ზურაბ ჟვანია

იყო არჩეული და გქონდეს არჩევის უფლება: პარლამენტარიზმი საქართველოში, ჟვანია და კონსტიტუცია

176
(განახლებულია 22:56 30.06.2020)
თამარ მეფის ეპოქიდან მეათე მოწვევის პარლამენტამდე - როგორი იყო ქართული პარლამენტარიზმის ისტორია და როგორ იწერებოდა მატიანე

პარლამენტარიზმის საერთაშორისო დღე, რომელიც 30 ივნისს აღინიშნება, გაერომ შედარებით ახლო წარსულში - 2018 წლის 23 მაისის რეზოლუციით დააფუძნა, რათა ხაზი გაესვა დემოკრატიის განვითარებაში ძლიერი პარლამენტის მნიშვნელობისთვის.

საქართველო არის ქვეყანა, რომელსაც საუკუნოვანი დემოკრატიული ტრადიციები გააჩნია - ქართული პარლამენტარიზმის 100 წლის იუბილე 2019 წელს აღინიშნა. მაგრამ, როგორც ისტორია ცხადჰყოფს, მისი ფესვები გაცილებით უფრო შორეულ წარსულში უნდა ვეძიოთ.

„Sputnik-საქართველო“ მკითხველს მოუთხრობს, როგორ ჩაისახა და განვითარდა ქართული პარლამენტარიზმი.

პირველი ნაბიჯები

პირველად ქართველებმა ქვეყანაში საკანონმდებლო ორგანოს შექმნა შუა საუკუნეებში - დაახლოებით რვა საუკუნის წინათ სცადეს. თამარ მეფის მმართველობის პერიოდში (1166-1213) პარლამენტის მსგავსი არისტოკრატიული კრების ჩამოყალიბების მცდელობა, სამწუხაროდ, წარუმატებლად დასრულდა. 

ქართული პარლამენტარიზმის თანამედროვე ისტორია XX საუკუნიდან იწყება - ქვეყნის ისტორიაში პირველად მრავალპარტიული და დემოკრატიული არჩევნები 1919 წლის თებერვალში ჩატარდა. დამოუკიდებლობის გამოცხადებიდან ერთ წელში პირველი დემოკრატიული რესპუბლიკის მოქალაქეებმა დამფუძნებელი კრება აირჩიეს.

ეს არჩევნები უნიკალური იყო მრავალი თვალსაზრისით. სწორედ მაშინ მიიღეს ქართველმა ქალებმა პირველად ხმის უფლება, მაშინ როცა საარჩევნო პროცესში გენდერული შეზღუდვები მსოფლიოს ქვეყნების უმრავლესობაში ჯერ კიდევ შენარჩუნებული იყო. მეტიც, დამფუძნებელ კრებაში ხუთი ქალი აირჩიეს.

გარდა ამისა, საქართველოში მცხოვრები ეთნიკური უმცირესობების ყველა წარმომადგენელმა არჩევნებში მონაწილეობისა და ხმის მიცემის უფლება მოიპოვა.

ასი წლის წინ დამფუძნებელ კრებაში ადგილებისთვის 15 პოლიტიკური პარტია იბრძოდა. კენჭისყრის შედეგად სოციალ-დემოკრატიულმა პარტიამ (მენშევიკებმა) 130-დან 109 ადგილი მიიღო. პრეზიდენტად „სოციალ-დემოკრატების“ წარმომადგენელი აირჩიეს, მაშინ როცა ვიცე–პრეზიდენტების თანამდებობები ოპოზიციურ პარტიებს ერგოთ.   

მთავრობის მეთაურად დამფუძნებელმა კრებამ 1919 წლის 21 მარტს ნოე ჟორდანია აირჩია, რომელმაც საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტი ჩამოაყალიბა. ივლისში შექმნილი სენატი კი კანონების დაცვას ადევნებდა თვალს.

დამფუძნებელმა კრებამ არსებობის ორი წლის განმავლობაში მიიღო 126 კანონი და პირველი კონსტიტუცია. საკანონმდებლო ორგანო ბოლშევიკებმა საქართველოში წითელი არმიის შემოსვლის შემდეგ დაითხოვეს.

საქართველომ დამოუკიდებლობისა და პარლამენტარიზმის ტრადიციის აღდგენა მხოლოდ 70 წლის შემდეგ შეძლო.

