ლუგარის ლაბორატორია

წარმატება უცხო მიწაზე: ქართველი მეცნიერები, რომელთაც სახელი საზღვარგარეთ გაითქვეს

133
(განახლებულია 10:57 06.06.2019)
ათობით ქართველი მეცნიერი დღეს მსოფლიოს ყველაზე წარმატებულ სამეცნიერო პროექტებშია ჩართული

ისინი იკვლევენ პარალელურ სამყაროთა არსებობის შესაძლებლობას, ეძებენ აივ-ინფექციისა და კიბოს დასამარცხებელ წამლებს, მათ სახელებს ანიჭებენ ლაბორატორიებსა და ცენტრებს, აჯილდოებენ ყველაზე პრესტიჟული ჯილდოებით.

Sputnik-საქართველო“ იმ ქართველ მეცნიერებზე მოგითხრობთ, რომელთაც საზღვარგარეთ მეცნიერული საქმიანობის წყალობით საერთაშორისო ასპარეზზე მოიპოვეს აღიარება.

გია დვალი

გია დვალი თეორიული ფიზიკის სფეროში ერთ-ერთ საუკეთესო მეცნიერადაა მიჩნეული. კვანტური გრავიტაცია, კოსმოლოგია, ადრეული სამყაროს ევოლუცია, შავი ხვრელები, დიდი ჰადრონული კოლაიდერის ექსპერიმენტი - დვალი კოლეგებთან ერთად პარალელურ სამყაროთა არსებობის თეორიაზე მუშაობს.

ის არის ნიუ-იორკის უნივერსიტეტის კოსმოლოგიისა და ელემენტარული ნაწილაკების ფიზიკის ცენტრისა და ლუდვიგ-მაქსიმილიანის მიუნხენის უნივერსიტეტის ფიზიკის პროფესორი, ასევე მიუნხენის მაქს პლანკის ფიზიკის ინსტიტუტის დირექტორი.

გია დვალმა 1992 წელს დაამთავრა თბილისის ი. ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, დაიცვა დიპლომი უმაღლესი ენერგიისა და კოსმოლოგიის ფიზიკის დარგში და მიიღო ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხი. მუშაობდა ტრიესტში აბდუს სალამის სახელობის თეორიული ფიზიკის საერთაშორისო ცენტრში და CERN-ში, ჟენევაში. არის კვანტური გრავიტაციისა და დიდი აფეთქების სპეციალისტი.

2000 წელს ქართველი მეცნიერი დააჯილდოვეს ნიუ-იორკის მერის პრემიით განსაკუთრებული მიღწევებისთვის მეცნიერებასა და ტექნიკაში. იგი გახდა დევიდ და ლუსილ პაკარდებისა და ალფრედ სლოუნის სახელობის ფიზიკოსთა საზოგადოებების წევრი, ასევე ჰუმბოლდტის უნივერსიტეტის პროფესორი 2008 წელს.

დვალის სიტყვებით, მეცნიერება - ისეთი მექანიზმია, რომელიც გვეხმარება, არ მოვიტყუოთ თავი და ერთმანეთი.

ზაზა კოკაია

ზაზა კოკაია შვედეთში ცხოვრობს და ლუნდის უნივერსიტეტს, ასევე ღეროვანი უჯრედებისა და უჯრედული თერაპიის სტრატეგიულ ცენტრს ხელმძღვანელობს.

კოკაიამ გასაოცარი მეცნიერული უნარები გამოავლინა ტვინის პათოლოგიის, ეპილეფსიის, ტვინის იშემიური ინსულტის კვლევისას. უძღვება ნერვული ღეროვანი უჯრედების ბიოლოგიისა და ნეირომეცნიერების ლაბორატორიის საქმიანობას. ქართველი მეცნიერი დარწმუნებულია, რომ ღეროვანი უჯრედები ახალი, ჯანმრთელი უჯრედების მომწოდებლები არიან. მათი დახმარებით შესაძლებელია ისეთი მძიმე დაავადებების მკურნალობა, როგორებიცაა კიბო, დიაბეტი, ალცჰეიმერი და სხვ.

კაცობრიობისთვის ესოდენ მნიშვნელოვანი თეორიის გამოკვლევის პრივილეგიას მხოლოდ რამდენიმე ქვეყანა ფლობს. მათ შორისაა შვედეთი და მეცნიერთა ვიწრო წრე, რომელთა შორის კოკაიას ღირსეული ადგილი უჭირავს.

კოკაიამ 1984 წელს წითელ დიპლომზე დაამთავრა თბილისის ი. ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბიოლოგიის ფაკულტეტი. 1990 წელს მიიღო სტიპენდია შვედეთიდან და სამეცნიერო პროექტის შესასრულებლად გაემგზავრა ლუნდის უნივერსიტეტში. პროექტის დასრულების შემდეგ დაბრუნდა სამშობლოში, თუმცა მალე კვლავ შვედეთში გაემგზავრა, რადგან მიხვდა, რომ საქართველოში პროფესიული წინსვლისა და განვითარების შესაძლებლობა არ ჰქონდა.

ალექსანდრე ესაძე

მიუხედავად იმისა, რომ მედიცინა სწრაფი ტემპით ვითარდება, აივ-ინფექციის დამარცხება მეცნიერებმა ჯერ ვერ მოახერხეს. მსოფლიოში ამ საშინელი ვირუსული დაავადებით 36,7 მილიონი ადამიანი იტანჯება.

ჯონ ჰოპკინსის ამერიკის უნივერსიტეტში აივ-ინფექციისგან განკურნების უახლეს მეთოდზე მუშაობენ. მეცნიერთა ჯგუფის ერთ-ერთი წევრია ქართველი მეცნიერი ალექსანდრე ესაძეც.

