტექნიკა ყველგანმავალ ДТ-30 Витязь-ს ეფუძნება, რომელსაც მინუს 55 გრადუსამდე ყინვებიც კი არ აშინებს. ზოგ მოდიფიკაციას წყლის დაბრკოლებების გადალახვაც შეუძლია, რაც ყინულების მუდმივი მსხვრევის პირობებში ჩრდილოეთ პოლუსზე მნიშვნელოვნად ზრდის მობილურობას.

უნიკალური არსენალი აქვს სახმელეთო ჯარების პირველ სრულფასოვან არქტიკულ შენაერთს — მე-80 მოტომსროლელ ბრიგადას, რომელიც მურმანსკის ოლქის დაბა ალაკურტიშია დისლოცირებული.

ყინვაგამძლე ქვეითები მაღალი გამავლობის თოვლ–ჭაობმავლებს — ТРЭКОЛ-ებს ითვისებენ, რომლებიც ზედაბალი წნევის უზარმაზარი საბურავებით მოძრაობენ სიჩქარის დაუგდებლად.

გარდა ამისა, მე-80 ბრიგადის მებრძოლებს აქვთ სრული ამძრაობის სატვირთოები „ურალი“ და „კამაზი“, რომლებიც ექსტრემალურ ყინვებზეა ადაპტირებული, თოვლმავლები ТТМ-1901 Беркут კაბინით, ჰაერბალიშიანი კატარღები, ასევე ძაღლებისა და ირმების მარხილები.

სამამულო ომის დროს ამ მარხილებმა მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა იმიერპოლარეთის დაცვაში. ძაღლებითა და ირმებით საბრძოლო მასალები და პირადი შემადგენლობა გადაჰყავდათ დანიშნულების ადგილებზე. ცხოველები გადიან იქ, სადაც ტექნიკა „იჭედება“. გარდა ამისა, არქტიკული ბრიგადისთვის მუშავდება სპეციალური მოდიფიკაციის ტანკები, ქვეითთა საბრძოლო მანქანები და ვერტმფრენები, კერძოდ, Ми-8АМТШ-ВА გათბობის სისტემებით.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

20
მყვინთავი საპატრულო ხომალდი „გუშაგი“

უჩინარი პატრული: რუსეთში მყვინთავი ხომალდი BOSS შეიქმნა

34
(განახლებულია 16:26 14.04.2021)
რუსეთის გემთმშენებლობის სამეცნიერო და ტექნოლოგიური დონე კონსტრუქტორული გადაწყვეტილებებისადმი არასტანდარტული მიდგომის საშუალებას იძლევა.

წყალზედა ხომალდისა და სუბმარინის ფუნქციების საპატრულო „გუშაგს“ სხვადასხვა ქვეყნების სპეციალისტების გაოცება შეუძლია. სიახლეს სახელად BOSS (Border and Offshore Submersible Sentry) ეწოდება.

საზღვაო ტექნიკის ცენტრალურმა საკონსტრუქტორო ბიურო „რუბინმა“ საპატრულო ხომალდ „გუშაგის“ პროექტი წარმოადგინა, რომელიც სუბმარინისა და წყალზედა ხომალდის ღირსებებს აერთიანებს. შედარებით დაბალი ფასი და ზომები, მოწინავე ტექნიკური მახასიათებლები, ტრადიციულად მაღალი საიმედოობა, ბორტზე სარაკეტო-ტორპედული შეიარაღების განთავსების შესაძლებლობა BOSS-ს მიმზიდველს ხდის მცირე ბიუჯეტის მქონე ქვეყნებისთვის.

„რუბინი“ მსოფლიოს ერთ-ერთი ლიდერია სუბმარინების პროექტირებაში 120-წლიანი სტაჟით.