პარლამენტარიზმის სახეები

პირველი დემოკრატიული მრავალპარტიული არჩევნები საქართველოში 1990 წლის ოქტომბერში გაიმართა. არჩევნებში მონაწილეობდა კომუნისტური პარტიაც, მაგრამ ხმათა უმრავლესობა უზენაეს საბჭოში ეროვნულმა ძალებმა მოიპოვეს. საკანონმდებლო ორგანოს თავმჯდომარედ, შემდეგ კი ქვეყნის პირველ პრეზიდენტად ეროვნულ-გამათავისუფლებელი მოძრაობის ლიდერი ზვიად გამსახურდია აირჩიეს. სწორედ ამ საკანონმდებლო ორგანომ მიიღო საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტი. 

უზენაესი საბჭო, დამფუძნებელი კრებისგან განსხვავებით, ხელისუფლების სათავეში ერთ წელზე მეტხანს დარჩა - 1992 წელს, სახელმწიფო გადატრიალებისა და პირველი პრეზიდენტის ჩამოგდების შემდეგ, საქართველოში აღადგინეს პირველი კონსტიტუციის მოქმედება და ჩაატარეს ახალი საპარლამენტო არჩევნები, რომელშიც მონაწილეობა მიიღო ყველა მაშინ არსებულმა პოლიტიკურმა პარტიამ.

არჩევნების დროს ყალიბდებოდა არა მხოლოდ უმაღლესი საკანონმდებლო ორგანოს შემადგენლობა, არამედ ცალკე კენჭისყრის შედეგად აირჩეოდა პარლამენტის თავმჯდომარე, სახელმწიფოს ფაქტობრივი მეთაური. ის გახდა სამშობლოში დაბრუნებული ცენტრალური კომიტეტის ყოფილი პირველი მდივანი და სსრკ-ის ყოფილი საგარეო საქმეთა მინისტრი ედუარდ შევარდნაძე.

ეს იყო ქართული პარლამენტარიზმის ისტორიაში ყველაზე მრავალპარტიული და კოლორიტული პარლამენტი - დაახლოებით 30 სხვადასხვა პარტია წყვეტდა სახელმწიფოსა და ხალხის ბედს. სწორედ ამ პარლამენტმა მიიღო 1995 წელს საქართველოს ახალი კონსტიტუცია, რომლის საფუძველზეც ნოემბერში მომდევნო არჩევნები დაინიშნა. 

ახალი სისტემით არჩევნებში მონაწილეობის მიღება შეეძლო მხოლოდ იმ პარტიებს, რომლებიც 50 ათას ხელმოწერას შეაგროვებდნენ ან რომელთაც კონსტიტუციის მიღების მომენტში პარლამენტში ჰყავდათ წარმომადგენლობა. კანონმდებლობით შეიცვალა პარლამენტართა რაოდენობაც - 150 დეპუტატს  პროპორციული სისტემით,  85–ს კი  მაჟორიტარულით ირჩევდნენ. პარლამენტში ადგილების უმეტესობა დაიკავეს პრეზიდენტ ედუარდ შევარდნაძის მხარდამჭერი პარტია „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირის“ წარმომადგენლებმა.

შემდეგი საპარლამენტო არჩევნები 1999 წელს ჩატარდა - „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირმა“ უმრავლესობა შეინარჩუნა.

 „მე ვარ ქართველი,  და მაშასადამე,  ვარ ევროპელი“

უახლესი ქართული პოლიტიკის ერთ-ერთი გამორჩეული ფიგურა იყო ზურაბ ჟვანია. იგი პარლამენტს 1995-2001 წლებში ხელმძღვანელობდა და, შეიძლება ითქვას, ქართული პარლამენტარიზმი ხარისხობრივად ახალ საფეხურზე აიყვანა და ხანმოკლე სიცოცხლის მანძილზე ქართულ პოლიტიკაში შესამჩნევი კვალი დატოვა. 

 „მინდა ვიყო ქართულ პოლიტიკაში იმისათვის, რომ ვიყო იმ ადამიანების ხმა, რომელთაც დღევანდელ საქართველოში საშუალო კლასს ეძახიან, ვიყო მასწავლებლის, გლეხის, მუშის ხმა, რომლებიც ამ ქვეყნის მარილს წარმოადგენენ“, - ამბობდა ზურაბ ჟვანია.

ჟვანიას თავმჯდომარეობის პერიოდში საქართველომ პირველი ნაბიჯები გადადგა ევროპული ოჯახისკენ და 1999 წელს ევროპის საბჭოს 41-ე წევრი გახდა.