სამეცნიერო-სამედიცინო საქმიანობა ახალგაზრდა ქართველმა მეცნიერმა ტეხასის უნივერსიტეტიდან დაიწყო, სადაც ერთი წელი სწავლობდა. სწორედ იქ გაათვითცნობიერა, რომ ბიოფიზიკა მისი მოწოდება იყო. ესაძე სხვადასხვა მნიშვნელოვან სამეცნიერო პროექტში მონაწილეობს.

თამარ პაზიაშვილი

თამარ პაზიაშვილი სტენფორდისა და კალიფორნიის უნივერსიტეტების პროფესორია. შარშან მან ეპილეფსიასთან დაკავშირებულ საკითხთა კვლევაში შეტანილი წვლილისთვის Michael Prize-ის პრესტიჟული ჯილდო დაიმსახურა. ქართველმა მეცნიერმა აღმოაჩინა მეთოდი, რომლის დახმარებითაც ეპილეფსიით დაავადებულ ვირთხებს კრუნჩხვები უწყდებოდათ. ეს მეთოდი მეცნიერებს შესაძლებლობას აძლევს, გაააქტიურონ ან „გათიშონ“ ტვინის გარკვეული უჯრედები სინათლის დახმარებით.

Michael Prize - ნობელის პრემიის შემდეგ მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე პრესტიჟული ჯილდოა.

უმაღლესი განათლება პაზიაშვილმა პარიზში მარი და პიერ კიურების უნივერსიტეტში მიიღო. 2007 წელს მეუღლესთან ერთად აშშ-ში გაემგზავრა, სადაც მუშაობა დაიწყო სტენფორდის უნივერსიტეტში.

33 წლის ასაკში იგი სტენფორდის უნივერსიტეტისა და სან-ფრანცისკოს უნივერსიტეტის ასისტენტ-პროფესორი გახდა. აშშ-ის გლადსტონის ინსტიტუტმა ქართველ მეცნიერს ტვინის შესასწავლად შესთავაზა ლაბორატორიის გახსნა, რომელიც მის სახელს ატარებს - Paz Lab. პაზიაშვილი საზღვარგარეთ ცნობილია თამარ პაზის სახელით.

ალექსი ბაიდოშვილი

ქართველი მეცნიერის, ალექსი ბაიდოშვილის ხელმძღვანელობით ჰოლანდიის ლაბორატორია Labpon აღმოჩნდა პათოლოგიების პირველი ლაბორატორია მსოფლიოში, რომელიც კვლევის ციფრულ ტექნოლოგიებზე გადავიდა. ამგვარად, ბაიდოშვილი გახდა პირველი მეცნიერი მსოფლიოს მასშტაბით, რომელმაც მიაღწია, ლაბორატორია ახალი ტექნოლოგიებით აემუშავებინა.

ბაიდოშვილი მსოფლიოში ცნობილი პათოლოგანატომია და ხელმძღვანელობს ჰოლანდიის Image Analysis პროგრამის ჯგუფს.

მეცნიერის თქმით, ენობრივი ბარიერისა და ფინანსური პრობლემების გამო მასა და მის მეუღლეს რთული გზის გავლა მოუხდათ, მაგრამ შეძლეს, ყველა სირთულე გადაელახათ და ახალი ცხოვრება აეწყოთ. ყველა მიღწევასა და წარმატებას ბაიდოშვილი თავის სამშობლოს უძღვნის.

უნდა აღინიშნოს, რომ ქართველმა ექიმებმა, რომლებიც ჰოლანდიაში ცხოვრობენ, მათ შორის, ბაიდოშვილმაც, გადაწყვიტეს გაერთიანება და საქართველოს სამედიცინო სფეროსთვის რაიმე სასარგებლოს გაკეთება. ისინი დაუკავშირდნენ ქართველ კოლეგებს ევროპის სხვადასხვა ქვეყანაში და შექმნეს ასოციაცია GIMPHA – Georgian International Medical and Public Health Association (საქართველოს საერთაშორისო სამედიცინო და საყოველთაო ჯანმრთელობის ასოციაცია). ასოციაცია ერთმანეთთან აკავშირებს სპეციალისტებს მთელი მსოფლიოდან, ორგანიზებას უკეთებს სამეცნიერო და სამედიცინო კონფერენციებს და ხელს უწყობს პროფესიონალი კადრების მოძიებას.

ლევან ზანდარაშვილი

მთელი მსოფლიოს მეცნიერები თავს იმტვრევენ იმაზე, რომ შექმნან წამალი, რომელიც ერთხელ და სამუდამოდ დაამარცხებს კიბოს. მათ შორის არის ახალგაზრდა ქართველი მეცნიერი ლევან ზანდარაშვილი. იგი მუშაობს პენსილვანიის სამეცნიერო ლაბორატორიაში და იკვლევს ერთ-ერთ ცილას, რომელიც მნიშვნელოვან როლს ასრულებს დნმ-ის აღდგენაში. სწორედ ეს ცილა გამოიყენება კიბოს სამკურნალოდ და მიჩნეულია მეცნიერების ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს აღმოჩენად.

ზანდარაშვილი ფიქრობს, რომ პროექტის წარმატებით დასრულების შემთხვევაში, კიბოსგან განკურნების გასაღები ნაპოვნი იქნება.

ზანდარაშვილი თბილისის ი. ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტში სწავლობდა. მეოთხე კურსზე იგი ბიოფიზიკით დაინტერესდა და თამაზ მძინარაშვილის ლაბორატორიაში ექსპერიმენტების ჩატარება დაიწყო. ამის შემდეგ კი მუშაობა ტეხასის უნივერსიტეტში განაგრძო.

სიცოცხლის უდიდეს ნაწილს ქართველი მეცნიერი ლაბორატორიაში ატარებს. როგორც ამბობს, ვერ უხსნის ექსპერიმენტს, რომ სამუშაო დღე დასრულდა და საჭიროა დასვენება.  