BOSS გარეგნულად 613 პროექტის დიზელ-ელექტრონულ - კონსტრუქტორულად წარმატებულ, ერთ-ერთ ყველაზე მასობრივად გაყიდვად სუბმარინას ჰგავს. ტექნიკური მახასიათებლებიც მსგავსი აქვს: სიგრძე – 60-70 მეტრი, წყალწყვა – დაახლოებით 1000 ტონა, ეკიპაჟი – 42 კაცი. შეიძლება აღიჭურვოს მართვადი რაკეტებით, ტორპედოებით, დრონებით, საარტილერიო დანადგარებით.

ახალი საპატრულო „ნაუტილუსის“ სავარაუდო სამიზნეები წყალქვეშა და წყალზედა მდგომარეობაში შეიძლება გახდნენ საბრძოლო ხომალდები და სანაპირო ობიექტები. ხომალდი შეიძლება ეფექტურად იყოს გამოყენებული სადაზვერვო ან სამეცნირო-კვლევითი მიზნებით.

ნატოს თავის ტკივილი

ახალი ხომალდის შესაძლებლობებისა და ამოცანების სპექტრის გასაგებად აუცილებელია, რომ პროექტ 613-ს მივუბრუნდეთ. სუბმარინას 1347 ტონა წყალწყვა ჰქონდა და სიგრძეში 76 მეტრი იყო, 200 მეტრამდე სირღმეზე 18,5 კვანძით მოძრაობდა. ძირითადი შეიარაღება: ექვსი ტორპედული აპარატი, ავტონომიურობა – 30 დღე-ღამე, ეკიპაჟი – 52 კაცი.

პროექტ 613-ის სერიულ მშენებლობაში ფართოდ გამოიყენებოდა ნაკადურ-სექციური მეთოდი, ავტომატური შედუღება და რენტგენოგრაფიული კონტროლი. 1950-57 წლებში საშუალო წყალწყვის 215 დიზელ-ელექტრონული სუბმარინა აიგო, რომლებსაც ერთნაირად ეფექტურად შეეძლოთ ტორპედოებით შეტევა, დაზვერვა, ოპერატიული და პოზიციური სამსახურის გაწევა მოწინააღმდეგის დისლოკაციის რაიონებში. პროექტის სიცოცხლისუნარიანობაზე მეტყველებს ის ფაქტი, რომ მან სსრკ-ის დაშლამდე იარსება.

ეს მრავალმიზნობრივი სუბმარინები მასობრივად მიეწოდებოდა ბულგარეთის, კუბის, ინდონეზიის, ეგვიპტის, სირიის, ჩინეთის, პოლონეთის სამხედრო-საზღვაო ძალებს.

რაღა თქმა უნდა, ახალმა საპატრულო ხომალდმა წინამორბედისგან ყველა მთავარი მახასიათებელი მიიღო მემკვიდრეობით – სიმტკიცე, საიმედოობა და ეფექტურობა. დანარჩენით BOSS 21-ე საუკუნის მაღალტექნოლოგიური პირმშოა – ხარისხობრივად ახალი, ბევრად მძლავრი შეიარაღებით, კავშირის, ნავიგაციისა და ჰიდროაკუსტიკის საშუალებებით.

პოტენციალი

ზღვაზე კლასიკური საბრძოლო პატრულირება – წყალზედა ხომალდებისა და სუბმარინების ხანგრძლივი მანევრირებაა მონიშნულ რაიონში, ასევე გამუდმებული მზადყოფნა საბრძოლო პოზიციაზე გასასვლელად და მოწინააღმდეგის ხომალდებსა თუ ობიექტებზე შეტევის მისატანად.

რუსეთის სამხედრო-საზღვაო ფლოტში აკვატორიის პატრულირების ამოცანას ჯერ კიდევ ცოტა ხნის წინ გუშაგი–ხომალდები ასრულებდნენ, ნატოს სამხედრო-საზღაო ძალებში – ესკორტის ნაღმმზიდები, ფრეგატები, კორვეტები და სანაპირო ზონის ხომალდები.