 „ეს იყო ადამიანი, რომელმაც ქართულ პარლამენტარიზმში ევროპული ტრადიციები შემოიტანა. უმცირესობის უფლებები, ოპოზიციის უფლებები. შეგრძნება იმისა, რომ ოპოზიციაც - შენი პარლამენტის ნაწილია“, - ასე დაახასიათა იგი საქართველოს მეოთხე პრეზიდენტმა გიორგი მარგველაშვილმა.

ჟვანია 2005 წლის 3 თებერვალს გარდაიცვალა. ოფიციალური ვერსიით, მხუთავი აირით გაიგუდა. იგი 42 წლის იყო.

ჟვანიას სახელი ეწოდა საქართველოს დედაქალაქის ერთ-ერთ მოედანსა და ქუჩას, ასევე ქუთაისის სახელმწიფო ადმინისტრირების უმაღლეს სკოლას, რომლის გახსნის ინიციატორიც იგი თავის დროზე იყო. საქართველოს პარლამენტში ზურაბ ჟვანიას დაბადების დღეს მისი ბიუსტი დადგეს.

ზურაბ ჟვანიას დამსახურება ევროპაშიც დააფასეს - სტრასბურგში, ევროპის სასახლის წინ, მის პატივსაცემად გაიხსნა სახელობითი ვარსკვლავი, რომელზეც ამოტვიფრულია მისი ცნობილი ფრაზა - „მე ვარ ქართველი, დავ მაშასადამე, ვარ ევროპელი“, რომელიც მან ეუთოს ცნობილ სხდომაზე წარმოთქვა, როდესაც საქართველო ევროპის საბჭოს წევრი გახდა.

ქართული პარლამენტარიზმის განვითარებასა და დემოკრატიის მშენებლობაში, სამოქალაქო საზოგადოების გაძლიერებაში განსაკუთრებული წვლილისთვის, ასევე ქვეყნის ევროინტეგრაციაში შეტანილი წვლილისთვის, საქართველოს პრეზიდენტმა გიორგი მარგველაშვილმა 2014 წლის დეკემბერში ზურაბ ჟვანია სიკვდილის შემდგომ წმინდა გიორგის გამარჯვების ორდენით დააჯილდოვა.

 „ვარდების რევოლუცია“

2003 წლის საპარლამენტო არჩევნები ედუარდ შევარდნაძის პარტია „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირისთვის“ საბედისწერო აღმოჩნდა. ოფიციალური მონაცემებით, პროსახელისუფლებო ძალებმა ამომრჩეველთა ხმების 40% მოიპოვეს, მაშინ როცა ოპოზიციამ ზურაბ ჟვანიას, ნინო ბურჯანაძისა და მიხეილ სააკაშვილის თაოსნობით, ჯამში 28% მიიღო. ოპოზიციის ლიდერებმა არჩევნების შედეგები გაყალბებულად გამოაცხადეს და მოსახლეობას მასობრივი საპროტესტო აქციებისკენ მოუწოდეს. მოგვიანებით ამ საპროტესტო მოძრაობას „ვარდების რევოლუცია“ ეწოდა. მასების ზეწოლით არჩევნების შედეგები ნაწილობრივ გაუქმდა, 2004 წლის 28 მარტს შედგა განმეორებითი კენჭისყრა მხოლოდ პროპორციულ ნაწილში. განმეორებით არჩევნებზე გამარჯვება მოიპოვეს „რევოლუციონერებმა“ – „გაერთიანებულმა მოძრაობა - დემოკრატებმა“. 

მომდევნო ვადამდელი საპარლამენტო არჩევნები უკვე 2008 წლის მაისში ჩატარდა. რეფერენდუმზე დამტკიცებული ახალი წესების შესაბამისად, არჩეულ დეპუტატთა რაოდენობა 150-მდე შემცირდა. გამარჯვება არჩევნებზე დიდი უპირატესობით პრეზიდენტ მიხეილ სააკაშვილის პარტია „ერთიანმა ნაციონალურმა მოძრაობამ“ მოიპოვა. ძალაუფლება მან 2012 წლამდე შეინარჩუნა.

ხელისუფლების შეცვლა

კიდევ ერთხელ არჩევნების გზით ხელისუფლება საქართველოში რვა წლის წინ შეიცვალა. 2012 წლის 1 ოქტომბრის საპარლამენტო არჩევნებზე სააკაშვილის პარტია „ერთიანმა ნაციონალურმა მოძრაობამ“ მარცხი განიცადა, 65 მანდატი მიიღო და უმრავლესობა დაუთმო საარჩევნო ბლოკს „ბიძინა ივანიშვილი - ქართული ოცნება“ (85 მანდატი). პარლამენტის თავმჯდომარედ აირჩიეს რესპუბლიკური პარტიის ლიდერი დავით უსუფაშვილი.