ნატო ტეტელოშვილი

ნატო ტეტელოშვილი აშშ-ის კოლუმბიის უნივერსიტეტთან არსებულ, იმუნოლოგიის სამედიცინო ცენტრში მუშაობს და იკვლევს გენების რეგულაციას პირველი ტიპის დიაბეტის მიმართ.

2008 წელს  ტეტელოშვილმა დაამთავრა თბილისის სამედიცინო უნივერსიტეტი. იყო პროფესორ ივანე თარხნიშვილის სამეცნიერო საზოგადოების წევრი, აქტიურად მონაწილეობდა სამეცნიერო კვლევებში. მუშაობდა პათოლოგიური ანატომიის დეპარტამენტში.

მაგისტრატურა ტეტელოშვილმა დაამთავრა ჰოლანდიაში, მსოფლიოს ერთ-ერთ უდიდეს და უძველეს გრონინგენის უნივერსიტეტში. აქვე დაიწყო მუშაობა. ქართველი მეცნიერი მიიჩნევს, რომ კლონური თერაპიის განვითარების წყალობით შესაძლებელია მრავალი დაავადების განკურნება. იმუნოგენეტიკითა და აუტოიმუნური პათოლოგიებით იგი გრონინგენის უნივერსიტეტის დოქტორანტურაში სწავლისას დაინტერესდა.

დოქტორანტურის დასრულებისას, ტეტელოშვილმა რეზიუმე გაგზავნა სადოქტორო პროგრამებზე. აშშ-დან მას ერთბაშად სამი კვლევითი ინსტიტუტი დაუკავშირდა. მან კოლუმბიის უნივერსიტეტი აირჩია. გასაუბრებისა და პრეზენტაციების შემდეგ იგი 150 კანდიდატს შორის შეარჩიეს.

133
თემები:
საქართველოს სიამაყე (62)
ოლიმპიური დათუნია

გენიოსის ისტორია: ქართველი, რომელმაც „ოლიმპიური დათუნია“ მოიგონა

100
(განახლებულია 21:22 15.07.2020)
წლიდან წლამდე მცირდება იმ ადამიანების რაოდენობა, ვისაც 1980 წლის მოსკოვის XXII ოლიმპიური თამაშები ახსოვს. მაგრამ მოსკოვის 1980 წლის ოლიმპიადის სიმბოლო და „დათუნიასთან დამშვიდობების“ საკულტო მომენტი მათთვისაც კი ცნობილია, ვინც მაშინ დაბადებულიც არ იყო.

ნათია ქვარცხავა

თუმცა ბევრმა არ იცის, რომ დათვის შექმნა და მისი ცაში გაშვება მოაფიქრდა ერთ ლეგენდარულ ქართველს — სსრკ-ის სახალხო არტისტ იოსებ თუმანიშვილს (თუმანოვს).

იოსებ თუმანიშვილი ცნობილი თეატრის რეჟისორი, პედაგოგი, კონცერტებისა და წარმოდგენების გამოცდილი დამდგმელი რეჟისორი იყო. სწორედ თუმანიშვილის დამსახურებით იქცა მოსკოვის ოლიმპიადა საუკუნის მოვლენად.

© photo: Sputnik / O. Ivanov
იოსებ თუმანიშვილი

იგი საქართველოში დაიბადა. მუშაობდა სტანისლავსკისთან. სჯეროდა, რომ მაყურებელს სჭირდებოდა არა მხოლოდ დრამა, არამედ აღტაცება და ძლიერი ემოციები. როგორც დღევანდელი ახალგაზრდობა იტყოდა, იგი „ღმერთის დონის“ მასობრივი დადგმების შემოქმედი იყო. ყველაფერი, რასაც ეხებოდა, განსაკუთრებულ აზრსა და სილამაზეს იძენდა.

საქართველო. დასაწყისი

ყველაფერი თბილისში დაიწყო. მაშინ, შორეულ 1909 წელს საქართველოს დედაქალაქს ტიფლისს უწოდებდნენ. სწორედ აქ ეზიარა იოსებ თუმანიშვილი პირველად თეატრის სამყაროს. ეს 1923 წელს მოხდა.

იოსებ თუმანიშვილმა წარმატებით დაამთავრა დრამატურგიული კურსი გამოჩენილი რეჟისორისა და პედაგოგის იური ზავადსკოის ხელმძღვანელობით. თუმანიშვილი ჯერ მისი სახელობის თეატრ-სტუდიის წამყვანი მსახიობი იყო. მალე მოსკოვის სამუშაო სამხატვრო თეატრის, მოგვიანებით კი - ახალი თეატრის მთავარი რეჟისორი გახდა.

1930-იან წლებში მრავალი შემოთავაზებიდან თუმანიშვილმა სტანისლავსკის სახელობის ოპერის თეატრი აირჩია, 40-იანებში მოსკოვის ოპერეტის თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელი გახდა, 50-იანებში კი - მოსკოვის პუშკინის სახელობის დრამატული თეატრის მთავარი რეჟისორი, 60-იანებში ერთდროულად მუშაობდა კრემლის ყრილობათა სასახლესა და დიდ თეატრში.

© photo: Sputnik / Leon Dubilt
იოსებ თუმანიშვილის მიერ დადგმული სპექტაკლი დიდი თეატრის სცენაზე

მისი ხელმძღვანელობით ყოველთვის იქმნებოდა ნამდვილი შედევრები, უმაღლესი კლასის წარმოდგენები. დადგმული აქვს მუსორგსკის ოპერა „ბორის გოდუნოვი“ ლა სკალას სცენაზე. იოსებ თუმანიშვილი დაჯილდოებულია მრავალი ორდენითა და მედლით.

საქართველოში, თბილისის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო თეატრის სცენაზე, თუმანიშვილმა დადგა ორი ქართული ოპერა - ფალიაშვილის „აბესალომ და ეთერი“ (1953) და თორაძის „ჩრდილოეთის პატარძალი“ (1958).