ტოლობის ნიშნის დასმა ტრადიციულ წყალზედა ხომალდებსა და მყვინთავ „ბოსებს“ შორის შეუძლებელია. ახალი ხომალდის ექსპლუატაციის თავისებურებები შესაძლებლობას იძლევა ვამტკიცოთ, რომ „რუბინმა“ ჰიბრიდული სუბმარინა შექმნა.

ფარული წყალქვეშა პატრულირება მოწინააღმდეგეზე, კონტრაბანდისტებსა თუ დამრღვევებზე მოულოდნელი შეტევისა თუ საფრთხეზე რეაგირების საშუალებას იძლევა. წყალზედა მახასიათებლები ბონუსია ეკიპაჟისთვის, რომელსაც ლაშქრობისას ზღვის ჰაერის სუნთქვა შეუძლია და არა რეგენერაციის პროდუქტისა, როგორც ეს კლასიკურ სუბმარინებში ხდება. გარდა ამისა, შელფის სამეცნიერო შესწავლის შესაძლებლობები ახალ ხომალდს უფრო მაღალი აქვს, ვიდრე ანალოგიურ წყალზედა ხომალდს. ამასთან BOSS-ს შეუძლია შედარებით დაბალფასიანი სასწავლო „კლასიც“ იყოს ეკიპაჟებისა და სანაპირო ინფრასტრუქტურის მოსამზადებლად.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

34
თემები:
რუსეთი დღეს
ხადას ხეობა

დღის ასტროპროგნოზი ზოდიაქოს ნიშნებისთვის: 15 აპრილი

0
(განახლებულია 09:04 14.04.2021)
გთავაზობთ ყოველდღიურ ასტროლოგიურ პროგნოზს ზოდიაქოს თითოეული ნიშნისთვის. გაიგეთ ჩვენი ჰოროსკოპიდან, რას გვიმზადებენ ვარსკვლავები და რას გვირჩევენ ასტროლოგები

დღეს 2021 წლის 15 აპრილია, ხუთშაბათი. მზარდი მთვარე ტყუპის ნიშანშია. ამ დღეს პლანეტა იუპიტერი მფარველობს.

იდეალური დღეა მეგობრული შეხვედრების, სეირნობის, უდარდელად დროის გატარებისთვის და არასახარბიელო – სერიოზული საქმეებისთვის, ამიტომ არ ღირს საპასუხისმგებლო საქმეების კეთება, არის საფრთხე სერიოზული შეცდომების დაშვების. ადამიანები განწყობილი არიან, რომ დაივიწყონ პრობლემების შესახებ და ცხოვრებას ვარდისფერი სათვალით შეხედონ. მიეცით გასაქანი ფანტაზიებსა და ოცნებებს და ეს დაუვიწყარ შეგრძნებებს გაჩუქებთ სიყვარულსა და შემოქმედებაში.

ზოდიაქოს ნიშნები და მათი „შინაგანი დემონები“>>

ვერძი: ემოციებით დატვირთული დღე გაქვთ. ტირილი თუ სიცილი მოულოდნელად შეიძლება მოგინდეთ და თან სულ მცირე ინტერვალის დაშორებით. გარშემომყოფებს და ყველაზე ძვირფას ადამიანებსაც კი გაუჭირდებათ თქვენი მშფოთვარე განწყობის ატანა, მით უმეტეს, რომ შეიძლება მათზე გადმოანთხიოთ ეს ბობოქარი ემოციები და თან ყველაზე შეუფერებელ მომენტში. თუ თავს ხელში აიყვანთ, შეგიძლიათ ამ ძლიერი ემოციების იარაღად ქცევა დაბრკოლებების გადასალახავად და წარმატების მისაღწევად.

კურო: საქმეებში და განსაკუთრებით ფინანსურ საკითხებში დიდი სიფრთხილე გმართებთ, რადგან შეცდომების დაშვებაა შესაძლებელი. შესაძლოა, რაღაც საკითხის გადასაჭრელად არასაკმარისი ინფორმაცია გაგაჩნიათ. თქვენი რეპუტაცია და საფულე რომ არ დაზარალდეს, ხელი არ უნდა მოჰკიდოთ იმას, რაც თქვენი კომპეტენციის საზღვრებს სცილდება, თუნდაც ძალზე მარტივი საქმე იყოს. სჯობს, რჩევა პროფესიონალს ჰკითხოთ.