მეცხრე მოწვევის პარლამენტი 2016 წელს აირჩიეს. „ქართულმა ოცნებამ“ უმრავლესობა შეინარჩუნა.

საიუბილეო მოწვევა

მორიგი საპარლამენტო არჩევნები საქართველოში 2020 წლის შემოდგომაზეა დანიშნული - ქვეყნის მოსახლეობა 31 ოქტომბერს მეათე მოწვევის პარლამენტს ახალი საარჩევნო სისტემით აირჩევს. 

საქართველოს კონსტიტუციაში შესაბამისი ცვლილებები პარლამენტმა მესამე მოსმენით 29 ივნისს დაამტკიცა. ცვლილებების თანახმად, 150 ადგილიდან 120 გადანაწილდება პარტიებს შორის, რომლებიც ამომრჩეველთა ხმების 1%-ზე მეტს მიიღებენ, ან ბლოკებს შორის, რომლებიც სულ მცირე, იმდენ პროცენტს მიიღებენ, რამდენი სუბიექტიც შედის გაერთიანებაში. დანარჩენი ადგილები გადანაწილდება ერთმანდატიან ოლქებში გამარჯვებულ მაჟორიტარ კანდიდატებს შორის.

საქართველოს პარლამენტი არის ერთპალატიანი საკანონმდებლო ორგანო და ყალიბდება საყოველთაო თანასწორი არჩევნების შედეგად 4 წლის ვადით. მის შემადგენლობაშია 150 დეპუტატი, რომლებსაც  4 წლის ვადით შერეული სისტემით ირჩევენ.

ქართული პარლამენტის სტრუქტურა დღევანდელი სახით საბოლოო არ არის. კონსტიტუციის თანახმად, საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე სათანადო პირობების შექმნისა და ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების ფორმირების შემდეგ საქართველოს პარლამენტში იქნება ორი პალატა - რესპუბლიკის საბჭო და სენატი. რესპუბლიკის საბჭოში გაერთიანდებიან პროპორციული სისტემით არჩეული წევრები, სენატში კი - საქართველოს ადმინისტრაციულ-ტერიტორიულ ერთეულებში არჩეული წევრები, ასევე საქართველოს პრეზიდენტის მიერ დანიშნული ხუთი სენატორი.

176
თხევადი გაზის გადამზიდი ტანკერი

მიმოხილვა: ევროპა და აზია ამერიკულ გაზზე უარს ამბობენ

59
(განახლებულია 19:10 09.07.2020)
ევროპასა და აზიაში ცისფერი აირის ფასები მრავალწლიან მინიმუმამდეა დაცემული. აშშ-ის ენერგეტიკის სამინისტროშიც კი აღიარეს, რომ ამერიკული გათხევადებული ბუნებრივი აირის შეძენას არანაირი აზრი არ აქვს.

ნატალია დემბინსკაია

კლიენტებმა ზაფხულში დაგეგმილ ასზე მეტ მიწოდებაზე თქვეს უარი. შედეგად – ექსპორტი თითქმის 63,6%-მდე დაეცა. რატომ არ სჭირდება არავის ოკეანისგაღმური გაზი?

ფასები დაეცა

გასულ წელს აშშ-ში ბუნებრივი გაზის ნეტო–ექსპორტმა 54,7 მლრდ კუბომეტრს მიაღწია — 20,7 მილიარდით მეტს, ვიდრე 2018 წელს. გათხევადებული ბუნებრივი აირის უმსხვილესი მწარმოებლის Cheniere Energy-ს მონაცემებით, პირველ კვარტალში მსოფლიო გაყიდვების მოცულობამ 100 მლ ტონას მიაღწია — 10 მილიონით მეტს, ვიდრე 2019 წელს. ზრდა ძირითადად ამერიკელებმა უზრუნველყვეს.

გეგმები ამბიციური იყო: 2020 წელს 67,2 მლრდ კუბომეტრი, 2021 წელს კი — 79,5 მლრდ. ეს მაჩვენებლები იანვარში აშშ-ის ენერგეტიკის სამინისტროს ინფორმაციის სამმართველომ (EIA) გაახმოვანა. მაგრამ უკვე ნათელია, რომ ეს არ მოხდება.