იოსებ თუმანოვს ანდობდნენ ყველაზე მნიშვნელოვანი და საპასუხისმგებლო მოვლენების დადგმას. იგი იყო მოსკოვის არაერთი ნაციონალური დეკადის კონცერტების სამხატვრო ხელმძღვანელი და დამდგმელი რეჟისორი, მათ შორის, 1958 წელს ქართული ხელოვნების დეკადისა. მოგვიანებით კი ქართველმა რეჟისორმა პედაგოგობას მიჰყო ხელი და ნიჭიერი არტისტების მთელი პლეადა გამოზარდა.

რაც შეეხება კინოს, თუმანიშვილმა მხოლოდ ერთ მხატვრულ ფილმზე იმუშავა თავის თანამემამულეზე, პოეტ დავით გურამიშვილზე. მისი მთავარი გატაცება თეატრი იყო.

© photo: Sputnik / Alexander Makarov
სპექტაკლზე მუშაობის დროს

სამწუხაროდ, რეჟისორის ერთ-ერთი ბოლო, მსხვილი და ყველაზე დასამახსოვრებელი ნამუშევარი იყო მოსკოვის 1980 წლის ოლიმპიური თამაშების გახსნისა და დახურვის საზეიმო ცერემონიები.

 „დათვები არ დაფრინავენ“

XXII ოლიმპიური თამაშების გახსნის ცერემონია 1980 წლის 19 ივლისს ლუჟნიკების ლენინის სახელობის სტადიონზე გაიმართა. საზეიმო გახსნაში მონაწილეობა მიიღო 16 ათასმა ადამიანმა, მათ შორის იყვნენ პროფესიონალი მოცეკვავეები, ათლეტები, სტუდენტები და მსახიობები.

ეს იყო ისტორიაში პირველი ოლიმპიური თამაშები აღმოსავლეთ ევროპის ტერიტორიაზე, ასევე პირველი თამაშები, ჩატარებული სოციალისტურ ქვეყანაში. ამიტომ ყველაფერი უნაკლო, იდეალური უნდა ყოფილიყო. ვის, თუ არა თუმანიშვილს, ჰქონდა ამის უნარი.

 „მამას ბევრი სირთულის გავლა, წინააღმდეგობის გადალახვა მოუხდა. მაგალითად, კომპარტიის მოსკოვის საქალაქო კომიტეტის პირველი მდივნის გრიშინის განცხადება იმის შესახებ, რომ დათვები არ დაფრინავენ, - ყვებოდა რეჟისორის შვილი, - ტრიბუნებზე მტრულ რეაქციას ელოდნენ, რადგან ეს იყო 1980 წელი, 1979 წელს კი ჩვენ ავღანეთში შევედით და მთელი მსოფლიო აგვიმხედრდა. მან ისე მოაწყო ყველაფერი, რომ ადამიანები ატირდნენ და უცებ ეს ქვეყანა შეიყვარეს“.

საინტერესოა, რომ თავდაპირველად თამაშების მთავარი რეჟისორობა იგორ მოისეევს შესთავაზეს, მაგრამ ამ უკანასკნელმა უარი განაცხადა, როდესაც უთხრეს, რომ უშუალოდ ბრეჟნევთან ურთიერთობა მოუწევდა.

Торжественное открытие XXII Олимпийских игр в Москве 19 июля 1980 года. На трибуне - символ Олимпиады-80 - Медвежонок.
© photo: Sputnik / А. Князев
ოლიმპიადა-80-ის საზეიმო გახსნის ცერემონია მოსკოვში

ახლა, 40 წლის შემდეგ, ნათელია, რომ იოსებ თუმანიშვილის მოფიქრებული დათვი - სრულიად გენიალური გამოგონებაა, რომელმაც ათასობით თვალი ააცრემლა. მაგრამ რომ არა იოსებ თუმანიშვილის სიჯიუტე, მისი დაუოკებელი სწრაფვა მშვენიერებისკენ, დათვი ალბათ ვერც გაფრინდებოდა თავის „ზღაპრულ ტყეში“, არამედ უბრალოდ შეძვრებოდა ბუნაგში, როგორც ეს დათვებს სჩვევიათ.

საქმე ისაა, რომ ეს ზღაპრული ფრენა შეიძლებოდა ჩაშლილიყო, ვინაიდან ჩინოვნიკები ერთხმად იმეორებდნენ: „დათვები არ დაფრინავენ!“, მაგრამ ოლიმპიადის დამდგმელმა რეჟისორმა განაცხადა, რომ შეუძლიათ და დაამტკიცა კიდეც.

როგორ?!

ახლა ყველაფერი შესაძლებელია, მაშინ კი, 80-იანებში, რობოტექნიკის სფერო იმ დონეზე განვითარებული არ იყო, რომ მიწიდან რვამეტრიანი დათვის მართვა მარტივად მოხერხებულიყო. ქართველი რეჟისორის გამოგონილი მფრინავი დათვის გამოცდას, სამწუხაროდ, ტრაგიკული ხასიათიც ჰქონდა.

როგორც თანამედროვეები იხსენებენ, იოსებ თუმანიშვილის მიერ დასახულ რთულ ამოცანას ინჟინერმა ტრუსოვმა ორიგინალური ვერსიით უპასუხა. მან ცაში ჰელიუმის ბუშტებით დათვის ფორმაში გამოწყობილი ადამიანის გაშვების წინადადება წამოაყენა.

© photo: Sputnik / Sergey Guneev
ოლიმპიადა 80-ის დახურვის საზეიმო ცერემონიალი - დათუნია გასაფრენად ემზადება

აპარატის გამოცდა თავადვე გადაწყვიტა. თავდაპირველად ყველაფერი კარგად მიდიოდა, მაგრამ მოულოდნელმა ქარმა ადამიანი თავისი ბუშტებით ცაში მაღლა აიტაცა. დადიოდა ჭორები... ამბობდნენ, რომ ტრუსოვი ცაში დაიკარგა, დაიღუპა ან მიწაზე დაშვებისას საზღვარგარეთ გაიქცა. ერთი რამ ცხადი იყო - მისი ვარიანტი ჩაიშალა.