ტყუპი: არ ღირს მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილებების მიღება ან საპასუხისმგებლო ნაბიჯების გადადგმა. შესაძლებელია არასწორი მიმართულებით წახვიდეთ, სასურველი რეალობად მიიღოთ. თუნდაც რამე იდეა ბრწყინვალედ მოგეჩვენოთ, რომელიც დაუყოვნებლივ გადაწყვეტას მოითხოვს, სჯობს, ერთი–ორი დღე მოიცადოთ და კარგად დაფიქრდეთ. დანარჩენში საკმაოდ კარგი დღეა, შეგიძლიათ დატკბეთ ცხოვრებით და მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილებები სხვა დროისთვის გადადოთ.

კირჩხიბი: მოგიწევთ სიმტკიცის გამოჩენა, რომ გარშემომყოფებმა ზედმეტად არ დაგტვირთონ. შესაძლოა, ხელმძღვანელობას მოეჩევნოს, რომ საკმარისად დატვირთული არ ხართ და კიდევ ერთი ვალდებულების აღება შეგიძლიათ საკუთარ თავზე, ან კოლეგებმა იფიქრონ, რომ მათი საქმე თქვენ უნდა შეასრულოთ. ასევე არაა გამორიცხული, რომ თვითონ გადაწყვიტოთ საკუთარი თავის ექსპლუატაცია. ასეა თუ ისე, მოგიწევთ უარის თქმის სწავლა (თქვენი თავისთვისაც) და ამისთვის თავაზიანი სიტყვების მარაგის შევსება.

ლომი: დღეს, დიდი ალბათობით, რაღაც ცდუნების წინაშე დადგებით. არის ალბათობა იმისა, რომ მომხიბლავი წინადადება მიიღოთ, ან საწინააღმდეგო სქესის სიმპათიური წარმომადგენელი გაიცნოთ, ან სულაც, აკრძალულისთვის „გემოს გასინჯვის“ სურვილი გაგიჩნდეთ. ასე თუ ისე, ვარსკვლავები გირჩევენ, სანამ რამეს გადაწყვეტთ, ყველაფერი კარგად აწონ–დაწონოთ, რადგან ამ გადაწყვეტილებაზე, შესაძლოა, ბევრი რამ იყოს დამოკიდებული მომავალში.

ქალწული: სიტუაციამ, შესაძლოა, თქვენი პროფესიული უნარების მთლიანად გამომჟღავნება მოითხოვოს. საუბარი შეიძლება იყოს თქვენ სამუშაოზე, დასაქმებაზე, სწავლაზე, გამოცდაზე და ა.შ. მთავარია, რომ მოგიწევთ გარშემომყოფებისთვის ან საკუთარი თავისთვის იმის დამტკიცება, რომ საჭირო ცოდნა და უნარები გაგაჩნიათ, შეგწევთ ძალა იმისთვის, რომ დასახული ამოცანა შეასრულოთ და პრობლემები მაღალ პროფესიულ დონეზე გადაჭრათ.

სასწორი: დღეს თქვენში ჰარმონია დაიბუდებს. ნებისმიერ საქმეს იოლად გაუმკლავდებით. არაჩვეულებრივი განწყობა ყველაფერზე აისახება, რასაც ხელს მოჰკიდებთ. არც ისაა გამორიცხული, რაღაც საკითხები, რომლებიც დიდი ხნის განმავლობაში გამძიმებდათ, მოულოდნელად თავისთავად გადაწყდეს. ასევე შესანიშნავი დღეა გარშემომყოფებთან ურთიერთობების მოსაგვარებლად, რადგან ძალზე მომხიბლავი ხართ და ადვილად შეგიძლიათ სხვების გულის მოგება.