თბილი ზამთრისა და კორონავირუსის პანდემიის გამო ევროპასა და აზიაში გაზის ბაზრები ჩამოიშალა. მაგალითად, ჰოლანდიურ ჰაბ TTF-ზე ფასები პირველად ოთხი თვის განმავლობაში ორჯერ დაეცა გასული წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით, ხოლო სპოტური მიწოდებები იაპონიაში 44%-ით შემცირდა.

უკვე აპრილში ამერიკული თხევადი გაზის ექსპორტი ევროპაში ეკონომიკურად მიზანშეუწონელი გახდა. მსხვილმა ევროპულმა და აზიურმა კომპანიებმა ივნისი–ივლისის კონტრაქტები გააუქმეს.

Bloomberg-ის მონაცემებით, აშშ-ში თხევადი გაზის ქარხნების განტვირთვა აპრილში თითქმის 30%-ით შემცირდა, მაისში ექსპორტმა მესამედზე მეტით დაიკლო, მათ შორის, კორონავირუსული შეზღუდვების გამოც.

ეკონომიკურად არასიცოცხლისუნარიანი

აშშ-ის ენერგეტიკის სამინისტროს ენერგეტიკული ინფორმაციის სამმართველოს ივნისის პროგნოზი მეტად პესიმისტურია. ევროპელმა და აზიელმა კლიენტებმა უარი თქვეს თხევადი გაზის 110 პარტიაზე. გაზის მიწოდება ამერიკულ საზღვაო ტერმინალებზე მარტის შემდეგ ორჯერ შემცირდა.

„დაბალმა სპოტურმა ფასებმა ბუნებრივ აირსა და გათხევადებულ გაზზე ევროპასა და აზიაში შეასუსტა აშშ-დან ექსპორტის სიცოცხლისუნარიანობა, რომელიც მეტად მგრძნობიარეა ფასების მიმართ“, — აცხადებენ EIA-ს ანალიტიკოსები.

მათი შეფასებით, ივნისში აშშ-დან ევროპასა და აზიაში საშუალოდ 101 მლნ კუბომეტრია გაგზავნილი დღე-ღამეში, ხოლო ივლისსა და აგვისტოში 62 მლნ იქნება. ეს კი საექსპორტო პოტენციალის 25%-ზე მეტი არ არის.

განაგრძობს დაცემას

დადასტურდა ექსპერტების გაფრთხილება იმასთან დაკავშირებით, რომ კლიენტები ოკეანისგაღმურ გაზზე უარს მინიმუმ ზაფხულის ბოლომდე იტყვიან: აშშ-ში ფიუჩერსული ფასები ევროპულს სექტემბრამდე აჭარბებს.

„ვინაიდან ფასობრივი უპირატესობა პრაქტიკულად გაქრა, ამერიკულ მიწოდებებზე უარის თქმა მხოლოდ დროის ამბავი იყო“, — განაცხადა აშშ-ის სტრატეგიული და საერთაშორისო კვლევების ცენტრის ექსპერტმა ნიკოს ცაფოსმა.

როგორც ეროვნული ენერგეტიკული უსაფრთხოების ფონდის წამყვანი ანალიტიკოსი იგორ იუშკოვი განმარტავს, ახლა მყიდველები მზად არიან გადაიხადონ ამერიკულ გათხევადებულ გაზში იმდენი, რამდენიც გათხევადებისა და ტრანსპორტირების საოპერაციო ხარჯებსაც კი ვერ დაფარავს. მთავარი დაზარალებული — პირველი და უმსხვილესი ამერიკული ტერმინალი Sabine Pass-ია: ქარხანა 2016 წლიდან მხოლოდ წაგებაზე მუშაობს.

ენერგეტიკის სამინისტროს ინფორმაციით, აშშ-დან გათხევადებული აირის ექსპორტმა 2020 წლის პირველ ოთხ თვეში საშუალოდ 218 მლნ კუბომეტრი შეადგინა დღე-ღამეში, მაგრამ 17%-ით დაეცა აპრილიდან მაისამდე პერიოდში. EIA-ში ელოდებიან, რომ მიწოდებები სექტემბერში დაიწყებს ზრდას, ვინაიდან მსოფლიო მოთხოვნა ბუნებრივ აირზე თანდათანობით აღდგება.