ჰელიუმის ბუშტებით დათვის მართვის წინადადებით ამჯერად გამომგონებელი იური მალცევი გამოვიდა. უკანა თათში მოთავსებული იყო პილოტის კაბინა. მაგრამ გამოცდის დროს ყველაფერი ისევ ქარმა გააფუჭა და დათვი ოლიმპიური ცეცხლისკენ წაიღო. პილოტი დაიღუპა. ტრაგიკული ფრენის გარჩევისას გაჩნდა წონასწორობის შესანარჩუნებლად ბუშტების მხოლოდ ყურებსა და თათებზე მიბმის იდეა.

© photo: Sputnik / Okhmakevich
კოსმონავტი ალექსეი გუბარევი ოლიმპიადის თილისმასთან ერთად

შედეგად ცდა წარმატებით დასრულდა. დახურვის ცერემონიაზე „ოლიმპიური დათვის“ აეროსტატი კარგად იქცეოდა, ისე, როგორც მის შემქმნელ თუმანიშვილს სურდა. საჭირო დროს ის ლამაზად გამოცურდა, აფრინდა საჭირო სიმაღლეზე, გამოიწვია დიდი სიხარული და აღტაცება, შემდეგ კი ფრენის ტრაექტორია შეცვალა და მთებისკენ აიღო გეზი. სად და როდის დაეშვა მიწაზე, ცნობილი არ არის.

იოსებ თუმანიშვილის მთელი შემოქმედებითი გზა კაშკაშა და გამორჩეული იყო. იგი მასშტაბური თეატრის, გრანდიოზული დადგმების დახელოვნებული შემქმნელი იყო. რეჟისორს ჰქონდა განსაცვიფრებელი უნარი, დაენახა ერთი მთლიანობა დეტალების გარეშე - ეს მისი უმთავრესი ნიჭი იყო, ამიტომ იყო მისი ნამუშევრები გულში ჩამწვდომი და მნახველზე ძლიერ შთაბეჭდილებას ახდენდა.

100
რუსეთის სამხედრო-საზღვაო ფლოტის ხომალდები

რუსეთი ახალ ფლოტს ქმნის: 16 ივლისს ერთდროულად ექვსი ხომალდის აგება იწყება

49
(განახლებულია 19:22 15.07.2020)
რუსეთი თანმიმდევრულად ახორციელებს შეიარაღების 2018–2027 წლების სახელმწიფო პროგრამას, რომლის ერთ-ერთი პრიორიტეტი რუსეთის სამხედრო–საზღვაო ფლოტის ხომალდების შემადგენლობის განახლებაა.

ეს საშუალებას მისცემს ფლოტს, წარმატებით შეასრულოს ამოცანები და დაიცვას ეროვნული ინტერესები — რუსეთის საზღვაო დოქტრინის შესაბამისად.

გამოცემა FlotProm-ის წყარო იუწყება, რომ 16 ივლისს ქვეყნის სამ გემსაშენზე ერთდროულად ექვსი გემისა და სუბმარინის მშენებლობის დაწყებაა დაგეგმილი.

სამხედრო–საზღვაო ფლოტი ერთ-ერთი ყველაზე ძვირადღირებული კომპონენტია ნებისმიერი ქვეყნის შეიარაღებაში. 2018–2027 წლების სახელმწიფო პროგრამის რეალიზაციაზე სულ 20 ტრილიონი რუბლია გამოყოფილი, რომლის მნიშვნელოვანი ნაწილი წყალზედა გემების, სუბმარინებისა და სამხედრო ფლოტების ბაზების აგებაზე დაიხარჯება.

სახელმწიფო პროგრამა მოიცავს შეიარაღებისა და სამხედრო ტექნიკისა სინქრონიზებულ მიწოდებას და ასევე ინფრასტრუქტურის განვითარებას. ეს უკანასკნელი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია საბრძოლო ხომალდების, თვითმფრინავებისა და ჯავშანტექნიკის წარმატებული და ხანგრძლივი ექსპლუატაციისთვის.

სამხედრო მეზღვაურები 2020 წელს, პირველად 28 წლის განმავლობაში, ერთდროულად ექვს წყალქვეშა ნავს მიიღებენ: ოთხ ატომურსა და ორსაც დიზელ–ელექტრონულს. შეიარაღების სახელმწიფო პროგრამაში სამხედრო–საზღვაო ფლოტის თანამედროვე შეიარაღების წილმა 63%-ს გადააჭარბა, რაც შესამჩნევად აღემატება მსოფლიოს ყველაზე განვითარებული ქვეყნების მაჩვენებელს (50%-მდე). მიზანი თანამედროვე შეიარაღების 70%-ია. და რუსეთის სამხედრო–საზღვაო ფლოტი 2027 წლამდე სულ ახალი პროექტების 180-ზე მეტ ხომალდს მიიღებს. გათვალისწინებულია ატომური წყალქვეშა კრეისერების — Ясень-М-ისა და Борей-Б-ს, ასევე ზეზუსტი სარაკეტო იარაღის მქონე წყალზედა გემებისა და ორი ვერტმფრენმზიდის აგება.

პეტერბურგის სარაკეტო ფრეგატები

შეიარაღების სახელმწიფო პროგრამის საზღვაო ნაწილის პრიორიტეტები — პროექტ 20385-ისა და 20386-ის კორვეტების, ასევე პროექტ 22350-ისა და 22350М-ის ზეზუსტი იარაღის, ფრთოსანი (Калибр-НК) და ჰიპერბგერითი რაკეტების (Циркон) მქონე ფრეგატების აგებაა. სანქტ-პეტერბურგის ჩრდილოეთის გემსაშენზე 16 ივლისს ერთბაშად ორი ფრეგატის მშენებლობა დაიწყება 22350 პროექტიდან. ეს შორი საზღვაო ზონის ხომალდები მეშვიდე და მერვე იქნება „ადმირალის“ სერიაში. მათ ადმირალ ივან იუმაშევისა და ემილ სპირიდონოვის სახელებს უწოდებენ.