მორიელი: თქვენი წარმატების გარანტი დღეს სიფრთხილეა. სიტუაციაში სწრაფად და დამაჯერებლად ორიენტირებისთვის საჭირო მოქნილობა და რეაქციები დღეს არ გაქვთ. არ არის გამორიცხული, რომ ვინმემ თქვენი გარემოცვიდან ისარგებლოს თქვენი არაინფორმირებულობით და ინიციატივა ჩამოგართვათ, მოგატყუოთ. ეს რომ არ მოხდეს, ყურადღება უნდა გააასმაგოთ, არ ჩაებათ საეჭვო სქემებში, რომლებში თქვენ ჩათრევასაც მოინდომებენ გარშემომყოფები.

მშვილდოსანი: ჰარმონიისა და სიყვარულის დღეა. ამას იგრძნობთ იმ შემთხვევაშიც, თუ სიხარულის კონკრეტული საბაბი არ გაგაჩნიათ. ნეტარების მეცხრე ცაზე შეიძლება აღმოჩნდეთ ვინმეს ღიმილის, მზერის, რაღაც მინიშნების გამოც კი. მარტოხელებს დიდი შანსი გაქვთ, რომ სასიამოვნო რომანტიკულ სიურპრიზს შეეჯახოთ, მრავლისმთქმელი ნაცნობობა გააბათ. თუ გყავთ საყვარელი ადამიანი, კარგი იქნება, თუ დღეს მასთან ერთად გაატარებთ.

თხის რქა: დღეს არ ღირს ახალი პროექტების დაწყება, დიდი შანსია, რომ ყველაფერი აირ–დაირიოს. შესანიშნავი დღეა იმისთვის, რომ დრო საყვარელ ადამიანთან, მეგობრებთან ერთად გაატაროთ, არაფერი აკეთოთ, ან საკუთარ თავს ასიამოვნოთ. რაც შეეხება საქმეებს, დიდია ალბათობა, რომ არაფერი გამოგივათ, ვერაფერ შედეგს ვერ მიიღებთ. ასტროლოგების რჩევაა, უბრალოდ იცხოვრეთ, დატკბით მცირე სასიხარულო მოვლენებით და არაფერზე იდარდოთ.

მერწყული: შესანიშნავ ორატორულ უნარებს გამოავლენთ – თქვენთვის არანაირი პრობლემა არ იქნება, რომ გარშემომყოფები საკუთარ სიმართლეში დაარწმუნოთ ან რამე ავანტიურული იდეით „დააავადოთ“. თქვენი ენთუზიაზმი „გადამდები“ იქნება, თუნდაც ნაჩქარევი დასკვნები გამოიტანოთ, გააზვიადოთ ყველაფერი და სასურველი რეალობად აღიქვათ – სწორედ თქვენი ფანტასტიკით გაჟღენთილი აზრები მოხიბლავს დღეს ირგვლივ მყოფებს – ყველაფრის დაანგარიშება და აწონ–დაწონა კი სხვა, უფრო მოსაწყენ დღეს იქნება შესაძლებელი.

თევზები: დღეს ძალზე ღირებული იდეები შეიძლება გაგიჩნდეთ, მაგრამ ვარსკვლავები გირჩევენ, მათი რეალიზება სხვა დროისთვის გადადოთ. თქვენი წარმოსახვა ფერადოვანი და კაშკაშა იქნება და პრაქტიკულობასთან ერთად ერთი შეხედვით საკმაოდ რეალურ სახესაც მიიღებს. მიუხედავად იმისა, რომ ამ იდეების განხორციელების დაწყება დღეს არარეკომენდებულია, არც ამ იდეებისა და აქედან გამომდინარე გეგმების დავიწყება ივარგებს – დაიმახსოვრეთ ყველაფერი და მათ განხორციელებაზე ფიქრი სხვა დროისთვის გადადეთ.

0