ჭარბი გაზი

მაგრამ უმსხილესი საინვესტიციო ბანკები ასე ოპტიმისტურად არ არიან განწყობილი. როგორც ანალიტიკოსები განმარტავენ, მსოფლიოში საწვავის უზარმაზარი მარაგი დაგროვდა. გათხევადებული ბუნებრივი აირის საერთაშორისო ვაჭრობა ჩამოიშალა, გადაიკეტა რა მნიშვნელოვანი არხები ამერიკელი მეფიქალეებისთვის. ხოლო რამდენადაც ნავთობი ისევ გაძვირდა ერთ ბარელზე 40 დოლარამდე, მენავთობეებმა მოპოვება განაახლეს და გვერდითი პროდუქტის სახით ბაზარზე ბევრ იაფ გაზს უშვებენ.

ევროპაში ფასების ვარდნის გამო ამერიკულ თხევად გაზზე მოთხოვნა აღარ არის. ახლა საზღვარგარეთ გაყიდვის ნაცვლად მას რეზერვუარებსა და საცავებში ქაჩავენ.

Goldman Sachs-ის დათვლით, ექსპორტის გაუქმების გამო ამერიკული მარაგები 21,52 მლრდ კუბომეტრით გაიზრდება. ერთი წლის წინ დაფიქსირებული დონე უკვე თითქმის მესამედითაა გაზრდილი, ხოლო ბოლო ხუთი წლის საშუალო მაჩვენებელს 18%-ით აღემატება. ოქტომბრისთვის ქვეყნის შესაძლებლობები გაზის შენახვასთან დაკავშირებით შესაძლოა ამოიწუროს, რაც გათხევადებული აირის მოპოვებასა და წარმოებას რეკორდულად შეამცირებს.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

59
გაზეთები

მოსაზრება: რატომ კარგავს დასავლური მედია პოზიციებს

86
(განახლებულია 20:17 08.07.2020)
საერთაშორისო საინფორმაციო საგენტო Россия сегодня-მ წარმოადგინა კვლევა „რვაფეხა 2.0. კორონავირუსი რუსეთში“, რომელიც რუსეთის სახეს ეძღვნება დასავლურ (და არა მარტო) მასმედიაში.

ირინა ალქსნისი

ამჯერად მკვლევართა ყურადღების ცენტრში პანდემია მოხვდა, მაგრამ მოცული აღმოჩნდა არა მარტო „დიდი შვიდეულის“ ტოპ–მასმედია, არამედ ჩინეთისაც, სადაც იფეთქა კიდეც დაავადებამ.

მთლიანობაში „რვაფეხა 2.0“-ს განსაკუთრებული სიურპრიზები არ შემოუთავაზებია: COVID-19 დასავლურ მასმედიას ანტირუსული პროპაგანდის კიდევ ერთ საინფორმაციო საბაბად ჰქონდა გამოყენებული.

ამაში უპირობოდ ლიდერობენ ამერიკელები — ხუთ ყველაზე მნიშვნელოვან ამერიკულ მედიასაშუალებაში პუბლიკაციების 58%-ს ნეგატიური ტონალობა ჰქონდა. მას მოსდევს გერამული მედია, სადაც ამ მაჩვენებელმა 44% შეადგინა, შემდეგ კანადა — 41%-ით და ბრიტანეთი — 38%-ით.

იმავდროულად, „შვიდიანის“ დანარჩენ სამ ქვეყანას რუსეთის მიმართ ნეგატივის შესამჩნევად დაბალი დონე აქვს: იაპონიას – 33%, იტალიას — 28%, ხოლო საფრანგეთს – სულაც 21%.

თუმცა პოზიტივის მხრივ ვითარება არც ისე სახარბიელოა — სულ რაღაც ერთიდან ხუთ პროცენტამდე. გამონაკლისი მხოლოდ იტალიაა, სადაც რუსეთსა და კორონავირუსს მთელი ცხრა პროცენტი დადებითი გამოხმაურება ჰქონდა. იოლი მისახვედრია, რომ ეპიდემიასთან ბრძოლაში რუსეთის მიერ იტალიელებისთვის გაწეული დახმარება იყო სწორედ იმის მიზეზი, რომ მასმედიაში უფრო მეტი რაოდენობის სამადლობელი წერილები იბეჭდებოდა.

მაგრამ ამ ციფრებში საინტერესო მაინც სულ სხვა ასპექტია: ისინი ხილულად წარმოაჩენს მიმდინარე მომენტის ყველაზე აქტუალურ გეოპოლიტიკურ ტრენდებს. ერთი მხრივ, ანგლოსაქსები ანტირუსული შეტევების პიკზე რჩებიან, არიან რა მისი მამოძრავებელი ძალა, მაგრამ, მეორე მხრივ, ისინი აშკარად კარგავენ უახლოესი მოკავშირეების მხარდაჭერასაც კი, რომლებიც ცდილობენ დაიჭირონ უფრო ნეიტრალური მიდგომა და არ გადააჭარბონ რუსოფობიაში, რაც სრულიად ლოგიკურია: დრო შეიცვალა და ახლა უკვე აღარ არის 2014 წელი.