შორი საზღვაო ზონის თანამედროვე ფრეგატების დანიშნულება, რომელთა წყალწყვა 5 ათასი ტონაა, წყალზედა ხომალდებისა და წყალქვეშა ნავების მოძებნა და განადგურებაა.

პროექტ 22350-ის ფრეგატი შეიარაღებულია „ონიქსის“, „კალიბრ–НК“-ს ან „ცირკონის“ 16 ფრთოსანი რაკეტით, რომლებსაც მოწინააღმდეგის ხომალდებისა და სანაპირო სამიზნეების განადგურების უნარი აქვს. ღია წყაროების ინფორმაციით, კომპლექს „ცირკონის“ ჰიპერბგერითი რაკეტა 3М22, 400 კმ სიშორით, სტარტს უნივარსალური ვერტიკალური გამშვები დანადგარიდან, 3С14-დან იღებს, რომელიც ასევე გამოიყენება „კალიბრისა“ და ონიქსის“ რაკეტების გასაშვებად. მოსახერხებელი შენაცვლებადობა თითოეული საბრძოლო დავალებისადმი დიფერენცირებულ მიდგომას ხდის შესაძლებელს. ფრეგატის წყალქვეშა დაცვის სისტემა ჰაერსაწინააღმდეგო თავდაცვის ატმოსფერულ სისტემას ჰგავს და ანალოგი არ აქვს მსოფლიოში. ხომალდის კორპუსი შემჩნევადობის შემცირების ტექნოლოგიითაა შექმნილი და მოწინააღმდეგის რადიოლოკაციურმა სადგურმა ის უბრალოდ შეიძლება ვერც აღმოაჩინოს. ხომალდი–უჩინმაჩინი 500 მლნ დოლარამდე ღირს, სამაგიეროდ სარაკეტო ხომალდების მთელი სერია ფლოტის შესაძლებლობებს მნიშვნელოვნად გაზრდის.

სევეროდვინსკის ჩუმი სუბმარინები

რუსეთი ახალ საზღვაო ფლოტს ქმნის, რომელსაც ეროვნული ინტერესების დაცვის უნარი ექნება მსოფლიო ოკეანის ნებისმიერ წერტილში. რაშიც „იასენის“ სერიის შვიდი ხომალდი მნიშვნელოვან დახმარებას გასწევს. პროექტ 885М Ясень-М-ის ორ ატომურ წყალქვეშა კრეისერს 16 ივლისს ჩაეყრება საფუძველი სევეროდვინსკში. თანამედროვე მრავალმიზნობრივი სუბმარინები აღჭურვილი იქნება „კალიბრისა“ და „ონიქსის“ ფრთოსანი და ზებგერითი რაკეტებით ასევე ჰიპერბგერითი „ცირკონებითა“ და 533-мм ტორპედოებით. მათ სახელებად „ვლადივოსტოკი“ და „ვორონეჟი“ დაერქმევა. პროექტ 885М Новосибирск-ის პირველი სერიული მრავალმიზნობრივი სუბმარინა წყალში გასული წლის ბოლოს ჩაუშვეს, და მალე საბრძოლო სამსახურში გავა.

მოდერნიზებული Ясень-ის ძირითადი ამოცანა — პოტენციური მოწინააღმდეგის სტრატეგიული დანიშნულების წყალქვეშა კრეისერებისა თუ ავიამზიდი დაჯგუფებების თვალთვალი, სამიზნეებისა და საფრთხეების გასანადგურებლად მუდმივი მზადყოფნაა. აქ გასათვალისწინებელია ის ფაქტი, რომ მარტო ერთი ამერიკული რაკეტმზიდი „ოჰაიო“ 24 ბალისტიკური რაკეტა UGM-133 ტრაიდენტ II D5-ით არის აღჭურვილი, რომელთაგან თითოეულში W88-ის 475 კილოტონიანი 12 ბირთვული ქობინია მოთავსებული. რუსმა სამხედრო მეზღვაურებმა თითოეულ ასეთ არსენალს გამუდმებით უნდა უთვალთვალონ საბრძოლო პატრულირების ზონაში.

პროექტ 885М-ის ნაკლებშესამჩნევ ატომურ წყალქვეშა კრეისერს 13 800 ტონა წყალწყვით, უნიკალური შესაძლებლობები აქვს, რაც მაღალტექნოლოგიური სისტემებითა და შეიარაღების კომპექსებითაა უზრუნველყოფილი. სუბმარინა აღჭურვილია ОК-650В-ის დიდი საიმედოობის ბირთვული რეაქტორებით და 520 მეტრამდე სიღრმეზე მოქმედების უნარი აქვს. მისი ავტონომიურობა 100 დღე-ღამეა, წყალქვეშა სიჩქარე — 31 კვანძი, ეკიპაჟი კი 64 კაცისგან შედგება.

ყირიმული სალამი „მისტრალებს“

ქერჩის გემთმშენებელ ქარხანა „ზალივში“ 16 ივლისს პროექტ 23900-ის ორ უნივერსალურ სადესანტო ხომალდს ჩაეყრება საფუძველი (ფრანგული „მისტრალების“ ანალოგი). და მიუხედავად იმისა, რომ რუსეთში მანამდე მსგავსი ხომალდები არ იგებოდა, ეჭვი არ არის, რომ ისინი ქვეყნის სამხედრო–საზღვაო ფლოტში 2026 წლამდე შევა. პროექტის ღირებულება დაახლოებით 100 მლრდ რუბლია. რუსეთის სამხედრო ოპერაციამ სირიაში დაადასტურა 25 ათას ტონამდე წყალწყვის მსხვილი სადესანტო ხომალდების აუცილებლობა, რომლებიც შორეულ რაიონებში რუსეთის სამხედრო–საზღვაო ფლოტის ოპერატიული ყოფნის უზრუნველყოფას შეძლებენ.  

ახალი ხომალდების ზუსტი მახასიათებლები ჯერჯერობით უცნობია. მანამდე გავრცელდა ინფორმაცია, რომ უნივერსალურ სადესანტო ხომალდებზე განთავსდება 16–20 ვერტმფრენი, სადესანტო და მოიერიშე კატარღები, 75 ერთეული ჯავშანტექნიკა, საშტატო შეიარაღების მქონე დაახლოებით 1 000 საზღვაო ქვეითი, მნიშვნელოვანი არსენალი და ჯარებისა და ძალების ოპერატიული დაჯგუფება — არტილერიის, საზენიტო-სარაკეტო კომპლექსების, ნავსაწინააღმდეგო თავდაცვის კომპლექსების, ნავიგაციისა და რადიოელექტრონული ბრძოლის სისტემებისა, საბრძოლო მართვის ინტეგრირებული სისტემების ჩაუთვლელად. ამ ურთულესი ხომალდის ძირითადი დანიშნულება — სადესანტო ოპერაციისას ათასობით საზღვაო მილზე დესანტის გადასროლა და გადასხმაა მოუწყობელ სანაპიროზე — ვერტმფრენებისა და სახომალდო ავიაჯგუფის მონაწილეობით.

იმ ხომალდების შესაძლებლობების ანალიზისას, რომლებსაც 16 ივლისს ჩაეყრება საფუძველი სანქტ-პეტერბურგში, სევეროდვინსკსა და ქერჩში, რუსეთის სამხედრო–საზღვაო ფლოტის მძლავრი და ჰარმონიული განვითარების ნიშნები ჩანს, რომელიც მეზობლების დასაშინებლად კი არ იგება, არამედ აგრესორისთვის ეფექტური წინააღმდეგობის გასაწევად წყალზედა და წყალქვეშა გარემოში, ასევე სამხედრო მოქმედებების სანაპირო თეატრებზე. რუსეთის ფლოტის მთავარი მიზანი — ეროვნული ინტერესების, საზღვრებისა და მოკავშირეების დაცვაა.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

49
წარმოსახვა პანიკის შეტევისას

სიმაღლის, სიბნელის, დახურული სივრცის თუ... ზოდიაქოს ნიშნების ფობიები

0
(განახლებულია 13:11 15.07.2020)
როგორ მოქმედებენ ვარსკვლავები ჩვენს ფობიებზე? რისი ეშინიათ ყველაზე მეტად ზოდიაქოს ცალკეული ნიშნის წარმომადგენლებს? ამაზე სფეროს ექსპერტები მოგვითხრობენ

იმისთვის, რომ შიში დავძლიოთ, მასზე ყველაფერი უნდა ვიცოდეთ, მათ შორის, როგორ მოქმედებს ზოდიაქოს ნიშანი ჩვენს ფობიებზე.

„ცდუნებების" ჰოროსკოპი - რის წინაშე არიან უძლური ზოდიაქოს ნიშნები>>

ვერძი

ვერძი ბუნებით იდეალისტია, მზადაა, ნებისმიერი გზით მიაღწიოს საწადელს, ოცნების გზაზე ძალას არ იშურებს. ამიტომ ეშინია, რომ წარმატებას ვერ მიაღწევს. ნებისმიერი შეზღუდვა მასში განცდებს იწვევს. მაგალითად, ეშინია კლაუსტროფობიის (დახურული სივრცის შიში). ხანდახან კი ისოლოფობია აშინებს (მარტოობის შიში).

კურო

კუროსთვის სტაბილურობაა მნიშვნელოვანი. მთელი ძალებით ებღაუჭება სტაბილურ სამსახურს. ხვალინდელ დღეში რომ იყოს დარწმუნებული, მას უსაფრთხოების ფინანსური „ბალიში“ ესაჭიროება. ამიტომ ეშინია ცვლილებების. ასევე კურო ცდილობს, არ შეეხოს მისტიკას, რომელსაც მისი გეგმების მოულოდელად დანგრევა შეუძლია,

ტყუპი

კომუნიკაბელური და სიცოცხლის მოყვარული ტყუპი მუდამ პირველობისკენ ისწრაფვის. მისთვის წამების ტოლფასია მეორეხარისხოვანი როლის თამაში. ტყუპს ეშინია არასწორი გადაწყვეტილების მიღების, რის გამოც დიდხანს შეიძლება იორჭოფოს თავის ქმედებებში და ერთ ადგილზე იყოს გაჩერებული. ტყუპს უყურადღებოდ დარჩენის ეშინია.

კირჩხიბი

კირჩხიბებზე დამღუპველ ზემოქმედებას ახდენს ნებისმიერი კრიტიკა. ისინი დარწმუნებული არიან, რომ კრიტიკით მათი დათრგუნვა უნდათ. გულდახურულები არიან, რის გამოც პირად ცხოვრებაში ხშირად არ უმართლებთ. ეშინიათ, რომ საყვარელი ადამიანი მათ ვერ გაუგებს, ამიტომ ხშირად განმარტოვდებიან ხოლმე. ასევე ახასიათებს კლაუსტროფობია და აგორაფობია (დახურული და ღია სივრცის შიშები).

ლომი

ლომები ტემპერამენტიანი ხალხია. მათთვის მნიშვნელოვანია, რომ ყოველ წუთს გრძნობდნენ თავისუფლებასა და უპირატესობა–პირველობას გუნდში. ისინი ვერ იტანენ დაცინვას. მიუხედავად მათში ჩადებული ძალისა, ლომებს ტკივილის შეგრძნებებისა ეშინიათ, ამიტომ მათთვის ექიმთან ვიზიტი ღამის კოშმარს ემსგავსება. ასევე ხშირად აქვთ სიმაღლის შიში.