იმავდროულად ციფრები წარმოაჩენს, რამდენად რთულ მდგომარეობაშია გერმანია — უპირველესად, საკუთარი თავისთვის. გერმანული წამყვანი მედიის აქტიური ანტირუსული პოზიცია აშკარად ეწინააღმდეგება სახელმწიფოს პოლიტიკურ ხაზს, სადაც ბერლინი არა მარტო იცავს მოსკოვთან ერთობლივ პროექტებს, არამედ თანმიმდევრულადაც თავისუფლდება აშშ-სგან ნახევრად საოკუპაციო დამოკიდებულებისგან. თუმცა მედიასფეროში ხილულად რჩება საკვანძო გამოცემების მკაცრი დაქვემდებარება და უსიტყვო ლოიალობა არა ეროვნული ინტერესების, არამედ ვაშინგტონელი სიუზერენის მიმართ.

რაც შეეხება კონკრეტულ თემებს, რომლებიც ანტრუსულ–კოვიდურ პროპაგანდაში იყო გამოყენებული, ისინი არ გამოირჩეოდა ორიგინალობით და, ასე თუ ისე, დადის ორ კარგად ცნობილ ლეიტმოტივამდე: რუსეთი იღუპება როგორც არასდროს, მაგრამ ასევე წარმოადგენს დიდ საფრთხეს მსოფლიოსთვის.

კერძოდ ეს გამოჩნდა ქვეყნის ზოგადი ვითარების, ჯანდაცვის ეროვნული სისტემის, რუსეთის ხელისუფლების ქმედების კრიტიკაში COVID-19-თან ბრძოლაში და წინასწარმეტყველებებში, რომ ყველაფერი ბეწვზე ჰკიდია და ნგრევა ყოველ წუთსაა მოსალოდნელი.

რაც შეეხება დანარჩენი პლანეტისთვის საფრთხეს, არც ამაში მოუგონიათ რაიმე ახალი. მთავარი ბრალდება — მოსკოვის მიერ პანდემიასთან დაკავშირებით გატარებული დეზინფორმაციაა.

რა თქმა უნდა, ჩინურ მედიაში პრობლემის გაშუქება ბევრად განსხვავდება და საქმე არც იმ პოზიტიურ 20%-შია და არც ნეგატივის არარსებობაში. მთავარ თავისებურებად კორონავირუსთან ბრძოლაზე დაწერილი პუბლიკაციების რაოდენობაა. მარტიდან ივნისამდე პერიოდში ჩინეთის ტოპ–5 მედიარესურსში 1200-ზე მეტი სტატია გამოქვეყნდა რუსეთის ბრძოლაზე ეპიდემიასთან. შედარებისთვის: ანალოგიურ პერიოდში ტექსტების მინიმალური რაოდენობა ჰქონდა კანადას — 238 ერთეული, ხოლო დანარჩენი ექვსი ქვეყნის მაჩვენებლები 371-დან (იტალია) 470-მდე (იაპონია) მერყეობდა, ამერიკელები კი თავიანთი 428 სტატიით სულაც მეხუთე ადგილზე არიან საერთო სიაში.

გამოდის, რომ სამ თვეში ჩინურმა მედიამ თემაზე „კორონავირუსი რუსეთში“ თითქმის სამჯერ მეტი მასალა გამოაქვეყნა, ვიდრე თითქოსდა პლანეტის ყველაზე მძლავრმა ამერიკულმა მედიამ. ამასთან უნდა შეგახსენოთ, რომ ჩინური პულიკაციების 80%-ს ნეიტრალურ–საინფორმაციო ხასიათი ჰქონდა.

შეცდომა იქნებოდა, რომ მსგავსი კოლოსალური განსხვავება ჩინეთის განსაკუთრებული ყურადღებისა და ინტერესისთვის მიგვეწერა რუსეთის მიმართ. ყველაფერი ბევრად მარტივად და ბანალურადაა: საქმე წამყვანი ჩინური მედიასაშუალებების უფრო დაძაბულ მუშაობასა და უფრო მაღალ ეფექტურობაშია. ფაქტობრივად ამას ადასტურებს დასავლური შიშები ინფორმაციული ლიდერობის დაკარგვის თაობაზე.

ოდესღაც დასავლეთმა შექმნა მასმედიის საშუალებები მათი თანამედროვე გაგებით, და უპირობო ლიდერად და სანიმუშო მაგალითად იქცა დანარჩენებისთვის. სიტყვის თავისუფლება და ინფორმაციის გავრცელება იდეოლოგიური და გეოპოლიტიკური მეტოქეების წინააღმდეგ ბრძოლაში ერთ-ერთ მთავარ კოზირად იქცა — და წარმატებულადაც იყო გამოყენებული. მაგრამ პირდაპირ ახლა ამ აქამდე შეურყეველი სისტემის მზარდ კრიზისს ვხედავთ.

დასავლურ მედიასაშუალებებს სულ უფრო უჭირთ კონკურენციის გაწევა „არათავისუფალი სამყაროს“ მედიისთვის — იქნება ეს ჩინეთი თუ რუსეთი. შეგიძლიათ რამდენიც გსურთ იმდენი იცინოთ ამერიკელი და ევროპელი პოლიტიკოსების მიერ დათესილ პანიკაზე „კრემლის მედიასაცეცების“ შესახებ, მაგრამ RT და Sputnik-ი სულ უფრო ხშირად იღებენ დიდ გამოუხმაურებებს სოციალურ ქსელებში, ვიდრე ევროპის ყველაზე ცნობილი და გავლენიანი საინფორმაციო რესურსები.

დასავლური მედია სულ უფრო ცუდად ართმევს თავს თავის მთავარ ფუნქციას — მაქსიმალურად ფართო და მრავალფეროვანი ახალი ამბების აკუმულირებასა და მიტანას მკითხველამდე. ეს ეხება მასალის შინაარსსაც და მიწოდებასაც.

დიახ, დასავლეთი ჯერ ისევ ინარჩუნებს „ყველაზე თავისუფალი, პატიოსანი და პროფესიული პრესის“ იარლიყს, მაგრამ ერთ დღესაც ეს ასე შეიძლება აღარ იყოს.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

86
კანიე უესტი

პირველი ნაბიჯი პრეზიდენტობისკენ: კანიე უესტი ვიდეოს აქვეყნებს

0
(განახლებულია 09:50 10.07.2020)
ამერიკელმა რეპერმა კანიე უესტმა საპრეზიდენტო არჩევნებშო მონაწილეობის მისაღებად პირველი ნაბიჯი გადადგა და შესაბამისი ვიდეო სოციალურ ქსელში გამოაქვეყნა

თბილისი, 10 ივლისი — Sputnik. ამერიკელმა რეპერმა კანიე უესტმა საპრეზიდენტო კამპანია იმით დაიწყო, რომ თავად დარეგისტრირდა ამომრჩეველთა სიაში. უსეტმა საკუთარ Twitter–აკაუნტზე გამოაქვეყნა დაახლოებით წუთნახევრიანი ვიდეო, რომელზეც სარეგისტრაციო ოფისში მისი ვიზიტია აღბეჭდილი.

​„მე მინდა ყველას განახოთ, რამდენად მარტივია ხმის მიცემა“, — ამბობს რეპერი.

ვიდეოში ის ხსნის, რა წერია სარეგისტრაციო ანკეტაში: სახელი, გვარი, დაბადების თარიღი, ავტომობილის მართვის მოწმობის მონაცემები — რომელიც აშშ–ში პიროვენბის სტანდარტულ მოწმობად გამოიყენება, სქესი, ტელეფონი, მისამართი, მონაცემები პოლიტიკური კუთვნილების შესახებ.

უესტის განმარტებით, ანკეტა ასევე შეიცავს გრაფას, სადაც საჭიროა ხელმოწერა ამომრჩევლის ფიცზე.

კადრებზე ასევე დაფიქსირებულია რეპერის საუბარი ოფისისი თანამშრომელთან, რომელიც მუსიკოსს პასუხობს შეკითხვაზე, რატომ ვერ აძლევს ხმას ბევრი მსჯავრდებული.

მანამდე კანიე უესტმა გაავრცელა განცხადება, რომ აპირებს მონაწილეობა მიიღოს აშშ–ის საპრეზიდენტო არჩევნებში მოქმედი პრეზიდენტის, დონალდ ტრამპისა და დემოკრატიული პარტიის კანდიდატის, ჯო ბაიდენის გვერდით.

 

0
თემები:
მსოფლიო დღეს