ქალწული

ქალწულები ყაირათიანი და ხელმომჭირნე არიან. ისინი დიდი ყურადღებით ეკიდებიან თავიანთ ნივთებს და არ უყვართ, როცა ვინმე სხვა ეხება მათ. სჯერათ, რომ თითოეულ ნივთს თავისი ენერგეტიკა აქვს. არავის აქვს უფლება, მათ ჩვეულ რეჟიმში ჩაერიოს, ეშინიათ უწესრიგობის. მათ ირგვლივ მხოლოდ „შერჩეული“ ადამიანები არიან, რადგან კრიტიკის ეშინიათ. ხანდახან მერყეობაც სჩვევიათ. ეშინიათ იმ ადამიანებთან კონტაქტის, რომლებმაც მათ, შესაძლოა, ყურადღება არ მიაქციონ. ვერ იტანენ მწერებს.

სასწორი

სასწორი ვერ მიაღწევს თავის მიზნებს, თუ გარშემომყოფებისგან ქებას არ მოისმენს. მათ მიმართ ნათქვამ ნებისმიერ უსიამოვნო სიტყვას მათში წინსვლის სურვილის გაქრობა შეუძლია. ყოველთვის იმისკენ ისწრაფვიან, რომ ირგვლივ მყოფებზე სასიამოვნო შთაბეჭდილება მოახდინონ, მათთვის მნიშვნელოვანია დადებითი იმიჯის შენარჩუნება. თუმცა ამის გამო პირად ცხოვრებაში ხშირად მარცხდებიან. სასწორს მარტოობისა და სიკვდილის ეშინია.

მორიელი

თუ გულით არ უნდათ, ამ ნიშნის წარმომადგენლებს ვერავინ აიძულებს რამის გაკეთებას. მათთვის ღამის საზარელი კოშმარია საკუთარ თავზე ძალადობა. ეშინიათ დროის უქმად დაკარგვის. ხანდახან უყვართ საკუთარი მნიშვნელობის წარმოჩენა, ჩვენება, თითქოს უკარება არიან; თუმცა შინაგანად საოცრად სიფაქიზით გამოირჩევიან. საგულდაგულოდ მალავენ საკუთარ ფიქრებს სხვებისგან, რომ ვერავინ შეძლოს მათ სულში ჩახედვა.

მშვილდოსანი

მშვილდოსნებს სისუსტედ მიაჩნიათ საკუთარი ემოციების გამომჟღავნება, ამიტომ ურჩევნიათ, რომ ტრიუმფი თუ ვარდნა მარტომ გადაიტანონ. თავს უკარება და უხეშ ადამიანად წარმოადგენენ, რომ მათი სისუსტე ვერავინ დაინახოს. ადრენალინი რომ განიცადონ. საფრთხის შუაგულში შეუძლიათ მოულოდნელად აღმოჩენა. მიაჩნიათ, რომ ყველაფერი ხელეწიფებათ. თუმცა ძალიან ეშინიათ, თუ რამე კონტროლიდან გამოდის, ეშინიათ არაამქვეყნიურ ძალებთან დაკავშირების, ასევე მცირე მწერების, რომლებიც სიცოცხლეს უქმნიან საფრთხეს.

თხის რქა

მიზანსწრაფული თხის რქებისა ბევრს შეიძლება შეშურდეს.რადგანაც თავიანთ სურვილს არიან ჩაბღაუჭებული, საკუთარ მომავალზე შიშობენ. ხანდახან ფსონზე ყველაფერს ჩამოდიან. არასდროს აღიარებენ საკუთარ სისუსტეებს, რომლებთან შერიგებაც ძალიან უჭირთ. ვერ იტანენ ხშირ ურთიერთობებს, რადგან მათთვის კომფორტულია მარტო ყოფნა. საშინლად ეშინიათ საკუთარი შინაგანი ჭეშმარიტი „მეს“ ხალხის წინაშე გამოაშკარავებისა, ამიტომ ქცევის სხვადასხვა მოდელს ირგებენ. მათთვის მნიშვნელოვანია, იცოდნენ, რომ გაუთვალისწინებელ სიტუაციაში ვინმე დააზღვევს. ბევრ თხის რქას აშინებს სიმაღლე და სიღრმე.

მერწყული

მერწყულები ყურადღებას აქცევენ თავიანთ ჯანმრთელობას. უცნობმა სიმპტომებმა და ტკივილმა ისინი, შესაძლოა, პანიკაში ჩააგდოს. ზოდიაქოს ეს ნიშანი განსაკუთრებულად ნიჭიერი წარმომადგენლებით ამაყობს, რომლებიც მთელი ცხოვრების განმავლობაში ცდილობენ, რომ თავიანთი შემოქმედება ადამიანებამდე მიიტანონ. ამის გამო მათ ეშინიათ, რომ ვერ გაუგონ და არ აღიარონ. მათთვის საშინელებაა რუტინული საქმიანობა. ეშინიათ სიბნელეში და დახურულ კარს მიღმა ძილის.

ზოგი ხუმრობით, ზოგიც... ზოდიაქოს ნიშნები სხვა რაკურსით>>

თევზები

თევზებისთვის ძალზე მნიშვნელოვანია ახლობლების მხარდაჭერა. უჭირთ საკუთარ თავთან მარტო დარჩენა. არ იღლებიან განუწყვეტელი ურთიერთობებით. მთელი ცხოვრება ეძებენ ადამიანს, რომელსაც დაეყრდნობიან. მაგრამ მიუხედავად კომუნიკაბელურობისა, საჯაროობის ეშინიათ. განიცდიან, რომ შეიძლება დასცინონ. ვერ იტანენ სიმაღლეს.

0